Pamanyiyasat king Raskol da ring Matuang Mananalig (Staroobryadtsi)

Metung a Pamanyisiyasat king Schismatic a Pananampalatayang Bryn, Tungkul karing Karelang Turu at Gawa, at metung a Pamipatune a ing Karelang Pananampalataya E Ya Tutu, ding Karelang Turu Makasakit la king Kaladua, at ding Karelang Gawa E la Makaligaya king Dios

Isipan tamu: makananu ta lang akilala ding mamasensiyang makabukud?

King kapamilatan da ring amanu a gagamitan da para purian ing karelang kasalpantayanan,

ibat kareng karelang mapang-insultung turu, at

Ibat king karelang mapagkunwaring paralan ning pamibie-bie.

Para king mapanuring mamamasa

Nung sakaling ing mapagkumbabang obrang ini ku parangalan de ring mapagmalasakit at matatakut king Dios a mamamasa, pakisabi ku kekayu, e la dapat magtaka king simpling amanu at e makintab a pamanyulat keni; uling deni e la sinulat para karing pantas o karing biasa king Banal a Kasulatan, nune para karing pekasimpling tau, a e makibalu king upaya ning Banal a Kasulatan, a para karela ing simpling pamagsalita man masakit yang aintindian. Para kareng makanining tau ya ing penibage da reng matuang Banal a Ibpa at talaturu ing karelang pamagsalita king karaniwang amanu; anti mu rin i San Krisostomo, a king umpisa sané yang gawang salita a maki maragul a kabiasnan: dapot inyang apayabisan ne ning asawa na, likwan ne ing kayang masanting a pamanyalita at migsalita ya king karaniwang amanu. Uling kabang mituturu ya karing tau king pisamban, metung a babai ibat karing makiramdam ing sinigaw, a sasabing: 'Talaturung Espiritual, o mas ustu pa, Juan Crisostomo! Minalim ka king balun-balunan ning kekang banal a turu, dapot limitadu la reng isip mi at e mi aintindian.' Ya, nanupata, king pamisip na king sarili na, a alang silbi ing pamagsalita kareng tau gamit la reng masalimuut a salita, manibat kanita, siniguradu na ing pamagsalita na e na pinarangalan kareng sopistikadung pamag-arte king salita, nune kareng simpli at makaturung salitang makapagpabuti, banang agyang ing pekasimpli mung makiramdam aintindian na at makakuang pakinabang. Makanian mu naman, ing banal a martir Alexander, Obispo ning Comana [1] (antimo ing makasulat king bie na): e ne pinansin ing leguan da ring amanu karing sermon na para karing tau, nune ing kapakanan da ring kaladua ing pinansin na, at dakal karing talumpati na simpli la; sinabi para karing simpli, dapot pekamakabuti king kaladua. At inyang kinutya ne ning metung a pilosopong Attic uli ning kayang simpling pamagsalita, ing pilosopo mekaranas yang makatuking pangitpitan: Isipan na ikit ne ing metung a kawan da reng maputing kalapati, a pekamasanting, a kikislap king makapagmulalang sala, anti ing milarawan king Salmo: 'Deng pakpak ning kalapati mebalut la pilak, at ing pilatan da kikislap ya king gintu' ([2] ), at ating siwala a migsalita king manakit, a sasabing: 'Deni la reng amanu nang Alexander a Obispo, a inyamakan mu!' Ing pilosopo, nanupata, a sinikad ibat king panyinaya, mekahiya ya king kayang kasalanan. Dapot i Kristo Mismo—ing kekatamung Tagapagligtas—inyang migsalita Ya karing mangaral, karing matenakan a talaturu a Hudyo, pepakit na karela ding amanu ning Dios, a mitmung kabiasnan, a babanggit katibayan ibat karing libru da ring Propeta: dapot inyang migsalita ya karing karaniwang tau, pelino na ing kayang turu tungkul king Kayarian ning Banua karela kapamilatan da ring simpling parabula, a sasabing: 'Uling ing Kayarian ning Banua anti ya mong metung a tau a atyu king bale na, at anti mong metung a tau a menimula mayap a bini king marangle na, at anti mong metung a negosyanti, at anti mong butul mustasa, at anti mong lebadura, a kinwa ning metung a babai at sininup na king atlung sukat ning arina, angga king mialbuga ya ing kabilugan[3] .' At tungkul naman king kakung kababan-lub, nung kaninu la mipagkatiwala ding simpling tau anting metung a kawan, tungkulan ku ing magbigay payu karing simpling amanu karetang liliku king pamikakawaning pamagkamali. I Cristo ing tinubud kanaku (antimo ing sasabian ku kayabe ning Apostol) ban ipangaral ing ebanghelyo, ali king kabiasnan da ring amanu[4] .

Panimula

Adwang mayap a libru, a sinulat da ring dating Pekabanal a Patriarka ning Moscow kambe ning Banal a Sinodo, magkalub lang sapat a pakibat king iskismatikung katigasan; ding pamagat da rening libru ila ring makatuki: Ing Sanga ning Pamamahala at Espiritual a Pamanabilin. At e na kailangan ing mas mayap a pakibat karing pagtutol a menibatan king mangmang a pamangatuwing da ring kalaban ning Banal a Pisamban; dapot uling e ku balu nung mayakit la detang libru king sanumang parti ning kekaming Diyosesis ning Rostov, at halos e na la man mayakit—uling sisiran na la ning kamay a makasumami da ring iskismatik— Uli na niti, sinulat ke ining makuyad a libru *Ing Pamamunu ning Pamamunu* agpang king kakung katungkulan: uling nung atin lobu king libutad da ring tupa, e makayagpang ing pastul a matudtud.

Ing mapagkumbabang obispo Dimitri, king grasya ning Dios, Metropolitanu ning Rostov at Yaroslavl

Kareng pekamarangal a archimandrite, abbot, at king kabilugan a orden monastiku,

at karing kagalang-galang a pari, diakono, at talasuyu ning pisamban, karing eganaganang balen at baryu ning kekatamung diyosesis,

At karing eganaganang ortodoksung Kristiyanung tau ning Diyosesis ning Rostov, king sanumang ranggu at edad, kaluguran kung kapatad at anak king espiritu,

Biyaya at kapayapan ibat king Ginu tamung Jesu-Cristo.

* * *

E sapat para king kekaming kababan lub kekayu, O kaluguran, ing makipag-ugnayan mu kapamilatan da ring amánung sasabian; nararapat mu namang iparating ing makasaup a payu king kapamilatan ning pamanyulat. Uling ding amánung sasabian mararamdam la mu king malápit, kabang detang makasulat daratang la angga king sepu ning yatu. Ing salitang misabi malagua yang kakalingwan ning isip ning tau; dapot ing makasulat e malyaring kalingwan. Uling Aku mismu ing magsalita karening bage a reni at ituru la kekayu; inya pinasyan kung isulat la at iparla la king Diyosesis; uling e ku malyari, uli da ring mapilan a sangkan, ing libutan ing mabilug tamung kawan at ituru la ring tau ning Dios king sanumang lugal, kapamilatan ning salita at personal a pamitagun. Ing sulat ku, nung makanian, ya na ing sumalili kanaku kabang maglakbe ya kareng balen at baryu ning kekatamung diyosesis, a mituturu at managuyud kekayu ban e kayu malili kareng makababling aral a schismatic, nune manatiling matatag king Ortodoksung kasalpantayanan, a makakapit king kekatamung Indu, ing Banal a Ecumenical Apostolic a Pisamban.

Mumuna king kabilugan, ipapahayag ku kekayu ing kalungkutan ku at ing pamanamdaman ning kaladua ku para kekayu, uling daramdaman ku na ating masikan a lobo a lulub king kekayung libutad [5] , a manibatan karing kakahuyan ning oak at karing ilang ning Bryn, at gaganyitan da la ring tupa nang Cristo—karing karelang e tutung amanu at lihim a bulung (antimo ing panlinlang ning ubingan kang Eba) ding tupa nang Kristo, ali para king kaligtasan nune para king kapahamakan: at pápahirapan de ing kawan ning Dios, mituturu lang e-ortodoksung doktrina at lilinlang kareng kaladua da reng alang balu; sásakanan da la at lálamon king karelang heresiya, at ibabagsak la king e-mipapabusug a atyan ning impyernu. Dapot agyang man ibat kekayu mismu (antimo ing daramdaman ku) ating linto rang lalaking magsalitang baluktut, a magnasang iligaw ding alagad (ing sasabyan ku ila ring simpling tau) kaybat ningthemselves[6] . Ini magdalang maragul a kalungkutan at pasakit kanaku, anti mu rin kang David, a mengalungkut para kareng taung anti kaniti at sinabing: 'Masasaktan ku kareng makasalanan a lalakwan de ing kekang batas'[7] .

King pamanyabing ini, magsalita ku kekayu king lagyu nang Kristo ing kakung Tagapagligtas: mag-ingat kayu karing palsung propeta[8] , ita pin, ing proteksyunan yu ing sarili yu laban karing palsung talaturu. Uling kanitang minunang panaun, ding talaturu mayayaus lang propeta. Kalupa na ning Apostol, king kayang Sulat kang Tito, a nagsalita tungkul karing taga-Creta, a sasabing: 'Deng aliwa karela ausan de ing metung a kalupa da bilang propeta:' 'Deng taga-Creta parati lang mangarok'[9] . Ing propeta da ya pin (agpang kang Chrysostom) i Epimenides a taga-Creta, a metung a poeta, pilosopo, pari ning pagan, at talaturu ning batas Hellenic karing taga-Creta. Uling inyang i Kristo ing Ginu papayuan na la reng talatuki na a mag-ingat kareng palsung propeta, papayuan na la naman a mag-ingat kareng palsung talaturu, anti reng manibat kareng schismatic a hermitage ning Bryneki, a lulwal anti mong manibat kareng kulungan da reng demonyu. Mag-ingat kayu karela, O kaluguran! Mag-ingat kayu kareng lalapit kekayu a makasulud balat tupa, dapot king lub da mabangis lang wolves [10] .

Dapot malyari kayung mangutang: 'Makananu tang abalu nung ing metung a tau lobo ya o mayap a tau?' Ing Kristo pekibat na, sasabian na: 'Akikilala yu la karing karelang bunga; anti mo ing metung a pun dutung a kikilalanan king bunga na.' Ing mayap a pun dutung mamunga yang mayap, at ing marok a pun dutung mamunga yang marok: at ing marok a pun dutung e ya makapamungang mayap. Makanian mu naman, sasabian ku, dening palsung talaturu, lobung makasulud balat tupa, kikilalanan la king karelang bunga[11] , uling ila, antimo ing sasabian na ning Apostol : metung a matua, alang bunga a dutung, makadwa nang mete [12] , mekalas king bunga at bulung, a mekalas king kasalpantayanan at pag-asa ning kaligtasan, mekalakad king Pisamban, e mamungang mayap, nune mu marok a bunga, kalupa da ring mansanas ning Sodom.

Susulat i San Crisóstomo a king labuad nung nu ya sadya makatukud ing Sodoma, tutubu la at mamunga ding pun dutung [13] . Dapot ing bunga ning mua ning Dios metung yang pamanumdum. Uling atin karin mangalawang pun apul, a maki maslag a itsura, at magkalub king marakal a pag-asa king e makibalu kapamilatan ning karelang lasa. Dapot nung talnan la king gamat, abalu rang mabubuluk la; uling ala lang prutas a ibubunga, dapot papakit lang dakal a alikabuk at abu a atyu king kilub. Anti la kaniti ding pun dutung da ring talaturung makabukud, at anti la kaniti ding bunga da, a king lual lalto lang malagu at makasaup king kaladua kapamilatan da ring karelang makagayumang turu; dapot nung ding karelang turu busbusan la ning rason at masusing pamanyuri, akit mu, kalupa na ning bunga ning Sodom, a la makapnu king alikabuk, kabutangan, at king bau ning espiritual a pangasira. At makanian, king karelang bunga yu la akilala.

Bilang patune kanini, ipakit tamu keni ding atlung manimunang bunga da reng pun dutung ibat king hardin nang Bryn—ita pin, ding mamasensang talaturu:

Ing karelang kasalpantayanan,

Ing karelang doktrina, at

Deng gawa da,

at surian ta la king tune pamanyuri, subukan lang masalese, at, kapamilatan ning matulid a pamangatuwiran at pamag-isip, akit nung nanu ing atyu king kilub da.

Keni mu naman, ing KATARUNGAN NING ORTODOKSUNG KASalpantayanan saguli yang ilatag king mumunang dake.

Dake I. Tungkul king panwalang schismatic

Para umpisan, ing mumunang bunga ning hardin a schismatic: surian ta ya ing karelang kasalpantayanan, a papalaguan da king kilwal karing karelang e tutung amanu, sasabian da karing e makibalu at karaniwang tau a ing karelang kasalpantayanan ya ing tutu, ing karelang kasalpantayanan ya ing matua, at ing bukud-tanging tutung kasalpantayanan mayakit ya karing Brynsk hermitages: kabang karing lunsud, karing pisamban, karing obispu at pari, alang tune kasalpantayanan; binayu de ing kasalpantayanan, sinira de ing kasalpantayanan, at metung a bayung kasalpantayanan ing linto.

Uli na niti, surian ta la rening adwang puntus:

I. Ing karelang kasalpantayanan ya pin ing tune kasalpantayanan?

II. Ing karelang kasalpantayanan ya wari ing matuang kasalpantayanan?

Artikulu Unu. Ing karelang kasalpantayanan, ya wari ing tune kasalpantayanan?

Kabang sisimulan ta ya ing mumuna tamung pamanyuri king kasalpantayanan a Bryn: ing kasalpantayanan da wari ya ing tune kasalpantayanan? Para magumpisa, itanung ku:

Kabanata 1. Nanu ya ing kasalpantayanan?

Magsama-sama la ngan ding talaturung mapaghiwalay, a lihim a daratang kekayu manibat Bryn at isisilong yu kareng kekayung lihim a pipagtalanan, at pakibatan de ining kutang:

Nanu ya ing kasalpantayanan?

Balu tamu a ing sabla sabian na: Ing kasalpantayanan ya ing paniwala king metung a Dios a pinarangal king Banal a Trinidad—ing Ibpa, ing Anak at ing Banal a Espiritu—antimo ing makasulat king Kredung: 'Manwala ku king metung a Dios,' at aliwa pa.

Metung yang mayap a pamangumpisal ning kasalpantayanan, a sasabyan ning labi: uling, anti ing sasabian ning Apostol, 'king pusu maniwala ya ing tau para king katuliran, at king asbuk mangumpisal ya para king kaligtasan' ([14] ); dapot aliwa ini ing kukutang ku—ninu at king nanung paralan ing paniwalan yu, o nung maniwala kayu king metung a Dios? Uling malino a ding sablang mebinyagan king banal a binyag maniwala la king metung a Dios king Trinidad; dapot ing kutang ku tungkul kanini: nanu ya ing kasalpantayanan? Ing tungkul mu king metung a salitang (lagyu) a ini, 'Kasalpantayanan' ing kukutang ku: nanu ya ing kabaldugan na ning salitang ini? Bakit ya mayayaus a 'kasalpantayanan'?

Balu ku e ka pakibatan, uling e mu balu: tuturu ka tungkul king kasalpantayanan, dapot e mu balu nung nanu ya ing kasalpantayanan; uling e mu ayalili ing mismung kabaldugan ning salitang 'kasalpantayanan'.

Misanayan ka, kanita, kang Banal a Apostol Pablo, king kayang Epistola karing Hebreo, Kapitulo II, bersikulo 1, a sasabing anti kanini: 'Ing kasalpantayanan ya ing katiyakan da ring bage a panayan, ing katiyakan da ring bage a e makikita'[15] . I San Juan ning Damascus ininterpret na la rening amanu ning Apostol anti kanini: 'Ing kasalpantayanan ya ing sangkap da reng bage a panayan, ing katibayan da reng bage a e makikita'[16] . At i San Crisóstomo sasabian na iti: 'Uling ing kasalpantayanan ya ing pamanakit king e kabaluan, a magdalang king e makikita king sakup ning makikita'[17] .

Aintindyan mu ing sikanan da rening amanu, O Brynyan? Malino keka a ing kasalpantayanan kabaluan ya, o (agpang kang Damascene), ing hypostasis da reng bage e makikita? Nung e me aintindyan, pakiramdaman me ining makuyad dapot malinong paliwanag ibat karing teologo, a sasabing anti kanini: nanu ya ing kasalpantayanan, nung ali ing maniwala king e mu akakit? Ini ing paliwanag king amánung 'kasalpantayanan': ing maniwala king e mu akakit; uli na niti, ing kasalpantayanan mayayaus yang 'kasalpantayanan', uling ing tau maniwala ya king e na akakit. E pa wari malino iti king ninuman? Pakinggan da sa ing mas detalyadung paliwanag tungkul kaniti.

Kabanata 2. Ing kasalpantayanan ya ing e akakit ding mata, at e damdaman ding gamat

Ing kasalpantayanan ya ing e akakit ding kekang mata king laman, at e damdaman ding kekang gamat, dapot ing kekang pusu at isip papatunayan da alang duda a makanian ya, at aliwa king aliwang paralan: ita ing Kasalpantayanan.

E ta ya akakit ing Dios, uling 'alang ninuman ing mekakakit king Dios' ([18] ), anti ing sasabian nang Juan a Teologo; dapot maniwala tamu alang duda a ing Dios atin ya: ini ya ing Pananampalataya.

E ta la akakit ding Persona ning Trinidad kilub ning metung a Pagkadios, at e ta mu naman aintindian nung makananu ya ing Trinidad king Metung, at ing Metung king Trinidad; dapot maniwala tamu alang duda a atin metung a Dios king Trinidad: ini ya ing Pananampalataya.

E mi pa ikit, at e mi aintindian king kekaming isip, ing Paman-katawan at ing Kebaitan nang Kristo—nung makananu ya ing Salita ning Dios meging katawan king sinapupunan ning Birhen, at nung makananu ya mibait a e masisira, at penatili neng puru ing Keang Indu bilang Birhen bayu, kabang, at kaibat ning Keang kebaitan; dapot paniwalan mi a iti ing tutu alang duda: iti ya ing Pamanwala.

E mi ya ikit, at e mi ya akakit karing kekaming pisikal a mata, ding adwang makabukud a kalikasan—banyagang at pantaung—king metung a e mapipitnang Persona nang Kristo; dapot maniwala kami alang duda a iti ing katutuan: iti ing Pananampalataya.

E ta ya akakit ing kekatamung Tagapagligtas; makalukluk king banua king Keyang glorificadung katawan king banal a luklukan king e malapit a kaluwalhatian, manungkulan kayabe ning Keyang Ibpa at ning Banal a Espiritu, dapot maniwala tamu alang duda a makanian ya: ini ya ing Pananampalataya.

E ta ya akakit karing kekatamung pisikal a mata ing kekatamung Dios, a atyu karing sablang lugal at makanyan mu naman atyu kilub tamu; dapot paniwalan ta ing makanyan ya: ini ing Pananampalataya.

E ta ya akakit ing Banal a Espiritu a bababa king Banal a Binyag o karing aliwang sakramentu ning Pisamban; dapot maniwala tamu a ing Banal a Espiritu bababa ya at iya ing gagawang eganaganang sakramentu: iti ya ing Pananwala.

Kareng Pekabanal a Misteryu nang Kristo, lalam ning itsura ning makakit a tinape, e ta akakit ing mismung katawan nang Kristo, at lalam ning itsura ning makakit a alak, e ta akakit ing mismung daya na bilang tau; dapot maniwala tamu a king tutu atyu karin ing mismung katawan nang Kristo, makasalikut king itsura at lasa ning tinape; at ing tune Daya nang Kristo atyu, makasalikut king itsura at lasa ning alak: ini ya ing Pananwala.

Idagdag ta pa ini:

E ta la akakit karing mata tamu king laman ing pekabanal a Ginang, ing Indu ning Dios, a manungkulan king banua kayabe ning Anak na at Dios, at mamagpagpite para kekatamu, ding makasalanan nang alipan; dapot paniwalan ta a manungkulan ya kayabe nang Kristo at mamagpagpite ya para kekatamu: ita ing Pananampalataya.

E ta la akakit ding banal a santo ning Dios, a makatalakad king babo ning trono ning Dios king manikwang Pisamban at manalangin la king Dios para kekatamu; dapot paniwalan ta ing makatalakad la karin at manalangin: ita ing Pananampalataya.

E ta la akakit ding banal a anghel talapamingwa ning balang metung kekatamu; dapot paniwalan ta ing atin talapamingwang anghel, a binye king balang metung kekatamu king binyag, a kayabe tamu: ini ya ing Pananampalataya.

E ta la akakit ding korona ning ligayang banwa a makasadya para kareng malugud king Dios, at e ta la naman akakit ding mabagsik at alang anggang parusa ning impyernu a makasadya para kareng makasalanang e magsisisi; dapot maniwala tamu a ating mayap a gantimpala para kareng mayap at marok a gantimpala para kareng marok, balang metung agpang king karelang gewa: ini ya ing Pananampalataya.

E ta la akakit ding mete a sasangid karing karelang kutkutan, dapot maniwala tamu at panayan tamu ing pamanyangid da ring mete king tauling aldo: ita ing Kasalpantayanan.

At para gawang makuyad: Ing kasalpantayanan ya ing e tamu akakit, dapot paniwalan tamu niti a alang duda. Ing kasalpantayanan ya ing kasiguraduan da reng bage a pag-asahan for [19] .

Kabanata 3. Ing nanumang akakit da ring mata at asagid da ring gamat, aliwa yang kasalpantayanan

King kabaligtaran.

Ing eganaganang akakit da ring mata tamu at asalat da ring gamat tamu aliwa yang kasalpantayanan, nune metung yang makakit at asalat a materya, anti mo ing sasabian na naman ning Apostol: 'Ing pag-asang akakit, e ne pag-asa; uling ninu man ing makakit king pag-asa na [20] ?'

[21]At uling ing akakit at asalat e ya kapanwalan, nune materya, malinaw a mayayakit ibat kanini, anti ing sasabian ning Apostol: 'Ngeni akakit ta ya (ing Dios) anti mong king salamin, malabug; dapot kanita, arapan-arap: ngeni, ditak mu ing balu ku; kanita, lubus kung makilala, anti mu king lubus da kung akilala.' At ngeni, dening atlu la ring mitagan: ing kasalpantayanan, ing pag-asa, at ing lugud; dapot ing pekamatas kareti ya pin ing lugud.

Pansinan yu: ing lugud mas maragul ya kesa king kasalpantayanan at pag-asa. Bakit mas maragul ya? Uling, anti ing sasabian na ning pareung Apostol, ing lugud e ya man mabibigu[22] . Pansinan yu la rening amanu: ing lugud e ya man mabibigu; ing lugud e ya man tuknang king pamamalsinta.

Mawala ya pa wari ing kasalpantayanan, kayabe ing pag-asa? Mawala ya king balang aspetu. Aintindian yu ing sasabyan ku: kabang mabie tamu keti king yatu, kabang e ta Ya akakit arapan ing Dios, kabang e ta Ya akakit, o e ta pa tinggap, ding biyayang inadyang banua para kareng malugud king Dios—a alang matang mekakakit; Angga kanita, manatili la king kekatamung lub, king kasalukuyan. Manwala tamu a king daratang a bye akit ta ya ing Dios; manwala tamu angga king panaun a akit ta Ya. Manasa tamung tanggapan ding bendisyun a banwa; manasa tamu angga king panaun a tanggapan ta la. Uling ing kasalpantayanan at pag-asa manatili la king kasalukuyan, angga king akit ta ya ing Kaluguran king sarili tang mata, angga king atanggap ta ya ing pag-asahan ta; dapot ing lugud e ya man mebigu. Uling potang ituring da katang karapat-dapat para king Kayarian ning Banua (nung ituring neng karapat-dapat ning Dios ing ninuman), at akit ta ya ing Dios karin, kanita ing kasalpantayanan matuknang neng mag-iral: uling akit ta ne arapan ing metung a peniwalaan tamu. Ing pag-asa mu naman matuknang neng mag-iral, uling atyu na karing gamat tamu ing mismung bage a inasa tamu. Dapot ing lugud e ya kapilanman mayari; uling karin, luguran ta ya ing Dios at ding Keyang santu, at ing metung at metung, anggang king alang angga. Tatanggapan me ing kasalpantayanan a sasabyan ku? Isipan ku, ali. Maniwala ka, nung makanian, ali kaku, nune kang San Juan Crisostomo, a sasabing makanyan: 'Uling ing kasalpantayanan at pag-asa mayayari la potang ding mayap a bage a peniwalaan at penasa tamu metupad na la'[23] . At para patunayan ini, nganang Pablo: 'Ing pag-asang akakit, e ne man pag-asa; uling ninu man ing makakit king pag-asa na [24] ?' At pasibayu: 'Ing kasalpantayanan ya ing laman da reng pag-asahan, ing katibayan da reng bage e akakit.' Uli na niti, mangawala la reni potang mibunyag la; dapot ing lugud, kanita, lalu yang dagul, at ya ing pekamatas karing eganagana. Angga keni, i Chrysostom. Makanian, malino ibat kang San Chrysostom a ing kasalpantayanan at pag-asa king bye king daratang, ita pin, king Kayarian ning Banua, mayari la; ing lugud mu ing manatili, a e magbayu kapilanman. Bakit, kanita, mayari la ing kasalpantayanan at pag-asa? Uling ing panualan tamu ngeni, akit ta ya karin king sarili tamung mata; at ing pag-asahan tamu ngeni, tanggapan ta ya karin.

Manibat king mebanggit a sipi ibat king Epistula ning Apostol, at king komentaryu nang Chrysostom, malinaw a malinaw kekatamu a ing kasalpantayanan ya ing e makikita karing mata dapot panwalan king pusu: ing kasalpantayanan ya ing kasiguraduan da ring bage a pag-asahan for [25] . Dapot, ing nanumang akakit karing mata at asagid karing gamat, e ya kapanwalan, nune metung yang bage a makikita at masasagid; at ing ninumang maniwala king bage a makikita at masasagid, ala yang tune Kristyanung kapanwalan, at e ya makiabe king pamisanmetung da ring maniwala, nune ing dake na kayabe da ring manyamba king dios-diosan; uling menwala la karing bage a akakit at asalat, at ginawang dios ing obra da ring sarili dang gamat, at sinamba la karing bage a akakit at asalat anti mong ila ing Dios.

Keni tamu ngeni suryan ing mumunang artikulu.

Kabanata 4. Pananampalatayang Makakawani kareng Bageng Akakit at Asalat

Ing kasalpantayanan a mapamipitna, tune ya kasalpantayanan?

Deng talaturu ning Bryn iproproklama da ing kasalpantayanan king metung a Dios, dapot panintunan de ing Kabanalan king makakit at makasalat a materya, at ibabatay de ing karelang kasalpantayanan karing makakit at makasalat a bage.

Ing metung a lumang icon ya ing karelang kasalpantayanan.

Ing krus a walung-sanga—ita ing karelang kasalpantayanan.

Ding pitung prosphora king Liturhiya—ita ing karelang kasalpantayanan.

Deng lumang libru—ita ing karelang kasalpantayanan.

Ing paralan ning pamitiklip da kareng taliri da, agpang king karelang ugali—ita ing karelang kasalpantayanan.

O ikayu reng mengabaliw, bulag, at malili, ing isip yu mepaitiman king uling! Ing icon, Diyos ya? Ing bilang da ring takde ning krus, Diyos ya? Ing bilang ning prosphora, Diyos ya? Ing katwa da ring libru, Diyos ya? Ing paralan ning pamitiklip yu karing taliri yu, Diyos ya?

Ing banal a icon dapat yang igalang, dapot ali ya Dios. Ing banal a krus dapat yang igalang, dapot ali ya Dios. Deng prosphora, a maki-markang krus, banal la, dapot ali la dios. Deng libru ning Banal a Kasulatan dapat lang igalang, dapot ali la dios. Marangal la naman ding taliring bubuu king larawan ning krus, nanu man ing pamikakayus da, dapot ali la dios. Ing eganaganang makanining bage makikita ya at asalat, dapot ali ya Dios.

At uling ali la dios, alang kasalpantayanan.

Maliban nung, marahil, ing tutukuyan mu ya ing tradisyun da ring Ama, a mag-utus karing manalampat a parangalan la ring banal a bage king mayap a lugud, imbes na ing mismung kasalpantayanan, a alang aliwang paksa nune ing metung a Dios a e makikita.

At nung pilan la karakal ding lumang icon, ding walung-sanga a krus, at ding aliwa pang bage a akakit at asalat a atin ka—kareti mu papagtiwalaan ing kekang kapanwalan—makanyan la karakal ding diyos at kapanwalan a atin ka. E mu na papagtiwalaan ing kekang kapanwalan at pag-asa ning kaligtasan king Dios a e makikita, nune karing bage a makikita at asalat; at alang kuenta, O Brynyan! King kekang pamangumpisa king kasalpantayanan sasabian mu: 'Manwala ku king metung a Dios.' Dapat mung sabian: 'E ku manwala king metung, nune karing dakal a dios: karing matuang larawan, karing krus a walung-sanga, karing pitung prosphora, karing lumang libru, at king pamikukubit da ring taliri agpang king kaugalian a Brynian.' Dapot agyang king libutad na ning karakal a bage a akakit at asalat, e yu akit ing kekayung tune kasalpantayanan: uling king kekayung kasalpantayanan, kayung mismu kulang kayu king kasalpantayanan, makipagtalu at makipamun, 'Anti kaniti o anti kanita?' At atin nang mapilan kekayu a e mu kabud magnasang sumamba kareng bayung imahen, nune pati na murin kareng luma, at magdalang tanda ning krus king sarili da, gagawang bage-bage at sasalungat king sarili da. Uling ing metung ituru na ini, at ing aliwa naman ita: dapot alang metung man karela ing makibalu nung makananu, o nanu ing panualan da, o nung nanu ing ituturu da. Tungkul kareng makanining tau ya ing sinabi ning Apostol: 'Mekalili la king katutuan, minukiat la king alang kwentang pisasabian; magnasang maging talaturu ning batas, dapot e ra aintindyan nung nanu ing sasabian da o nung nanu ing patutuan da' ([26] ). Uling makananu la makaintindi, nung e ra balu ing Kasulatan o ing upaya a atyu kaniti? Angga man ing magbasa kaniti, malilito ya; at angga man ing magpaliwanag kaniti, mali ing pamagpaliwanag na. Uling masakit para king taung alang pigaralan, at e mebukas isip king sala ning malalam a kabaluan, a aintindyan ing kalalalaman ning Banal a Kasulatan at ipaliwanag ding kayang misteryung e matarok, a makasalig mu king paniwala a balu da ing pamiyaliwa ning matuling king maputi at babasan da la mu king babo ding libru: Dapot ding misteryu ning Banal a Kasulatan kasing-linau la para keya anti mo ing sinag ning aldo para king metung a bulag.

Lawen yu, O kaluguran, king kapamilatan ning pamangatuwiran, petlakan ta ya ing mumunang bunga ning hardin nang Bryn, king pamanintun king karelang kasalpantayanan, ban akit nung iti tutu ya. At ikit mi yang makadekorasyun king lual king sarili nang mapanlinlang a papuri, anti mong babaying mamintura king lupa na; dapot king kilub, anti ing mesabi na kanita at milarawan karing sermon nang Chrysostom, atyu karin ing mansanas ning Sodoma, a lalto malutu king lual, dapot king kilub mitmu yang mabau alikabuk at abu: at kalupa ning pinalisday a kutkutan, mitmu yang mabau butul [27] .

Magsadya ya ing pamanyaliksik kening mumunang traktado king makatuking malinong argumento:

Ninu man ing e maniwala king metung a e makakit a Dios, nune karing dakal a bage a makakit at asalat, mali ing kapanwalan na.

At uling ding schismatiko e la maniwala king metung a e makakit a Dios, nune king dakal a makakit at asalat a bage—kareng matuang larawan, kareng krus a walung-sanga, king bilang da reng prosphora, kareng lumang libru, at king pamag-ayus da reng karelang taliri agpang king karelang kaugalian—

Uli na niti, ing karelang kasalpantayanan aliwa ya ing tune kasalpantayanan, nune metung a palsu, a manintun king Pagkadiyos karing bage a akakit at asalat.

Keni, kabaligtaran ning mapanghiwa-hiwalay at maling kalikasan ning kasalpantayan a ini, ipakita ta ya king makuyad a pamagsalita ing tune katuliran ning kekatamung Banal at Alang-Salang Ortodoksung Kasalpantayan.

Kabanata 5. Ing Katuiran ning Ortodoksung Pananampalataya Tungkul kareng Icono da reng Banal

Tungkul naman king kekatamung tune Kristyanung kasalpantayanan, a e tamu tinuru karing rebelde ning Bryn, a karaniwan mung tau, nune ibat mismo kang Kristo ing kekatamung Salban, a mituru kekatamu karing Banal a Ebanghelyo, at tinanggap tamu ibat karing Keang banal a Apostol, at nung nu mepatibayan tamu karing pitung Ekumenikal a Konsilyu: Ing kasalpantayanan a ita maniwala ya king metung a Dios a e makikita, at e na panintunan ing Pagkadios karing bage a makikita at madamdaman.

Parangalan ta la ding banal a icon, dudumanan ta la at lulukob tamu king arapan da, dapot e ta la gagawang diyos; e ta sasabian a ing metung a icon ya ing Diyos, nune metung yang larawan a maglarawan king kawangis nang Kristo, o ning Indu ning Diyos, o ning ninumang Banal. Para mas malino, agpang karing amanu nang Santa Juan ning Damasco: ing metung a icon metung yang salaysay tungkul kang Kristo Ginu at karing Keyang Banal, a misasalaysay kapamilatan ning sining ning pamagpinta, anti mo ing misasalaysay kapamilatan ning makasulat a amanu. Anti kaniti ing sasabian na ning Banal a ita king kayang sermon para king Orthodox week: 'Pareung isusulat da reng talasulat at talapinta dening bage a reni; ing mumuna pagandán na la king amanu, kabang ing tauli ilarawan na la kareng tabla'[28] . Uling ing talasulat sinulat ne ing Ebanghelyo, at ing eganaganang sinulat na king Ebanghelyo—ita pin, ing bye nang Kristo keti king yatu—pepamana na iti king Pisamban. Makanian murin, ing pintor ginawa ya, king pamaglarawan king metung a panel king ligaya ning Pisamban manibat king mumunang Adan angga king Kebaitan nang Kristo, at ing kabilugan ning bye nang Kristo king laman, pati na ring pamagkasakit da ring Banal, at pinalaganap ne ini king Pisamban. Uli na niti, lalu pa, pareu lang mekatala king metung a salita at tuturu la kekatamu. Angga mu kanita i Damascene.

Ikatamu, nanupata, king pamakiramdam karing kayang amanu, akakit tamu a ing iconography metung ya namang porma ning kasulatan kalupa na ning makasulat a amanu. Uling e la ngan makabasa king makasulat king libru, uling dakal la reng Kristiyanung e makabasa; dapot ing makalarawan king metung a icon aintindian de ngan, anggiyang ding simpling taung e makabasa. Uling kikilalanan de ing ikon nang Kristo, at ing pamaglarawan ning Keyang pekabanal a Kebaitan, at ing Keyang Kaputulan, at ing Keyang Binyag, at ing Keyang Pamagbayu-itsura, at ding Keyang aliwang makapamulala a gawa, at ing Keyang kusang-lub a pamag-tiis para kekatamu, ing Keyang Pamako king Krus at ing Keyang pamagkaba king kutkutan, at ing Keyang Pamanyubling Mebie, at ing Keyang kadwang, makatakut a pamagbalik—a nung tungkul kaniti, dakal pa ing kailangan sabian: dapot king pamaglawe kareng larawan, agad neng aintindian, abalu at akilala ning metung ing eganaganang ini king isip; at ing sining a makalarawan ya ing pekamabilis, pekamalino at pekamadaling aintindian a salaysay, mas pa kesa kareng makasulat a salese.

Makanian murin, kikilalanan de ring sabla ing larawan ning Pekaduminggin a Birheng Indu ning Dios, a tatalan king Pangmalawatan a Anak a i Kristo king kayang pambirheng yakap, at aintindian da la ring gewa na king kayang pekaduminggin a bye, manibat king kayang Kebaytan, ing kayang pamanyulud king Pisamban ning Ginu, ing Pamanibalita, at nung makananu neng binalut king lampin ing Anak ning Dios a mibait keya, linatag Ya king sabnayan, at, kabang makakarga Ya king kayang gamat, pinasusu ne. Nung makananu, inyang i Kristo mekrusipisyu ya, menatili ya king siping ning krus a kakiyak at kakagambuk; nung makananu neng linukluk king kutkutan; nung makananu neng ikit a mekabangun pasibayu; at nung makananu neng ikit a minukyat king banua a makalawe king lugud; nung makananu ya mismu kaybat mete at mepunta king Anak na at Dios, at ngeni makatalakad ya king banua king wanan ning luklukan ning Dios.

Makanian mu naman, ding gawa da ring ninuman karing Banal, anti ing makalarawan karing larawan, aintindian da ring sabla: ing pamagsisi nang San Pedro, ing pamipatune nang San Tomas, ing pamamatu kang San Esteban, ing aus nang Kristo kang Saulo king dalan, at aliwa pa. At anti murin nung makananu tang rerespetu at a-halikan ing salaysay ning bye nang Kristo a makasulat king Ebanghelyu; makanyan mu naman, papurian ta ya at halikan ing lupa nang Kristo a makalarawan king icon, makayukud tamu e king materyal a anyu nune king salaysay, agpang karing amanu nang San Juan ning Damascus, a sinabi tungkul kanini: 'Sabian mu kanaku, ninu ing sasamban mu king Ebanghelyo—ing tinape (ing materyal a anyu), o ing kwentu? Siguradung sabian yu kaku: 'King salaysay ning itsura nang Kristo.' Uli na niti, eku pupurian ing dutung, ni ing dingding, ni ing materyales ning icon, nune ing larawan ning katawan (nang Kristo) at ing itsura ning Ginu. Angga keni i Damascene [29] .

Uling potang lulukub tamu king arapan ning metung a banal a larawan, e tamu lulukub king metung a pirasu ning dutung, ni king pintura, ni king kopya, ni king metung a luma, ni king metung a bayu; uling e tamu manintun sangkap king larawan, ni e tamu pupurian ing sangkap king larawan; dapot titigan tamu ing banal, pupurian tamu ing banal, at lulukub tamu king arapan ning larawan a makalarawan. Ing kekatamung pamanyamba, anti ing tinuru nang San Basilio Magaling, papunta ya king Orihinal, Kanya a atyu king banua.

Uling potang makatalakad ku king arapan ning ikon ning kakung Mananggalang at magnasa kung sumamba, ing isip ku agad yang mitatas kang Kristo mismu, ing kakung Mananggalang, a mamamahal king banua kayabe ning Ibpa at ning Banal a Espiritu, at sasamban ke Ya king arapan ning Keang ikon: at makanian ing parangal a ibibye ku king ikon ning Mananggalang daratang ya king orihinal, ita pin, king Mángaligtas Mismú, a mamamahal king banua.

Makanian murin, nung datang ku king arapan ning icon ning Indu ning Dios at magnasa kung sumamba, mumuna kung itas ing isip ku king Pekadalisay a Indu ning Dios mismu, a manungkulan king banua kayabe ning Anak na at Dios, at sasamban ke king arapan ning icon na; at ing galang a ibibye ku king larawan daratang ya king orihinal nang modelu, ya pin ing Pekadalisay a Birheng Indu ning Dios, a makatalakad king wanan ning trono ning Dios king banua.

Makanian murin, balang buri kung samban ing icon ning ninumang Banal, mumuna kung itas ing isip ku king mismung Banal a ita, a makatalakad king arapan ning luklukan ning Dios king banua at mamamagitan para kekatamu king arapan ning Dios: at makanian ing galang ing icon a gewa ku, papunta ya king orihinal nang modelu, ketang mismung Santu (sabi ku), a akalawe ku king isip ku, at nung kenu ku sasambâ. Dapot ing manintun king luma at miyalis king icon, ing materyal ing panintunan na, at sasamban ne ing materyal kesa Kanya a atyu banua; at ing makanian metung yang anti mong luluhud king gawa da ring gamat ning tau, uling gagawan neng diyos ing materyal. Ing makanining pamanyamba, alang kabanalan, aliwa king makabanal, at kinondena ne ning Kapitu nang Ecumenical Council, nung nu ya mitatag ing makabanal a pamanggalang karing banal a larawan. At ding Banal a Ibpa ning Konsehong ita mitatag lang metung a espesyal a anathema: ing ninumang e magbigay-galang karing banal a larawan, maging anathema ya; makanian mu naman, ing ninumang mag-diyos karing banal a larawan, maging anathema ya. At papalinawan ne ini ning Pisamban karing kayang dalit, a sasabian na ding kayang anak a ortodokso, kabang parangalan da la ding banal a larawan king banal a pamanggalang, e da la gagawang diyos. Inya, king mumunang Dominggu ning Maragul a Kuaresma, kabang ating Maragul a Vespers king Slavnik, kakanta ya: 'Para kekami ing larawan ning Megkatawan, banal a paggalangan, dapot e gagawang diyos.'

At king canon, bayu ing ritwal ning pamanyumpa kareng heretiku, king kalimang ode, bersikulu 2, makasulat iti: 'King pamanakit king icon, king pamanggalang king Krusipisyun, uungan mi ya i Kristo king lugud, at itang tanda, at sasamban mi la, dapot ali antimong dios.'

At king Synaxarion para king paruminggung ita, king serbisyu ning Matins, makasulat la rening amanu: 'Nung ninu man ing e magparangal karening (banal a larawan) at e na la a-halikan—ali bilang pamanyamba, ali bilang diyos, nune bilang larawan, uli ning lugud para kareng orihinal—sumpa ya sana.' Pansinan la rening amanu: 'ali bilang gawa ning pamanyamba'—at aintindian a ing gawa ning pamanyamba, a ausan dang 'latria' ding Griegu, dapat yang ibie ning metung a ortodoksung tau king Dios mu kabud, at ali king sanumang lelangan o king nanumang bage a akakit at asalat. Uling nung ing Pisamban mag-utus ya kekatamu na igalang la ding ikon, e king paralan a pang-alipan, e king pamagbukuk a 'latria', malino nang tuturu kekatamu na e la gawan dios ding ikon da ring banal, nune para mu parangalan la bilang banal a bage. Uling ing banal a pamanggalang karing banal a larawan atyu king pamagbabo king arapan ning metung a larawan bilang santuaryu ning Dios, at aliwa bilang mismung Dios. King mismung Dios, nanupata, magbabo tamu kabang ating Banal a Misa, kapamilatan ning banal a pamanyamba—a mayayaus 'latria'—a itatas ta la ring isip tamu Keya at akit ta Ya ing E Makikita kapamilatan da ring espiritwal a mata ning kasalpantayanan. Ing pamanyamba karing banal a larawan a e makadiyos, makanyan man, ya pin ing pamag-diyos king larawan at ing pamag-isip karing materyal a sangkap na—antimo ing pinta at ding pigmentu—antimo mong lulukub ya king mismung Dios. Ikamu, nanupata, anti ing sinabi tamu, potang lulukob tamu king arapan ning metung a banal a iconu, itatas ta la ding isip tamu keya a atyu banua, a ing lupa na makalarawan ya king iconu. At king pamaglukob a anti kanini, e ta sasamban ing materyal a sangkap ning iconu, a akakit at asalat, nune ing lupa a manuknangan banua, a e ta akakit. Kalupa na ning king Matuang Tipan, ding tau ning Dios ginalang la king Kaban ning Tipan at karing bage a laman na niti: ing gintung banga a maki-laman king manna, ing tungkod nang Aaron, ding Lapida ning Tipan, at ding kerubin ning ligaya a sasaklo king altar; at king pamanyamba da kareti, e ra sinamba ding materyal a bage mismu, nune ing Dios Mismo, a parangalan de ing e makikita kapamilatan da rening makikita at banal a bage. Kanya, king bayung grasya a ini, sasamban ta la ding banal a larawan, parangalan ya ing E Makikita kapamilatan da rening makakit a banal a bage.

At anti mu king Matuang Tipan, inyang gewa neng Solomon ing templu para king Dios, ginawa yang bayung cherubim king bayung istilu at linage na la king babo ning Kaban ning Tipan kayabe da ring cherubim a sinaunang gewa nang Moises; Deng tau ning Israel a atyu kanita e ra tinanggi ding bayung cherubim nang Solomon, ni e la sinabing: 'E mi la bisang samban ding bayung cherubim, nune mas pipilitan mi la ding luma nang Moises'; e ra ini sinabi, nune sinamban da la ding bayung cherubim nang Solomon anti ing pamanyamba da karing luma nang Moises. Makanian mu naman, ala tamung pamiyaliwa pilatan da reng lumang icon ampong bayung icon, dapot papurian ta la reng bayu anti mu rin ing pamamuri tamu kareng luma: uling, anti ing sinabi ku na, e ta manintun ing materyal a sangkap king icon, ni e ta sasamban ing materyal a sangkap king icon, nune ing banal a larawan. Kalupa na ning sinulat nang San Juan ning Damascus king kayang sermon para king Orthodox Sunday tungkul king pamanggalang karing icon nang Kristo: 'Eku paggalangan,' ngana, 'ing tabla, ni ing dingding, , ni ing palitada, nune ing larawan ning katawan (nang Kristo) at ing lupa ning Ginu [30] .' Makanian mu naman, tungkul kareng icon da reng santo ning Dios, king pareung sermon a sinabi na king babo: 'Sasamban ku la at didindutan ding banal a icon a reni, e bilang dios-diosan, nune king anggang malyari kapamilatan ning pamanyulat at kapamilatan da reng salese ban aganaka la ding karelang pamag-tiis, a tiniis da'[31] . Angga keni i Damascene.

Ini ya ing kekatamung Ortodoksung Kasalpantayanan, at aliwa ing kalupa na ning kang Bryn, a maniwala king sangkap da ring lumang icon at sasamba kareng lumang icon a anti lang Diyos.

Kabanata 6. Tungkul king Banal a Krus

Pupurian ta ya ing Banal a Krus ning Ginu, o mas ustu, ing larawan na nitang krus nung nu ya pikasakmal i Kristo. Uling ing mismung krus nung nu ya pikasakmal i Kristo eya mayakit; mepirasu ya at mekalat karing manalig king mabilug a yatu para king biyaya at pamanulu. Ngeni, inya, metung mung alilingan na ning krus a ita ing gagawan o pipinturan. Nanupata, papurian ta ya bilang mismung tuneng krus, agyang e ta sasabian a banal ya; uling itang mismung krus nang Kristo e ya Dios, nune metung yang pun dutung at kasangkapan para king parusang kamatayan para karing mangagawa king marok. Papurian ta ya ing krus e uli king bilang da ring kayang sepu, nune bilang pamag-alala king pamag-hirap na ning Ginu; E mi ya naman tuturing a atin yang walung sepu, ni apat mu: uling e mi sasamban ing krus a materyal, ni ing Dutung, ni ing apat a sepu mu, ni ing walung sepu, nune i Kristo Ginu tamu, kabang gaganakan ta ing Keang pamako king krus. Uling aliwa ing krus, nune i Kristo, a pikasakmal king krus, ing mekaligtas kekatamu; at e katamung ausan Kristiyanu agpang king krus, nune agpang kang Kristo Mismo; at ing Diyos aliwa ya ing krus para kekatamu, nune i Kristo ing kekatamung Diyos. Uli na niti, ala kamung panwalan agyang nanu pa man kareng sepu ning krus, nune kang Kristo ing Diyos Mismo. Tungkul naman king krus mismo, maging apat ya man punta, walu, o agyang metung a dakal pang punta, pareu ya mu rin kekatamung paggalang. Uling paggalangan mi ya ing krus e para king krus mismo, nune para kang Kristo mismu, a mekrusipisyu kaniti, at ing pag-asa mi king kaligtasan e ya makabasi king materyal a krus, nune kang Kristo a mekrusipisyu kaniti. Inya, pakiramdaman ta ya ing banal a talaturu i Juan ning Damascus, a sasabing: 'Miyuyukud tamu king larawan ning marangal at mamye-byeng Krus; agyang gawa ya pa king aliwang materyal, aliwa king mismung materyal—e sana ita ing malyari—nune ing larawan[32] , bilang sagisag nang Kristo.' Uling sinabi Na karing Keyang alagad, kabang bibie Na la king Keyang kautusan: 'Kanita, lunto ya ing tanda ning Anak ning Tau king banua: ing Krus,' ngana. Angga keni ing sinabi nang Damascene. Pakiramdaman de reng sablang tau dening amanu ning maestru a ita: luluhud tamu king larawan ning Krus, aliwa king mismung Krus—ing buri nang sabian, aliwa ing pamangdayew king mismung Krus—nune ing larawan ning Krus, bilang sagisag ning pamamaku kang Kristo. At pasibayu, king aliwang dake, ngana: 'King pamakakit king larawan ning pamamaku nang Kristo, at king pamipaganaka king Kayang makapagligtas a pamagdurusa, magbaba tamu at sasamban e ing sangkap, nune itang irerepresenta na'[33] . Angga keni ing sinabi na. Pansinan la keti ding amanung areti: 'aliwa ing materyal a bage, nune ing larawan', ing buri nang sabian, aliwa ing materyal a krus, nune ing larawan ning pamamartir nang Kristo a representadu ning krus.

Ini ya ing kekatamung Ortodoksung Kasalpantayanan, at aliwa ing kalupa na ning kang Bryn, a maniwala king krus a walung-sanga at sasamba king krus a materyal anti mong iti ya ing Dios.

Darandam ku la reng schismatiko a bubuklat la reng karelang mapanyirang asbuk, at anti mong asung babangkis king krus a maki-apat a punta nang Kristo, ausan de iting selyu ning Antikristo at krus a Romano. Ing karelang marok a pamanyira sapat neng mesuyun king aliwang dake na ning libru-libru a ini.

Kabanata 7. Tungkul king Prosphora

Tungkul naman king prosphora, ipapahayag mi a ing sakramento e gagawan king limang prosphora o king pitu, nune king metung mung prosphora, nung nu kinuha ing Kordero. Uling ing Pisamban ning Moscow at ing mabilug a Russia, kayabe da ring Griyegu, papatunayan da a ding kapirasung mekwa ibat king prosphora para karing mabie at karing meangu bie e la mitransubstansya king Katawan nang Kristo, nune ing metung mung Kordero ing mitransubstansya. Nung, makanian man, ding partikula e la mitransubstansya, dapot ing metung mung Kordero: uling ing sakramentu gagawan ya king metung mung prosphora—king metung mung Kordero, sasabian ku—at ali king limang o pitung prosphora, nung nu la kukuang partikula para mu king pamag-alala kareng pag-alalanan, at ali para king transubstansyasyun. Kakatwa pin, nung makanian, a mika-pate tungkul king bilang da reng prosphora kareng makikawani. Uling king mumunang Pisamban, anyang panaun da reng Apostol, ing Misa gagawan ya king metung mung prosphora, anti ing pepamana nang Kristo Ginu mismu king Tauling Apunan. Dapot, kaybat na nita, dinagdag la ding aliwa kening metung a prosphora, para gawan ing pamag-alala karing lagyu da reng nung kaninu ya inampang ing sakripisyung alang daya.

Kabanata 8. Tungkul kareng Lumang at Bayung Libru

Tungkul kareng lumang libru at bayung libru, ipapahayag mi a metung la at pareu la mu, kalupa da ring lumang at bayung icon a metung la at pareu la mu. Ing sanumang pamagbayu kareng mapilan a bage kilub da ring libru e ya mangabaldugan pamagbayu king kasalpantayanan: uling ding bayung libru tuturu da kekatamu a maniwala king pareung Dios kalupa da ring lumang libru; Deng bayung libru atin lang laman a pareung dogma ning kasalpantayanan anti mo reng luma. Papag-utus da katamu reng bayung libru a manalangin king pareung Dios anti mo reng luma; ituru da la reng pareung mayap a gawa anti mo reng luma; at alang salungat a turu kareng bayung libru, anti mo ing alang makanian kareng luma. At detang menalili karing mapilan a dake, e da la binali, nune tinama la. Uling dakal a kamalian ing linub karing matuang librung sinulat-gamat uli ning kapabayan da ring e magaling a kopista, bayu pa man megumpisa ing pamaglimbag libru king Russia. Uling ing pamaglimbag libru megumpisa ya king Moscow king banuang 7061 ning creation [34] ning yatu, king panaun ning pamamunu ning mumunang Tsar ning Moscow, i Ivan Vasilyevich, lalam nang Metropolitan Makarii ning Moscow; dapot kaybat, inyang ing Moscow sinira de ring taga-Poland, ing imprenta, kayabe ding eganaganang gamit na, mesira ya.

Mibalik ya kanita king panaun ning pamag-ari nang Tsar Mikhail Feodorovich, malapit na king kawakasan ning kayang pamag-ari, lalam ning patriarkadu nang Kabanalan Joseph, at ing gusaling makatalakad ngeni ya ing bunga na nitang pamibalik; at ing pamaglimbag libru migtuluy king banuang 7152 (1644), at manibat kanita, tuluy-tuluy na ing pamaglual da ring libru ibat king imprenta. Dapot, kanitang minuna, alang pamaglimbag libru king Russia: ding eganaganang libru sinulat la king gamat, manibat pa king panaun ning binyag nang Vladimir. Uling manibat pa king umpisa, ding Griegong mekadating king Russia kayabe nang Vladimir ibat Cherson, kaibat dang abalu ing amánung Ruso dapot e ra pa lubus a aintindian, inalis da la king Ruso ding sarili dang libro. Makanian mu naman, ding Ruso, kaibat dang abalu ing amánung Griego dapot e ra pa lubus a aintindian, megumpisa lang mangaling king Griego para karing libro king sarili dang amánung Ruso. King umpisa, ding talapagsalin a Griegu, uling e ra lubus a aintindian ding mapilan a pamanyabing Rusiu, inalis da la ding mapilan a dake a e makatugma king Griegu; makanian mu naman, ding talapagsalin a Rusiu, uling e ra lubus a aintindian ding mapilan a pamanyabing Griegu, inalis da la ding mapilan a dake a e makatugma king Griegu. Kaybat na nita, dakal a kamalian at kakulangan ing linub uli da ring dakal a miyayaliwang kopya: anti ing akakit kareng eganaganang matuang librung sinulat-gamat, nung nu la me-imprenta ding mumunang librung me-imprenta—a ngeni ausan dang 'ding luma' ding schismatics. King umpisa, me-imprenta la anti mu ing itsura da kareng sinulat-gamat, e lubus a ustu. Dapot, kaybat na nita, king masusing pamanyuri, tinama la agpang karing tekstung Griegu: nung makananu ing kasalpantayanan tamu makayagpang ya king karelang kasalpantayanan, makanian mu naman ding kekatamung libru dapat makayagpang la karing karela; dapot king pamag-tama karing amanu ning teksto, e re binayu ing kasalpantayanan: uling ding mapilan a amanu king teksto, luma man o bayu, ali la bumubuu king kasalpantayanan, nune amanu la mu, anti ing mesabi na kanita.

Kabanata 9. Ding Banal a Ibpa E la Mikaligtas Uli da ring Kasulatan

Tungkul naman kareng iskismatiku a sasabing ding Banal a Ibpa miligtas la kapamilatan da ring lumang libru, maglaram la uli ning sarili dang kamangmangan: uling ding Banal a Ibpa e la miligtas kapamilatan da ring panyulat at amanu, nune kapamilatan ning karelang mayap a pamibie-bie. At dakal la karela ding e man mu balu ing alpabetu, lalu na ing pisasabyan la ding bage tungkul king literatura. Uling aliwa ing pamanyulat o nanu mang klasing diskursung pang-iskolar, nune ing metung a bye a makapalyari king Dios ya ing magdalang kaligtasan.

Dapot, nung ing kaligtasan mayakit ya karing sinaunang libru da ring banal a ama, kanita, karapatdapat mu para karela ing manakit kaligtasan aliwa karing makalimbag a libru, nune karing manuskritu; uling ding manuskritu mas matua la karing makalimbag a libru, manibat pa king panaun nang Vladimir angga king Panawun da ring Tsar ning Moscow. At ding eganaganang banal a ama a Ruso, karing panaun da ring Maragul a Prinsipe—a menuna karing Tsar ning Moscow—e la menbasa karing makalimbag a libru, nune karing manuskritu, uling e pa linto ding makalimbag a libru king Russia. At nung ing kaligtasan da ring banal a ama makasalalay ya kareng makalumang librung deta, bukod pa king karelang mayap a pamibie-bie, kanita angga ngeni e makabage manalangin ibat kareng makalimbag a libru, nune ibat kareng lumang manuskritu.

At nung ing kaligtasan da ring banal a ama mayakit ya karing libru ning kapanahunang minuna, mayakit ya king libutad da ring dakal a pamagkamali at pamiyaliwa king teksto; uling detang matuang librung sinulat-gamat mapnu la kareti, nung nu metung o adwa la ring mibanggit keni. King primeru aldo ning Octubre, kabang malilyari ing serbisyu para king Proteksyun ning Pekabanal a Indu ning Dios, kaybat ning Polyeleos, ding lumang manuskritung libru mababasa la anti kaniti: 'ing kekang pekamarangal a omophorion, mas maslag kesa king electora'; kabang karing aliwa makasulat ya, 'mas maslag kesa king alektora'; kabang kareng limbag a edisyon, in-correct ya ning Kagalang-galang a Maximus a Griego para mabasa 'mas maslag kesa king elektra'. At ding mangmang at alang balu mengungut la kang Maximus, ausan de heretico, at sasabian da: ' ' (ngana da), 'ika, hereticu, atin kang lakas lub a alilan la ding amanung nung sanu la mekaligtas ding banal tamung tata?' Ila, dapot, surian ta la ding kabaldugan ning 'elektor', 'alektor' at 'elektra'. Ing 'Elektor' mangabaldugan yang 'elector', metung a mamili king metung a bage o tau; ing 'alektor' mangabaldugan yang 'silak', anti ing makasulat king Ebanghelyu: 'Bayu pa kukuk ing silak, ikayá makatátlu kang mangákí king e mu Aku kilála' ([35] ); kabang ing 'elektra' mangabaldugan yang kislap ning purung gintu. Isipan tamu, kanita: king sanu kareng bage a reni ing mas bage para ikumpara ing omophorion ning Pekadalisay a Birheng Indu ning Dios—king 'elektor', king 'tukâ', o king 'kislap ning gintu'? King katutuan, mas bage ing ikumpara ya king 'elektr'—ing kislap ning gintu—kesa king 'alektor'—ing tukâ—o king 'elektor'—ing mamili. Uling, king opinyon da reng mangmang a ignoranti, ding banal a ama miligtas la kapamilatan da retang matuang kasabian—tungkul king elector at king tandang—antimo bang ing kaligtasan mayakit ya kareng matuang makasulat a kasabian.

Bukud pa kanita: king ika-19 a aldo ning Hunyu, king maragul a sinulat-gamat a Menaion ning Apat, a makatagu king maragul a Katedral ning Dormition king Moscow, king bie ning Kagalang-galang Paissius, king folio 459 makasulat a ing banal a propeta Jeremias maralas yang linto king Kagalang-galang Paissius. King talatang a ita, mayakit ya ing makatuking deskripsyon: 'at karing marok a isip sinikap yang pagnasan ding pinangakung biyaya'; imbes na 'makasalikut a isip', makasulat ya ing 'marok a isip'. Posible kayang ing banal a Propeta ing migpukaw karing marok a isip king Kagalang-galang? E man kapilanman. Pansinan ya keni: nung ing kaligtasan da ring banal a ama mayakit ya karing sinaunang kasulatan, kanita, agyang king salitang ita, ing kaligtasan mayakit ya karing 'marok a isip'; dapot aliwa ya iti ing katutuan. Uling ing karelang kaligtasan e ya makasalale karing amanu da ring sinaunang libru, ni karing salaysay at kamalian da ring manuskritu, nune karing karelang mayap a bie.

Uling ding sasabing ding banal a ama miligtas la kapamilatan da ring lumang libru, maglaram la: uling alang miligtas kapamilatan da ring lumang sinabi da ring libru, o agyang pa ring bayu, nune kapamilatan da ring sarili dang mayap a gawa at alang kapintasang kasalpantayanan.

Kabanata 10. Ding Bayung Libru E Re Inalilan ing Pananampalataya

At para kareng iskismatikung maninirang-puri kekami, a anti kanung binayu mi ing kasalpantayanan kapamilatan da reng bayung libru, iti ing pakibat mi: I San Santiago ing Apostol, ing kapatad ning Dios, a tinuldu mismu nang Kristo bilang mumunang Obispo ning Jerusalem, ya ing sinulat king Banal a Misa. Itang Misa nang ita ginanap ya kareng eganaganang Pisamban king Albugan kilub ning alus apat a ralan a banua. Makanian mu naman, i San Basilio ing Dakila, haligi ning Pisamban at talaturu ning yatu, kaybat nang likuan ing Liturgiya nang Santiago at sinulat ne ing sarili na, pineripasa ne iti kareng pisamban. Keni kutnan ku la reng sofista ning Bryn: inalis ne wari Basil ing Maragul ing luma nang kasalpantayanan kapamilatan ning pamangawa king bayung Liturgiya? Kaybat na, i San Juan Crisostomo ginawa yang sarili nang Liturgiya—a angga ngeni gaganapan ya pa—at pineripasa na iti kareng pisamban: inalis ne wari Crisostomo ing kasalpantayanan?

Kabanata 11. Tungkul kareng Sinaunang Kaugalyan a Simbahan

Inya, nanu ing sabian tamu tungkul kareng matuang kaugalian at ritwal (seremonya) ning Pisamban, at tungkul kareng banal a Ekumenikal at Lokal a Konsilyu? E ta wari akakit kareti dakal a bage a mibayu, ding aliwa tinama, kabang ding aliwa masikan lang likwan, anti ing makasulat king libru *Kormchaya*, karing canon ning Konseho ning Laodicea, lalam ning Canon 11 [36] : 'Atin,' ngana, 'kanitang minunang panaun, mapilan a kaugalian a gagawan karing pisamban; kareti, ding aliwa mekalimutan la king pamanlipas ning panaun, ding aliwa lubus lang tinuknang, kabang ding aliwa naman inalis la karing canon?' Keti ya mayayari ing 'Steersman'; dapot, itamu gaganakan ta ya ing metung a bage. Kanitang minunang panaun, ding aliwang obispo laymen la at mikasawa, anti ing akakit kareng canon ning Kanam a Ecumenical Council, king Canon 12 [37] ; uling ing Apostol sinabi na mu naman: 'Ing metung a obispo dapat alang kapintasan ya, asawa ning metung a babai'[38] . Makanian ya i Herimon, Obispo ning Nilopolis king labuad ning Ehipto, a tungkul keya sinulat ya i Eusebius, Obispo ning Caesarea king Palestina, ing matuang talasulat karing pangapalyari king pisamban a mebie karing panaun ning maragul a Emperador Constantine, king [39] : Makanian mu naman ing tauling historian a i Nicetas Callistus, ing talasulat ning synaxaria a mayakit king Triodion; pareu la pamangabig king karelang salese a ining Obispo Herimon, uling matua ne, tinakas ya kayabe ning asawa na papunta karing kabundukan ning Arabia ban takasan la ding gamat da ring manersegu king panaun ning pamanyersegu king pamag-ari nang Decius [40] .

Bukud kaniti: ding aliwang lay presbytero at diacono e la mikiasawa, anti ing akakit king kapulung canon ning Local Council of Agkir at king kanam a canon ning Kanam a Ecumenical Council [41] . King matuang manuskritu , metung a matuang libru da ring canon, makasulat a manibat pa king umpisa ing Banal a Liturgiya gaganapan ya kaybat ning pamamangan. Patunayan na mu naman ini i Sozomen a Griegu, metung a matuang talasulat karing kasalesayan ning pisamban, a mebie anyang panaun ning pamamunu nang Theodosius a Kayanak. King kapitung libru ning kayang obra, king kapitulu 19, sinulat na king panaun na, kareng bansa ning Ehipto, dakal a lunsud ing magpapatuluy pa king kaugalyan a ini: a ing Liturgiya dapat gawan kaibat ning pamamangan, a tutukian ning pamananggap kareng Banal a Misteryu ning Katawan at Dayâ nang Kristo. Gewá da ini bilang pámag-alig king Hapunang Panginuman ning Ginu, nung nu ing kekatamung Ginu Kristo, kaybat ning pamamangan, binye na ing Kayang pinakadalisay a Katawan at Dayâ karing Kayang alagad. I Theodosius a Kayanak linukluk ya king tronu makalapat a banua kaybat ning Kebaitan nang Kristo, at itang kaugalian iti susunud de pa murin karing mapilan a lunsud ning Ehipto. Ing pareung gawi sinunud de mu naman karing aliwang bansa: ding pari gaganapan de ing Misa kabang mamangan la, at ding tau tatanggap lang Banal a Komunyon kabang mamangan la, lalu na king Biyernis Santu ning Semana Santa. Uling ing lokal a konseho ning Carthage (a merapat king panaun ning pamamunu nang Honorius king Roma at nang Theodosius ing Kayanakan king Constantinople) pepagbawal na karing pari ing pamagselebra king Misa at karing tau ing pamagtanggap king Banal a Komunyon king mabilug a banwa, liban na mu king Biyernis Santu. Ing Kanam a Ecumenical Council, dapot, inatas na a king Biyernis Santu ing pari e dapat mag-celebrate ning Misa kabang mekapan-gana ne, at ing balen e dapat tumanggap Komunyon a Banal kabang mekapan-gana la naman, anti ing makasulat karing canon ning Kanam a Ecumenical Council, king Canon 29, king librung *Kormchiya*, king folio 186. Bukud kaniti, sasabian na ning metung a matuang awtoritatibung manuskritu a, anyang panaun ning pamag-ayunu, ding Kristiyanu king umpisa mamangan lang kesu, gatas, at ebun, angga king meging matatag la king karelang pamamintu king pamag-ayunu. At makasulat a, kanitang minunang panaun, ding bábai atin la mu namang partikular a ranggu ning serbisyu karing serbisyu ning pisamban, a kalupa na ning kareng diakunu; Uli na niti, inaus la reng diakonisa, a ing ministeryu da pekamasigla kanitang panaun a ding bábai at dalagang babali ibat king paganismu papunta kang Kristo babinyagan la, anti ing akakit king bie da reng banal: inyang i San Cipriano mitulduan yang obispo, inorden ne ing dalagang i Justina bilang diakonisa [42] . I Santa Non, Obispo ning Heliopolis, inyang binyagan ne ing malanding i Pelagia, pepabinyag ne kang diakonisa Romana ibat king banal a batis [43] . I San Crisostomo, kabang dadalan ya king kayang tauling pamagpalayas, tinawag ya kang benditung diakonisa Olympias at kareng aliwa, at pepasikanan na la lub a manatiling matatag king Ortodoksung kasalpantayanan [44] . Ing Biyayang Theozwa, ing asawa nang Santa Gregorio ning Nyssa, metung yang diakonisa [45] . At dakal a dalaga at balo ding diakonisa; para king karelang orden, lawen la ding kanon da ring Banal a Ibpa: ing Mumunang Ekumenikal a Konseho, Kanon 19, king librung *Kormchiya*, folio 40, at ing Pangapat a Ecumenical Council, Rule 15, king librung *Kormchiya*, folio 99 king gulut, at ing Local Council of Carthage, Rule 6, folio 120 king gulut, at ing Pang-anam a Ecumenical Council, Rule 14, folio 181 king gulut. At balu rang mayap a, kareng mumunang panaun, ing Banal a Komunyon e ya bibye kareng e pa mebinyag gamit ing kutsara, nune ing Katawan nang Kristo bibye ya makabukud king gamat (antimo ing pamamye ngeni king antidoron), kabang ing Dayâ nang Kristo bibye ya makabukud manibat king kopa. (I San Krisostomo, dapot, telakad na a ing Katawan at Dayâ nang Kristo dapat lang ibie misanmetung king kutsara king asbuk, at aliwa ing Katawan makakawani king gamat. Lawen ya ing makasulat para king pang-siyam a aldo ning Nobyembri, king bie ning Kagalang-galang Theoktista ning Lezvia), at kaybat na nita, dening eganagana at dakal pang aliwang gawi mewakli la karing Konsilyu, at lalu na king Pang-anam a Ekumenikal a Konsilyu.

Keni ku kutang: inyang likwan da reng banal a ama detang matuang kaugalian, binayu de wari ing matuang kasalpantayanang Orthodox? Ali king kapilan man; uling ding kaugalian malyari lang itama at bayuan, dapot ing kasalpantayanan manatili yang e mababayu kilub ning Pisamban nang Kristo.

Kabanata 12. Tungkul kareng Bayung Pepasuk a Gawi

At kalupa ning pamanamyenda kareng mapilan a matuang tradisyun, kabang ding aliwa naman mebating la, makanyan mu naman, metung a bayung tradisyun ing milub king Pisamban: parandam yu ngeni nung nanu ya ini. Adwang Griyegung istoryador ibat Constantinople, i George Kedrin at i Nikephoros Kallistos, a mebie karing karelang sariling panaun, sasabian da king karing mumunang pisamban, king umpisa, alang pamagpala king danum king bisperas ning Epipanya. Ing kaugalyan a ini mumuna yang mitatag king panaun nang Zeno, Ari ning Gresya, king Antioch, ning e-ortodoksung Patriarka Peter, a kilala mu namang Knafeus at Fullos; tinangggi ne ning Pisamban bilang erehe, dapot tinggap ne ing kayang kaugalyan bilang ustu. Meyukiat ya i Zeno king trono anyang banuang 474 AD, at malino a agyang king panaun da ring mangaragul a Ecumenical Teachers—i Basil the Great, i Gregory the Theologian at i John Chrysostom, a mebie king kapat a siglu AD—ala pang pamagpala king danum king bisperas ning Epiphany. Deng mangaragul at matuang santu e re iti telakad; dapot ing tauli, metung a e banal at e-ortodoksung Obispo, ya ing telakad kaniti, at ing telakad na tinggap ne ning Pisamban, at angga ngeni gagawan ya pa murin. Itang i Pedro , ing erehing Patriarka ning Antioquia (antimo ing patutuwan da ring mebanggit a istoryador), ya mu namang minuklat a ing 'Manwala ku king metung a Dios' parangalan yang masikan king pisamban aldo-aldo: kabang dati, babasan ya mung makaswal king pabanwa, king Biyernis Santu, potang ding mekatekdo pagbibinyagan la. Kaybat, king Pisamban ning Constantinople, ing pamanyambitla ning 'Manwala ku king metung a Dios' inampun ya para king pang-aldo-aldong pamangamit nang Patriarka Timothy ning Constantinople, agpang king sinulat nang Theodorus, ing talabasa ning Pisamban ning Constantinople. Bukud kanita, manibat pa king umpisa, ing himnong ini e ya kayabe king Banal a Liturhiya: 'Kaisa-isang Anak at Salita ning Dios'[46] , at aliwa pa; dapot king panaun ning pamag-ari nang Justinianus a Dakila, iti ya mismu ing emperador ing migpakilala. Bukud kaniti, i George Kedrin ning Constantinople sinulat ya king kayang *Synopsis of Histories* a anyang panaun ning pamamunu nang Justinus, a minukyat king trono kaybat ning maragul a Justinian [47] , mitulduan a ing Kanta da reng Cherub dapat kantan king Misa, metung a kantang e pa mekakanta dati. Makanian mu naman, king Banal a Maragul a Huwebes, mitatag a dapat kantan ing himnong 'Ing Kekang Misteryung Apunan, O Anak ning Dios'[48] , a e pa mekakanta dati. Sasabyan da mu naman a ing himno para king Pekadalisay Indu ning Dios, ing 'Ing Pekamarangal a Kerubin', sinulat ne i Cosmas, Obispo ning Maium, a kapanahun nang Damascene, at mipamana ya karing pisamban; dapot ing himnong ini e pa atyu bayu i Cosmas ning Maium. Mebie la di Cosmas at Damascene king kapitung siglu kaybat ning Kebaitan nang Kristo.

Keni ku kutnan: inyang ding bayung himno, a e pa sadya atyu kareng pisamban a Orthodox, midala la, mialilan ya wari ing kasalpantayanang Orthodox? Ali king sanumang paralan. Nanu, ngeni, ing sabian tamu tungkul kareng dakal a himno (kanta) king pisamban a midagdag karing bayung panaun: antimo ing Octoechos nang Damascene, ing Triodion nang Theodore the Studite, ding Canon da ri Mitrophan, Cosmas, Joseph at aliwa pa? At nanu naman tungkul kareng serbisyung gewa king Russia para kareng bayung santu, a e man atyu kanitang minunang panaun: pinalitan da la waring ngan ding dinagdag a reni ing kasalpantayanan?

Atin kung dimdam a sasabian da reng mapilan a taung alang balu: e makabage ing magdalang nanumang bayu king Pisamban; uling makasulat king wakas ning Apocalipsis: 'Nung ating magdagdag kareng bage a reni, idagdag na naman ning Dios kea ding salot a sinabi king librung ini'[49] . Ing pakibat ku: e makayagpang ing magdagdag king nanu pa man kareng dogma ning kasalpantayanan, o ing magbawas king sanuman kareti; dapot tungkul king pamag-ayus kareng ritwal at patakaran ning pisamban, at king pamagparakal ning papuri king Dios, makayagpang at ustu ing gawan iti, anti ing sinabi nang David king Dios: 'Magdagdag ku' (ngana) 'king kabilugan ning papuri Mu'[50] .

Kabanata 13. Tungkul king Pamiyaliwa da ring Banal a Ebanghelista

Dapot pasibayu kung sasabian kareng manenaya at manlalait kareng bayung libru. Nung king pamagbayu da kareng mapilan a dake ibat kareng lumang kasulatan king bayung libru, binayu de ing kasalpantayanan: uling, agpang king kekayung pamangatuiran, malyari nang sabian a agyang ding Banal a Ebanghelista, uling e la pare-pareu pamamaraan king pamanyulat kareng mapilan a amanu at gawa, mekapaglalang lang pamipitna king kasalpantayanan king pilatan da. Sinulat neng San Mateo ing Ebanghelyu na walung banwa kaybat ning Pamikakataas nang Kristo [51] ; i San Marcos kaybat ning apulung banwa; i San Lucas kaybat ning labing limang banwa; at i San Juan kaybat ning atlung pulu't adwang banwa. Uli na niti, surian ta la ding pamiyaliwa da kareng mapilan a sinabi at salese. King Panalangin ning Ginu, ing 'Amahan Mi', i Mateo sinulat ya: 'Ibie me kekami ngening aldo iti'[52] ; kabang i Lucas sinulat ya: 'Ibie me kekami aldo-aldo'. I Mateo sasabian na: 'Ipatawad mu la reng utang mi'; kabang i Lucas sasabian na: 'Ipatawad mu la reng kasalanan mi'[53] . I Mateo sasabian na: 'antimo ing pamamie mi'; kabang i Lucas sasabian na: 'uling kami mismu mamie kami'. Nganang Mateo: 'kareng mangutang kekatamu'; kabang i Lucas naman ngana: 'king balang metung a mangutang kekatamu'. Sinulat nang Mateo: 'uling keka ya ing kayarian at aliwa pa', kabang i Lucas e na ini binanggit. Keni ku kutang: inalis na wari San Lucas ing kasalpantayanan king pamanyulat na king Panalangin ning Ginu karing aliwang amanu kaybat nang Mateo? Ing kasalpantayanan nang Mateo metung ya wari, at ing kang Lucas aliwa? Pasibayu, atin pang aliwang dake tungkul king pamag-utus nang Cristo karing Apostol a mangaral;. Sinulat nang Mateo a inyang inutus na la ning Kristo reng Apostol a e la magdalang nanuman para king karelang pamaglakbe, sinabi na: 'ni sandalyas ni baston'[54] ; kabang i Marcos sinulat na: 'baston mu at sandalyas'[55] . Pasibayu, sinulat nang Mateo: 'Kabang papalwal ya i Jesus king Jerico, atin adwang bulag a makalukluk king lele ning dalan king '[56] ; kabang i Marcos sinulat ya tungkul king metung mung bulag a lalaki, i Bartimeo[57] : mapalyaring aliwa ya i Marcos kang Mateo king kayang kapanwalan, uling sinulat ya tungkul king metung mung bulag a lalaki imbes na adwa? Pasibayu, sinabi nang Mateo: inyang miras ya i Jesus king rehiyon da reng Geraseno, adwang lalaking maki-demonyu ing sinalubung keya[58] ; kabang i Lucas sinabi na metung mung lalaking maki-demonyu[59] . Bukud pa kaniti, e la pareu ing pamanyulat da kareng Beatitudes. I Mateo sinulat yang siyam a Beatitudes [60] , kabang i Lucas apat la mu [61] : mibayu ya kaya isip i Lucas, at sinulat yang aliwa kesa king sinulat nang Mateo bayu keya? Pasibayu, tungkul kareng mapanakurung kayabe nang Kristo, sinulat di Mateo at Marcos a pareu lang menirang keya; dapot i Lucas ngana: ing metung menirang keya, kabang ing metung naman menalangin: 'Tandanan mu ku, Ginu, potang datang Ka na king Kayarian Mu.' Bukud pa kaniti, tungkul king pamanyubling mebie nang Kristo ibat karing mete, sinulat di Mateo at Marcos a metung mung anghel ing linto karing Babaying Mamyeng Mirra king kutkutan; kabang sinabi di Lucas at Juan a adwang anghel ding linto. Pasibayu, magsalita ya i Lucas tungkul kareng adwang anghel a reni, sasabian nang makatalakad la: 'Lon yu, adwang lalaki ing linto king arapan da a makasulud makasilaw a imalan'[62] ; kabang i Juan naman sasabian nang makalukluk la: 'Adwang anghel a makasulud maputing imalan ing makalukluk, ing metung king buntuk at ing metung king bitis, king lugal nung nu ya makakera ing katawan nang Jesus'[63] . Anti kaniti la reng dakal at miyayaliwang pamiyaliwa kareng sinabi at salese a mayakit kareng Ebanghelyo; dapot ing kasalpantayanan da reng Ebanghelista metung ya at e ya mibayu.

Deng talaturu ning Bryn maglaram la, at anti mong asu mangangang la king Pisamban nang Kristo, sasabian dang ding mapilan a sinabi a mibayu kareng bayung libru ing migpabayu king kasalpantayanan. Kareng anti kaniting mangangang asu, ing Banal a Apostol papayuan na katamung mag-ingat, sasabing: 'Mag-ingat kayu kareng asu'[64] .

Kapitulo 14. Tungkul king Panalangin ning Ginu

Bukud pa kanita, ding kaluluwang makasumami sisiran de ing Banal a Pisamban uling, king Panalangin ning Ginu, imbes na 'Anak ning Dios', sasabian ta ing 'Dios mi'; anti mong binili ta ya ing panalangin ning Anak ning Dios. O kayung mangmang! Nanu ing pamaglapastangan king Anak ning Dios nung ausan ta Yang Dios king panalangin? Ing Anak ning Dios ausan deng Dios—marok ya wari ita? Ninu ing mas maragul at mas marangal a titulu: 'Anak ning Dios' o 'Dios'? Balang metung a Ortodoksung Kristiyanu mayayaus yang Anak ning Dios, anti ing mismung sinabi ning Dios king Kasulatan: 'Tanggapan da kayu, at maging Ibpa ku kekayu, at maging anak kung lalaki at babai kayu' ([65] ). At pasibayu, i San Juan a Teologu sinabi na king Ebanghelyu: 'Biniye na kekatamu ing karapatan a maging anak ning Dios, kekatamung maniwala king lagyu na' ([66] ). Inya ing balang Kristiyanu mayayaus yang anak ning Dios, e king kapamilatan ning kalikasan, nune king kapamilatan ning grasya; kalupa na ning San Basilio ing Dakila a mayayaus anak ning Dios karing himno ning pisamban king Enero 1, king stichera ning Praises, nung nu makasulat ing makanyan: ''Maging anak ning Dios king kapamilatan ning grasya, king kapamilatan ning pamanibayung pangabinyag'—dapot atin wari ninumang malyaring ausan Dios? Uling nung ausan ta yang 'Dios' ing Anak ning Dios, e ta ya lalako king kekatamung panalangin, nune maski nanu, panatilian ta ya karin, at ausan ta ya king mas maragul at mas marangal a titulu ning 'Dios'. Dindam mu ne wari ing erehiya nang Ario, a inaus ne i Kristo Ginu tamu a Anak ning Dios, dapot e ne inamin a ya ing Dios? Sinabi da ring Arianu a ing Anak ning Dios, Anak ya ning Dios, dapot aliwa ya Dios; e ya kapante ning Ibpa, e ya pareu kalikasan, e ya kayabe king luklukan, e ya pareu king diwa, at e ya ing Miglalang, nune metung yang lelangan; parangalan de mu uling ausan de Anak ning Dios, dapot aliwa ya Dios. Makanian ing pamanyirang puri da ring Arianu. Uling para karing Ama, kaibat dang sinuri ing usapin, inutus da la ring taung Ortodoksu a ausan de ing Anak ning Dios a 'Dios', a sasabing: 'Ginu Jesu-Cristo, Dios mi, kaweuan mu kami!' Uling nung ausan ta yang 'Diyos' ing Anak ning Diyos king panalangin, ipagtapat ta king Ortodoksung kasalpantayanan a ing Anak ning Diyos metung yang Diyos. Dapot ding schismatic, e la bisang ausan ing Anak ning Dios a 'Dios', sasaupan do ring mapamintas a Arian. Dapot e wari makasulat makanyan ing Panalangin ning Ginu agyang karing lumang libru: 'Ginu Jesu-Cristo, ing kekaming Dios'? E wari, O Brynyan, tutukuyan me ing ausan dang 'lumang libru' a binanggit mu, i Cyril ning Jerusalem—ita pin, ing librung melimbag king Moscow king banuang 7152 ning yatu, king panaun ning pamamunu ning Mapanalangin a Tsar at Maragul a Prinsipe Michael Feodorovich, at king panaun ning pamamunu nang Patriarka Kirill Joseph ning Moscow? King librung ita, king wakas, atin yang paliwanag king Panalangin nang Jesus, a magumpisa king baliktad a panig ning folio 552 at angga king wakas ning folio 556. King paliwanag a ita, lawen mu nung makananu ya makasulat ing Panalangin nang Jesus: aliwa wari king makanyan: 'Ginu Jesu-Cristo, Dios tamu'? Bakit kanita, kabang makakapit kayu kareng lumang libru, e yu papansinan ing lumang libru a mituturu kekayung sabian: 'Ginu Jesus Cristo, Dios tamu'? O kalokwan at katigasan yu! Nanupata, king kakung diyosesis, e ku naman pagbawalan ing pamangamit kanining panalangin: 'Ginu Jesus Cristo, Anak ning Dios, kaasian mu kami!' Basta't alang ninu man a magtalan king pusu na king sumpan a erehiya ning Arianismo. Dapot, malyari para karetang magnasang pisanmetung la ding aduang titulu—Anak ning Dios at Dios—king pamanasabing anti kaniti: 'Ginu Jesu-Cristo, Anak ning Dios, Dios tamu, kaasian yu kami!'

Banggitan ta ya naman keni ing 'Limonar' ning Pekabanal a Sophronius, Patriarka ning Jerusalem, bilang patune king panalangin kang Jesus, ing Anak ning Dios, a ausan nang Dios. Makasulat king librung ita nang Sophronius, king Kapitulo 51, a ing Pekabanal a i Ephrem, Patriarka ning Antioch [67] , ban akumbinsi ya ing metung a heretikung stylite, binulus ne ing kayang omophorion king api at menalangin, a sasabing: 'Ginu Jesu-Cristo, ing kekatamung Dios,' at aliwa pa. At king Kabanata 44: metung a matua ing menalangin para king kayang pabayang alagad a mete na, a sasabing: 'Ginu Jesu-Cristo, ing kekatamung tune Dios, ipabalu Mu kaku ing kapalaran ning kaladua ning kapatad ku.' At king Kapitulo 155: I Abba Jordan, anyang ikit na la ding atlung Saraceno a menkulung king metung a kayanakan a lalaki, at buri neng tubsan ibat karela, abalu na e la tatanggap tubsan para keya, at sasabian da pinangaku da kanung ialay ya bilang sakripisyu king karelang pari; kanita ing matua, mengukubie ya king gabun, megumpisa yang manalangin king Dios, sasabing: 'Ginu Jesu-Cristo, Dios mi, iligtas me ing Alipan Mu kareting barbarung alang Dios!' At agad-agad, ding atlung Saraceno bigla lang mimua at, inabut da la ring karelang espada, misasakan la; at ing kayanakan, uling mekalaya ya, tinuki ya king matua.

Balu ne ini ning balang metung, uling agyang ding banal a ama ning minunang panaun sasabian da king Panalangin kang Jesus, 'Ginu tamu'. Bakit yu kami sisiran lub, O kalaban ning Banal a Pisamban, magreklamu kayu kekami uli ning Panalangin kang Jesus, kabang ausan mi yang 'Diyos' ing Anak ning Diyos? E kayu magreklamu laban kekami, nune laban kareng sinaunang banal, nung e kayu makiramdam at e yu tatakutan ing mua ning Dios; isumpa yu la, uling makanyan la menalangin: 'Panginuan Jesu-Cristo, Dios mi!'

Kabanata 15. Tungkul king Lagyu nang Jesus

At ding schismatics sisiran da kami murin puri, antimo sanang inalis mi ya ing lagyu ning Manangligas, isusulat mi ing 'і҆i҃s' imbes na 'і҆s҃', at kamumuan de itang pekabanal a lagyung 'і҆i҃s', at ing larawan nang Kristo; nung akit de ing 'i҆i҃s' a makasulat kaniti, e re sasamban, dapot paninirang-puri da kami, sasabing: 'Ati mu naman karela i i҆sꙋ̀s.' Kanian, dening iskismatikung iti, king mapangmura dang interpretasyun, sasabian da ing pekabanal a lagyung 'i҆i҃s' bilang 'king i҆sꙋ̀s'. At balamu para labanan kami, sasabian da: 'Anyang, agpang king Kautusan nang Moises, meputul ya i Cristo king kawalong aldo, kanita de binye ing lagyung "i҆s҃", ing lagyung binye ning Anghel, bayu ya pa man melalang king sabyan[68] .' Dinan ne ning Anghel ing Anak ning Dios lagyu bayu ya pa melalang, dapot binalewala re ing lagyung binye ning Anghel at dininan re namang aliwang lagyu, 'i҆i҃s', at kanita meging lagyu karela ing 'in i҆sꙋ̀s'.

Ila, dapot, aibulgar ta ing kamalyan ning karelang pamangatuwiran, kutnan ta la: sabian yu kekami, O kayung mangmang a 'maalam' at mangmanginsultung mapanyirang-puri! Inyang ing Anghel minabalu ya king Pekaduming Birhen tungkul king pamagbuntis ning Anak ning Dios, king sanung amanu, king sanung dila ya migsalita kea—king Ruso, o king aliwa? At king sanung amanu ne pinangalan ing Tagapagligtas—king Ruso, o king aliwang dila? Nung ing Anghel kinausap ne ing Pekadalisay a Birhen king amánung Ruso, kanita maging tutu ya ing sasabian yu, a ing Anak ning Dios inaus neng 'Iesus'; dapot nung ing Anghel eya kinausap king amánung Ruso, kanita abalu rang mangarapat kayu.

Buklat ye la ding mata ning kekayung makabulag a isip, at ikit yeng sarili yu: ning sanung lahi at amanu ya ing Pekadalisay a Birhen Indu ning Dios, nukarin ya menuknangan, at king sanung amanu ya migsalita ing Anghel keya king Pamanunsiu? Uling metung yang dalagang ibat at magsalitang Hudyú, ali Ruso; menuknangan ya king labuad da ring Hudyú, ali king Russia: uling ing Anghel kinausap ne king salitang Hebreo, ali Ruso, uling metung yang dalagang Hudyú.

Keni mi kayu pasibayung kutnan: itang pekabanal a lagyu, a agpang king kaugalyan a Griego misusulat ya bilang pinaikling 'і҆с҃' lalam ning titulu, at babalikas dang 'Jesus'—pakananu ya babalikas king amánung Hebreo? Sabian yu kekami, nung balu yu. Dapot balu mi e yu sabian, uling e yu balu. Uli na niti, ikang alang balu, mag-ingat ka at aintindian mu, nung agyu mung aintindian.

Deng biasa king amánung Hebreo sasabian da na ing lagyu ning Mananggalang mibigkas ya king miyayaliwang paralan, agpang king kaugalian da reng labuad a Hudyú.

Kareng aliwang lugal, inaus de: IOSVA.

Deng aliwa – – – IESVA.

Aliwa – – – IESKVA.

Dapot, denasan la reni metung la mung kabaldugan: ing Tagapagligtas.

At i San Basilio ing Dakila (a dapat tamung peka-manimunang talukian) sasabian na king kayang gramatika a ing lagyung 'i҆i҃s' menibatan ya king salitang Hebreo a 'Yeshua', a mangabaldugang kaligtasan; Aku, nanupata, paniwalan ku (ngana nang Basil) a menibatan ya king 'ΙΑὨ', a mangabaldugang 'buu', at ing future tense na 'ΙΑΣΩ', anya 'Jesus'. Angga keni i Basil. Ing gramatika nang Basil mayakit ya king katlung bolyum da reng kayang obra, a milimbag king Griyegu at Latin king Paris anyang banuang 1638 AD, king pahina 595 na ning bolyum a ita. Uling ing lagyung 'Jesus' ing kabaldugan na ibat king Hebreu 'Manialang' (Saviour), at ibat king Griyegu 'Pámangulu' (Healer). Makit ya mu naman ini king obra nang San Atanasio ing Maragul, Arsobispo ning Alexandria, king kapat a treatise laban kang Apollinaris, nung nu na sasabian ing makatuki: 'I Hesus meyaus ya ibat king 'Iasato', a mangabaldugang 'papagaling na la ding kasakitan da ring kayang tau'. Menulu ya, kanita, inyang minuri yang kunan ing itsura ning metung a alipan. Angga keni i San Athanasius. Malinaw a ya, kalupa nang San Basilio ing Maragul, kinua ne ing pekabanal a lagyung 'Iisus' ibat king salitang Griegung Ἰάω, a mangabaldugang 'Pápakayap ku'; ing future tense ya pin ing Ἰάσω (Iaso), at ing imperative ya pin ing Ίάσατο (Iasato), anya Iasous. At inyang belita ne ning Anghel king Pekadalisang Birhen ing pamagbuntis ning Anak ning Dios, a migsalita keya king Hebreo, inaus ne (agpang karing salese da ri Baelius at Athanasius) ing Anak ning Dios a 'Jesus' (at aliwa, king paralan a Ruso, a 'i҆sꙋ̀ s') Makanian mu naman, tungkul king ebanghelistang i Mateo, a sinulat king Ebanghelyu king amánung Hebreo (uling ya kabud ing sinulat king Ebanghelyu king diyalektung Hebreo), dapat aintindian a ing lagyu ning Manatbus mesulat ya king Hebreo bilang Iasous (agpang king salese da ri Basil at Athanasius a Dakila); at ali king pormang Ruso, і҆сꙋ̀с.

Bakit, kanita, itang pekabanal a lagyu e ya makasulat o bibigkas bilang 'і҆асꙋ̀с' king amánung Hellenic, nune bilang 'і҆и҃с'? Ini uling, kareng Helleno-Griego, sasabian da reng patakaran king gramatika ning pekamatuang diyalektung Ionic a ing letrang A, nung kasunod ne ing letrang I king dekadal a alpabetu, parati yang mibabayu king oktal a I, anti kaniti: ing Iatír (doktor) maging yang Iítír karin. Ing Hermias (Hermes) meging yang 'Ermias'. Kanian, ing 'Jesus', metung a lagyung Hebreo, in-translate de bilang 'i҆is', uling pinalitan de ing 'A' king 'I'. At ini e ya pamagbaluktut o pamanyira king lagyu, nune metung yang tuntunan king gramatika ning amánung Hellenic, anti ing mesabi na. Uling inyang ding apat a banal a Ebanghelista sinulat la king karelang Ebanghelyu tungkul kang Kristo ing Ginu, i Mateo, a sinulat king amánung Hebreo, sinulat ne ing pekabanal a lagyu ning Manatbus (agpang king salese da ri Basil at Athanasius) bilang 'Jesus'; i Marcos, a sinulat king amánung Romano, sinulat ne ing 'Iesus'; para kareng Romano, agpang kareng patakaran ning gramatika ning sarili dang amanu, alilan de ing letrang 'A' king 'E'—anti mo ing gagawan da reng Griego king 'I': kabang i Lucas at i Juan, a sinulat king Griego, sinulat lang 'і҆i҃с'. Manibat kareng Griegong areti, inampun mi reng Ruso ing kaugalian ning pamanyulat at pamangamit king lagyung pekabanal, kayabe ning kasalpantayanang Griego-Ortodokso.

Baluan mu naman ini: king amánung Hellenic-Griyegu, ing lagyu ning Manatbus makasulat ya king adwang paralan: ing kabilugan a porma—a kumpletu la ring letra at alang titulung makasulat—at ing makuyad a porma—a makasulat lalam ning titulung. Ing kabilugan a porma makasulat ya anti kanini: Isous; ing makuyad a porma ya pin ing і҆и҃с, at ing mas makuyad pa a porma ya pin ing і҆с҃. Angga man nung misan isusulat de itang lagyu gamit ing pekamakuyad a pinaikling porma—a sasakupan na mu ing mumuna at tauling letra a ating accent para maging 'і҆с҃'—e la man mu mangasabi 'Jesus', nune parati rang sasabian at kakantahan ing 'Iisous'.

Uling agyang karing kekatamu, ing Pekabanal a Lagyu neng kai susulat yang buu a alang titulung makakabit, anti ing akit king libru da ring homilyang sinulat nang Juan Crisóstomo tungkul karing sulat nang Pablo, king folio 1374, nung nu makasulat anti kaniti: 'Uling nung ating datang a mangaral aliwang Jesus' ([69] ), at aliwa pa. Mas karaniwan kekatamu ing isulat ya a maki titulung 'і҆с҃'; dapot, ustu ing sabian ya anti ing gagawan da ring Griyegu—aliwa ing 'Jesus', nune ing 'Iisus'—agyang neng kai isulat de mung mas makuyad bilang 'і҆с҃'. At uling ding tau tamu reng Ruso e la biasa, e anti kareng Griego a babalikas de ing lagyu king makabang porma agyang isusulat de king makuyad a porma, dapot uling isusulat de king makuyad a porma, babalikas de mu naman king makuyad a pormang ita. Susulat la 'і҆с҃' at sasabian deng 'Jesus'; uli na niti, mas mayap para kekatamu ing isulat ing 'і҆и҃с' kesa king 'і҆с҃', ban ing kabilugan a lagyu ning Manatbus, kalupa da ring Griyegu, mibigkas ya king atlung pantig, at aliwa mu king adwa. Uling neng kai makasulat ya bilang 'i҆i҃s', at neng kai naman bilang 'Jesus'. Ing 'i҆i҃s', anti ing sinabi ta na kanita, mekalas ya ibat king Hebreo bilang 'Salamat', at ibat king Griyegu bilang 'Pámagaling'. Nung nanu naman ing kabaldugan ning 'Jesus', makiramdam kayung mayap. King Griegu, ing 'Isos' mangabaldugan yang 'kapante'; ing 'Ous' mangabaldugan yang 'balugbug': nung piyabe la rening adwang salitang areni, mabubuu ya ing 'Isous', a mangabaldugang 'kapante-balugbug'. Dapot e ta sa ausan ing Kristo, ing kekatamung Tagapagligtas, king makanining lagyu. Uli na niti, mas mayap isulat ing 'і҆и҃с' kesa king 'і҆s҃', at bigkasan ya king atlung pantig, a mangabaldugan king Kristo tamu, ing Tagapagligtas at Manulu , kesa king adwang pantig, a mangabaldugan 'panteng balugbug'. Uling ding apat a Ebanghelista, king atlung amanu—Hebreo, Griego at Latin—sinulat de ing lagyu ning Ginu king atlung pantig, aliwa king adwa, anti ing sinabi tamu. King Hebreo, 'Yeshua' ya, king Latin 'Iesus', at king Griego 'Iisous', a mangabaldugang ing kekatamung Tagapagligtas at Manulu. King amánung Ruso, dapot, ding schismatiko, king pámangamit da mung adwang pantig—'Iisus'—e ra ipinapahayag ing Tagapagligtas at Manulu da ring kaladua tamu. At king katutuan, i 'Jesus' atyu karela: uling e re ikinumpisal ing tune Iisus, ing Tagapagligtas at Manulu, nune ing aliwang 'Jesus' a pareu katni. At paninagutan de ing Anghel a Magsabi, a migbalita king pamagbuntis ning Anak ning Dios king Pekaduming Birhen, anti mong ya ing minye lagyung 'Jesus' kea. Dapot ngeni, mibuklat ne ing karelang kabutangan, at mekahiya ya ing karelang mangmang a pamangatu; at ing pamanyirang-puri a linto ibat karing karelang mabubuluk a asbuk laban king pekabanal a lagyu nang Jesus, mibalik ya karing sarili dang buntuk. Uling karela mayakit ya i Jesus, ing ausan dang 'panteng balugbug'; dapot kekatamu metung ya mu, a menuna, atyu ngeni, at maging kapilanman, i Jesus, a ausan dang Talapagligtas at Talapagpaling king kaladua tamu, i Kristo ing Ginu, a agyang king Ebanghelyu makasulat ya king pekamakuyad a pormang Griegu lalam ning titulung 'і҆s҃', makanyan man, ing panga-aus kaya 'І̑исоу́с' a atlung pantig, aliwa adwa.

King aklatan ning Tsar, a atyu king Printing House king Moscow, atin metung a sinulat-gamat a Ebanghelyung Griyegu king Kharatei script. At anti ing misulat manga 1,100 a banua na ing milabas o maigit pa, anti mu rin ing makatala king librung mayayaus *Uvet the Spiritual*, king gulut ning folio 32. King Ebanghelyung ita, bayu ing Ebanghelyu nang San Juan a Teologo, ing pekabanal a lagyu ning Mananggalang makasulat ya king itsurang krus anti kaniti:

King Griegu, ΙΗΣΟΓΣ ΣωΣΟΝ

King Slavonic, І̑исоу́се спасѝ

Uli na niti, meging malino na, para kekatamung Ruso a e maki-aral, mas mayap isulat ing lagyu ning Tagapagligtas bilang 'і҆i҃s' kesa king 'і҆s҃', banang mabigkas ya king atlung pantig imbes na adwa.

Tungkul naman king pamaglapag karing taliri king senyas ning krus king sarili, sapat na ing mesulat tungkul kanini king Libru ning Salmo, a magumpisa king metung a pambungad; ing ninumang magnasang basan, basan ne karin: dapot ing e na aintindyan ing dangal na niti, makiramdam ya king sasabian.

Panahon na ngeni para lumipat tamu king aliwang artikulu.

Kaduang Artikulu. Ing karelang kasalpantayanan, ya wari ing lumang kasalpantayanan?

Kabanata 16. Nanu ing bubuu king Lumang Pananampalataya?

Ing lumang kasalpantayanan bibilugan ne ning adwang bage:

1) Kareng dogmang Orthodox, a kinumpirma da reng Banal a Apostol at ding Ecumenical a Konseho:

2) At karing sinaunang tradisyun ning Pisamban, a pinerman da ring Banal a Apostol at ding banal a sinaunang Ama para panatilyan da ring manalig king kasalpantayanan a Orthodox.

Para mas malagwa, buuan taya iti anti kaniti: keti Russia, ing Lumang Panwala ya pin itang kang Banal a Vladimir a Marangal, inyang mebinyag ya king Cherson, tinanggap ibat karing Griegu at dela na king Russia, at kapamilatan na niti sinlagan na la ding gabun ning Russia; at ing Pisamban ning Russia mitatag ya karing dogmang Orthodox at tradisyun a pisamban a dela nang Vladimir ibat karing Griegu, at manatili ya kareti angga king aldo ngeni—ita ya ing matuang kasalpantayanan.

Uli na niti, surian ta la reng pareung dogma at tradisyun a pang-iglesia a dela nang Vladimir ibat kareng Griegu, at isipan, basi kareti, nung ing kasalpantayanan a Bryn ya ing matuang kasalpantayanan.

Metung a pamanuri king Datiung Kasalpantayanan king salá da ring dogmang Orthodox.

Para umpisan,

Kabanata 17. Tungkul king Pekabanal a Trinidad

Ing maniwala at mangumpisá a ing Dios king Trinidad metung ya—ing Ibpa, ing Anak at ing Banal a Espiritu—makabukud ya ing persona dapot e mapipitna king kabilyan ning Pagkadios: ini ya ing lumang kasalpantayanan, a dela nang Vladimir king Russia ibat karing Griegu.

Dapot ding Brynians, e la mangumpisal king metung a Banal a diwa king Trinidad, nune pitnan de iti king atlu at king apat, anti ing daramdaman tamu kabud na.

Uling ing karelang kasalpantayanan aliwa yang matua, nune bayu ya. At uling ding taga-Brynyane e la mangumpisal king metung a Banal a diwa king Trinidad, nune pitnan de iti king atlu at king apat, akit ta yang malino ini ibat karing sarili dang sinulat.

E pa malambat, king probidensya ning Dios, miras la kekami ding kopya da ring sulat ning kilalang mapanghiwalay a talaturu i Avvakum—metung a dating protopope, a mekatalsik at me-excommunicate, dapot paggalangan de ring Brynians bilang metung a santo, ausan deng bayung martir, at gugulis de ing kayang icon at sasamban de—. Kareng sulat a reta, inabe mi keni ing pagnilay tungkul king Banal a Trinidad a mayakit king kayang epistula kang Ignatius, ing elder ning Solovetsky.

Nganang Habakkuk:

Lawen me, Ignatius ning Solovetsky, at maniwala ka king Triunung Trinidad.

Pakiramdaman yu, kayung Ortodoksung maniwala king konsubstansyal a Trinidad: atin na wari mekaramdam king tri-substansyal a Trinidad? E wari tinuru kekatamu ding Banal a Apostol at ding Banal a Ibpa a ikumpisal ing metung a substansya king Banal a Trinidad? Ala tamung sapat a oras, katamu ding makisulat king makuyad, para banggitan la ngan ding kasulatan at turung dogmatiku ning Orthodox; banggitan ta na mu ing metung, i San Juan ning Damascus, a, king Octoechos, king katlung tono, king Maragul a Vespers, magkanta makanyan: 'Papurian ku ing upaya ning Ibpa at ning Anak, at kakantahan ku ing sikanan ning Banal a Espiritu, ing e mapipitna, e melalang a Pagkadiyos, ing pareung-kalikasan a Trinidad, a manungkulan angga king alang angga.'

Iti ing metung a substansyang Trinidad, at aliwa ing tri-substansyang, ing ipagtapat tamu king kasalpantayanang Orthodox.

Dapot kareng schismatiko, linto ya ing metung a bayung pamangumpisal, a e Orthodox nune makablas; kikumpisalan da ing Trinidad a atlung makakawaning Persona.

Uling ing karelang kasalpantayanan aliwa ya ing luma, nune metung a bayu—metung a bayu, salungat a doktrina, a e pa menibat kanita, a inimbentu nang Vladimir at e na dela ibat kareng Griegu.

Pasibayu, i Avvakum:

E kayu tatakut kening pamibangal king atlu, uling metung ya ing diwa a mebangal king atlung pagkatau, a pare-pareu king diwa.

Pakiramdaman yu, kayung Ortodoksung maniwala: aliwa wari ini pamag-ere at pamamuska laban king Banal a Trinidad, ing metung a banal a diwa at metung a kalikasan, a mepitna king atlu? Ini wari ing dating kasalpantayanan? Ini wari ing kasalpantayanang tinggap ning Pisamban ibat karing banal a Apostol at karing banal a Ibpa? Ini wari ing kasalpantayanang dela nang San Vladimir ibat karing Griegu papunta king Russia? Ali king sanumang paralan. Karing panaun nang Vladimir, kayabe ning tinggap a banal a kasalpantayanan, midala la naman king Russia ding libru ning pisamban, a me-translate ibat king Griegu papunta king amánung Slavonic; kareti, ngeni, magbuklat tamu king metung, a mayayaus Octoechos, at lumingun tamu king mumunang tono, king canon para king Pekabiyayeng Banal a Trinidad, a kakantahan king pang-semanang Opisina ning Kapitangang Bengi, a gewa nang Mitrofanov, king sedalion ning panganam a ode, at basan ta at lawen nung makananu yang kikilalanan ing Trinidad a pareung diwa. Makanyan ing makasulat karin: 'King Pekabanal a Trinidad, e mapipitna king kalikasan, a bibilugan da ring atlung Persona a e mapipitnang misanmetung, at manuknangan a e mapipitna king kalikasan ning Pagkadiyos, kami ring manambal a mibait king yatu, magyukud kami.' Keni, pakiramdaman ta ya ing Ortodoksung pamangumpisal tungkul king Banal a Trinidad: ing Banal a Trinidad e ya mapipitna king kalikasan; ding Persona makabukud la, dapot e la mapipitna, at manatili lang e mapipitna king diwa ning Pagkadiyos.

Dapot ing mapanghimagsik a talaturu i Avvakum Rospopa tuturuan na la ding kayang alagad king Brynyan a pitnan ya ing metung a banal a pagkatau king atlu, at isian ya ing metung a banal a kalikasan king atlu. Kapilan ya pa megi ating makanining kasamaan a kasalpantayanan at mapang-insultung ere? Atin na wari iti kanitang panaun da ring Banal a Ibpa, ding Rusong manggagawa king milagru? Ali, kapilan man; dapot metung ya ining bayung penomenon, a pepalub king kekatamung panaun kapamilatan da ring makabaliw a isipan nang Avvakum at ding keang alagad.

Uling ing kasalpantayanan a Bryn aliwa ya ing lumang kasalpantayanan, nune metung a bayung kasalpantayanan, a mamibangal at mamisali king e mabibangling Banal a kalikasan at diwa ning Trinidad king atlu, metung a bage a e pa menibat king Russia.

Pasibayu, i Avvakum:

Ing tuburan ning Pagkadiyos mamagus ya king atlu; e mu sabian, anti i Arius, a ating atlung e pante-panteng kalikasan, nune atlung pante-panteng kalikasan o pagkatau—saktu na ita; e na ka magsalita pa.

O Avvakum, e ka teologo nune metung a magsalitang alang kwenta, a king kapapangit a pamag-dogma mung ini, papatunayan mung metung kang lubus a tanga! Mumuna, kabang magkunwaring mestru ya, e na balu nung nanu ing heresiya da ring Arianu; uling i Arius e na sinabi a atin atlung banal a kalikasan, nune metung mu king Ibpa: ni e na inamin a ing Anak Dios ya, nune ing Anak mu; at sinabi na a ing Anak aliwa ya kalikasan, nune uli ning grasya. Kaduwa, i Abbaqum mangmang ya, uling pipitnan ne ing kalikasan at diwa ning Panga-Diyos king atlu. E wari kapante kalala ing e pamangamin king Banal a Trinidad, anti ing gewa nang Arius, at ing pamipitna king banal a kalikasan at diwa king atlu, anti ing gagawan nang Abbaqum, a, kabang iwasan ne ing erehiya nang Ario, mekalalang yang sarili nang erehiya a e naman mas mayan kasalanan, at meging yang anti mong taung malili a tatakas king api, dapot itatabi ne ing sarili na king mapaling pugun, at, kabang iwasan ne ing sandata ning aliwa, papaten ne ing sarili na king sarili nang espada king kayang kaburyanan?

Dapot i Avvakum lalu neng pepaliwanag ing keang makapiling a pamangatuiran, at sinabi na kaniti:

'Ing balang metung atin yang sariling luklukan: ing Ibpa, ing Anak, at ing Espiritu Santo; ding atlung Aring Pang-banwa makalukluk la karin, e la makasalikut.'

Ninu kareng ortodokso ing e sumawa king makabaliung turu ning kilalang mapamikatdong a talaturu a i Habakkuk, a balamu ing Ibpa makalukluk ya king sarili nang parti king banua, ing Anak king sarili nang parti, at ing Banal a Espiritu king sarili nang parti? E wari manungkulan ding atlung Hipostasi ning Trinidad king pamisanmetung ning karelang Pagkadiyos?

Balu da ngan a, inyang panaun na bilang pari, i Abbaqum e ne binasa ing Lenten Triodion—ding obra nang San Teodoro ing Studite—kabang Dakal a Kuaresma, o, nung binasa na la man, e na la aintindian. Nung nu, king mumunang Dominggu ning Kwaresma, king canon para king pamanyumpa karing erehe, king Ode 9, ing Triodion mabasa ya anti kaniti: 'Papurian ku ing Pagkadiyos ning Ibpa, at ning Anak, at ning Espiritu Santo, metung a substansya karing atlung Hypostases, metung a e mapipitna a pagkatau, makakawani karing persona, metung king kapamilatan ning pamag-ari, at atyu karing sablang lugal.' Inya i San Teodoro ing Studita, kayabe ning mabilug a Pisamban a Orthodox, ipinapahayag na ing Banal a Trinidad a metung king kapamilatan ning pamag-ari, aliwa ing atlu king kapamilatan ning pamag-ari; kabang i Avvakum, king mapanginsultung paralan, sasabian nang atlu la king kapamilatan ning pamag-ari, aliwa ing metung. Kapilan ya pa mekaroon ing makanining makabuang a isipan tungkul king Banal a Trinidad a anti kaniting isipan a schismaticu? Kapilan man: metung ya ining bayung pamanyirang-puri laban king Banal a Trinidad a inimbentu da.

Uling ing karelang pananampalatayang schismatiko aliwa ya ing lumang pananampalataya, nune metung yang bayung pananampalataya, ing menimbentu karing bayung ere.

O pinakamangmang a Avvakum! Dapat sana magtalad ka king sarili mung bale, imbes na makisawsaw ka karing bage e mu dapat, at king keka mung pang-magsasakang pamisip pilit mung pitnan ing metung a substansyang Trinidad king atlu.

Angga ring pekamagaling a teologo, a megaral king doktrinang teolohikal king dakal a banua, mag-ingat la king pamagsalita neng pisasabyan de ing Pagkadiyos: Ika, nanupata, a e me man dimdam ing teolohiya, at e mu man balu nung nanu ya iti, miglakas kang lub a buklat ing kekang mapagmataas a asbuk para mag-dogma tungkul king Banal a Likas; at agyang pilit kang magkunwaring teologo, pepakit me ing sarili mu bilang metung a mapamintas, metung a heretiku, at metung a manirang-puri king Banal a Trinidad. Dapat sana abasa mu la king *Margaret* ding amanu nang San Juan Crisostomo tungkul king E-Aintindian, at manibat karin dapat sanang abalu mu ing mas igalang ya ing Pekabanal a Konsubstansyal a Trinidad kapamilatan ning pamag-isip kesa king pamanyabing alang kabaldugang amanu tungkul Keya.

Pasibayu, nganang Avvakum:

I Kristo makalukluk ya king bukud a luklukan, mamamahal a kapante ning Banal a Trinidad.

Pabustan yung damdaman ning banua, at pabustan yung pansinan ning yatu, ining bayung erehiya, a e pa dimdam manibat pa kanitang minunang panaun: a i Kristo makakawani ya king Banal a Trinidad. Ding skismatiku e na la manatili king Trinidad, nune king metung a quaternity: ing Ibpa, ing Anak at ing Banal a Espiritu, kayabe i Kristo bilang kapat a persona. Nukarin ya pa dimdam ing makanining kapanwalan? Kapilan ya pa mika-atin ing makanining kapanwalan king Russia? Aliwa wari ini metung a bayung ere, a pipag-dwa-dwa ne ing Anak ning Dios—ing Anak ning Dios para king sarili na, at i Kristo para king sarili na—anya (agpang king karelang ere) atin nang adwang Anak ning Dios Ibpa, at uli na niti mebuu ya ing metung a 'quadruple'?

Ini wari ing tune kasalpantayanan? Ini wari ing matuang kasalpantayanan? Dela ne wari ini Vladimir ibat karing Griegu? Ini wari ing pamangumpisal a Orthodox? Ini wari ing banal a Kristianismu? Ali ya wari ini metung a makasirang ere, a salungat king matuang banal a kasalpantayanan, makasumami king Dios, dapot metung a penibatan ning tula para king demonyu?

O kaburyan at kaligawan! Bakit yu pangasabyan, ikayung kaluluwang mapaghiwalay, ing kekayung kasalpantayanan ya ing 'lumang kasalpantayanan', kabang inimbentu yu at inampun ding makanining mabagsik a erehya para kekayu? Ali, tutung ali, ing kekayung kasalpantayanan aliwa ya ing lumang kasalpantayanan, nune metung a bayu, a mitmung bayung erehya.

Kabanata 18. Tungkul king Paman-katawan nang Kristo. Ing Pananwala nang Avvakum

Aku, i Avvakum, iti ing akung ipagtapat at paniwalan: ing kalikasan ning Dios e ya mibabayu; dapot, inyang binuhus ne ing Salita ning Dios king sinapupunan ning Birhen, ing upaya ning Kayang natural a pagkatau—ita pin, ing perpektung grasya—makasailalim ya king kaburian ning Dios; uling biniuri na at binuhus ne ing Kayang sarili king paralan a e mailarawan, kabang ing mismung diwa na manatiling lubusang e mibabayu.

Nanu yang kamulangan a pangatuiran ibat king metung a ortelanu! Abalu na pa wari nung tungkul sanu ya magsalitang magulu? Ali la wari dening amanu na nune mu karalumduman, kalungkutan, at purung kalokwan?

Minuna, sasabian na ing katangian ning Anak e ya e-mababayu; dapot e na man sinabi o balu na nung nanu ya ing katangian ning Anak. Ausan na pa murin ing katangiang ini 'essence', e na balu na atin pang aliwang katangian kilub ning Banal a Trinidad, metung a makabukud at makakawani para king balang Persona, anti ing ipinagtapat nang San Mitrophan king Canon ning Trinidad, a sasabing: Pahayag mi ya ing metung a larawan ning Pagkadiyos, karing atlung katangian a hypostatic at makabukud-tangi ning Ibpa, ning Anak, at ning Banal a Spirit [70] :

Uling katangian ne ning Ibpa ing manganak king Anak at ing magpadala king Espiritu.

Ing katangian ning Anak ya pin ing mibait king Ibpa, dapot e ya magbait aliwang Anak ibat keya.

Ing katangian ning Espiritu Santo ya pin ing manibatan king metung a Ibpa. Makanyan la reng katangian da reng Persona ning Trinidad.

Ing banal a diwa, dapot, pare-pareu ya karing atlung Persona, at metung ya at e mapipitna.

Bukud kanita, (i Habakkuk) sasabian na ing Dios a Salita a minagus king sinapupunan ning Birhen e Ya mismu, nune ing natural a upaya ning Kayang diwa. At ing interpretasyon na king upayang ita ya pin ing grasya ning perpektung pagkabie, kabang ing mismung diwa ning Anak banal ya, antimo bang e ya man masakit abut manibat banua. At kanita, agpang king kayang pamangatuwiran, meging adwa la reng Anak: ing metung kayabe ning Ibpa king banua, at ing metung naman mekatawan king sabyan ning Birhen, a peparala ning Anak a atyu kayabe ning Ibpa king banua.

Pepahayag ne ining heretical a pamangumpisal ning sarili na karing aliwa, mas malinong amanu, anti kaniti:

'Kikumpisal ku ing upaya ning Pagkadiyos king sabyan ning Birhen, dapot aliwa ing mismung Pagkadiyos, a menibatan king Pekamatas, nune metung a e asabing probidensiya.'

At pasibayu, sinabi na ing pareung bage:

Menibat ya king banua kapamilatan ning upaya ning Keyang grasya para kekatamu, lubus king pekadalisay a Birhen: king Keyang diwa, lubus yang mayap, dapot king Keyang pagkatau, lubus yang metung king Ibpa, e mapipitna. Angga keni i Avvakum tungkul king Pamanatawang ning Kristo.

Tineru na la naman ding keang alagad a mag-isip king pareung paralan; ing metung karela, a i Erofey Andreev ing lagyu, sinulat na ing makatuki karing keang sulat:

Ing Anak mekatawan ya kapamilatan ning kayapan at probidensya, bukud king Kayang diwa.

Lawen ye ing bayung Nestorius kang Habakkuk at ding keang alagad! Ing marok a talaturu a ini, king pamangumpisa na king makasirang kapanwalan na, tuturu ya agpang king paralan nang Nestorius, anti mo sanang aliwa ya ing Anak ning Dios Mismo a nagkatawang-tao king sabyan ning Birhen, nune mu ing Kayang upaya o grasya a mibuhus kea, at ing Kayang upaya o grasya ya kanu ing nagkatawang-tao, anti mo, king sabyan ning Birhen, kabang ing Anak ning Dios Mismo, antimo, e Sya linub ibat banua papunta king yatu. Uling ing Pekabanal a Indu ning Dios (agpang king erehiya nang Avvakum, at makanian mu naman king baluktut a pangatuwiran nang Nestorius) ali ya Indu ning Dios, nune mu Indu nang Kristo; uling e ne inanak ing Anak ning Dios Mismo (antimo ing maling pamanyirang puri da), nune mu ing metung a upaya o grasya, a mayayaus Kristo. Dapot itamu, bilang ortodoksung maniwala, e ta man isipan ing heresiyang ini king kekatamung isip; uling maniwala tamu at kukumpisal a ing Pekadalisay a Birhen ya ing tune Indu ning Dios, a menganak king tune Dios a Salita, anti ing tinuru da kekatamu ring banal a Ama para paniwalan king Katlung Ecumenical a Konseho, a mitipun king Efeso laban king marok a Nestorius. At i San Juan de Damasco, king Libru 4, Tungkul king Pananampalataya, Kabanata 15, sinulat na: 'Ing Indu ning Dios ya pin at mayayaus yang makanian king pekamatas at tutung kabaldugan.' At pasibayu: 'Ing Anak ning Dios mibait ya keya, aliwa metung a taung magdalang-Dios, nune ing Dios a meging tau [71] .' At i San Mitrophan, ing menulat karing canon, king Tono 3, king Triune Canon, king pang-semanang Midnight Office, king kalimang ode, king himno ning Theotokos, sasabian na: 'Ibuatan ka nang Kristo, king diwa at kaburian, adwa la.' Uling ing banal a kalikasan ning Dios mikyabe ya king pantaung kalikasan king sinapupunan ning Birhen king metung a Persona nang Kristo, at manibat king mismung oras a nung kapilan ya meging katawan i Kristo, Ing Dios perpektu ya, at makanian mu naman ing tau; at ing tau perpektu ya, at makanian mu naman ing Dios, king miyayaliwang kalikasan dapot misanmetung la king metung a e mapipitnang persona. Uling agyang ing Anak ning Dios mekatawan ya king sinapupunan ning Birhen kapamilatan ning Kayang banal a kalikasan, e Ya mekalas king Ibpa; at e naman anti king isipan da ri Habakuk at ding kayang alagad, a nung ing Anak ning Dios mismu ing mebaba king sinapupunan ning Birhen kapamilatan ning Kayang banal a kalikasan, e Ne sana atyu banua kayabe ning Ibpa, nune meputut Ya sana ibat Keya. O kalokuan da ring mangmang, a e makakilala king e mapipitnang Banal a Pagkatau! Uling agyang ing Anak ning Dios atyu ya king yatu king Kayang hypostasis, e Ya mepitna king Pagkadios ning Ibpa a manungkulan king banua; at king mismung oras a ita atyu Ya king Hades kayabe ning kaladua, king Paraiso kayabe ning mapanako, at king luklukan kayabe ning Ibpa, antimo, kabang atyu ya king sinapupunan ning Birhen, e Ya meko king Ibpa, at kabang mabibie ya kayabe da ring tau, e Ya meko king Ibpa; antimo ing ipapasiag ning Banal a Pisamban karing dalit ning Pista ning Pamikakatas king Maragul a Vespers king Slavnik: 'E Ka meko king salu ning Ibpa, O pekamapait a Hesus, , at mebie Ka king yatu bilang tau.' At king Irmoses ning kapitung tono, king kapat a ode: 'E ka makakawani king salu ning Ibpa, O Kristo Dios, a minibaba king yatu.' Dapot i Kristo Ginu tamu mismu, inyang kitnan ne ning Banal a Felipe, 'Ginu, ipakit me kekami ing Ibpa,' sinabi na: 'Ing menakit Kanaku, menakit ne ing Ibpa: e ka wari maniwala a Aku atyu ku king Ibpa, at ing Ibpa atyu Ya Kanaku?'[72] . Lawen ye ini, O Brynyans! uling ing tune Anak ning Dios, king Kayang banal a kalikasan, ya ing meging katawan king sinapupunan ning Pekabanal a Indu ning Dios, at e Ya migpadalang ninuman ibat Keya para maging katawan: at ing tune Indu ning Dios ya ing Pekadalisay a Birhen Maria, a mebuntis at menganak king e asabing tune Dios. Misan, pin, sumpan ya i Nestorius, sumpan ya naman i Abbaqum, ila ngan kayabe ding karelang talatuki a kapareu isip, ding manirang puri king Pamanuknangan ning Dios a Salita, at makanian mu naman king Pamanuknangan ning Dios kapamilatan ning tune Indu ning Dios.

Dinggan yu, O kayung ortodoksung maniwala, nung nanung klasing talaturu ding iskismatiku; ibat kea mu naman linto ding aliwa rang talaturu. Ing talaturu da ya i Abakum a erehe, metung a kayabe nang Ario king pamanyirang puri king Banal a Trinidad, at metung a kapareu isip a talatuki nang Nestorius king pamanyirang puri king Pamagkatawan ning Dios. Pipitnan de ing e mapipitnang Triunung Banal a Pagkatau, pitnan de king atlu at king apat, anti ing dimdam yu; at e da naman aaminin a ing Anak ning Dios tutu yang meging tau king sinapupunan ning Pekadalisang Birhen, nune mu ing pepadala Ne ing Keang grasya kaniti. Iti wari ing lumang kasalpantayanan? Ing pananampalatayang mapaghiwalay da, 'luma' ya wari uling binyie lang pasibayu ing lumang erehiya nang Nestorius?

Kabanata 19. Tungkul king Pamagbaba nang Kristo king Impierno

Nanu ing sasabian na ning mapanghimagsik a talaturu i Avvakum?

Sasabian na ing kaladua nang Kristo minukyat ya manibat king krus papunta banua king Ibpa; dapot kaibat nang mekabangun king kutkutan, minibaba ya i Kristo king impyernu kayabe ning Kayang katawan kaibat ning Kayang pamanyubling mebie ibat karing mete.

Dinggan yu, O mangapaniwala, nung nanu ing sasabian na ning makabaliw a talaturu: metung yang protopope, dapot e ne binasa ing serbisyu para king Marangal a Pamanyubling Mebie, o nung binasa ne man, e ne aintindian, nung nu makasulat: 'king kutkutan king laman, king Hades kayabe ning Keyang kaladua antimong Dios'. Ini ya ing Ortodoksung pamangumpisal ning banal a sinaunang kasalpantayanan tungkul king pamagbaba nang Kristo king impyernu: a i Kristo Ginu tamu mekatiid ya king kutkutan king laman, kabang kayabe ning Keang pekabanal a kaladua, king kapamilatan ning upaya ning Keang Pagkadiyos, minbaba ya king impyernu ban isaka manibat karin ding kaladua da ring banal a ninunu. At i San Juan ning Damascus makanyan ya sinabi tungkul kaniting bage: 'Ing meging-Diyos a kaladua (nang Kristo) mibababa ya king Hades, ban nung makananu ing aldo sasalâ ya kareng makatuknang king yatu a matulid, makanyan murin ing sala sasalâ ya kareng makalukluk king dalumdum at king lilung ning kamatayan lalam ning yatu'[73] . Angga keni, i Damascus. Inya, kaibat nang mekalas king laman, ing kaladua nang Kristo agad yang mebaba king Hades ban iligtas la karin ding kaladua da ring banal; dapot sasabian nang Avvakum a ing kaladua nang Kristo minuna yang minta ibat king laman papunta king Ibpa, at kaibat migbalik ya ibat king Ibpa papunta king laman ban pasibayung pasiglan iti, at inya i Kristo, kaibat ning Keyang Pamanyubling Mebie, mebaba ya king Hades kayabe ning Keyang katawan. Uling ing kasalpantayanan nang Habakkuk at ding keang alagad, ding Brynians, aliwa ya ing lumang kasalpantayanan, nune metung a bayu, metung a kasalpantayanan a salungat king lumang banal a kasalpantayanan.

Keni ku pasibayung sasabian karing Brynyan:

Nung ikayu, O Brynians, isipan yu metung a maragul a kasalanan ing pamagbayu karing mapilan a matuang pananalita karing bayung libru (a binayu e para laban king banal a kasalpantayanan, nune bilang pamag-ayus king teksto), kanita, ikayu na ing humusga: ninu ing mas maragul a kasalanan—ing magbayu king metung a pananalita king teksto, o ing siran la ding dogma ning kasalpantayanan? At ninu ing mas makasira king kasalpantayanan: ing metung a pariralang binayu king libru, o ing heretikung doktrinang Nestorian a ikayu mismu ing mekalalang? King Moscow, kareng bayung tinama a libru, ding mapilan a lumang dake a mangailangan itama, tinama la: dapot ikayu, king pamangayid yung tanggapan ding bayung tinama a libru, tinanggian ye ing lumang Ortodoksung kasalpantayanan, kabang gagawan yu para king sarili yu ing metung a bayu, mapamintas a kasalpantayanan. Ninu, kanita, ing mas mabayat kasalanan; detang menulid kareng libru, o detang tinanggi kareng dogma ning kasalpantayanang Orthodox? At king nanu ka mangasa miligtas? Kareng lumang libru, o king kasalpantayanan? Nung kareng libru, kanita e mu na kailangan ing kasalpantayanan; dapot nung king kasalpantayanan, bakit ka mekalas king lumang kasalpantayanang Orthodox? Ninu ing mas maragul: ding lumang libru, o ing lumang kasalpantayanan? Balu mi ing mangayabang kayu anti mong papanatili yu ing matuang kasalpantayanan; dapot ing bayung-bayu ning kekayung kasalpantayanan malinaw yang mibulgar, aliwa ing katua na, at e na kayu makatalan king metung a kasalpantayanan, nune king dakal: uling daramdaman mi a kasing-dakal la reng kasalpantayanan anti mo reng hermitage kareng gubat ning Bryneki. E wari makanian? Surian ye ini para king sarili yu.

Kabanata 20. Tungkul kareng Lagyu da reng Mongheng Bryn

King milabas a banuang 1708, king bulan ning Nobyembri, metung a Matuling a Pari a i Joasaph, ing talatátag ning Spasskaya Roevskaya Hermitage king Balakhonsky District, dinalo ya kekami king Rostov; dininan na kaming mapilan a malating aklat a laman ing teksto * *—metung a pakibat karing schismatics—agyang ing lagyu ning talasulat e mebanggit karin. King teksto a ita, makalista la kaniti ding lagyu da ring monghe ning Brynsk hermitage, at ilalad ku la keni nung makananu la makasulat:

Deng lagyu da reng eremita ning Bryn:

Pamanamba kang Kristo, o mas ustu, pamanamba kang Antikristo.

Iconoclasm.

Pamanamba king Pari.

Kontra-pari.

Makarandam.

Deng erehe.

Anufriyevismu.

Efrosinovism.

Iosifovismu.

Kalinoismu.

Kipreyanovshchina.

Ilarionovshchina.

Serapionovshchina.

Kozminshchina.

Volosatovshchina.

Isakovshchina.

Stefanovism.

Avvakumovshchina.

Ding Manilab.

Ding Morelita.

At ding aliwa, a mipalagyuan karing karelang talaturu; at dening anggang makalunus a manlinlang misusumangid la king metung at metung, paglalawehan de ing metung at metung, at e la minum, mangan, o manalangin a miyabe-abe, at ausan de ing metung at metung a erehe. Angga keni karing kuadernung aita tungkul karing lagyu at pamisusumangid da retang hermitage ning Bryn.

King kasalukuyang banua, 1709, king bulan ning Marsu, king mumunang Dominggu ning Maragul a Kuwaresma, atin kekaming mapilan a lalaking mekapunta at menuknangan king gubat ning Bryn, ila pin deng makatuki: i Peter Ermilov ning Yaroslavl, at i Elder Andronik ibat king Monasteryu ning Borisoglebsky king Pereslavl-Zalessky; at kaybat da linub ing elder Pakhomius, a, anyang anak ya pa, dela re ibat king Poshekhonsky District papunta kareng gubat a reta, nung nu ya meragul at mebinyagan yang pasibayu makatidwa kareng schismatics kaybat ning kayang tune binyag keni. Kinutang mi la tungkul kareng mebanggit a Brynsk hermitages, at inusisa mi nung tutu la pin anti king deskripsyon. Sinabi da kekami a e na la ngan ngeni makikilala kareng lagyung deta, agyang makanian la aus kanita; uling ding aliwang pekapun da reng hermitage mete na la, kabang ding aliwa minalis la kareng aliwang lugal, at dakal la ding meko Poland; uling, agpang karela, dakal karela ding menuknangan kareng mapilan a lugal karin, kabang ding aliwa naman ing menalili karela keni.

Tungkul naman kareng skete a atyu ngeni kareng gubat ning Bryn, sinabi da kekami ing makatuki tungkul kareti, agpang king balu da:

Ausan de ining 'Pamanamba kang Kristo' uling ing talaturu da metung yang lalaking mayayaus 'Kristo', at manalangin la kea a balamu ya ing tune Kristo.

Deng Iconoclast, a tatanggian da la ngan ding banal a larawan, matua man o bayu.

Ing sekta a 'Ala-Pari', a tatanggap kareng paring tinakas at gagawang mapilan a sakramentu ning pisamban agpang kareng lumang libru.

Ing sekta a 'alang pari', a lubusang tatanggi karing eganaganang sakramentu at e man tanggap paring nanu man.

Deng Sensualista, a sasabing ing Antikristo mekadating ne keti yatu king pisikal a itsura, dapot e ra ipapabalu ing tune nang pagkatau.

Deng 'Mamisaling Magpaliwanag'. Deng eganaganang heretical a sekta da ing lagyung iti uling eganagana lang misaling magpaliwanag king Banal a Kasulatan.

Atin ya mu naman ing sekta da reng Anufrians, pati na reng Avvakumites; uling ding hermitage ning metung a Archpriest Avvakum panatilian da la ding kayang turu.

Ating mu naman ing sekta da reng Serapionite, pati na reng Morelian, a mamamate king danup (antimo para king kapakanan nang Kristo); dapot i Serapion mismu mete ne, kabang ing kayang turu e pa mewala.

Atin ya naman ing 'Volosatovites', at saka ing 'Burners', a makikumbinsi kareng dakal a pasunugan de ing sarili da anti mong para kang Kristo, kabang kukunan da para kareng sarili da ing mitagan a pibandian da reng mesunug.

Deng Ilarionita. Kareng karelang skete, deng lalaking e me-ordena ing gagawang pari, kabang sasabian da na ing Eukaristiya at ing banal a krisma me-konsagru la bayu pa ing panaun nang Patriarka Nikon.

Ing sekta da reng Fedosian. Kasaman de ing legal a pamikasal, ausan deng pakikipagpalage. Paninabian de ing kaparihan, dapot e la makikiabe king kilusang laban karing pari.

Deng Josephite ayusan da pasibayu ing kleru agpang king sarili dang hierarkiya a istilung-magsasaka.

Deng Yefremovite e ra tatanggian ing krus a maki-apat a punta, dapot sisiran da la ngan ding ritwal ning pisamban.

Deng Jacobite. Ing pekapun da i Jacob, a mayayaus Zubov. Kalupa da reng aliwang schismatic, e ra tatanggapan ing krus a maki-apat a punta, dapot atin lang madre a makikayabe karela karing pareung selda; ing pareu mangyayari karing aliwang hermitage.

Deng Sabbatarians, a mag-obserba king Sabadu agpang king paralan a Hudyú.

At dakal la pa reng sasabing atin, kareng gubat a deta, deng hermitage a mangaragul at mangalati, para kareng lalaki at para kareng babai, a miyayaliwa la kapanwalan at kakatwa la ugali; deng aliwa kareti mebanggit la king katlung dake na ning sanaysay a ini, nung nu la makaladlad deng gawang schismatic, a salungat king Banal a Pisamban, ban ilantad ing karelang kamalian.

Keni, nanupata, malinaw a sasabian a, agyang ing sablang karelang hermitage misasalungat la king metung at metung king karelang kapanwalan, misasabi la king metung mung bage: a pare-pareu lang mamintas king Pisamban nang Kristo, karing banal a sakramento, at kekatamu, ding ortodoksung maniwala. Nung makananu i Pilato at i Herodes kalaban la king metung at metung [74] , dapot inyang miras ing panaun para paten de i Kristo, migsabe la: makanian murin ding Brynians, agyang mikakalaban la king karelang pananampalataya, kalaban la king metung at metung; dapot misasanmetung la king pamanyirang puri king Pisamban nang Kristo, at misanmetung, anti mong metung mung asbuk, manibat king karelang marok a pusu, magpalwal lang mabagsik a pamanyirang puri a masyadung makatakut para king balugbug a damdaman.

E la wari dening eganaganang e miyayagum a panwalang areni, king tutu, bayung panwala a e pa man atyu kanita? At ing Disyertu ning Bryn, kayabe ding kayang pananampalataya, aliwa wari metung a chimera—metung a animal o metung a multu—a mamuswak api ibat karing kayang balungus, anti ing sasabian tungkul keya, a maki buntuk at salu ning leon, atyan ning kambing, at iki ning serpienti [75] ? Uling ing Disyertu ning Bryn babuga na ing kayang karokan king Pisamban ning Dios anting api, gagaga ya karing pamanyirang puri anting leon, at mangangang makasira king sarili, alang pastul, alang batas, anting kambing: at kalupa na ning ubingan a ikit king Apocalipsis, king kayang arung, ibulus na ing katlung dake da ring batuin ning banua at ibulus la king yatu [76] : anya ing Bryn Desert, papalwal na la ding kayang buntuk a anti mong ubingan—ding talaturu, sasabian ku, a anti mong ubingan—papunta kareng balen at baryu, kakalasan na la ding kaladua da ring Ortodoksung Kristiyanu ibat king makalangit a sakup ning Pisamban anti mong la reni bituin, at ibabat na la king sarili nang kalalalamdalan. Uling alang kasalpantayanan a Bryn, alang lumang kasalpantayanan, nune metung a bayung kasalpantayanan, metung a bayung chimera.

Kabanata 21. Tungkul kareng Tradisyun ning Pisamban

Metung a pamanuri king Lumang Pananampalataya agpang karing tradisyun ning pisamban.

Manibat pa king umpisa, ing banal a kasalpantayanan mitatag ya e mu kapamilatan ning Ebanghelyu at ding kasulatan da ring Apostol, ding turu da ring mangaragul a talaturu, at ding dogma da ring Ecumenical a Konsilyu, nune pati na murin kapamilatan da ring karelang tradisyun. Mapatune ya ini karing amanu ning banal a Apostol Pablo, a sasabian na karing taga-Corinto: 'Purian da kayu, kapatad, uling atatandanan yu ing eganaganang kaku, at, anti ing peparala ku kekayu, masikan yung tatalnan ding tradisyun'[77] , at karing taga-Tesalonica sinabi na: 'Inya, kapatad, talakad kayung matatag at masikan yung talnan ding tradisyun a tinuru da kekayu, king kapamilatan man ning amanu o king kekaming sulat'[78] . Tungkul kanini, i San Crisóstomo sinulat na anti kanini: 'Manibat kanini, malino a ding Apostol e da pinalakad ing eganagana kapamilatan ning sulat, dapot dakal ing pinalakad a e sinulat'[79] ; dapot pareu lang kapani-paniwala. Uli na niti, dapat tamung isipan a kapani-paniwala ing tradisyun ning Pisamban; anti kaniti, pepasiag nang San Crisóstomo:

'Ing tradisyun ya ing eganagana; e na ka manintun pa.'

Deng tradisyun adwa la klasi: ing metung tungkul kareng dogma ning kasalpantayanan—antimo reng pitung sakramentu at ing banal a pamanggalang kareng banal a relikya ning Dios—at ing metung naman tungkul king kaayusan at ritwal (seremonya) ning Pisamban, antimo ing pamag ning pamagselebra kareng pista, ing pamag-ayunu, ing pamag-alala kareng meangu bie, at aliwa pang ritwal at patakaran ning pisamban; uling agyang e la makasulat king Banal a Ebanghelyo o king Libru da reng Apostol, at e la naman ing kasalpantayanan mismo—antimo ing kasalpantayanan king metung a e makikit a Dios—pero, uling dake la ning tradisyun ning pisamban at metung lang kinikilalang tanda ning tune kasalpantayanan ning metung a ortodoksung tau; Uli na niti, obligadu tamung panatilian la, anti ing pamangumbinsi nang San Krisostomo: 'Ing tradisyun ya ing eganagana; e na ka manintun pa.'

Nanu pa man, atyu kekatamu ing dapat suryan nung sanung tradisyun ning banal a kasalpantayanan ing dela nang San Vladimir ibat karing Griegu papunta king Russia; at nung atin mang magpanatili karing tradisyun a dela nang Vladimir kayabe ning kasalpantayanan, ing taung ita atin yang matuang kasalpantayanan: dapot nung ninu man ing e magpanatili kareti, ala yang matuang kasalpantayanan, nune mekalalang yang bayung kasalpantayanan para king sarili na.

Manibat pa king umpisa ning kasalpantayanan king Russia, ing kekatamung Pisamban a Russian Orthodox tinatag na la ngan ding sakramentu ning Pisamban king kabilugan da, e matitinag, agpang karing ritwal at seremonya a mitatag manibat pa kanitang minunang panaun at dela king Russia nang Vladimir kayabe ning kasalpantayanan: uling ing kekatamung kasalpantayanan ya ing matuang kasalpantayanan.

Dapot ding Brynians, e la mamintu kareng sakramentu ning Pisamban, nune lálastánan da la: uling ing karelang kasalpantayanan aliwa ya ing matuang kasalpantayanan, nune metung a bayung sarili dang gewa.

At uling ding Brynians e la gagamit karing banal a sakramentu, balu ne ini ning balang metung.

E ra gagawan ing Binyag a Banal anti ing gagawan agpang karing ritwal ning Pisamban.

Ala lang Krismasyun, a gagawan king binyag.

E ra gagawan ing Eukaristiya, ing komunyon ning tune Katawan at Dayâ nang Kristo.

Ala lang kaparian.

Ala lang sakramentu ning Kumpisal o pamagpatawad kareng kasalanan.

E la magpraktis king legal a pamikasal, uling makisama la king metung a bubut a alang seremonyas ning kasal; at agyang mikasal la pa, e ustu ing pamangawa kaniti, kareng sariling sinabing pari a e me-ordena, o kareng takas a bawal mag-opisina: iti uling dakal karela ing sinubling binie bie ing erehing Nicolaitan, a papayagan na la reng lalaki a mika dakal a asawa, anti ing tinalake king katlung dake.

At ala mu namang pamahid king masakit karela.

At uling ding eganaganang banal a misteryu, a peningat ning Banal a Pisamban manibat pa kanitang minunang panaun at dela king Russia kayabe ning Kasalpantayanan nang Vladimir, tinanggi da la reng Brynians: uling tinanggi de ing lumang kasalpantayanan at mengawa lang bayu para kareng sarili da; at bakit la e makiramdam ausan ing karelang lumang kasalpantayanan bilang 'ing kasalpantayanan', kabang tinanggi da la ngan ding sinaunang tradisyun ning Pisamban at ala la man agyang bakas ning lumang kasalpantayanan king karelang sarili?

Manibat pa king umpisa ning kasalpantayanan king Russia, megumpisa lang mitikdo ding pisamban ning Dios, misadya la king kilub da reti ding banal a liturhiya, at mika sakripisyu at alay para karing mabie at karing meangu bie.

Ala la kaniti ding Brynians: uling ala lang bakas ning dating kasalpantayanan kilub da.

Manibat pa king umpisa ning kasalpantayanan king Russia, pareung sinamba la ding luma at bayung icon; uling kanitang panaun a ita, e ya mekontentu ing labuad ning Russia karing icon a dela da ring Griegu, nune megumpisa yang gawang sarili nang bayu.

Dapot ngeni, ding Brynians igagalang da la mu ding lumang icon at tatanggian da la ding bayu: uling e la manatili king lumang kasalpantayanan a Ruso, nune king metung a bayung kasalpantayanan.

Manibat pa king umpisa ning kasalpantayanang Kristiyanu king Russia, pareung sinamba la ding krus a apat a sanga at walu a sanga; ing malinong patune kanini ya pin ing krus a apat a sanga a dela nang Vladimir ning Cherson, a angga ngeni akit yang makatikdo king altar king gulut ning luklukan king Maragul a Katedral king Moscow.

Dapot ding Brynians, tatanggapan da mu ing krus a walung-sanga, kabang tatanggian de ing krus a apat-sanga; uling e ra paniganan ing lumang kasalpantayanan a Ruso, nune ing metung a bayung kasalpantayanan.

Kabanata 22. Tungkul king Pamanggalang king Banal a Ebanghelyo

Manibat pa king umpisa ning kasalpantayanan king Russia, tinuki kami king tradisyun a pang-iglesia ning pamanggalang king Banal a Ebanghelyo, a darala manibat king altar papunta king kongregasyun king Sunday Matins kaybat ning pamamasa king Ebanghelyo ning Dominggu, ban ding tau makayukud la at umangkin kaniti.

Dapot ding Brynians, ituru da ing e dapat samban king Banal a Ebanghelyo; uling e la manatili king lumang kasalpantayanang Ruso, nune king metung a bayu.

At ing pamanuru da ring Brynians a e dapat samban ing Banal a Ebanghelyo, malinaw ya ibat karing sulat ning alagad nang Avvakum, i Erofey Andreev, at ding kayang kayabe, a sinulat anti kaniti: ing pamanamban king Ebanghelyo, metung a teksto a sinulat king tinta, metung yang kaugalian da ring Tatar.

Pakiramdaman yu, O kayung ortodoksung maniwala, ding amanu na nitang iskismatikung, mabuang 'maalam'—amanung karapat-dapat king pamanyuya. Sasabian na metung yang kaugalian da reng Tatar ing pamagbabo king Banal a Ebanghelyo. Atin na wari Ebanghelyo king kasalpantayanan da reng Tatar, a bababoan da? E wari malino a ing skismaticung ini maglaram ya at magsalitang bula, kabang kukondenan na katamu anti mong bababo tamu king tintang ginamit king pamanyulat king Ebanghelyo? Dapot, O malungkot a erehe, a alang matinu isip at tune kasalpantayanan! Balu mu nung makananu yang parangalan ding ortodoksung Kristiyanu ing Banal a Ebanghelyu? Nung e mu balu, makiramdam kang mayap:

Potang magyukud tamu king Banal a Ebanghelyo, e tamu magyukud king mismung pisikal a bage, ni man kareng tabla a maki-pilak o gintu, ni man king papil, ni man king tinta, nune king Salita ning Dios, anti ing makasulat king Ebanghelyo. Kalupa na ning pamagbabo tamu king arapan da ring banal a larawan, e ta bábabo king tabla, king pinta, king pamanulid ning brush, o king materyales mismo, nune king larawan ning lupa ning santo; at kalupa na ning pamagbabo tamu king arapan ning Krus, e ta bábabo king materyales mismo, o king dutung o king sanumang aliwang bage nung nu ya gawa ing krus; ni man ing lalon tamu metung a krus a maki-apat a punta o walung punta, dapot potang makakit tamung krus, agaganaka tamu ing Pagsubuk ning Ginu, at luluhud tamu king Pagsubuk ning Ginu: king pareung paralan, potang luluhud tamu king Banal a Ebanghelyu, e ta pupurian ing materyal a bage, nune ing Salita ning Dios.

Ika, makalunus a Brynians, king pamagtanggi yu king pamanggalang king Banal a Ebanghelyo, tatanggian yu murin ing pamanggalang king Salita ning Dios, a ing Banal a Pisamban manibat pa kanitang minunang panaun ikinatula nang parangalan. At uling tatanggian ye ining matuang, banal a kaugalyan ning pisamban, alang matuang kasalpantayanan a Ruso kilub yu, nune ing metung a bayu.

Kabanata 23. Tungkul kareng E Ordenadung Gagawa king Sakradu rang Ritu

Manibat pa king umpisa ning kasalpantayanan king Russia, ding pari gagawa lang banal a ritwal king Pisamban ning Dios; kabang ding e-ordinadu e la mu makapaintulut gawang banal a ritwal, nune pati na ing salingap kareng banal a gamit ning Dios.

Dapot kareng schismatiko, deng lalaking e ordinadu at deng babai gagawa lang banal a ritwal, anti ing mebalita kareng mapilan a lugal kilub ning kekatamung diyosesis.

King metung a balen (a eku sabian ing lagyu), atin metung a lalaking e me-ordena, a marunung mamasa, inawsan ne ing sarili nang pari at, kaibat nang menalukut king malabang panaun karing cellar da ring bale da ring schismatic, mig-misa ya kabang e ya me-ordena, minie yang Banal a Komunyon karing lihim a mag-schism, at gewa na la para karela ding eganaganang sakramento. Dapot nanung epektu, nanung upaya, nanung konsagrasyun ing atin nung ing metung a e me-ordena ing gagawa karening bage a reni?

Misasabi ya kekami keng Rostov a, karing panaun ning meangu nang obispu, a pakamalan king mayap a alala, i His Eminence Jonah, Metropolitan ning Rostov, e marayu king siudad king sumangid ning danao, king metung a baryu, metung a kayanakan a babai ing menibatan king metung a heretical at marok a sekta at, makasalikut king silung ning bale ning metung a ortelanu, makatagu yang gagawang metung a heretikung serbisyu, makiramdam kareng kumpisal da reng tau at mamye Banal a Komunyon—ali mu kareng karaniwang tau, nune pati na kareng pari: uling agyang mapilan a mangmang a pari makatagung lalapit kaya para kumumpisal at tatanggap lang e banal a Komunyon ibat king gamat na. Kayang-kang kalokuan! Nanu yang klasing serbisyu ita? Nanu yang klasing Komunyon? Nanu yang klasing absolusyon kareng kasalanan? Nanu yang klasing pamamahala kareng aliwang sakramento, a gagawan ning metung a babai? Ini wari ing dating kasalpantayanan? Milyari la waring makanyan a bage kanita, anyang panaun da reng kekatamung banal a ibpa king Russia? Ali ya pin.

Uling ing kaskismang kasalpantayanan aliwa ya ing matuang kasalpantayanan, nune metung a bayung kasalpantayanan; king tutu, mas masanting ya pang ausan pamahiin kesa king kasalpantayanan.

Atin pin talagang ordenadung pari karela, dapot ila reng alang tuknangan a takas, a me-excommunicate man ibat king ministeryu kareng sarili dang obispo uli ning nanumang kasalanan da, o ila mismu ing mekalas king banal a kasalpantayanan; ila reng gagawang mapilan a sakramentu kareng tuknangan da reng taga-Bryn. Makakataka ya ini kekami, uling ding tau ning Brynya tatanggian da la ding bayung limbag a libru dapot tatanggapan da la ding bayung me-ordena a pari; kamuan da la ding bayung libru dapot kaluguran da la ding bayung pari. Nung tatanggian yu la ding bayung libru, O tau ning Bryn, kanita makabage mu naman ing tanggian yu la ding bayung me-ordena a pari; dapot nung tatanggian yu la ding bayung me-ordena a pari, kanita kailangan yu la namang tanggian ding bayung libru.

Kabanata 24. Tungkul king Ebanghelyu nang Avvakum

Manibat pa king umpisa ning kasalpantayanan king Russia, ing Tatalung-Haligi a Ebanghelyu nang Kristo, a sinulat da ring banal a Ebanghelista i Mateo, i Marcos, i Lucas, at i Juan, ing mekatanggap; at alang aliwang Ebanghelyu, bukud king kea nang Kristo, ing atyu angga king aldo ngeni.

Dapot, king Brynyan, atin metuklas a aliwang bayung Ebanghelyo, aliwa ya ing kang Kristo, nune ing kang Avvakum: Para kang Avvakum, itang e tutung talaturu, a bantug karing mapanghiwa, sinulat ne ing sarili nang libru, a mitmung pamangatuirang heretical, at inaus ne: *Ing Alang Anggang Ebanghelyu*, sasabian na, 'Eya sinulat kanaku, nune king taliri ning Dios.'

At uling atin lang aliwang bayung ebanghelyo, bukod king matuang Ebanghelyo nang Kristo—ing kang Abakuk, aliwa ing kang Kristo—megi ya namang bayu ing karelang kasalpantayanan, at aliwa ne ing matua.

Nung nanu talaga ing sinulat na ning bayung ebanghelistang ini—a aliwa kang Kristo nune kang Satanas—king kayang Ebanghelyo, e mi siguradu; uling e ta pa tinggap ing mismung librung ita na: dapot, ibat kareng kopya da reng sulat na, malino a ala yang aliwang sinulat nune mu, agpang king marok nang heretikal a pamangatu, pamanyirang puri laban king Banal a Trinidad, laban king Pamanatawli ning Anak ning Dios—antimo ing pepaliwanag ta na king babo—at pamanyirang puri a pamanyirang-puri laban king Pisamban nang Kristo.

Kabanata 25. Tungkul kang Fedka a Diakono

Balikán ta ya naman ing aliwa pa ibat karing kopya da ring kayang sulat. I Avvakum sinulat ya kang Fyodor a diácono, ing kayang alagad, tungkul king Banal a Trinidad anti kaniti: 'Fyodka, ay Fyodka! Agpang keka, dakal la, metung a tau at metung a larawan; ay, ikang anak ning patutâ, ikang asung salbag, ikang mangmang a magdusa! Nung e me balu ing upaya da ring libru, kanita kutnan me ing metung a babaying baryu: 'Sabian mu kaku, ma'am, tungkul king Banal a Trinidad; nanu ya ing Trinidad?' At pakibatan na ka at sabian na: 'At ika, Fedka, ituluy mu, gamit ing kanwan mu—anak ning patutâ—idikit me ing kanwan mu king gabun king arapan na ning babaying baryung ita.' Makapagmulala ya pa man kanaku, metung a makasalanan, nung makananu ya kasanting mekibat itang matwang babai. Kutnan me naman, 'Nanu ya ing diwa ning Dios?' at pakibatan na ka at sabian na."

Pakiramdaman yu, O kayung matapat, ing metung a masanting a pamag-ayus da ring amanu a gewa na ning schismaticung palsung ebanghelista, at gamitan ye. E la wari karapat-dapat king pamanyira ding amanu na? Makananu ya mekasulat makanyan? At makananu rang ding schismatic ngeni makapangahas lang ituring a ebanghelyo ding kalokwan nang sasabian? Ini wari ing klasi ning diskursu a mayakit karing Ebanghelyu nang Kristo—king Mateo, Marcos, Lucas at Juan? Ay, ing isip ning metung a ortelanu!

Kabanata 26. Tungkul king Pamamunu nang Avvakum

At saka, itang pareung palsung ebanghelista alang patugut yang magsalita tungkul kanini kareng sulat na:

'At potang mibangun tamu ibat karing mete, kanita gawan na ku ning Ginu a metung a ataman.'

Deng kalokuan na ning tangang alang laman buntuk a ita, makapakayli la pin! Ninu wari ing mekaramdam king ranggung 'ataman' karing ranggu da ring banal? Daramdaman ta ya ing ranggu da ring Propeta, ing ranggu da ring Apostol, ing ranggu da ring Martir, ing ranggu da ring Banal a Hierark, ing ranggu da ring Karapat-dapat king Puri! at aliwa pang ranggu da ring banal: dapot e ta pa man mekaramdam king ranggung 'ataman' karing banal.

Ing bayung ranggung ini inimbentu ne ning i Avvakum a herege, at ing karelang kasalpantayanan tutu yang bayu, aliwa ing luma.

Kabanata 27. Tungkul king Pananaw nang Avvakum

Itang pareung palsung ebanghelista at mapaghating palsung talaturu, i Avvakum, patutuan na la ding kayang makabaliung turu kapamilatan ning metung a milagru a pangit na, a nung nu isusulat na iti king makatuking paralan:

'Mig-ayunu ku kilub ning labing-apat a aldo anyang Dakilang Kuwaresma, at ikit ku ing sarili ku—ding gamat ku, ding bitis ku, ding ipan ku—makakalat king mabilug a banua; at kaibat, linukluk na ning Dios kilub ku ding banua, ing yatu, at ing eganaganang lelangan.'

O makapagmulalang panyilip! O tune manggagawa king milagru! Linamon na la ding banua at ing yatu at ing eganaganang lelangan, linun na la king kayang lalamunan, at sininup na la kilub ning kayang atyan! Siguradung grabi ing danup na; kaybat ning labing-apat a aldo ning pamag-ayunu, masyadu yang migsikan mangan ania't e mu batung ing linamon na, nune pati na ing mabilug a yatu, ding banua at ing eganaganang lelangan. Makananu ya e mebusbus ing atyan na! At makapagmulala pin a e na la linun ding keang alagad. Dapot, isipan ku, malambat na nang nilun ding karelang kaladua at binulus na la king kalalalam ning impyernu.

Ing palsung manggagawang milagru meging yang masikan a higanti; e wari ya ing mismung kapatad na nitang higanti a ikit na ning kagalang-galang a Antonio ing Maragul, a mismu nang isalaysay, a sasabing: 'Neng kai, ating demonyu a mamukpok king pasbul ning monasteryo, at inyang lwal ku, ikit ke ing metung a lalaking makapagmulalang katas, a makatas ing buntuk angga king banwa, at inyang kitnan ke, "Ninu ka?" pekibat na: 'Aku i Satan [80] .'

Dapot i Habakkuk mas maragul ya kesa ketang Satanas; uling linapad ya king mabilug a banua, at kinulung na ing eganaganang lelangan king kayang salu. Ining bayung manggagawang milagru metung yang iskismatiku: ala tamung akit metung man a kalupa na kareng sinaunang manggagawang milagru; uling ing karelang kasalpantayanan, masyadu mu naman, bayu ya, at aliwa ing luma.

Kabanata 28. Tungkul kareng Acephalites

Nung, makanian man, ausan ne ning metung ing schismatic a kasalpantayanan a 'lumang kasalpantayanan', 'luma' ya mu agpang king panyubling penibatan da ring lumang erehiya. Pinyabyan de ing erehesia nang Nestorius, a magmura king Pamanatawang ning Dios, anti ing pepakit tamu king babo. Pinyabyan de ing erehesia da ring Acephalites, a menibatan kang Severus a alang buntuk; tungkul kaniti, king pang-30 aldo ning Agosto, king Bie nang San Juan ning Capadocia, Patriarca ning Constantinopla,[81] makasulat iti:

Ibat king sumpan Severus linto ya ing erehiya da ring Acephalite, ita pin, ding 'alang buntuk', ausan lang makanian uling e la bisang lalam da ring ortodoksung obispo a mamuntukan karing pisamban, anti mo ing buntuk a mamuntukan karing aliwang parti ning katawan; dapot ila mismu ing meging sarili dang pekapun at talaturu, a tataluki king kaisipan da ring sarili dang makuliling isip, at lalam ning karelang e-ortodoksung obispo at presbiteru, e ra sinunod ding karaniwang ritwal ning pisamban antimo ing binyag o ing Banal a Misa. Menikam la king Katawan nang Kristo, ing Kordero, a maluat nang inadyá at sininup, mititipun la karing aldo ning Banal a Pasku at pitna-pitnan de iti karing pekamalating pirasu; at kaibat, balang metung, agpang king sarili nang kaburian, ginawa yang sarili nang palsung kasalpantayanan, at, king pamangwang sarili nang karapatan a manuru, tinuru ya karing aliwa agpang king sarili nang alang kabaldugang imahinasyun, at ibat kareng dakal karela, linto la reng aliwang erehiya, a ing metung laban ya kareng Friends; tungkul kareti, i Nikephoros Kallistos, ing Griegong istoryador ning pisamban, sinulat ya king Libru 18, Kabanata 45.

Makaramdam kayu at pakibatan yu, O kayung tau ning Ortodoksung Kasalpantayanan! E wari ing schismatic a kasalpantayanang Bryn kapareu na ning alang-ulung heresiya? King katutuan, kapareu ya, at e mu kapareu, nune ya mismu ing heresiyang ita; uling ala lang pisamban, ni pari, ni Banal a Misa, ni Banal a Komunyon da reng sakramentu, ni binyag agpang karing ritwal ning Pisamban, ni e la mamintu karing Obispung Ortodokso, dapot ala lang talapamunu, kalupa da reng sinaunang Akephalita. Uli na niti, bilang pamanyubling mie da reng sinaunang ere, ing karelang kasalpantayanan malyari yang ausan a metung a lumang ere, at aliwa ing kasalpantayanang Orthodox.

Lawen yu, O kaluguran a ortodoksung tau, tune tupa ning kawan nang Kristo, at matapat a anak ning Kayang Banal a Pisamban! King kapamilatan ning matulid a pamangatuwiran, pepitas mi ya ing mumunang bunga ning Hardin nang Brynsky—ing karelang heretikung kasalpantayanan—at, king kapamilatan ning masusing pamanyaliksik, atuklasan mi la rening adwang bage:

Ing karelang kasalpantayanan, ya wari ing tune kasalpantayanan?

At ing karelang kasalpantayanan ya pin ing matuang kasalpantayanan?

At ikit mi king prutas a ita, kalupa na ning malutung mansanas ning Sodom, aliwa ing mayumung lasa, nune ing mabau alikabuk at abu; Sasabian ku, ing karelang kasalpantayanan aliwa ya ing tune kasalpantayanan, nune metung a baluktut a kasalpantayanan: at ing karelang kasalpantayanan aliwa ya ing lumang kasalpantayanan, nune metung a bayung kasalpantayanan.

Kabanata 29. Pananampalatayang Makakabangal kareng Kaugalian

Uling makananu yang mika tune at matulid a kasalpantayanan karela, kabang e da man balu nung nanu ya ing kasalpantayanan? Uling maralas tamung daramdaman ibat kareng pekasimpling tau a ausan da e mu ing karelang ugali at tradisyun—a e mu simpling marok, nune ing pekamarok karing dapat—bilang 'kasalpantayanan'. Kutnan me ing metung a karaniwan a tau: bakit ka manako, manakop at magholdap? Ing pakibat na: makanian ya ing kekaming kasalpantayanan. Bakit kayung masyadung mag-fiesta, maglasing, magmura, mipate-pate at makipaglaban? Makanian ya ing kekaming kasalpantayanan. Bakit dakal la reng kawalan katarungan a malilyari kekayu—bakit luloku kayu king metung at metung, maglaram kayu king metung at metung, at manirang puri kayu king metung at metung? Makanyan ya ing kasalpantayanan. Bakit gagawan la reng karinat at makasirisiring a dapat kekayu—ing pamakiapid, pakikipagpalage, at aliwa pang karinat a masyadung makasirisiring para damdaman? Makanyan ya ing kasalpantayanan.

O banal a kasalpantayanan! O pekamatas at pekamarangal a lagyu ning kasalpantayanan! O kasalpantayanan, a makasalig king metung at bukud mung e makikit a Dios! Nanu kasakit ing pangalunya a ikalub yu king busal da ring simpling tau, uling e da mu kayu ikakabit karing bage makakit at mayapipil, nune pati na karing karelang pamaglabag king batas, karelang pamanako, karelang pamaglasing, karelang kawalan katarungan, at king karelang marusing a paralan ning pamibie-bie. Makananu, nung makanian, atin pa kayang mayap a kasalpantayanan a mayakit king kalibudtan da ring makanian a tau?

Kabanata 30. Ing Katuiran ning Ortodoksung Pananampalataya

Ikami, dapot, bilang mga Ortodoksung Kristiyanu, a gagabayanan ning grasya nang Kristo Dios tamu, balu tamu nung nanu ya ing kasalpantayanan, at masikan ing talan tamu e king bayung kasalpantayanan, nune king matuang, makadyos a kasalpantayanan a inyasain nang Kristo Ginu karing Banal nang alagad at Apostol, a inebang karing banal a Apostol king mabilug a yatu, a tinuru da ring mangaragul a talaturu ning Pisamban, a kinumpirma da ring Ecumenical Councils, a dela nang Santa Vladimir ibat karing Griegu papunta Russia, at nung nu la sinlag ding mangaragul a sulu ning Pisamban at sala ning yatu, ding banal a Russian Fathers at ding manggagawa-milagro.

Manwala kami king metung a e makakit a Dios, a peparangal king Banal a Trinidad: ing Ibpa, ing Anak at ing Banal a Espiritu.

King Banal a Trinidad, e mi pipirpiran ing Diwang Pang-Diyos at e mi pisanmetung ding Persona; dapot, kayabe nang San Andres ning Crete, masikan ming tatalnan ing makatuki: 'Ikinumpisal ku keka, O Dios a Trinidad, ing metung a Pagkadiyos, e mapipirpiran king kabilyan at e misasanmetung karing Persona, antimong mibabansag at mibabangan kayabe'[82] . At nung makananu ing paniwala tamu king pusu, makanian mu naman ing ipagtapat tamu king labi, papurian ya ing Banal, e mapipitnang Trinidad balang aldo, at sasabian:

Kaluwalhatian king Banal, Kapante-kalikasan, Mamie-bie at E-mapipitna a Trinidad, kapilan man, ngeni at kapilan man, angga king alang-angganan.

Tutu kaming maniwala at mangumpisal king Pamagkatau ning Anak ning Dios, a Ya, king sarili nang Banal a Ipostasis, mekatau ya king sinapupunan ning Pekadalisang Birhen, a e mekalas king Ibpa. E mi ya pipitnan ing Anak king adwang anak, dapot ipapahayag mi ya ing metung ya mu, king sinapupunan ning Birhen man o kayabe ning Ibpa king banua: uling ing Pagkadiyos e ya makabasi king lugal.

Tutu ming ipinapahayag a ing Pekadalisang Birhen ya ing Indu ning Dios, at aliwa mu bilang Indu nang Kristo, nune ya itang, king katutuan, menganak king Salita ning Dios a nagkatawang-tau kilub na, king adwang makabukud a pagkatau at kalikasan—banal at pantaung—a e misasamut, dapot e mapipitna king metung a persona nang Kristo.

E mi la pipisiyan i Cristo ibat king Anak ning Dios, ni e mi Ya papalukluk king makakawaning trono king lele ning Banal a Trinidad, anti ing gagawan nang Abbaqum at ding keang alagad; ni gawan mi yang metung a apat ing Trinidad, dapot maniwala kami at ipagtapat a ing Anak ning Dios at i Cristo metung la at pareu la mu, a ausan dang pareung Anak ning Dios at Anak ning Tau. Ing Anak ning Dios uli ning kalikasan ning Pagkadios, Anak ning Tau uli ning kalikasan ning Panga-tau; dapot ali adwang Anak, nune metung mung Anak, anti ing dogmaticung kakanta ning Pisamban king Octoechos, Tigtig 6, king Vespers, a sasabing: 'e makabangal king adwang persona, nune kikilalanan bilang adwang kalikasan a alang pamisamut'.

Ing kekatamung kasalpantayanan, kanita, e ya bayu, nune matua ya: masikan ing kekatamung talan king banal a kasalpantayan a iti, alang pamagkulang, at e tatanggap nanumang bayung-gawa o erehya. Ikinumpisal mi ya, yakap mi ya, at kapamilatan na niti, manasa kaming miligtas alang duda, kapamilatan ning grasya at saup ning Dios.

Bukud kaniti, tutuparan mi la ding eganaganang banal a sakramento, ding eganaganang ritwal at seremonya, at ding eganaganang kaugalyan ning pisamban agpang king tradisyun at patakaran da ring Banal a Ibpa, matatag at e matitinag, kalupa ning dinala ra i San Vladimir a Griegu king Russia, at uli na niti, patuluy mi lang tutuparan angga king aldo ngeni kapamilatan ning grasya nang Kristo.

Dapot ngeni panaun na para sumulung king tutuking Pamangutang.

Kaduang Dake. Tungkul king Doktrinang Schismatic

Kaybat ming sinuri ing mumunang bunga ning schismatic a hardin ning Bryn, at masusing inimbestiga ing karelang heretical a kasalpantayanan, ngeni makayarap kami king aliwa pang karelang bunga—antimo ing metung pang mansanas a Sodomita—a dapat subukan: ing karelang doktrina, a ila, bilang kalaban ning Pisamban nang Kristo, a kakalat manibat karing satanikung pugad ning Bryn, itanam ya king lihim pilatan da ring ortodokso karing balen at baryu, anti mong dikut pilatan ning trigu.

Sasabian da ring tau ning Bryn a ing karelang doktrina makasaup ya king kaladua.

Uli na niti, ing pamanialiksik a ini dapat makabasi ya king makatuking prinsipyu:

Makatulong ya ing turung a ita king kaladua nung nukarin alang kabutangan, alang heresiya, o blasfemiya laban karing banal a bage.

Dapot nung king sanumang doktrina mayakit ing kabutangan, erehya, at pamanyirang puri karing banal a bage, kanita itang doktrina e makasaup king kaladua, nune makasira kaniti.

Uli na niti, surian ta la rening atlung puntus tungkul king turung makabanga ning Bryn:

1) Ing turu da, alang kalaraman?

2) Ing turu da, alang heresy?

3) Ing turu da, atin yang pamanyirang puri karing banal a bage?

Mumunang Artikulo

Kabanata 1. Ing metung a turu dapat manibatan ya king metung a talaturu a e palsu

Ing metung a turu tutu ya nung menibatan ya king asbuk ning metung a talaturu a e palsu, nune tutu.

Ing metung a tune talaturu, nanupata, ya ing e sasadya king pwestu na bilang talaturu, nune mituldu ya king Pisamban ning Dios kapamilatan ning grasya ning Banal a Espiritu, at miparala ya para mangaral, antimo kareng aldo da reng Apostol, ding talaturu pepadala la ning Pisamban kapamilatan ning Banal a Espiritu, antimo ing makasulat king Gawa da reng Apostol, kapitulo 15, nung nu makasulat ing makanyan: 'Kareng magsilbi king Ginu at mag-ayunu,' ngana ning Banal a Espiritu, 'isadya yu para kaku i Bernabe at i Saulo para king obrang inaus ku la.' Kaybat, kaybat dang menagun at menalangin, at linatag de ing karelang gamat karela, pelakad da la. Dening iti, a pepadala ning Banal a Espiritu, minta la king Seleucia [83] . At pasibayu king kapitulu 15 makasulat ya: 'Masanting ya kekami (ing Pisamban ning Jerusalem), a mitipun-tipun king metung a lub, a magpadalang piniling lalaki kekayu (king Pisamban ning Antioch) kayabe ning kaluguran ming i Barnabas at i Pablo, ding lalaking migpanganib king bye da para king lagyu ning Ginu tamung i Hesukristo: uling pepadala mi la di Judas at Silas, a magsalita mu naman king pareung mensahe. Uling pepasyan ne ning Banal a Espiritu at mi [84] , at ing aliwa anti ing makasulat karin.

King pamamasa karing bakas da ring banal a Apostol, ing katungkulan a manuru tatalan de ring obispu, pari at aliwa pang kayabe king banal a orden ning Pisamban. Tatalan de ing katungkulan a ini agpang king kaburian ning Banal a Espiritu, uling mituldu la kapamilatan ning ustung alalan at konsagrasyun.

Deng makanining talaturu tutu la at ali la palsu, at ing turu da tutu ya at ali ya palsu, uling iti sinabi ne ning Banal a Espiritu.

Isipan tamu ini: ninu la pepadala ding mibubukud a talaturu ning Brynsk? King Banal a Espiritu? O king Pisamban nang Kristo? E man kapilanman. Ala lang Pisamban; tinanggi de ing selyu ning regalu ning Banal a Espiritu, a bibie king binyag kapamilatan ning krismasyun, at inaus deng selyu ning Antikristo, at ala la mu namang aliwang sakramentu a gagawan ning Banal a Espiritu. Uling ala lang sakramentu, ala la mu namang Banal a Espiritu, a bababa karing sakramentu; at uling ala lang Banal a Espiritu, e la mituldu o miparala Niya para mangaral at mituru. E la miparala ning Banal a Espiritu o ning Banal a Pisamban, inya e la tutung talaturu, nune palsu la, a sinamsam king katungkulan a mangaral para kareng sarili da. Uling ing karelang turu e ya tutu, nune palsu ya. Kareng makanining talaturu ya magsalita ing Dios king propesiya nang Jeremias: 'E ku la pinadala reng propetang areni, dapot linakad la; e ku la pinagsalitan, dapot migpropesiya la'[85] . Dapot ing Apostol sasabian na mu naman: 'Makananu lang mangaral nung e la miparala?'[86] . Nung makanian, ding palsung talaturu e la miparala ning Dios, kaninu la miparala? King katutuan, ala nang aliwa nune ing mismung Satanas, a ya ing tata da ring kabutangan at ing penibatan ning eganaganang kawalan katuliran; at aliwa ya ing Banal a Espiritu ing magsalita kapamilatan da ring karelang asbuk, nune metung a espiritung tila, ing pareung espiritung migsalita kanitang minuna kapamilatan da ring asbuk da ring palsung propeta king panaun ning banal a propeta Micah, ban lokwan i Ahab, ari ning Israel; ninu man ing magnasang antimo ing makasulat king 1 Rayan, kapitulo 22, at king 2 Cronica, kapitulo 18.

Kabanata 2. Ing Pamanuru Dapat Mula ya king Metung a Magsaneng Talaturu

Bukud kaniti:

Ing tune turu ya pin ing manibatan karing asbuk da ring talaturu a biasa karing Banal a Kasulatan at mitmung kabiasnan king pamanuru, a aintindyan de ing upaya da ring Banal a Kasulatan at agyu deng isalin king ustung paralan. Uling ing metung a talaturu e mu dapat mekonsagru at mituldu ning Pisamban kapamilatan ning Banal a Espiritu king katungkulan ning pamanuru, nune dapat ya namang pekamatalinu, at atin yang masaleseng isip, agpang king sinabi ning Dios Mismo king kapahayagan: 'Itanam king isip ding amanu ning pari, at paintunan ing batas ibat karing kayang labi' ([87] ).

Ing turung schismatic, nanupata, e manibatan kareng makanyan a mapagmalasakit a labi, uling ding karelang talaturu e la mu inordenan ning Pisamban kapamilatan ning Banal a Espiritu king katungkulan bilang talaturu, nune e la naman biasa kareng Banal a Kasulatan, ala lang upaya para aintindian la at e la makapagpaliwanag kareti king ustu, nune maplas mung tau, a nung nu dakal karela ila ring talaturu, a e man mu kabisadu ing alpabetu. E mu deni, nune pati na ring bábai mágturú la karéla, agyang dapat lang manahimik agpang king utus apostoliku: 'Manahimik la ring bábai karing pisamban, úling é la pápaintulutang magsalita' ( , 'mag-turu'), nune para sumúplu[88] ; at pasibayu: 'Ing bábai manigaral ya king katahimikan at lubus a pamanumple; dapot é ku pápaintulut ing bábai mag-turu'[89] . Dapot king makasalan a kasalpantayanan nang Bryn, e ra papansinan ing kautusan a apostoliku, at ding bábai sasamsam la king pwestu ning talaturu. Uling ing karelang turu e ya tutu, nune palsu ya.

Uling imposible para king metung a e maki-aral a karaniwan a tau na e mu ituru king aliwa king ustu tungkul karing dogma ning kasalpantayanan, nune pati na ing lumakad king matulid a dalan, a sasalig king sarili nang e maki-aral at simpling pang-unawa kabang lálapastanganan na la ring tune talaturu. Uli na niti, linto la ding heresiya, pamipate-pate at pamikakawani, uling ding mangmang susubukan dang suryan at ituru ding bage tungkul king kasalpantayanan. Anti ing ustung sinabi nang San Anastasius ning Nicaea at San Juan Crisostomo: metung yang maragul a karokan ing e pamikilala karing Kasulatan, at ing maging anti mong animal a alang isip; uling alang bilang a karokan a manibatan king kakulangan king Banal a Kasulatan. Manibat kanini linto la ding mangaragul a karokan ning erehiya; manibat kanini, ing alang pakialam a pamibie-bie, ing alang bunga a obra, ing espiritwal a pangabulag, at ing pamaglinlang ning demonyu. Uling nung makananu ring bulag king mata e la makalakad king ustung dalan, makanian murin detang e makakilala king Banal a Kasulatan, at e la manakit kareng sinag a reni, mititis la [90] .

Tungkul naman kareng tau ning Brynya, agyang e da la balu ding Banal a Kasulatan, isipan da pa murin a matalino la at paniwalan dang atyu la king tutung dalan ning kasalpantayanan, at magmalabis lang manuru kareng aliwa. At detang atyu karela a makabasa at makasulat, nung kenu mebating sinag ning pangaintindi king karelang isip, ginawa lang sarili da bilang mangaragul a teologo at, king karelang kayabangan, ipagmaragul dang ila ding alang makatalingung talaturu ning karelang kasalpantayanan. Dapot detang tune teologo at tune talaturu—detang inukol de ing bie ra king pamagaral manibat king kayanakan da, nung kaninu la mibulgar ding misteryu ning Banal a Kasulatan, at nung kaninu ya sinlag ing perpektung sala ning kaisipan—ila ing ausan dang heretiku, detang mekalili, at detang e makibalu king tune dalan. Deng bulag sasabian da kareng makakit: 'E kayu makakit'; at detang malili sasabian da kareng lalakad king tune dalan: 'Magkamali ya ing dalan a lalakaran yu'; at deng mangmang babalisa ra la reng matenakan: 'Ala kayung balu'. Dapot isipan yu, pakisabi ku kekayu, ninu ing mas dakal a makakit sala: ing makakit manibat king madalumdum a kwartu papunta king patio kapamilatan ning malating busbus, o ing migbuklat awang at makatiman king sala? Ninu ing mas makapagpalaganap king sala ning banal a kasalpantayanan at ing ustung dalan ning tune kabanalan: ing metung a biasang mamasa king libru dapot ditak mu ing aintindian na king babasan na, o ing metung a e mu mamasa nune lubus na pang aintindian ing babasan na at asakmal na ing kalalalaman da ring Banal a Kasulatan? Mas mayap bang talaturu ing metung a alang pormal a edukasyun a migsarili mung mestru kesa king metung a maalam a tau, a e migsabi king sarili nang mestru ya, dapot tinuldu ne ning grasya ning Banal a Espiritu?

Darandam ku reng sasabing: 'I Kristo ing Ginu tinipun ya metung a grupu da reng Apostol a e makabasa, simpli at alang-aral a lalaki; E na la inaus king sarili na manibat kareng libru, nune manibat king lambat ning metung a mangingisda, at kapamilatan da ila pinasala na at tinuru na ing mabilug a yatu.' King ini, makatuki ing pakibat ku: Tinipun na la ding alang-aral, dapot pepadala na la ding ating-aral; Inaus na la ding simpli at ding mangmang papunta Keya, dapot pepadala na la ding matenakan a teologo karing sepu ning yatu, kaybat nang binuklat ding karelang isip para aintindyan de ing Kasulatan [91] Tinipun na la anti mong metung a talaturu a titipun karing keang alagad, at kilub ning maygit atlung banwa, penimunan na la, tinuru at minabala karela, at e na la pepadalang mangaral angga king angga king lubus ku lang tinuru at pepakayán ku lang aintindyan ding Kasulatan; at inyang pinalyawan na la isip ban aintindyan da la ding Kasulatan, at pinnu na la Banal a Espiritu, at tinuru na la magsalitang karing aliwang amanu: kanita la ku pepalwal king yatu ban ipangaral ing Salita ning Dios.

Dapot ikayu, O tau ning Bryn, mangaral a alang pamanigaral, mangamalan a e makabasa't makasulat, sabian yu kekami: kapilan kayung linakad kayabe nang Kristo? Kapilan yeng tinggap ing Banal a Espiritu king dila ning api? Kapilan kayung megaral magsalitang dayung dila, anti ring Apostol? Mibuklat ya wari ing isip yu ban aintindian la ring Kasulatan, anti ing milyari kareng Apostol? Mikarim yu pin, ikayu pin mangaturu ning Bryn, ikayung simpling lalaki't babai a sinamsam king pwestu ning pamangaturu, uling dapat sanang alagad kayu, aliwa mangaturu, at manigaral kayu karing ortodoksung mangaturu ning Pisamban, imbes na ikayu mismu ing mangaturu karing aliwa at gagawa kayung bayu at miyayaliwang kapanwalan para kekayung sarili.

Kabanata 3. Ing turu ning metung a talaturu dapat matatag ya, at ing kayang pamikilos alang kapintasan

Bukud pa kaniti:

Ing tune turu dapat ibat ya king metung a talaturu a e mu kabud biasa king Banal a Kasulatan, nune pati na murin alang kapintasan king ugali, anti ing sinulat ning Apostol Pablo kang Timoteo: 'Maging alimbawa ka karing eganagana— —king pamagsalita, king ugali, king lugud, king kapanwalan, king kalinisan'[92] . Pakiramdaman ta la rening mumunang adwang amanu ning Apostol: 'Maging alimbawa ka' (ngana) 'king pamagsalita at king ugali', nung nu malinaw a mayayakit nung nanu ing katungkulan ning metung a talaturu, uling ing metung a talaturu dapat mumuna at higit king eganagana maging matenakan ya king pamagsalita at alang kapintasan at banal king ugali; uling 'turu ka, dapot e me daraptan ing ituturu mu, uling kalupa ka ning metung a gong a malakas katni o metung a platung magkiskis'.

Tungkul naman king ugali da reng mibabanggawang talaturu, ing Dios mu ing makibalu; e ta ya suryan; dapot, keni tang alilan ing isip at ding dapat ning metung kareng karelang talaturu, a menawus king sarili nang apostol, anti ing ikit tang makasulat da reng aliwa.

King imperyal a lunsud ning Moscow, king Royal Printing House, king aklatan, atin metung a makasulat a libru a maki-pamagat a 'Pamanlaban king Petisyon ning Solovetsky', a sinulat king Siberia ning metung a Yuri a Serb, lalam ning Obispu ning Siberia, Ing Kayang Kabanalan Cornelius. Keta king libru, king Kapitulo 5, sinulat nang Yuri tungkul king mibubukud a talaturu at apostol, ing paring Lazarus, anti kaniti:

Balu ne ning balen a ini (Tobolsk) i Lazar, uling atin panaun a masyadu lang makiput deng dalan para keya, at kailangan deng papulutan ding tau king takde na (nung lasing ya) uling e na ababalik king sarili na king bale na. At kanita, kabang makalukluk ya i Lazarus kambe da reng bisita king bale ku, megumpisa yang magkwentu kareng pabula at bugtung da reng matwang babai—antimo ing tungkul king metung a matwang babai, a agyang buri nang maging kayanakan pasibayu, gagapang yang pabalik king dalan, at aliwa pa. Dapot, ding bisita, malungkut la itsura at mehingi la king maramdam lang makanitang salita ibat king metung a pari; at ya, anyang apansinan na ini, sinabi na kaku: 'Yuri! Bakit parati tamung magumpisa karing bage espiritwal, dapot gagawan ta la king paralan a makamundo?' At aku, kaibat dang meko ding bisita, penigaralan ke: 'Padre Lazaro! Isipan mu nung nanung kabilian na ing Pisamban nang Kristo, at nung makananu kalunus ing kabilian na? Nung tungkulan tamung isalese ya, sasabian ku, itamu mismu masyadu tamung buluk, at magkwentu tamung makarine, at makiput la pa ding dalan para kekatamu neng lasing tamu: deni ali la tanda da ring Apostol, ni da ring talaturu a pinadala ning Dios para isalese ing Pisamban; at kareng aliwa pang bage (sabi nang Yuri), binanggit ku keya ining sinabi nang Augustine, ing talaturu ning Albugan: 'Lual ning Pisamban at king pamikakawani, malyari yang taglay ning metung a tau ing kabilugan a kabanalan, dapot e na malyaring taglay ing kaligtasan a magdili-dili.' Dapot i Lazaro pekibat ya king salungat a argumento: 'Nanu, ngeni, ing pakinabang kang Nikon at karing kayang kasiping a maniwala, nung atin lang katungkulan a obispo at ding eganaganang banal a ritwal, dapot e la makamtan ing kaligtasan?' Pekibat ku keya: 'Ing Kayang Kabanalan a i Nikon e ya meko king Pisamban; dapot ika, Ama, uling pinili me ing sarili mu, magdalang pamipitna-pitna ka, at ing sinabi nang Augustine para keka ya. Ayan na kang Lazaro. Dapot ngeni, mga Ama ning Solovetsky (sabi nang Yuri), e yu kami pagkamalian, anti mong babulgar ku la ding kasalanan ning metung a taung matapat uli ning sama ning lub. Uling aku mismu, a metung a maragul a makasalanan, e ku ilantad ding makasalikut a kasalanan da ring matapat, ni e ku magsalitang maki-kapilyan laban king kapatad; dapot uling i Lazaro, kaybat neng gewang apostol ing sarili na, menirang puri ya king Pisamban Apostoliku, at meging sangkan ya king pamipate-pate at pamagalsa tungkul king kasalpantayanan kekayu at king kabilugan ning balen: Uli na niti, papaganaka ku kekayu—ali man ibat king marok a lub, nune uli ning lugud a pang-kapatad para karing manalampat—tungkul ketang makapagmulalang apostol, a ing siyudad a ini mismu ing saksing kaniti; at e ku man manuya keya king bage a ini, ni e ku man manirang-puri keya a alang sangkan o king alang kabaldugan. Uling karapatdapat at kailangan a abalu da ring sabla ding gawa at bie na nitang maluwalhating talaturu, a nung kenu la manasa ipagkatiwala ding kaladua da, at karing kayang turu la makabasi king kaligtasan da, at king kapamilatan na ning kayang doktrina, kukundenan de ing mabilug a Pisamban Apostoliku." Angga keni ibat king libru nang Yuri ing Serb. Ibat kaniting salese, nanupata, ing isip na ning mapanghimagsik a talaturu at 'apostol' a i Lazaro meging malino ya kekatamu—metung a taung biasa karing makarine a pabula (at ali king Banal a Kasulatan)—at ing kayang maling ugali mibulgar ya. Karapatdapat ing e ya isáma ing makanining 'apostol' karing hanay da ring apostol, ni dinggan la ring kayang turu, maliban nung kayabe ya karing pseudo-apostol at atin yang lugal karing mangarok a talaturu. E mi mu naman isipan a ding aliwang schismatic a talaturu mas mayap la pa kesa kang Lazaro; ing katlung dake na nining treatise ya ing magpatune kanini.

Uling e karapat-dapat kareng anti kaniting tau ing maging talaturu.

Kabanata 4. Ing tutung turu ipapangaral ya king lualas, ali king lihim

Pasibayu:

Ing tune at purung turu malalagwang ipapangaral king balang lugal king arapan da ring sabla, alang ninuman ing tatakutan, kalupa na ning Turung Apostoliku, a ipinangaral mitmung kasikanan lub at alang sagabal [93] ; Samantalang itang turung ipapasiag king lihim, makasalikut karing liblib a lugal, e ya tutu, nune makapnu ya king bau ning kaburyan.

Tungkul naman king turung makabanga, eya mangaral king lual king sanumang lugal, nune ituturu ya king lihim, makasalikut karing silung, e man la mangasang ipakita king arapan tamu; at nung makananu lang tatakas ding paniki (deng dagis a maki-pakpak) manibat king sala ning aldo papunta karing siwang, makanian la naman manuru—o mas ustu, manlinlang—karing taung simpli karing lihim a lugal, makasalikut ibat kekatamu.

Uling ing karelang turu e ya tutu, nune palsu ya.

Kabanata 5. Ing Kasinungalingan da reng Makakawani Tungkul king Antikristo

Bukud pa kaniti:

Ing tutung turu e dapat atin man mang kabutangan; dapot nung atin kabutangan a mayakit king sanumang turu, itang turu e malyaring ausan a tutu, nune kabutangan.

Ing doktrina ning Bryn, dapot, mitmu ya king kabutangan at kalaraman, anti ing malinong makapakit king makatuki.

TUNGKUL KING ANTICHRIST.

Pikakaisipan da at ituturu da a ing pamagdatang ning Antikristo e ya dapat maging pisikal a pangyayari, nune metung mung pamag-ari king isip king mabilug a yatu, at ing tau ning Antikristo, anti mo, e ya talaga atin: at sasabian da a ing Antikristo maluat neng manungkulan king espiritu, manibat inyang milyari ing repormang pang-aklat king Moscow; at anting ing Moscow ya ing Babilonia at ing luklukan ning kayarian ning Antikristo; at anting ing panaun ning kadwang, makatakut a pamagbalik nang Kristo at ing Aldo ning Pamangusga malapit na la, at babanté la kaniti kabengi, kabang ding aliwa karela, kaybat dang sindian ing kandila, manatili lang makapuyat angga king magkukuk ya ing manuk. Ing karelang pamangatuiran at turu, king balang aspetu, e tutu, salungat king Banal a Kasulatan at karing banal a Ama ning Pisamban, ding talapaliwanag ning Kasulatan. Ing Kabanalan nang Obispo Stephen, Metropolitan ning Ryazan at Murom, sapat at makatutuanan neng sinupak ining maling turu da, kapamilatan da ring e-makamaling testimonya ning Banal a Kasulatan, king metung a malating libru—dapot metung a mitmung maragul a kabiasnan at espiritwal a karunungan—a penganan nang pamagat: Ding Tanda ning Pamagdatang ning Antikristo at ing Katapusan ning Panawun, a milimbag king Moscow agpang king utus ning Maragul a Souverain king banuang 7212 manibat king pamaglalang ning yatu, at 1705 manibat king kebaitan nang Dios Salita king laman.

Dapot uling itang libru halos e ne mayakit king sanumang parti ning kekatamung Diyosesis, at atyu la mu karing ditak a tau: Uli na niti, katungkulan tamung pabulaanan ing maikling a aral a schismatic at e tutu karin, gamit la ring pareung Banal a Kasulatan, laban karing schismatic at karing talaturu ning schism a mayayakit king kekatamung diyosesis, a magtagu kekami karing bale rang sinira, at lihim dang itatanam ing dayami ning karelang heresy karing taung simpli.

Pahayag mi a ing eganaganang makanining ispekulasyun at turung iskismatiku tungkul king Antikristo, Babilonia, at ing Kaduang Pamanibalik nang Kristo, lubus lang e tutu, ita pin, agpang king pamanyuri karing eganaganang kaugneng talata king Banal a Kasulatan at agpang king pepakit da ring talapagsalin na niti.

1) Manibat king tau ning Antikristo mismu.

2) Manibat king lugal nung nu ya manibatan ing Antikristo, at nung nu ya manungkulan.

3) Ibat king bilang da ring banua nung kapilan ya manungkulan.

4) Manibat karing dapat nang gawan.

Dapot mumuna, ipaintindi ya ini karing mapaghiwalay at mangmang a talaturu, at karing karelang alagad a makiramdam karela: a ing lagyung 'Antikristo', a mangabaldugang kalaban nang Kristo, aintindian ya king partikular a kabaldugan king Banal a Kasulatan (antimo ing paliwanag nang His Eminence Bishop Stephen king kayang treatise, at ini makabage, kawangis, at kailangan; para mas malino: pareu king pamikumpara at king katutuan, king mismung kalikasan ning bage, king taung magnasang maging Antikristo.

King pamanyalita o pamilupa, ing lagyung 'Antikristo' karaniwan yang gagamitan karing dakal; dapot king katutuan, king realidad at king gawa, para ya mu king metung a Antikristo a datang king kawakasan ning yatu. Aintindyan yu, O kayung mangarok a talaturu? Ali. Uling ing lagyu nang Kristo dapat yang tanggapan bilang metung a alimbawa at pamilupa.

Ing pekabanal at kagalang-galang a lagyu ning kekatamung Tagapagligtas, i Kristo, karaniwan yang gagamitan, king pamikawangis o kapamilatan ning pamiyawangis, karing eganaganang pinili ning Dios, ding Kristiyanung ari, anti mo king Matuang Tipan, i Saul, Ari ning Israel, inaus neng 'Kristo' i David, a sinabing: 'Eku sana itas ing gamat ku laban kea, uling iti ing Kristo ning Ginu' ([94] ), ing buri nang sabian, 'iti ing pinili ning Ginu'. Uling iti ing kabaldugan ning lagyung 'Kristo': ing pinili. At i David mismu inaus ne ing sarili na ing Kristo inyang, kaibat neng miligtas karing kalaban a manukiuki kea, migpasalamat ya king Dios, a sasabing: 'Ngeni balu ku na ing Ginu migligtas ya king Kristo na'[95] . Dapot agpang king mismung diwa na, mismung pagkatau na at mismung obra na, ining banal a lagyu para mu king Kristo.

At pasibayu: ining marangal a titulu, 'Anak ning Dios', king metapora, pare-pareu ya karing eganaganang Kristiyanu; uling balang maniwala malyari yang ausan (antimo ing sinabi ta na) anak ning Dios uli ning grasya, ing Dios Mismo saying : 'Maging anak kung lalaki at babai kayu'[96] . Tungkul naman king kayang katutubuan, iti para mu kang Kristo Jesus, ing kekatamung Ginu, agpang king kayang mismung katutubuan.

Uli na niti, kailangan yung aintindyan ing tungkul king titulu ning Antikristo.

Uling atin nang dakal a antikristo, a lalaban kang Kristo at king Kayang katutuan, at atin pa mu namang dakal ngeni, anti ing sasabian nang San Juan a Teologo: 'Anak, tauli neng oras, at anti ing dimdam yu a datang ya ing Antikristo, makanian ngeni atin nang dakal a antikristo'[97] . At pasibayu, ngana pa tungkul king pareung paksa: 'Ing balang espiritung e mag-amin a i Hesukristu tinagun ya king laman' (antimo reng talapagsamba kareng dios-diosan at reng e maniwalang Hudyo a e re inamin kanita, at antimo reng Turku, reng Tatar, at detang pareung Hudyo a e re naman inamin ngeni, at ing eganaganang lalam banwa a e makakilala king Dios), ali ya ibat king Dios: at ini ya ing Antikristo, a dimdam yu na datang ya, at atyu ne ngeni king yatu[98] . Pepasiag nang San Juan a Teologo, agyang king kayang pamibie, a ing Antikristo atyu ne king yatu. Makananu ya pin, kanita, atyu ya ing Antikristo king yatu anyang panaun da ring Apostol? Kailangan yang aintindian (agpang karing komentarista) a eya personal a atyu, nune karing kayang menuna, antimo i Simon a Mago, a sinabing ya ing Cristo, at aliwa pang kalupa nang menuna ning Antikristo. Uling ing espiritung salungat kang Kristo Dios, a magobra king tune Antikristo, magobra ne kanita, at magobra ya ngeni karing kayang paunang larawan; at uli na niti, sinabi da kanita, at sasabyan da ngeni, a ing Antikristo atyu ne king yatu king diwa, at ali king katutuan.

Uling kareng minunang panaun, atin lang antikristo—ita pin, deng salamangkero at madyikero a gagamit king lagyu nang Kristo—at deng manupil at mamarusa kareng Kristiyanu, kalupa nang Nero, Diocletian, I Maximian, i Julian a Apostata, at ding aliwa pang kalupa da: ila reng erehe, kalaban ning katutuan ning Banal a Kasulatan, ding aliwa karela minirap la king pagkabangis nang Kristo, kalupa da reng Ariano; ding aliwa tinanggi la king Pamanataw ning Anak ning Dios, kalupa nang Nestorius; at ding aliwa pa miglalang lang erehya a salungat king tune kasalpantayanan (antimo ing gagawan da reng Brynians ngeni): ila reng anticristu, kalaban nang Cristo, a karaniwan tamung ausan a manguna ning Anticristu. At ngeni, king kekatamung panaun, atin la reng kalupa da reng mumunang antikristo; uling ila reng apostatang salamangkero, a sinuku king sarili da kareng demonyu at kikilos lang salungat kang Kristo kayabe da la; ila mu naman reng mamersekuta king Pisamban nang Kristo, kalupa da reng Agariano; at ila mu naman reng mekalili kareng miyayaliwang erehiya, kalupa da reng erehiya at ding Brynians. Dening eganagana anti-cristo la, ding manimuna ning nung ninu ing magnasang maging mismung Anticristo, at ding kalaban nang Cristo. Uling ninu man ing salungat king Banal a Pisamban, salungat ya kang Cristo; ninu man ing mamerseguru king Pisamban nang Cristo, mamerseguru ya kang Cristo; ninu man ing manirang puri karing Ortodoksung dogma ning kasalpantayanan at karing tradisyun ning Pisamban, manirang puri ya kang Cristo, at kalupa ne ning Anticristo.

Ing mismung Antikristo lunto ya bayu mayari ing panaun, aliwa na karing tauan da ring kayang menuna, nune king sarili nang tune tauan.

Makanian mu naman king Babilonia, anti ing malinong makaintindi king Banal a Kasulatan: pareu king pamanyalita at king literal a kabaldugan. King kabaldugan a pabalat, ing sanumang lunsud a mitmung kaligaligan malyaring ausang Babilonia; dapot king kabaldugan a literal, metung ya mung lunsud ning Babilonia ing mebanggit king Kasulatan, a atyu king Caldea, nung nu ya naman mayayakit ing luklukan ning Imperyung Persiano. Anti kaniti ing sinulat nang San Andres ning Caesarea king kayang komentaryu king Apocalipsis, tungkul karening amanu: 'Ing Babilonia ing Maragul, ing inda da reng patut, at aliwa pa'; at pasibayu, 'Mekakit kung metung a babaying lasing, at aliwa pa', ing teksto sasabian na: 'Anti kaniti ya mipalagyuan ing matuang Babilonia, ing patut ning tula, ita pin, ing siudad da reng patut a magtula king karelang pamarutut, ing giná da reng salamangkero at madyikero'; at ing matuang Jerusalem (a king propesiya nang Jeremias ikinumpara ya king Babilonia king kayang pakikipagputa), 'Kalupa ka ning metung a putâ,[99] '; at ing matuang Roma ausan yang Babilonia king sulat nang Pedro,[100] . Dapot ing Ginu (at ini ing pinaka-puntun) ausan na ing mamuntukan da ring Persiano, at ing Babilonia, at ing malanding babai, at ing balang aliwang siudad a magalak king pamakamate at pamandaya [101] . Angga keni i San Andres ning Caesarea. Manibat karing amanu na, malino a, kapamilatan ning pamipante, pareu ing matuang Jerusalem at ing matuang Roma, at ing sanumang siyudad a mitmu king kawalan-batas, mayayaus lang Babilonia: dapot king makapangyarihan o pekabuod a kabaldugan, metung ya mu ing Babilonia—ita ing Babilonia da reng Caldeo, a ya mu naman ing Babilonia da reng Persiano, nung nu ing Ari Cyrus a Persiano, kaybat nang Darius a Medo, telakad ne ing monarkiyang Persiano.

Ngening apaliwanag na la reng lagyung 'Antikristo' at 'Babilonia' para kareng e makibalu, ituluy ta na ing pamanuri kareng mebanggit a bage, nung nu la malinong mibunyag deng palsu at mapamihating turu tungkul king Antikristo, Babilonia, at ing Aldo ning Pamangusga.

Mumuna

Ing mumunang puntu tungkul ya mismu king tau ning Antikristo.

Ituru da ring schismaticu (antimo ing sinabi ta na) a ing pamagdatang ning Anticristu e ya malyari king katutuan, nune king isipan mu (agpang king karelang pamangatuwiran) para manungkulan king mundung ita, kabang ing mismung tau ning Anticristu, antimo, e ya man atin.

Ila man, dapot, ilalaban mi ing katutuan laban king kabutangan dang iti, ing alang-kamaliang talaturu, ing Banal a Apostol Pablo, at ding aliwang banal a talaturu ning Pisamban kayabe na.

Ing Banal a Apostol Pablo, king pamanyulat na karing Tesalonicenses, sasabian na: 'E kayu paburen ninuman a lokwan king sanumang paralan; uling nung e pa datang ing apostasya, at ing tau ning karokan e pa mibulgar—ing anak ning kapahamakan, ing kalaban at ing magpasikat king sarili na babo ning balang ausan dang dios o bagay a sasamban, ania't makalukluk ya king Templo ning Dios, magpakitang ya bilang Dios—[102] .

Tungkul king taung iti ing sasabian na ning Banal a Apostol, bilang matapat a saksi at talapaliwanag da ring sulat nang Pablo, i San Juan Crisostomo, sasabian na: 'Keni, tungkul ya king Antikristo ing sasabian na, at ipapahayag yu la ring mangaragul a misteryu.' Nanu ya ing apostasiya? Ausan ne ing mismung Antikristo bilang 'ing apostasya', uling makatadhana yang siran la reng dakal at iligaw la, ban akumbinsi la, nung malyari man, anggiyang deng pinili [103] ; at ausan ne mu namang 'ing tau ning kasalanan'; uling gawa yang e mabilang a karokan at ganyitan na la reng aliwa para gawang marok a dapat; at ausan ne 'ing anak ning kapahamakan', uling ya mu naman mapahamak ya. Ninu, kanita, ing ini? I Satanas wari? Ali king kapilanman; nune metung a lalaki, a gagaya karing eganaganang dapat na. Angga keni, i Crisostomo, ing talapaliwanag nang Pablo. Makanian mu naman, i San Efren, king kayang pamitalake tungkul king Antikristo, sasabian na: 'I Satanas mismu e ya mibait, dapot ing metung a lubus a kasuklam-suklam datang ya king itsura na, anti mong metung a mapanako'[104] .

Magsinup la ding tau ning Brynya keni, at akit da nung ninu ing tutukuyan nang Apostol Pablo, Juan Crisostomo at San Efren king pamagsalita da tungkul king Antikristo: metung a espiritwal a lelangan? O aliwa wari king metung a lelangan a tutung atyu, a e ra ausang Satanas—a ya ing e makikita, konseptwal a Antikristo—nune metung a taung laman, a akakit ning mata?

At i San Hipólito, ing Banal a Martir, king kayang sermon para king Dominggo ning Pamamangan [105] , at i San Andres, Arsobispo ning Caesarea king Capadocia, king kayang komentaryu king Apocalipsis king Kapitulo 7, sasabian da mu naman nung sanung lahi ya manibat ing Anticristo, partikular manibat king tribu nang Dan, a ibat king lahing Hudyú [106] . I San Efren, king kayang mesabing sermon, anti murin i San Juan ning Damascus, sasabian da mu naman ini: a e ya mibait king legal a pamikasal, nune king pakikipag-imalan, ibat king babaying mesira king pakikipag-imalan [107] . Makanian mu naman, ing banal a martir a i Hippolytus magpatutu ya, at sasabian na: 'Ing kalaban lunto ya king yatu ibat king metung a malanding asawa'[108] . Ibat karening testimonya, malinaw a malinaw a ing Antikristo ali ya metung a espiritwal a pagkatau, nune metung a makatotohanan at laman, a nakatakdang lunto king kawakasan ning yatu.

Keni, balang ortodoksung maniwala a mayap isip dapat yang maghusga para king sarili na nung ninu ing mas masanting paniwalan: ing Bryn a mapanlinlang a talaturu, a sasabing ing pamagdatang ning Antikristo e ya tutu malyari, dapot mag-ari ya mu king isip-isip? O maniwala king banal a Apostol Pablo, at king kayang talapagsalin a i San Crisostomo, at king banal a martir a i Hipolito, at kang Arsobispo Andres, at kang Kagalang-galang Efren at Juan ning Damascus, a king balang paralan patutuanan de ing pamikakaroon ning Antikristo, at ila ring maglarawan king kayang lahi at magbunyag king paralan ning kayang pangabait?

Ing asbuk nang Kristo ya ing asbuk nang Pablo; ing asbuk nang Pablo ya ing asbuk nang Krisolomo; at ing asbuk nang Krisolomo, kayabe ning asbuk da ring aliwang Ama a mebanggit kayabe na, ya pin ing tune asbuk nang Kristo. Atin wari ikit a kaburyan kareng makanian dang marangal at banal a asbuk?

Dapot kaninu la ding labi da ring palsung talaturu ning Bryn? King katutuan, ding labi da ila ring labi ning mismung Satanas, a nung kenu ya migsalita ing Ginu tamung Kristo king Banal a Ebanghelyo: 'Metung yang mamunu manibat pa kanita, at e ya tatalan king katutuan, uling alang katutuan keya; nung magsalita yang kabutangan, magsalita ya ibat king sarili nang kalikasan, uling metung yang sinungaling at tata da ring kabutangan' ([109] ).

Uling ding Brynians maglaram la, sasabian dang ing pamagdatang ning Antikristo e ya maging pisikal, nune metung ya mung ispiritwal.

Ing kadwang konsiderasyun tungkul ya king lugal, ing penibatan nung nu ya manibatan ing Antikristo, at nung nu ya manungkulan.

Sasabian da—o mas ustu, ding mapanghimagsik a Brynyan ing magmura—antimo mong ing Antikristo manungkulan ya king Moscow, at ausan de ing siyudad a manungkulan bilang Babilonia, at babastusan deng makarine.

Ila man, isipan tamu ini: nung ing Antikristo—metung a tau a makikita, metung a tune tau (at aliwa metung a espiritung e makikita)—makit ya, nung kenu ya dapat lunto ing Babilonia, manibat king kathang-isip o king tune: nung ibat king imahinasyun, kanita ali mu ing Moscow, nune pati na ing balang lunsud (antimo ing sinabi na kanina) at ing balang lugal nung nu magaganap ing sanumang uri ning kawalan-katuruan, metung yang Babilonia king pamikawangis; at ing makasalanang kaladua ausan yang Babilonia, kalupa na ning ausan dang Jerusalem ing matulid a kaladua. At ing Brynya, a sasabing banal ya, e ya naman alang kasalanan: uling ding sabak da ring dalagang birhen, babai, at ding e pa matuang babai a manibatan karin ing magpatune a malyari yang ausang tutu Babilonia. Uling e balu nung sanung Babilonia ya sumulput ing Antikristo—nung ibat ya Moscow, o ibat ya Brynya?

Dapot ing Antikristo, a katawan imbes na isip mu, kailangan yang lumwal ibat king katawan, ibat mismu king tuneng Babilonia, a atyu king labuad da ring Caldeo (at ali king Russia), makatalakad king lele ning Ilug Euphrates (at aliwa king lele ning Ilug Moscow), uling manibat karin i Nimrod[110] , ing menalakad king tore at ing mumunang mamarusa king lalam ning banua, pegumpisan nang palawakan ing kayang sakup. Uling nung makananu i Nimrod ing mumunang mamarusa, makanian mu naman ing tauling mamarusa, ing Antikristo, dapat yang ibat karin.

At nung makananu ing Antikristo manibat ya king Babilonia ning Kaldea, makanyan mu naman ing patutuwan ning e-makamaling San Andres, Arkibispa ning Caesarea (at aliwa ing metung a lalaking ibat Bryn), magpatutu ya king kayang komentaryu king Apocalipsis, nung nu, king kapitulu 9, sasabian na iti: metung yang pamanggit king Euphrates, uling ing Antikristo manibat ya kareng gabun a deta [111] ; at pasibayu king kapitulo 17 sasabian na: ing Antikristo ibat ya karing aslagan a gabun ning Persia, nung nu ing tribu nang Dan, a menibat king yamut da ring Hudyos, kayabe da ring aliwang ari, tatalakad ya king Eufrates, at aliwa pa [112] .

Lawen yu, pakibatan ye ing sasabian keni tungkul king Babilonia! Iti ya itang makatalakad king Caldea king pilatan da ring adwang ilug, ing Tigris at ing Euphrates; karin, kaybat ning monarkiya da ring Asiriano, megumpisa ya ing imperyung Persiano lalam nang Cyrus.

Dapot malino ya naman ibat king mismung Libru ning Pahayag, nung nu dakal ing makasulat tungkul king Babilonia: at inyang misulat ya ing Libru ning Pahayag, atin na wari ing siyudad ning Moscow kanitang panaun a ita? Uling aliwa ya ing simbolikung Moscow ing tutukuyan, nune ing mismung tutung Babilonia ning Caldea—at tutu pin, ing (dating) Persia—a milarawan king Apocalipsis: uling ing Anticristo manibat ya ketang Babilonia, at aliwa king Moscow.

Maging sigurado tamu mu naman nung nu ya manungkulan ing Antikristo, kaybat nang linto ibat ketang Babilonyang Kaldeo.

I San Hipólito at i San Andrés ning Cesarea, ila adwa, at ding aliwang Banal a Ibpa sasabian da na manungkulan ya king Jerusalem, uling karin ya menatag ing Kayarian da reng Hudyos kanita, a ibalik na; at magtalakad yang templu a kalupa na ning kang Solomon king mismung lugal nung nu ya menatag ing kang Solomon kanita, at lukluk ya karin antimong metung a diyos [113] .

Uling maglaram la ding Brynians inyang sasabian da king ing kayarian ning Antikristo atyu Moscow.

Ing katlung konsiderasyun, tungkul king kaba ning pamag-ari ning Antikristo.

Sasabian da ring Brynyan a manungkulan ya ing Antikristo king Moscow manibat king panaun a magumpisa ing pasibayung pamanyulat karing kasulatan.

Lawen ta nung kapilan megumpisa ing reporma da ring librung liturhikal king Moscow. Megumpisa ya iti king panaun ning pamamunu ning banal a Tsar at Maragul a Prinsipe Alexei Mikhailovich, a basbasan ing alala, at king panaun ning patriarkadu nang Kabanalan Nikon.

I Nikon tinanggal ya king pwestu ning patriarku inyang kaleldo ning 7175.

Ing kasalukuyang banwa makabilang yang 7217.

Maygit apat a pulung banua na ing milabas manibat king pamagkatagkil kang Nikon angga king kasalukuyang banua.

At tungkul king pamag-ari ning Antikristo, i San Hipolito at ding sablang aliwang Banal a Ibpa sasabian da a maglambat ya mung kapitnang banwa at kapat, kalupa na ning Ginu tamung i Kristo, anyang linto ya keti yatu, minaral ya king yatu: '[114] '.

Magsinungaling la pin ding Brynyan nung sasabyan da na manungkulan ne ing Antikristo king Moscow king maygit apat a pulung banwa.

Manibat king kapat a dake, surian ta la ding gawang gawan na ning Antikristo.

I San Hipólito magsalita ya tungkul kareng gawa ning Antikristo, sasabian nang gawa yang makapagmulalang gawa: uling king kapaintulutan ning Dios, at king saup da reng demonyo, gawa yang mangaragul a milagru ban lokwan la reng tau; dapot dening milagru e la tutu, nune pamaglinlang at palsu. At i San Hipólito ing sasabi na tungkul kanini anti kaniti: 'Maglalage yang bunduk king arapan da ring mata da ring makakit kea; lumakad ya king dagat a mamala ing bitis; magbaba yang api manibat king banua; gawan neng dalumdum ing aldo at aldo ing bengi; uling alilan ne ing aldo agpang king kaburian na, at ing bulan makanian mu naman; at ding eganaganang elementu, ing yatu at ing dagat, king kapamilatan ning sikanan da ring keang ilusion, ipakit na lang masunurin king arapan da ring makakit kareti [115] '. At pasibayu: 'Ipakit na la ding demonyu a balamu anghel la ning sala, at ilwal na la ding host a alang katawan, uling e la mabilang, at bayu ing eganagana ipakita ne ing sarili nang mitatanggap king banua kayabe ding trumpeta at ding siwala at katunug a e mabilang, at king masikan a kulait, pupurian de karing kantang e mailarawan, at sumlag ya anti mong sala, ing prinsipi ning karalumduman' at aliwa pa [116] .

Deni ila ring gawa ning Antikristo. Inya, isipan tamu: ninu ing ngeni gagawang makanining gawa king Moscow o king sanumang lugal? Ninu ing magpalipat bunduk? Ninu ing magpalubug api ibat banua? Ninu ing magpalit aldo king bengi, at bengi king aldo? Ninu ing tatas banua king kaluwalhatian king arapan da ring sablang makakit? Alang ninu man.

Deng schismatiko ning Brynyan maglaram la, uling sasabian da na ing Antikristo manungkulan ne king Moscow.

Uli na niti, mibuklat ya ing karelang kabutangan, a sasabing dinatang na ing panaun ning kadwang, makatakut a pamagbalik nang Kristo at ing Aldo ning Pamangusga. Uling ing mabilug a Banal a Kasulatan, king Luma at Bayung Tipan, tuturu la, at sasabian da ring eganaganang talapagsalin at talaturu, a ing Aldo ning Pamangusga e ya datang bayu ing pamagbalik at pamag-ari ning Antikristo, nune malyari ya kaybat ning kayang pamag-ari at ing kayang makasirang wakas. Makananu la pin, anya, alang marine mangabiru, a anti mong malapit na ing panaun at aldo ning pamagbalik nang Kristo, kabang e pa datang ing Antikristo at ing atlung banwa't kapitna ning kayang pamag-ari e pa mitutupad? Bukud kaniti, kaibat ning makasirang pangasira ning Antikristo, detang mitagan dinan la ning Dios king metung a takdang panaun para king pamagsisi, anti ing makalino king propesiya nang Daniel, nung nu sinabi na ning Anghel kang Daniel ing kaba ning pamag-ari ning Antikristo, at sinabi na ing bilang da reng aldo a ini: 1,290 (a nung nu kayabe ya ing kapitnang banwa), at dinagdag la ding amanung: 'Mapalad ya ing makapante at miras king 1,355 a aldo'[117] . Uling nung bilangnan me manibat king wakas ning mumunang bilang papunta king kadwa, atin yang 45 a aldo a mas dakal kesa king mumunang bilang. Uling sasabian da ring talapagsalin ning Banal a Kasulatan a, kaybat ning katapusan ning pamag-ari ning Antikristo, ating panaun a 45 aldo angga king makatakut a Aldo ning Pamangusga. Nung para karing panaun a e pa milalabas, o detang daratang pa, makananu tang paniwalan ing opinyon at turu nang Bryn tungkul king kasalukuyang Aldo ning Pamangusga?

Para kekatamung Orthodox a Kristiyanu, tungkulan ning balang metung kekatamu ing panayan ing e balu oras ning kamatayan tamu king aldo-aldo at bengi-bengi, at maging handa para king wakas; uling ing balang metung kekatamu atin yang sarili nang makatakut a pamangusga bayu ing pangkabilugan at makatakut a pamangusga para karing sabla, at e tamu dapat isipan ing eksaktung oras ning pekamakatakut a Aldo ning Pamangusga. Kailangan tamung maniwala a datang ya, at malapit ne, agyang e pa mekarating; at nung kapilan ya man datang, e tamu dapat mangusisa, nune pakiramdaman la ding amanu ning Ginu, a sasabing: 'Dapot tungkul king aldo at oras a ita, alang makibalu, agyang ding anghel ning heaven [118] '. At nung pati ring banal a anghel e ra balu ing aldo o ing oras ning makatakut a pamangusga ning Dios, makananu la pin mekaramdam ding taga-Brynians, a sasabing datang na ing panaun ning makatakut a pamangusga? Liban na mu nung ila mismu ing magnasang datang na ing Aldo ning Pamangusga, ban ing karelang maling propesiya matupad ya. Dapot i San Crisóstomo, a tutukuyan ne ing propesiya nang Amos, sasabian na karela: 'Kawa kareng magnasang datang ne ing aldo ning Ginu'[119] . Uling ing aldo ning Ginu dalumdum ya, aliwa liwanag: dalumdum, ngana, uling e ya balu.

King liwanag ning pamanyuri karing anggang mebanggit a puntus, malino ing kaburyan ning turu nang Brynsky.

Bukud pa kaniti:

Ing tune a doktrina ya ing magpaliwanag king Banal a Kasulatan king ustu, agpang king katutuan mismo, at ali agpang king kaburyan.

Dapot, ding palsung talaturu ning Bryn, mali ing pamag-interpreta da karing Banal a Kasulatan, aliwa ing ustu; uli na niti, ausan la reng palsung talapagsalin.

Uling ing doktrina ning Bryn e ya tutu, nune palsu ya.

At uling baluktut at e tutu ing pamag-interpreta da ring Brynians king Banal a Kasulatan, iti makit ya karing mapilan a dake ning Banal a Kasulatan, a ipakit mi keni.

Kabanata 6. Ing karelang baluktut a interpretasyun king banal a sakripisyu

King libru ning banal a propeta Daniel, king kapitulu 3, makasulat la rening amanu: 'King panaun a ngeni, alang prinsipe, ni propeta, ni talapamahala, ni handog a susunug, ni sakripisyu, ni alay, ni insinsu, ni lugal nung nu malyaring mangan king arapan Mu at makatagpu mayap a palad'[120] .

Ding hereticung Bryn mali ing interpretasyun da kaniting Banal a Kasulatan para mag-apply ya king kasalukuyan, at sasabian da king kasalukuyan ala nang sakripisyu o alay, ding pisamban ali la pisamban, ding obispu ali la obispu, ding pari ali la pari, ing Liturgiya ali ya Liturgiya, at ing sakripisyu ali ya sakripisyu. Makanyan ing interpretasyun da reng Bryn.

O kayung mangmang a Brynians, alang masalese isip at lubus a alang balu king upaya da ring Banal a Kasulatan! Ibuklat yu la ding mata yu ning pamangaintindi, at isipan yu la ding bage a reni para king sarili yu:

1) Ninu ing subject ning verb?

2) Nukarin la misabi?

3) Karing sanung banwa la sinabi?

4) Para king nanung layunin la sinabi?

At potang masusi yung suryan ding bage a reni, abalu yu para karing sarili yu a ing sarili yung interpretasyun atin yang kamalyan.

1) Ninu ing subject ning verb?

Ding atlung banal a kayanakan migsalita la: Ananias, Azarias at Misael, ding kayabe ning banal a propeta Daniel.

2) Nukarin la migsalita?

King Babilonia, kabang makakulung la, at meibulus la king mapaling pugun.

3) Keng sanung banwa la migsalita?

Kareng banuang bayu ing Kebaitan nang Kristo, apat a ralan a banua bayu ing Kebaitan nang Kristo at maigit pa.

4) Bakit la migsalita?

Ini uling ing Jerusalem kanita sinira de ring Caldeo, at ala na lang pamunu o lider; uling i Zedekiah, ing Ari ning Jerusalem, binulag de, ginapus de king kadena, at dela re Babilonia. Ala lang inihain a sinunog a alay o sakripisyung Hudyú, uling ding pun paring Hudyú at paring Hudyú pete la king tabak o midakap. At ala namang lugal nung nu la mag-ain; uling ing Templo nang Solomon mesilab ya at mesira. King tutu, detang atlung kayanakan sinabi da la rening mismung amanung areni kanitang panaun a ita: 'King panaun a ngeni, ala metung man a mamuntukan, o lider, o inain a susunug, o sakripisyu, o nanu pa mang aliwa.'

Akit yu para karing sarili yu, O kayung mangabaling kabaldugan! uling detang amanu da reng atlung Banal a Kayanakan e la bage king kasalukuyang panaun, nune king panaun nung kapilan la mebie detang atlung kayanakan; at makalapat a banua kaybat ning karelang kamatayan, mibait ya i Kristo, at meging sakripisyu ya kang Dios Ibpa para kekatamu, kaybat nang migdusa king krus, at meging ya ing pamunu at talapamunu, at ing Ulo ning Kayang banal a Pisamban, a tinubus na king Kayang maulagang daya, at telakad ne ing sakripisyung alang daya: ing Kayang pekadalisay a Katawan king anyu ning tinape, at ing Kayang pekadalisay a Daya king anyu ning alak, a inutus nang gawan iti kapamilatan ning banal a ritwal, a sasabing: 'Gawan ye ini bilang pamag-alala Kanaku'[121] . At tinuki la Keya ding pekapun ning Pisamban, ding banal a Apostol; kaybat da ring Apostol dinatang la ding talaturu, ding banal a obispu, at ding pari, metung kaybat ning metung; at ing katungkulan ning obispu at pari mipamana ya kekatamu, at magpatuluy ya kapamilatan tamu angga king kawakasan ning panaun. Makanian mu naman, ing Ginu minabilin a ing sakripisyung alang daya a ini dapat magpatuluy angga king Kayang kadwang, maluwalhating pamagbalik, anti ing patutuwan ning Banal a Apostol Pablo, a sasabing: 'Kapatad, tinggap ku ibat king Ginu ing binye ku naman kekayu, at aliwa pa'; Sasabian na mu naman: 'Uling balang pamangan yu king tinape a ini at pamaninum king kopa a ini, ipapabalita ye ing kamatayan ning Ginu angga king datang Ya' ([122] ). At i San Juan ning Damascus, king kayang kapat a libru tungkul king Pananampalataya, king kapitulu 14, sasabian na: 'Ngana ning Dios: "Ini ing katawan ku at ini ing daya ku; gawan ye ini bilang pamag-alala kanaku"; at king kayang sibilang a utus, magpapatuluy iti angga king kayang datang.' Malinaw neng patutuan ning Apostol at ning taga-Damascus, a ing banal a sakripisyu dapat gawan angga king Kaduang Pamanibalik nang Kristo, angga king datang Ya. King kasalukuyan, king grasya nang Kristo, atin la ring pekapun at talapamie gabay a mituturu kareng aliwa king dalan ning kaligtasan: ding obispu, pari, at aliwa pang miyembru ning klero; atin ya naman ing sakripisyu, a gagawan aldo-aldo kapamilatan ning Liturgiya; at atin lang lugal nung nu ya isasagawa ing sakripisyu: ding pisamban ning Dios king sanumang lugal nung nu ya mayakit ing Ortodoksung Kristiyanismu.

Uling ding palsung talapagsalin maglaram la, babaluktut de ing kabaldugan da ring amanu da ring Banal a Atlung Kayanakan, at sasabian da king kening panaun ala nang sakripisyu, alang alay, at alang banal a orden.

E la wari bisang lumaban ding tau ning Brynya kaniting turung apostoliku angga king datang ing panaun, at alala da la ding amanu nang Santa Efren, a karing aldo ning Antikristo mayari ya ing banal a sakripisyu, at ding amanu ning apostol e la matupad; uling i San Efren sasabian na: 'Kanita, ding eganaganang pisamban nang Kristo mangangangis la king maragul a pamaglamu, uling alang banal a serbisyu karing altar, at alang sanumang handug'[123] ? Makanian mu naman, sinabi nang San Hipolito king kayang sermon a ding pisamban lakuan la at ing alay mituknang ya; uling ngana: 'Ding banal a pisamban maging la anti mong bodega ning bunga, at ing maulagang Katawan at Dayâ nang Kristo e la lunto kareng aldo a ita; ing serbisyu mituknang ya [124] .' Angga keni i Hipolito.

Sasabian da ring Brynians: 'Ala bang sakripisyu angga king datang ya i Kristo, o ituknang na mu?'

Pakibatan ku: ing sakripisyu e ya mayakit, dapot makasalikut ya; alang serbisyu kareng pisamban, dapot kareng makasalikut a lugal; E ya malilyari kareng lunsud at balen, nune kareng bunduk, kueba, at ilang: uling ing mismung Banal a Efren, king mismung sermon na, sasabian na dakal la kanita ding mayakit a makapalyari king Dios, at makaligtas kareng bunduk, kareng bunduk-bundukan, at kareng malungkot a lugal, kapamilatan da ring dakal a panalangin at e mabilang a lua. At ing Banal a Dios, akit na la king makanining alang anggang kalungkutan at banal a kasalpantayanan, magmalasakit ya karela anti mong metung a tata a labis kalugud kareng anak na, nukarin man la manalili [125] . At pasibayu king kasuglung: uling dakal a banal, ninu man ding mitipun-tipun kanitang panaun a ita, king agad dang pamakiramdam king pamagdatang ning marok, magpatulu lang ilug a lua kambe ring susuk king Banal a Dios, ban miligtas la king ubingan, at tumakas lang makanyagpang kabilis papunta king ilang, at mitagu la karing bunduk at karing kueba king takut, at takpan de ing sarili da king gabun at abu, manalangin lang maki-iyak aldo't bengi, king maragul a kababan-lub; at mipagkalub ya karela ing saup ibat king Dios, at Ituru na la kareng lugal a mitakda, at miligtas la kapamilatan ning pamagtalut kareng (lupa) bitak at kueba [126] " Angga keni i San Efren. (Makanian mu naman, sasabian nang San Hipolito king kayang sermon). Kareng mismung lugal a tinukoy da reng banal a pari, nung nu la manalili, ing sakripisyu e tuknang a isadia angga king datang ya i Kristo [127] . Bukud kaniti, dapat mas magkaroon tamung mas maragul a kasalpantayanan karing amanu ning pinili, banal, at manimunang sisidlan, i Apostol Pablo, ing talaturu da ring bansa, a midala king katlung banua, at manalig karing keang amanu kesa karing amanu da ri Hippolytus at Ephrem. Santu la pin deni, dapot ya ing pekabanal karing sabla, a inaus na mismu ning Kristo, a miglakbe king mabilug a yatu, a tinagal karing e-mabilang a sakit at pagal, at inampang ne ing keang buntuk para kang Kristo king tuktuk ning espada. Ding amanu da rening santu—di Hippolytus at Ephrem—makatutuan la, dapot ding amanu nang Pablo ila ring pekamakatuiran, anti ing patutuan ning Banal a Kasulatan. Matupad la rening amanu, uling mayari ya ing sakripisyu kareng pisamban ning yatu; at matupad la mu naman ding amanu nang Pablo, uling ing sakripisyu e ya mayari anggang datang ya ing Ginu; at e ya mu naman mayari, anti ing sinabi ku, kareng ilang, bunduk, at kueba ning yatu.

Kabanata 7. Tungkul Kareng Mapilan a Tau

Bukud kaniti, king Epistula kang Timoteo, mayakit la rening amanu: 'Malinaw nang sasabian ning Espiritu a karing tauling aldo, ating mangaliwa king kasalpantayanan, a makiramdam karing espiritung manlinlang at karing turu da ring demonyu' ([128] ), at aliwa pa; at pasibayu king Epistula karing taga-Galacia: 'Ating mapilan a magulu kekayu at magnasang baluktutan ing ebanghelyu nang Cristo' ([129] ). Dapot, i Brynsky, king kayang baluktut a interpretasyun, e tutu nang gagamitan la rening amanu laban kekatamung Orthodox, anti mo't ikatamu reng mekalas king kasalpantayanan, at anti mo't ikatamu reng magdalang kalitwan at sisiran ing Mayap a Balita nang Kristo.

Dapot, O kayung mangmang a taga-Galacia – Brynians! E yu la wari agaganaka ding sarili yu, ikayung magsalitang makanining pamanyira laban kekami? Surian ye ing bage para karing sarili yu at lawen ye nung ninu la ding marok: kami wari, o ikayu? Ninu ing mas maragul: ing catholic, Orthodox, Apostolic a Pisamban a atyu king mabilug a sikanan, o ing Brynia yu? Ing Ecumenical Orthodox Apostolic Church (e ku magsalita tungkul kareng pader at gusali, nune tungkul king karaklan da reng maniwala) atyu ya e mu king bansang Russian , nune pati na murin kareng bansa ning Greece, Arabia, Syria, Egypt, Serbia, Bulgaria, Dalmatia, at Moldavia, at isipan mu mu ing mabilug a yatu: ing sarili mung Brynya metung ya mung suluk ning estadung Ruso, at kasing dagul ya nung ikumpara me king mabilug a Katoliku Ortodokso Apostoliku a Pisamban anti mo ing metung a gamat a danum nung ikumpara me king maragul a dagat. Ing Ecumenical Orthodox Apostolic Church, kayabe ding kayang pastul at talaturu, e ya makasalikut; e ya sisidlan king lihim, nune maslag yang makalto, antimo king kandelabru, king mabilug a yatu: Ila man, king kapamilatan da ring karelang hermitage, makasalikut la anti mong animal karing kakewan at gubat; at potang lulual la karing karelang tuknangan para munta karing balen at baryu, e la magpakit, dapot, anti mong dagis karing busbus, makasalikut la karing bale a sinakup da.

Uling ikami, a makakapit king pangkalahatan, Ortodokso, at Apostolikung Pisamban a atyu king mabilug a sikanan, e kami ditak, nune ing mabilug a Pisamban kayabe ning Pisamban a atyu king babo: dapot ikayu, a mekalas king Pisamban at atyu king kilwal ning pangkalahatan at Ortodoksung kasalpantayanan, ditak na kayu mu talaga; e la dakal; uling agyang apulung libu o adwang pulung libu kayu pa ing mitipun, laban king mabilug a Pisamban a atyu king mabilug a yatu, mas ditak kayu pa kesa king libung dake, dapot lubusang alang ulaga, e la aliwa nune mapilan mu. Uling kekayu, at aliwa kekami, mesulat la ding mebanggit a amanu ning Apostol: 'Deng aliwa mikakawani la king kasalpantayanan'; at pasibayu: 'Ating mapilan a magdalang kaguluan, a manintun a ilisyaw ing Ebanghelyo nang Kristo'.

Dapot ikayu, king pamagkamali king pamangaintindi karing Banal a Kasulatan, gagawang sarili yung maling turu, anting maling talaturu at kalaban ning banal a katutuan.

Kabanata 8. Tungkul king Ebanghelyu at Anathema

Pasibayu, king kayang Epistula karing taga-Galacia, susulat na ning banal a Apostol Pablo: 'Nung aku, o metung a anghel ibat banua, mangaral ku kekayu king aliwang ebanghelyu a e anti king pinaralan ku kekayu, sumpaan ya accursed [130] .' Anti ing sinabi ta na kanita, ngeni sasabyan ku pasibayu: nung ninu man mangaral kekayu king aliwang ebanghelyu a e anti king tinggap yu, sumpaan ya.

Dening amanu apostoliku e la ustu ing interpretasyun da ring Brynskianu, a meging sangkan king pamagbayu karing mapilan a lumang amanu karing bayung librung Ruso, anti mo sanang, king pamagbayu king pamanyalita, megumpisa lang mangaral king kasalpantayanan king aliwang paralan kesa ketang pinaralan at pinerman da ring Apostol.

Dapot mangmang la, makulimlim la isip, e ra bisang at e ra agyung kilalanan, akit, o aintindian ing upaya ning Banal a Kasulatan, anti mo reng bulag a mabubulag-bulag king balang suluk. Aintindian yu, inya, ikayung mangmang a atyu king libutad da reng tau, at ikayung sadyang mangmang, maging kayung pantas [131] , at isipan yu la rening atlung bage:

1) Kaninu ya sinulat ing Apostol karening amanu?

2) Kapilan la misulat?

3) Tungkul kaninu ya sinulat?

Kaninu ya mesulat? Kareng Ruso? Ali king kapilanman; nune kareng taga-Galacia, a e ra man kilala ding taung Ruso o ding librung Slavic.

Kapilan ya mesulat? King panaun ning bie na, siyam a ralan a banua o maigit pa bayu ing binyag ning Russia.

Tungkul king nanu ya sinulat? Tungkul ya wari karing luma at bayung librung Ruso, o tungkul karing kasabihan a mayakit karing lumang libru, a mibayu karing bayu? Ali king nanu man paralan; uling kanitang panaun, e mu kabud alang nanumang libru king Russia, nune pati na ing kasalpantayanang Kristiyanu e pa mekakatanam karin; ing lagyu nang Kristo bayu pa mu dimdam karing lugal a reni kapamilatan ning pamanaral ning banal a Apostol Andres kanitang minunang panaun, at agyang kanita, ditak la mu ring lugal; at ing alpabetung Slavonic e pa meimbentu. At makananu rang agyung idala laban kekatamu ding heretikung Bryn detang amanu da ring Apostol, a e mekasulat para kekatamu, ni tungkul karing kekatamung libru, ni tungkul karing kekatamung sinabi, luma man o bayu. Uling tungkul sanu ing sinulat ning Apostol? Makiramdam ka:

King Antioquia, mika pamisalisali pilatan da ring Hudyú at ding Griegung maniwala kang Kristo tungkul king pamakutlat: sasabian da ring aliwa a e malyaring miligtas ding Kristiyanu nung ala lang pamakutlat, kabang para naman karing aliwa, ing pamakutlat metung yang mabayat a pabigat (burden [132] ). Uli na niti, ing banal a Apostol Pablo at i Bernabe, a atyu kanita Antioquia, mekita karelang kailangan lang munta Jerusalem kareng manimunang Apostol at matua, ban manukit karela tungkul king pamituli: at para ibalita murin karela a ing Dios binuklat ne ing pasbul ning kasalpantayanan para karing Hentil, metung a mensahing labis a ikagalak ning kabilugan a kapatiran king Jerusalem. At kaibat dang pinagsabian ding Apostol at ding matua king Jerusalem, inalis de ing kaugalyan ning Lumang Tipan a pamagputi, uling tinggap da a e na kailangan king bayung grasya; dapot ing inutus da mu yapin ing lumayo la king pamangan a inain kareng dios-diosan at king pakikipag-sex a e matulid, at e ra dapat patuknangan king nanumang paralan ing karelang kapwa; at kaniti, pinadala rang pabalik i Pablo at i Bernabe king Antioquia, at kayabe da la ri Judas at Silas. Anyang miras la Antioquia, at inarap de ing sulat ning konseho apostoliku king pisamban king Antioquia tungkul king pamaglakwan king circumcision, mekalas la para mangaral karing Hentil. Para kang San Pablo, ing pekamaulagang talaturu da ring Hentil, inyang miras ya Galacia at pinaslag na la ring taga-Galacia king kasalpantayanan kang Cristo, tinuru na la king batas a Kristiyanu, aliwa king batas a Hudyuu, inutus na karela a e la magpatuli, o mag-obserba king Sabadu, o mamintu king sanumang aliwang ritwal (seremonya) a Hudyuu ning Matuang Tipan, nune mu ing maniwala kang Kristo Dios king kabanalan, at ing mie king paralan a makalugud king Dios. Kaybat nang mituru kareng taga-Galacia, i San Pablo meko ya papuntang Roma. Dapot kaybat ning kayang pamako, ating mapilan a palsung kapatad ibat kareng Hudyung maniwala kang Kristo a miras Galacia; at penimula dang iligaw ding tau, a tuturu king e sapat para king kaligtasan ing maniwala kang Kristo, nune kailangan na mu namang tuparan ing Kautusan nang Moises: ing magpatuli, ing mag-obserba king Sabadu, ing magdiwang karing bayung bulan, at ing gawan la ding aliwang ritwal at seremonya ning Matuang Tipan. Anyang abalitan nang Pablo, kabang atyu ya Roma, ing tungkul kaniti, sinulat yang sulat ibat Roma para karing taga-Galacia, a sasabing: 'Angga man ing metung a anghel ibat banua mangaral yang ebanghelyung aliwa kesa king penaral mi kekayu, sumpain ya.' Malino ya naman ini kareng pambungad ning Sulat karing taga-Galacia, at malino a ing Apostol e na sinulat ding amanung areti karing Ruso, o tungkul karing librung Ruso o sinulat a turu; nune karing taga-Galacia tungkul king pamakutkut, a pagbawalan na lang gawan ing Judio.

Uling ding erehe ning Bryn maglaram la, ipapasan da kekatamu ding amanu ning Apostol kapamilatan ning sarili dang maling interpretasyun.

Kabanata 9. Tungkul king Pisamban a Gawa ning Tau

Bukud kaniti, ding mapanghiwalay king pisamban e ra ustu ing pamangaintindi karing amanu ning banal a protomartir Esteban, a makasulat king Kapitulo 1 ning Gawa da ring Apostol, nung nu i San Esteban, kabang magsalita ya king pamitipun da ring Hudyos, sinabi na: I Solomon ginawa yang templo para Keya; dapot ing Pekamatas manuknangan ya kareng pisamban a e gawa ning gamat, anti ing sasabian ning propeta (Isaiah): 'Ing banwa ya ing luklukan ku, at ing yatu ya ing patungan da ring bitis ku: nanung templu ing gawan yu para kaku, nganang Ginu, o nanung lugal para king kapainawan ku?[133] ' Dapot ing heretikung i Brynski, king karelang kaburyan, isalin na la rening amanu anti kaniti: e na kailangan ing munta kareng pisamban para manalangin. Ing Pekamatas e manuknangan kareng pisamban a gawa ning tau; ing pisamban aliwa ya kareng troso, nune atyu ya kareng tadyang (ita pin, aliwa kareng dingding, nune king salu o pusu); sapat na ing manalangin ya ing metung a tau king Dios king sarili na, agyang alang pisamban.

Bilang pakibat king pamanyalungat a menibatan king karelang mangmang a pamangatuwiran at maling interpretasyun, dapat iprisinta ing metung a teolohikal a paliwanag tungkul king Dios, a magpatune a atin metung a materyal, makakit, at masagap a lugal; at atin metung a immateryal, e makakit, at espiritwal a lugal. Ing metung a materyal a lugal atyu ya king sarili na, anti mo reng dingding a maglaman king metung a siudad, ing templu a maglaman king tau, ing kwartu a maglaman kareng bage a makabili king kilub na, at ing hardin a maglaman king nung nanu ing makatanam karin; kabang ing metung a immateryal, e makikita, at intelektwal a lugal maglaman ya king nung nanu ing immateryal, e makikita, at intelektwal; ni e ya malyaring isalikut o ilarawan ning metung a materyal a lugal ing metung a e-materyal, matenakan a kalikasan, maliban nung iti metung ya namang matenakan. At uling ing Dios, king mismung kalikasan Na, alang katawan, e materyal, e asabi-sabi at e aintindian, e asukad at e asusukad: E Ya makakulong king sanumang materyal a lugal, ni e Ya rin ilarawan niti; atyu Ya king balang lugal, Sasakupan Na la ring eganagana at sasaligan Na la ring eganagana, Ya mismu, nanupata, e Ya makakulong king nanu man—e man kareng banua, e man kareng bage lalam da reng banua, o e man kareng nanu mang templo. Uling Ya (agpang kang San Damasceno) metung yang lugal para king Sarili Na, at manuknangan Ya king kilub Na, king Kayang matenakan a kalikasan, king Kayang e aintindian a Pagkadiyos [134] . At agpang king teolohikal a pamangaintindi a ini, ing banal a protomartir Esteban sinabi na kareng Hudyos: 'Ing Pekamatas e ya manuknangan kareng templung gewa da ring gamat ning tau. Dapot manuknangan ya karetang gewa da ring gamat ning tau, a atyu karing sablang lugal at sasakupan na la ring eganagana; dapot e anti mong atyu ya kilub na ning Kayang sarili, nune antimong atyu ya king lual ning Kayang banal a diwa, kapamilatan na mu ning Kayang tune grasya, a magbanal at sasakupan na ing lugal a inukula para Keya, at atyu karin kapamilatan ning Kayang mapaglunus a pakalulu.' Higit king sabla, ing Ginu Dios malugud yang manuknangan karing pusu at kaladua da ring malugud at matapat a magsilbi Keya, at tuturing na la bilang Keang e-melalang pisamban at tuknangan ning Keang presensya. Uli na niti, ing Apostol sasabian na karing makanining tau: 'Ikayu ing mabie pisamban ning Dios, anti ing sinabi ning Dios: "Manuknangan ku karela at lumakad ku king libutad da"'[135] . Tungkul naman kareng banal a pisamban a gewa da reng gamat ning tau, a e mawawalan king presensya ning Dios, i San Damasceno makanyan ing keang pamangatuwiran: 'Sasabian da na atyu ya ing Dios king metung a materyal a lugal, at sasabian da naman na ing metung a lugal king Dios ya nung nu malilyari ing keang malinong gawa: uling sasabian da na ing lugal ning Dios ya ing nu man karakal ing keang gawa at grasya; at ing Pisamban ausan ya naman lugal ning Dios, uling tinulduan taya bilang metung a templo para king Kayang pamagparangal, nung nu isusumiti ta la ring kekatamung panalangin Keya.' Angga keni i Damascene;

Saktu ne sanang ing interpretasyun a ini karing amanu ning mumunang martir; dapot uling ding erehe ning Bryn ala lang espiritual a pangaintindi, nune mag-isip la king lubus a paralan a laman, at mag-interpret la e agpang king Espiritu nune agpang king laman, isipan da ing Dios a anti mong makalaman, makakulung at makapirmi king metung a materyal a lugal; at sasabian da na ing Dios e ya man atyu kareng pisamban a gewa da reng tau, at e kanu makayagpang ing munta kareng pisamban para manalangin; Uling ing Pekamatas (sabi da) e ya manuknangan kareng pisamban a gawa ning tau: uli na niti, kailangan yang ipakita ing anti kaniting interpretasyun laban king karelang kaburyanan, anti mong metung yang bage a akakit at asalat, a malinong magpakit king karelang kaburyanan.

Uli na niti, surian ta la ding amanu ning Mumunang Martir at imbestigan ta la ding makatuking bage:

1) Ninu la reng pisamban a sasabyan ning banal a Mumunang Martir?

2) Menuknangan ya wari ing Pekamatas king mga pisamban a gewa ning tau a sasabyan ning Mumunang Martir?

5) Manibat kanitang nanu a panaun ya tinuknang manuknangan ing Pekamatas kareng pisamban a sinabi na ning Mumunang Martir?

4) Kaninu na la sasabyan dening amanu?

5) Bakit na la sinabi?

6) Kapilan na la sinabi?

Isipan ta mu naman nung ing Ginu Dios manuknangan ya kareng pisamban a Kristiyanu a gewa ning tau, a gawa king batu o dutung?

Manibat kanini, malinong lunto ing kaburyan ning pamikakawani.

(Gagamitan ku la reng salitang 'simbahan' at 'templu' a pabaligtaran keni, ali uling eku balu ing pamiyaliwa ning templu at simbahán: uling ing templu makatalakad ya karing pader, kabang ing simbahán mabubuu ya king pamitipun da reng mananampalataya; dapot uling pareu ing Banal a Kasulatan at ding tau ing sadya nang ausan da la reng templu ning Dios a 'simbahan' uli ning pamitipun da reng mananampalataya king kilub da [136] ; Uli na niti, ding terminung 'templu' at 'pisamban' dapat lang aintindian bilang metung at pareu keni.)

1) METUNG A PANANINTUN

Nanu la reng pisamban a sasabyan ning banal a protomartir Esteban inyang sinabi nang ing Pekamatas e manuknangan kareng templung gawa ning gamat?

Tungkul ya karing templung Hudyú ing sasabyan na, a gaganaka kang Solomon, at aliwa karing pisamban Kristiyanu; uling king panaun na, e la pa meyalalak ding pisamban Kristiyanu, at pepasiag na a ing Pekamatas e manuknangan karing templung Hudyú.

Malyari mung sabian: 'Ding Hudyo metung la mu pisamban, ali dakal.'

Pakibatan ku: ali metung, nune atlu, balang metung king sarili nang panaun.

Ing mumuna rang pisamban (kaybat ning pamanyasak king Dayatmalat a Malutu) atyu king ilang, a gewa nang Moises, agpang king utus ning Dios, king kawangis ning metung a tolda, a gawa king malutu, malutu-malutu, at pinung lona, at tinakpan de king balat-kambing; ining pisamban a ini, ing Banal a Mumunang Martir, king pareung pamitalake na karing Hudyos, ausan neng 'tolda ning testimonya'[137] . Ing tabernakulu a ita mekyabe ya karing tau ning Israel king karelang pamaglakbe, darala da ring Levita; at menatag ya nung nu la manatag.

Ing kadwa rang templu ya ing gewa nang Solomon, a, kaybat ding dakal a banua, sinira ne i Nebucadnezzar, Ari ning Babilonia.

Ing katlung pisamban telakad neng Zerubbabel, metung a prinsipe a Hudyú ibat king lahi nang David at ninunu nang Kristo, kaybat ning pamikaslub da king Babilonia. Pitumpulu nang banua ing milabas manibat king pangasira ning Jerusalem at ning Templo nang Solomon, inyang i Zerubbabel a prinsipe pepadala ya manibat Babilonia kayabe ding dakal a tau king mesirang siudad ning Jerusalem, ban itikdo pasibayu ing Templo ning Ginu. Inya pin, ing templung gewa nang Zerubbabel, ing apu nang Kristo, makatalakad ya king Jerusalem karing panaun nang Kristo at ding Apostol; dapot kaybat, i Titus, anak nang Vespasian, dinatang ya kayabe ding sikanan ning Roma at giniba ne anggang gabun. Uling ing banal a mumunang martir sinabi na: 'Ing Pekamatas e manuknangan kareng templung gewa da ring gamat ning tau,' tutukuyan na la ring atlung templung Hudyos a deta: itang kang Moises, itang kang Solomon, at itang kang Zerubbabel. Ikami, nanupata, aintindian mi ing kabaldugan na nini bilang pamagsalita na tungkul kareng templung Hudyos, at aliwa kareng Kristyanu, uling deni e la pa meggawa kanitang panaun ning Mumunang Martir.

2) IMbestigasyun.

Menuknangan ya wari ing Pekamatas kareng templung a reni a pinagsalita na ning Mumunang Martir?

Tutu pin, menuknangan ya karin, ali king kapamilatan ning pamaglakwan na king banua, nune king kapamilatan ning pamanuknangan na king kilub da kapamilatan ning keang banal a kalikasan, at sinakup ne ing keang sarili king kilub da ring karelang pader—Ya a masyadung maragul para masakup agyang pa ring banua—dapot king pamaglawe na manibat king katasan, atyu ya para karela kapamilatan ning keang grasya, at linubanan na la ring keang banal a anghel king kabang kaburyan na. Kareng pisamban a ita ning Matuang Tipan, ing presensya ning Dios kapamilatan ning Keyang grasya at ding anghel mepakit ya kapamilatan da ring malinong tanda.

Menuknangan ya ing Dios king pisamban nang Moises uli ning Kayang makapagmulalang grasya, a nung nu ding tanda na niti ila pin ing ulap a sasaklo king Tabernakulo, ing ligaya ning Ginu a mipnu king Tabernakulo [138] , at ing siwala ning Dios a magsalita kang Moises manibat king altar, anti ing makasulat king mumunang kabanata ning Levitico: 'Inaus ne ning Ginu i Moises at mekipagsalita ya keya manibat king Toldang Pambulagan, at sinabi: "Magsalita ka karing anak ning Israel"'[139] . Makanian mu naman, inyang i Samuel a kayanakan matudtud ya king Toldang Pambulagan king bengi, inaus ne ning Ginu makapat manibat king altar [140] .

Menuknangan ya ing Dios king templo nang Solomon uli ning Kayang malugud a pakalulu, a ing tanda na ya pin ing ulap at ing kaluwalhatian ning Ginu, a pengapnu na ing templo inyang inugse ya iti: at ding pari e la mekatikdo para magsilbi king arapan ning ulap, uling ing kaluwalhatian ning Ginu pengapnu ne ing templo [141] . Bukud kaniti, king metung a pangit, sinabi ning Dios kang Solomon: 'Ding mata ku at ing pusu ku manatili la karin king kabilugan ning aldo[142] .'

Ing Dios menuknangan ya king kapamilatan ning Kayang milagrusung grasya king templu, a sinubli nang Zerubbabel; metung a tanda kanini ya ing danum a meging api, anti ing makasulat king Kaduang Libru da ring Maccabees, kapitulu 1. Uling inyang ing danum a binuhus king babo da ring sakripisyu sinindian ya, siniklab la ding sulung ning api manibat king danum. Bukud kaniti, ing proteksyun a anghelikal ning pisamban a ita malinong mipakita inyang ding anghel ning Ginu alang-awang pete re ing gobernador Heliodorus, a sinubuk manako king pisamban [143] . At kang San Zacarias, a magsilbi king pisamban agpang king kayang turno king orden ning panga-pari, linto ya ing Anghel Gabriel king altar ning insenso, a magbalita king pamagbuntis nang Juan. Kareng obra nang San Juan Crisostomo, akit me ing metung a dake tungkul king Pekadalisay a Indu ning Dios, nung nu makasulat: a inyang ing Pekadalisay a Birhen Maria, king edad a labing-adwa, manalangin ya king Pisamban ning Ginu (a gewa nang Zerubabel) arapan ning altar, metung a e apaniwalan a sala ing sinlag, at mekaramdam ya ing metung a siwala manibat king Pekabanal-banalan: 'Manganak ka king Anak ku.' Kareng senyas a reni, meging malino a ing Ginu Dios atyu kareng pisamban a ita ning Matuang Tipan—detang pibandian nang Moises, Solomon, at Zerubbabel—kapamilatan ning Keyang grasya, menatili karin angga king oras a pinili Nang mako.

3) IMbestigasyun

Manibat kanitang nanu a panaun tinuknang ya ing Pekamatas manuknangan kareng pisamban ning Matuang Tipan?

Deng kasalanan da reng tau ing magpalayu king grasya at pakalulu ning Dios manibat karela at kareng banal a lugal. Uling tinuknang ya ing Dios a manatili king Kayang grasya king Templo ning Patutu kanitang panaun a, uli da ring kasalanan da ring anak nang Eli, sinakup de ring Filistia ing Kaban ning Dios at dela re king Ashdod; kanita, ing asawa nang Phinehas, kabang mamate ya king panganak, sinabi na la rening tauling amanu: 'Ing kaluwalhatian ning Ginu meko ya king Israel, uling ing Kaban ning Dios meyakua ya[144] ; ing kaluwalhatian ning Israel mewala ya, uling ing Kaban ning Dios meyakua ya!' Dapot king ustung panaun, kapamilatan da ring panalangin ning banal a propeta Samuel, ing kaluwalhatian ning Ginu migbalik ya king lugal na kayabe ning Kaban.

Menuknangan ya ing Dios king templo nang Solomon uli ning Kayang pakalulu angga king ding ari at ding tau ning Jerusalem minurung la king pamanyamba kareng dios-diosan. Uling anti kaniti ing sinabi ning Ginu kang Solomon king metung a pangit: 'Linaus ke ing templung iti a gewa mu, ban ing lagyu Ku manatili karin kapilanman; at ding mata Ku at ing pusu Ku manatili la karin king kabilugan ning panaun. At nung lumakad ka king arapan ku anti i David, ing tata mu, king pusung buu at king katapatan, itatag ku ing luklukan ning kekang kayarian kapilanman. Dapot nung ika o ding anak mu lumingun ka king kanaku, at e yu talan ding kautusan ku at ding tuntunan ku, at magsilbi kayu kareng aliwang diyos at samban la, ilako ku ing Israel king gabun a binye ku kekayu, at ing templung ini, a sinantu ku para king lagyu ku, ilako ke king panimanman ku [145] . Pakiramdaman ta la ding amanu ning Ginu: Pinangaku Nang manuknangan king templu nang Solomon kapilanman, dapot king kundisyun a ini: a ika at ding anak mu e kayu lumingun Kanaku para magsilbi karing dayung diyos; dapot nung lumingun ka Kanaku, kanita Aku man lumingun mu naman keka, at itabi ku king arapan Ku ing templung mekonsagru king lagyu Ku. At kanita milyari: ding ari ning Jerusalem at ding tau e ra tinupad ing kasunduan ning Dios; at ing Ginu Dios e na tinupad ing keang pangaku karela a manuknangan kapilanman king karelang templu. Uling dakal nang banuang milabas, at dinakal la ring kasalanan, anya ing ligaya ning Dios meyakwa ya king Templo nang Solomon bayu ing pamanyalakay nang Nebucadnezzar kayabe ing hukbung Caldeo; lawen ya ing bye ning banal a Propeta Ezequiel, king ika-21 aldo ning bulan ning Hulyo [146] ; anti murin king kayang aklat a propetiku: kabanata 8, 9 at 10.

King pisamban a sinaklang nang Zerubbabel, ing apu nang Kristo, atyu ya ing Dios kapamilatan ning Kayang grasya angga king panaun a ita, nung kapilan i Kristo Ginu tamu minabeng magdusa para kekatamu. Uling inyang ding Hudyos e re tinggap ing Anak ning Dios a peparala karela, dapot penakbatan de pa king krus karing gamat da ring alang batas [147] : kanita ing grasya ning Dios meko ya king karelang pisamban, a ing tanda na ya pin ing tabing ning pisamban, a mepitna adwa, manibat king babo angga king lalam. Anti kaniti, nganang San Teofilacto tungkul kanini: 'Ing tabing mepitpit ya, a magpahiwatig king Dios a ing grasya ning Espiritu meko ne king Pisamban.' I San Efren naman, king kayang pamitalake tungkul king Pasion ning Ginu, sinabi na murin ini: 'Anyang ing tabing ning Pisamban mepitpit ya, metung a kalapati ing sinulapo palual king Pisamban, a metung a tanda ning pamako ning Banal a Espiritu'[148] .

4) PAMANINTUN.

Kaninu la sinabi ning banal a protomartir ding amanung areti: 'Ing Pekamatas e manuknangan karing pisamban a gawa ning tau'?

Mikasabi ya karing e maniwalang Hudyos, a e tinanggap kang Kristo, ing Anak ning Dios, ing tune Mesias a peparala karela; e la maniwala Keya, dapot kinamua re, at, kaibat deng tinira ing Keyang lagyu king arapan nang Pilato bilang kalaban nang Cesar at bilang metung a kriminal, inarap de king kamatayan king krus: dapot inyang mekabangun ya i Kristo ibat king kutkutan king katlung aldo, penintunan dang isalikut ing keang pamanyubling mebie; at kaybat ning keang pamikayat king banua, e ra bisang gaganakan ing keang lagyu, at pinarusan da la reng maniwala kea. Ing Mumunang Martir sinabi na la rening amanu karela, aliwa kareng ortodoksung Kristiyanu, ni man kareng pisamban Kristiyanu, nune kareng pisamban a Hudyuu.

5) IMbestigasyun

Bakit sinabi ning Mumunang Martir ding amanung areti karing Hudyos?

Uli na niti, sasabyan da pinanwalaan da ring Hudyos a ala lang lugal king yatu a tuknangan para king Dios ning banwa, maliban king metung dang pisamban, a (antimo ing dati) ya kabud ing atin da: at alang aliwa pa king kabilugan ning karelang labuad, at alang pisamban a mayakit king lalam banua a lelangan para king Dios ning banua, kabang ing pamanyamba kareng dios-diosan ing mamayani kanita king mabilug a sikan, maliban kanita mung metung king Jerusalem. (Atin metung a kalupa na niti king Shechem ning Samaria, dapot mekadilu ya kareng dios-diosan; a pisabian ta pa pota). At ding Hudyû pinagyabang de ing karelang pisamban king Jerusalem king maragul a kapalaluan, at tinaas de ing sarili da babo ning sablang atyu lalam banua, anti ing makalto king libru ning propeta Jeremias, kapitulu 1, nung nu ing karelang mapang-insultung panga-pagmaragul tungkul king pisamban sinita ne ning Ginu kapamilatan da rening amanu: 'E kayu maniwala kareng mapanlinlang a amanu, a sasabing: "Ing Templo ning Ginu, ing Templo ning Ginu, ing Templo ning Ginu ya ing [149] ."' At sasabian na la ning Ginu king kapitulung ita a malyari lang manuknangan king templu rang ita anggang gagawa lang mayap a dapat; dapot nung mibalik la king karokan, kanita ilako na ing lupa na pareu king templu ra at king sarili da. Dapot, talagang mebaluktut la king karokan, at e la tinuknang king mapagmaragul a pamang-pasikat tungkul king Templo ning Ginu king Jerusalem; kanita, ing banal a protomartir sinabi na la karela ding amanung areni laban king karelang mapagmaragul a pamang-pasikat: Ing Pekamatas e ya manuknangan kareng pisamban a gawa ning tau; ing buri nang sabian, ing Dios e ya makakulong kareng pader a gawa ning tau ning metung a pisamban. Atyu ya karing sablang lugal, king banua at king yatu, at e ya makakulong king sanumang metung a lugal, uling masyadu yang malapad para malulan da ring banua o ding bage lalam da ring banua. Kabang matapat yeng seserbisyuan ing Dios, kayabe ne ning Dios, mabibie king libutad yu kapamilatan ning Kayang grasya king Kayang banal a templu. Dapot uling likwan ye ing Dios at tinanggian ye ing Anak ning Dios, likwan na kayu naman ning Dios at ing magarbung pisamban yung gawa ning tau, kabang sasabian na: 'Lawen ye, ing bale yu mepaburen ya'[150] . Makanyan ing sikanan da ring amanu da ring mumunang martir.

6) IMbestigasyun

Kapilan na sinabi ning banal a mumunang martir ding amanung areni?

Kanitang panaun a ita, inyang ing Ginu tamu minukyat ne king banua, at likuan neng alang laman ing Pisamban a Hudyuu, uling binawi ne ing grasya na kaniti pauli ning karelang kasiran at ing karokan a gewa da kea; at kanita pa mung panaun a ita, ing Pekamatas e ne manuknangan king grasya na kilub ning pisamban a gewa ning tau da reng Hudyuu, a atyu king Jerusalem. At tutu pin, kanitang mismung oras a ita, i San Esteban sinabi na karela: 'Ing Pekamatas e ya manuknangan kareng templung gawa ning tau—ita pin, ali kareng kekayung Judio—nune manuknangan ya kareng pisamban da reng Kristiyanu.'

PAMAG-ISIP

Manuknangan ya wari ing Ginu Dios kareng pisamban a Kristiyanu a gewa ning tau, a makatalakad king batu o dutung?

Nung ing Dios menuknangan ya karing pisamban ning Matuang Tipan kapamilatan ning Kanyang grasya, anti ing dimdam tamu—nung nu atin la mung pamaglarawan, alimbawa, at panyalamin ning Bayung Tipan—mas lalu pa pin ing manuknangan Ya karing pisamban ning Bayung Tipan mismu, nung nu ing Katawan at Dayâ nang Kristo makakonsagru la, ding eganaganang Sakramentu ning Kristyanismu gaganapan la, at ing Banal a Espiritu sasalpantaya ya karing Sakramentung pagdiriwang. Magsimula tamu, nung makanian, king mumunang pisamban a gawa ning tau:

Ing mumunang pisamban a Kristiyanu a gewa ning tau megumpisa ya king Jerusalem, king banal a Sion, king kuwartung ita king babo, nung nu i Kristo Ginu tamu, a malapit nang dalanan ing Kanyang kusang-lub a Pagsubuk, mengan ya king Pamangan ning Pasa-Pasku kayabe da ring Kanyang alagad, at, kaibat nang inalay ing Kanyang sarili king anyu ning tinape at alak, binye na karing Kanyang banal a alagad at Apostol, sasabian na: 'Kuma kayu, mangan; ini ing Katawan Ku; minum kayu ngan; ini ing Dayâ Ku.' King mismung babong kwartu a ita (agpang king Synaxarion king Maragul a Miyerkules), ding babaying alagad nang Kristo mitipun-tipun la uli ning takut karing Hudyû, at i Kristo linto ya karela king makasarang pasbul at pepakalma ne i Tomas. At pasibayu, kaybat ning Pamikakataas ning Ginu, ding banal a Apostol, a mekadating manibat king Bunduk ning Olibetas papuntang Jerusalem, minukyat la king kuwartung ita king babo, at masigasig lang misanmetung king panalangin at pamakipamanawa, kayabe da ring bábai at i Maria, ing Indu nang Jesus, at ding kapatad na [151] ; king kuwartung ita king babo, ing Banal a Espiritu minurung ya kareng banal a Apostol king itsurang dila ning api [152] . At king metung mung sermon ning banal a Apostol a i Pedro, atlung libung kaladua la ring menwala kang Kristo at mibinyagan: at menatili lang matatag king turu da ring Apostol, at king pamisanmetung, at king pamamie-mie king tinape (ita pin, ing Katawan nang Kristo), at king pamangadi[153] . E wari menuknangan ing Ginu Dios king e makakit a paralan kapamilatan ning Keyang grasya king mumunang pisamban a gewa da ring tau, nung nu gaganapan la ding pekabanal a Misteryu nang Kristo, at nung nu atyu ya ing Indu ning Dios kayabe da ring Apostol?

Kaybat na nita, ding banal a Apostol mekalat la king mabilug a yatu; nukarin la man meko, panylagan de ing balang lunsud at bansa king banal a kasalpantayanan, mitatag lang pisamban ning Dios, minukud lang obispu, at inutus da la ring manalpantaya a mitipun-tipun karing pisamban ning Dios para king panalangin. Kaya, kukutang ku: kareng pisamban ning Dios a telakad da ring Apostol, e wari makatagun a e makikita ing grasya ning Dios?

King Banal a Krisostomo, a inordenan nang pari ning Patriarka Flavian ning Antioch, linto ya ing metung a maputing masalang kalapati, a susulapo king babo ning keang buntuk [154] ; makanyan mu naman, kang San Gregorio ning Akragas, a me-ordena bilang obispo king Roma, metung a kalapati ing linapag king buntuk na: e wari menuknangan ing grasya ning Dios kareng pisamban a deta?

Makanyulat ya king Prologo para king pang-27 a aldo ning Enero: metung a lalaking masakit king Constantinople, king pisamban malapit king kutkutan nang San Juan Crisostomo, mepaburen yang makakera karin kaibat ning pangwakas a dalit; at kabang makatiman ya king larawan nang Kristo ing Tagapagligtas, a makasabit king matas na ning pisamban, inamin na la ding kayang kasalanan, at ating siwala a dinatang keya manibat king larawan, a sasabing: 'Patawaran la reng kasalanan mu,' at agad-agad menulu ya ing lalaki: e wari ini metung a malinong tanda ning presensya ning Dios king pisamban?

I Maria ning Ehipto, kabang atyu ya Jerusalem, angga king mibalik ya isip at migsisi ya, eya mekapasok king pisamban kayabe da reng aliwa; dapot eya mepalapit king pasbul ning pisamban uli ning metung a sikanan a e makikita, anti ing makasulat king kayang life [155] : eya wari iti metung a tanda ning presensya ning Dios king pisamban a ita?

Anyang i Alexius, metung a tau ning Dios, mete ya king Roma, mika-dindam a siwala king pisamban manibat king altar: 'Munta kayu kanaku, ikayung anggang magobra at mabayat ing pasanin, at dinan da kayung kapainawan'; at kaibat, metung a kadwang siwala: 'Hanapan ye ing tau ning Dios king bale nang Euthymianus': e wari itang siwalang ita metung a malinong tanda ning presensya ning Dios king pisamban?[156]

Pasibayu, king Prologo, makasulat ya king pang-5 a aldo ning Marsu: kabang ing Pari Ammonius mag-Liturhiya ya king pisamban, ikit ne ing metung a Anghel a makatalakad king wanan ning altar, a susulat la ding lagyu da ring lulub king pisamban, kabang buburan na la ding lagyu da ring lulwal bayu ing pamagpa-alis: e wari ini metung a tanda ning presensya ning Anghel king pisamban uli ning grasya ning Dios?

Bukud kaniti, king Prologo para king pang-30 a aldo ning Setyembre, makasulat ya ing tungkul king metung a kapatad a naliliwas king pananampalataya tungkul karing pinakabanal a Misteryung Dyosnon nang Kristo, antimo sanang ali la iti ing tune Nang Katawan at Dayâ nang Kristo; at nung makananu ya mipabaluan ing metung a makapangilabut a rebelasyun keya kabang malilyari ing Banal a Misa: ikit na ing tabing ning pisamban a mibuklat, at ing banua mibuklat, at api a bababa kayabe ding dakal a anghel, at metung a malating anak a papaten king banal a lamesa, at ing daya na mamagus papunta king kalis; tungkul kaniti, susulat ya mu naman i San Efren king kayang pang-86 a homilia. Makanian mu naman, keng ika-3 ning Abril, sasabian ne ini ning Prologo, at makanian mu naman makasulat ya iti king Bie nang San Arsenius a Maragul [157] .

Eya wari ini malinong tanda a ing Ginu Dios manuknangan ya kareng pisamban a Kristiyanu a gawa ning tau kapamilatan da ring Kayang banal a misteryu at ing Kayang grasya, at bibisita na la kapamilatan da ring Kayang anghel?

At alang-alang a aliwang milagrung at pakelambing mayakit la karing aklat a pang-iglesia, a milyari at magpatuluy a malilyari karing pisamban da ring banal; deni mas masikan lang sisigaw kesa karing trumpeta a ing Dios atyu kareng Keang pisamban, a mitikdo at mebiyaya para king dangal at ligaya ning Keang Pekabanal a Lagyu.

Keni, ngeni, malinong lalto ing kamangmangan da reng iskismatiku, a sasabing balamu ing Pekamatas a Dios e manuknangan kareng pisamban a gawa ning tau, at ing karelang maling turu—a magbawal king pamanyalubung king pisamban para manalangin—masasalungat ya.

Lawen yu, O kayung mangmang a erehe! Manibat pa king mismung umpisa ning kasalpantayanang Kristiyanu, megumpisa ya ing pamitalakad karing pisamban ning Ginu, a megumpisa king Konsilyu ning Constantinople, nung nu menibat ing batas Kristiyanu, manibat karing Apostol, at kapamilatan da karing karelang alili, anti murin karing mangaragul a ari at prinsipe. I Emperador Constantine the Great menalakad yang pisamban king Roma; ing kayang bendidung inda i Helena menalakad yang pisamban king Jerusalem; i Emperador Justinian menalakad ya king Pisamban ning Kabiasnan ning Dios king Constantinople; Ing Marangal a Prinsipe Vladimir telakad ne ing Pisamban da ring Ika-apu king Kyiv, at kaybat na, ding anak na, karing karelang sariling pamuntuk, telakad lang mangalagu rang pisamban; at angga ngeni, ding matapat manalakad la kareti king balang suluk, at alang metung man ing sinabing anti king sasabian mu, a ing Dios e manuknangan karing pisamban a Kristiyanu a gawa da ring tau. Bukud kanita, ding Banal mengislap la e mu karing aliwang bansa, nune pati na karing sarili tamung Russia: at alang metung man ing menuru, anti ing gagawan mu, a e dapat lungub king pisamban ning Dios para manalangin. E la wari ding mismung milagru-gawa a Ruso ing ginawang pisamban a gawang-tau king Russia: i San Pedro, Metropolitanu ning Mabilug a Russia, ginawa yang pisamban king imperyal a lunsud ning Moscow; i San Sergius a Milagru-gawa ginawa yang pisamban king Radonezh; i San Zosima king Isla ning Solovetsky, at ding aliwa karing miyayaliwang lugal. Dapot ikayu, O kayung kalaban a tatanggian la ding pisamban ning Dios, mas banal kayu kaya kesa karing eganaganang banal a talatátag karing pisamban ning Dios—a e malyari—o mas sumpa kayu kesa karing eganaganang erehe: uling agyang detang mekalas king Ortodoksiya magtátag lang pisamban a pinakabagay para king Dios agpang king sarili dang kasalpantayanan, at mititipun la karin para karing sarili dang panalangin; dapot lubusan yung tatanggian ing istraktura ning pisamban, at ding panalangin a sasamban king kilub da ring pisamban; imbes na, tuturing yu lang mas marangal ding sarili yung silung at ding kwartung lalam gabun, nung nu kayu mititipun para king kekayung panalangin, kesa karing pisamban ning Dios, at sasabian yu na ing Pekamatas e manuknangan karing templung gewa ning tau. Mekukuknangan ya wari kareng kekayung cellar at basement? E la wari gawa ning tau mu naman deng kekayung bubungan? Nung (agpang king sarili yung amanu) ing Dios ala ya kareng pisamban, makananu ya naman makukuknangan kareng kekayung bubungan? King katutuan, atyu Ya king balang lugal: dapot aliwang paralan king Keyang banal a pisamban; aliwa king pamanuknangan da ring makasalanan, anti murin king aliwang paralan king banua, at aliwa king impyernu; uling sasabyan da ing presensya ning Dios mararamdaman ya agyang king impyernu, anti ing makasulat king Salmo: 'Nung mibababa ku man king impyernu, atyu Ka karin'[158] , manungkulan king banua, kabang king impyernu parusan na la ring demonyu at magsadya yang parusa para karing kalaban ning Dios. Inya atin pamiyaliwa: king metung a banda, king Kayang banal a Pisamban, tatanggapan Na la ding panalangin at pamaniklaud da ring matapat; king aliwang banda, karing kekayung silung at kuwartung lalam gabun, kasamasan Na la ding kekayung serbisyu, a gagawan yu king lihim, laban at makakawani king Kayang banal a Pisamban.

At nung sabian mu na ing pisamban ali ya king dutung nune king tadyang—ita pin, king pusu ning tau—kanini ing pakibat ku: tutu pin na ing balang ortodoksung tau a tune makapalyaw king Dios, at atin Keya king pusu na, metung yang pisamban ning Dios, agpang king amanu da ring Apostol: 'E yu wari balu a metung kayung templu ning Dios, at ing Espiritu ning Dios manuknangan ya kekayu?' ([159] ). Dapot sabian yu kekami, balu yu wari a ing Espiritu ning Dios manuknangan ya karing kekayung tadyang? Nung balu yu a ing Espiritu ning Dios manuknangan ya kekayu, bakit e kayu papasok king banal a pisamban, dapot lálastasan yu pa? E na wari utusan ning Espiritu ning Dios ing metung a matuwid a tau a munta king pisamban? E na wari anyayahan ing tau a magmadaling munta king templu ning Dios? E yu wari dimdam king Banal a Ebanghelyu ing istorya nang San Simeon a Tatanggap king Dios, a king kapamilatan ning Espiritu linub ya king pisamban [160] ? Ing Espiritu ning Dios ya ing magdala king matuwid a tau king pisamban. At aliwa wari ding banal a Apostol ding templo ning Espiritu ning Dios ? Dapot e la tinakas king pisamban ning Dios, nune kinapit la kaniti, anti ing makasulat tungkul karela king kawakasan ning Banal a Ebanghelyu nang San Lucas: 'At atyu la king pisamban, pupurian at papalad king Dios'[161] . Dapot iwasan me ing pisamban at kamuan me: uling malino a ing Espiritu ning Dios ala ya karing pusu yu, at ing pisamban ning Dios ala ya king salu yu; dapot ing salu yu metung yang kuwartel da ring mapanako, metung a tuknangan ning marusing a espiritu a manlinlang kekayu at magdala kekayu king kapahamakan.

Sabi mu: 'E la wari mekaligtas ding menuknangan king ilang a alang pisamban, kalupa na ning marangal a Onuphrius, Paulu ning Thebes, Maria ning Ehipto, at ding aliwa pang kalupa da?'

Pakibatan ku: miligtas la a alang pisamban, uling kareng ilang nung nu la menuknangan, alang pisamban, at sinustentu la ning sarili dang pisamban king lub, anti mong sasabian mu: ali king dutung, nune king mismung katawan da; Dapot para kareng manuknangan kareng lunsud at baryu king libutad ning dakal a pisamban, dapot lalayuan da la, makananu rang akamtan ing kaligtasan? E wari makasulat king libru, anti ing sasabian na ning Helmsman, karing canon ning lokal a konseho a merapat king Haggra, Canon 5: 'Nung ninu man ing mituru a ing bale ning Dios, ita pin ing pisamban, dapat lang iswalang-bahala, at dapat neng e pansinan, o e makipagpulung karin king oras ning panalangin para king pamagkanta, sumpaan ya [162] . "At ing Patakaran 6 sasabian na: 'Nung ing ninuman mitipun ya king sarili na bukod king katedral a pisamban, at e na kumunsulta king pisamban, dapot buri nang magsadya king serbisyu ning pisamban, ing presbiter, king utus ning obispo, e ya makipag-komunyun keya; sumpaan ya.' Uling agpang kareting tuntunan, ding mapanghiwa makasumpa la, a, anti ing sasabian ning Kasulatan: 'Ing Pekamatas e manuknangan kareng pisamban a gawa ning tau', iwasan da la ding pisamban ning Dios, at gagawa lang sarili rang pribadung pamitipun kareng lihim, e mebiyasang lugal a pipandian.

Kabanata 10. Tungkul king Selyula

Darandam ku pa murin deng misasaling magkamaling magpaliwanag karening amanu ning Kristo: 'Dapot nung manalangin ka, lungub ka king kilub mung kwartu, at kaybat meng isara ing pasbul, manalangin ka king Ibpu mu king lihim'[163] ; at ibat karening amanu nang Kristo, kinwa ra ing karelang maling turu, a dapat e la munta king pisamban ding tau para king pamagkanta bilang metung a komunidad, sasabian da: Iutus na katamu ning Kristo a manalangin king lihim, makasara king kekatamung kuwartu; inya e makabage ing munta kareng pisamban para manalangin, nung nu la mititipun deng dakal para king pamagkanta.

Ngeni, surian ta la reng apat a puntung areti:

1) Bakit la sinabi nang Kristo detang amanu?

2) King kapamilatan da ring amanung deta, inawsan na la ba ring tau a datang king pisamban para manalangin?

3) King sanung kwartu ya pinakabagay manalangin?

4) Mabisa ya wari ing pamunta king pisamban para manalangin?

MUMUNANG PAMAG-ISIP

Bakit la sinabi nang Kristo detang amanu?

Ketang panaun ning pamagpirmi nang Kristo keti yatu kayabe da ring tau, atin lang mapilan a tau king Jerusalem a kilala bilang ipokrita (o, anti mong sabian tamu, deng tipo a 'mas-balu-king-balu-keka'), a, king pamagnasang magpakitang banal king panimanman da ring aliwa, dinakal da la ring karelang panalangin lampas pa keta king isusumbung da king pisamban, at manalangin lang makaplastiku king mabilug a siudad kapamilatan da ring makabang panalangin, makatalakad king dalan at karing sanga-sangang dalan, makapangkat-pangkat lang adwa, atlu, at apat, ban ila akit da ring taung lalabas manibat keni at karin, at parangalan la bilang balu; dapot ing karelang makaplastikung panalangin e ya makapalyaw king Dios, nune mu karing tau. Uli na niti, i Kristo Ginu tamu pinaalalahanan na la ding balang metung karing keang talatuki, a sasabing: 'Nung manalangin kayu, e kayu maging kalupa da ring hipokrita, a malugud manalangin makatalakad karing sinagoga at karing kantu-kantu ning dalan, ban ila akit da ring aliwa; 'Amen, sasabyan ku kekayu, atanggap da na ing karelang ganti [164] ' (king 'ganti' ing buri nang sabyan, ing alang kabaldugang dangal ibat king tau, uling ita ing ganti da ring hipokrita): dapot nung manalangin ka, lungub ka king kekang kilub a kwartu at aliwa pa. Malino nung bakit sinabi na la ning Ginu detang amanu; Menialita Ya, mituturu kareng tau a iwasan la reng mapagkunwaring, artipisyal a panalangin, at aliwa reng panalangin a pang-komunidad ning pisamban, a mitatag agpang kareng canon. Uling deng erehe at palsung talaturu ning Bryn maglaram la, mituturu kareng simpling tau a iwasan la reng pang-komunidad a pamagkanta at panalangin ning pisamban, dapot isara de ing sarili da kareng karelang silid para manalangin.

Kaduang Pamanisipan

Pekilaguan na la wari ning Ginu, kapamilatan da ring kayang amanung deta, ding tau king pamanyimba para manalangin?

E na iti inugse, uling e na inaus a 'panalangin a mapagkunwari' ing pamagkanta king pisamban, nune ita namang gagawan king kilwal ning pisamban, karing dalan ning siudad, para mu king pamagpasikat karing tau; ni e na inugse ding panalangin king pisamban, nune detang, king kilwal ning pisamban, gagawan da ring mapagkunwari king arapan da ring tau—tinuru na kekatamu na iwasan la ding makanian a bage; Tungkul naman king pamanyimba para manalangin, ing sarili nang Ginu ing meging alimbawa para karing sabla, inyang manibat king kayang kayanakan at kayanakan a lalaki megumpisa yang munta king pisamban king Jerusalem, anti ing malinong makasulat king Banal a Ebanghelyo; Apat a pulung aldo kaybat ning Keyang kebaitan, dela ne ning Keyang Inang alang-salang, ing Pekadakilang Birheng Maria, king pisamban king Jerusalem, at kinarga ne ning matuang Simeon king Keyang gamat [165] . Kaybat dang mekibalik ibat Ehipto, ding pengari na (ing Pekadalisang Birhen at i Jose, ing pengaring tinuru kaya) maglakbe la (ibat Nazaret) balang kaleldo papuntang Jerusalem para king piesta ning Pasku [166] ; at mako la king Pisamban ning Jerusalem para manalangin. At inyang ing anak a i Jesus labing-adwa ne banua, menatili ya king Jerusalem, at ikit de king templo, makalukluk kayabe da ring talaturu. Kabang daragul ya, maralas yang mayayakit king templo, anti ing makasulat king Ebanghelyu. King Mateo, kapitulo 85: I Hesus linub ya king Templo ning Dios at pelayas na la ding sablang mamisali at sasali karin, at sinabi na karela: 'Makasulat ya: "Ing bale ku ausan deng bale ning panalangin", dapot gewa yeng lungib da ring mapanako.' At ding pilay at ding bulag dinatang la Keya king pisamban [167] . King Kabanata 85: inyang dinatang Ya king pisamban, ding pun paring saserdote at ding matua ning balen linapit la Keya, a sasabing: 'King kapilanung kapamahalan mu gagawan la rening bage a reni?'[168] . King Kabanata 108: 'Aldo-aldo makalukluk ku kekayu king pisamban a manuru, dapot e yu ku kinilala'[169] . King Lucas, king umpisa ning kapitulo 98: 'Aldo-aldo yang mituru king Templo'[170] . King umpisa ning kapitulo 108: 'King aldo mituru ya king Templo, dapot neng bengi lulwal ya at manatili ya king Bunduk ning Olivos'[171] . King Juan, king umpisa ning kapitulo 26: 'King kalibudtan ning piesta, minukyat ya i Jesus king Templo'[172] . King Kapitulo 27: Minta ya i Hesus king Bunduk ning Olivos; dapot, king tutuking abak, mibalik ya king templu, at ding eganaganang tau minta la keya[173] . King Kapitulo 37: atin lang piesta king Jerusalem, at minta ya i Hesus king templu[174] . Ngeni, nung ding Ebanghelyu magpatutu la kanini—a ing Kristo Ginu tamu mismu malugud yang lungub king pisamban—pakananu na la naman ipagbawal ding aliwa a lungub king pisamban para manalangin? Uling ding mangaraling palsu maglaram la potang sasabyan da a ing Kristo e na katamu papuntan king pisamban, nune manalangin mu king metung a makasalikut a silid. Pekibulaanan na mu naman San Juan Crisóstomo ing karelang kabutangan king kayang ika-19 a homilía king Mateo, king páhina 240, a sasabing: 'Munta ka king kekang silid: uling bakit, ngana, e makayagpang ing manalangin king pisamban? At iti ing pinaka-karapat-dapat, dapot king makanining kapanandaman (alang pamagkunwari); uling ing Dios panintunan na la ding kapanandaman da ring atyu karin king sanumang lugal. Makanian mu naman, i San Teofilacto, king kayang komentaryu king Ebanghelyu, tungkul karing mismung amanu nang Kristo, 'Munta ka king kekang silid', ngana: 'Nanu ngeni? E ku wari manalangin king pisamban? 'Lalu na (manalangin ku):' dapot king ustung intensyon, ban e lunto gagawan mu para mu king kapurmeran da reng aliwa; uling e ya ing lugal ing maulaga, nune ing isip, ing kaisipan, at ing gawa: uling dakal a manalangin king lihim gagawan da mu iti para mu king kapurmeran da reng aliwa.' Angga keni i Theophylact.

Katlung Pamanisip

King sanung silid, higit king sabla, ing karapat-dapat a panalanginan?

Ing tau atin yang adwang klasing kulungan para king panalangin: ing materyal at ing ispiritwal. Ing materyal a kulungan gawa ya king dutung o batu; ing ispiritwal a kulungan, dapot, ya ing pusu o isip ning tau. Inya, i San Teofilacto, king kayang pamagpaliwanag karing sinabi nang Kristo, ngana: 'Ing kulungan ya ing sikretung isipan.' Ing pisikal a selda manatili ya king metung a lugal; ing espiritual a selda, dapot, kayabe ne ning tau king sanumang lugal. Sanumang lugal ya man ing tau, ing pusu na pane yang atyu king kilub na; karin, kabang titipun na la ding isip na, malyari yang lumub king sarili na king pamagmunimuni, itas na ing isip na kang Dios, at manalangin king lihim, agyang atyu ya pa king libutad da ring tau. Anti kaniti ing ituru nang San Ambrosio: Sabi ning Manangubili: 'Lub ka king kekang selda, aliwa itang makapadurut ding pader, nung nu la makakulung ding kekang katawan, nune king selda a atyu king kilub mu, nung nu la makakulung ding kekang isip. Itang sela a mapanalangin kayabe mu king balang lugal, at makasalikut ya king balang lugal; alang makakit kaniti nune ing Dios mu kabud.' Angga keni i San Ambrosio. Uling king ispiritwal a selang ini, a darala mu king balang lugal—ita pin, king pusu—mas bage ing manalangin kesa king pisikal a metung, a makatukud king metung a lugal; king espiritwal a selang ini dapat yang munta king pisamban, at mag-alay dasal a itataas king Dios kapamilatan ning isip manibat king makasalikut a lalam ning pusu; dapot e ka manalangin king sela ning kekang pusu karing dasal a itataas king Dios kapamilatan ning isip, agyang isara me ing sarili mu karing silid king lalam gabun para king panalangin, o agyang lungub ka karing kweba keti king yatu para manalangin; e ya manalangin, nune makipagsalita ya mu king alang kwenta, at ing panalangin na metung yang kasalanan… Uling ding mangaraling palsu maglaram la, a magturung dapat kang isuluksuluk para manalangin mu karing pisikal a selda, a pababayaan de ing pisamban at ding panalangin a inaalay karin manibat king pusu papunta king Dios.

Ika-apat a Pamanisip

Makapakinabang ya wari ing pamanyimba king pisamban para manalangin?

King ini, metung ya ing pakibatan (imbes na dakal): I San Juan Crisóstomo, king librung mayayaus *Margarit*, king Sermon 5, tungkul king E Mipaintindian: itang sermon para ya karing tau kabang metung ya pang presbiteryu king Antioquia, nung nu king sermon a ita, sinita na la ring tau uling masyadu lang tamad para dumalo king Banal a Liturhiya; dapot inyang ing sermon na, a mibibigay kaibat ning Liturgiya, maganap ne, magmadali lang makiabe a maki maragul a sigasig, lakwan da ing eganagana at misisiksikan la. Uling sinabi na karela: 'Nanu ya ining sakit a ini? Metung a e mabilang a karaklan (da ring tau) ing mitipuntipun keni ngeni, makiramdam a makanyan ing pamigalang king sasabian; dapot king pinakamalalam a oras (kabang ating Liturhiya), e da ka ikit king libutad ning karaklan, at mekalungkut kung maragul.' Uling potang aku, ing kekayung mapagkumbabang lingkod, magsalita ku kekayu, atin maragul a kasipagan at alang patnang sigasig, nung nu papasikanan yu la lub ding metung at metung at manatili kayu anggang king kawakasan na ning sermon; dapot potang ing metung nais neng lumapit king arapan nang Kristo karing banal a misteryu, ing pisamban maralas yang alang tau, agyang atin pang makanian a kasipagan [175] . Dapot nanu ya ing karaniwan a pakibat da ring dakal: 'Malyari kung manalangin king bale,' ngana, 'dapot e malyaring makatanggap sermon at turu king bale.' Lilinlang me ing sarili mu, kakaluguran: uling agyang malyari kang manalangin king bale, e me agawang manalangin karin anti mo ing king pisamban, nung nu dakal la reng pari, at nung nu ing metung a siwala ning panalangin papunta ya king Dios. E ka masyadung maramdam nung ika mu ing manalangin king Ginu anti mo nung kayabe mo reng kapatad mu. Uling keni, ating dakal a bage: pamisanmetung ning isip at pamikasundu, ing tali ning lugud, at ding panalangin da ring klero. Uli na niti, makatalakad la ding pari king arapan Na, ban ding panalangin da ring tau, a pekamahinang, makiabe la kareng pekamasikan (pang-pari), at misanmetung lang miras banua kayabe da reti [176] . Angga keni i Chrysostom.

Keni, pakiramdaman at aintindian da reng sabla reng amanung areni nang Chrysostom: malyari kang manalangin king bale, dapot e malyari ing manalangin karin king pareung paralan anti king pisamban; at saka pa: aliwa ing paralan ning pamakiramdam keka nung manalangin ka mung magdili-dili kesa nung manalangin ka kayabe da ring kekang kapatad; at pasibayu: uli na niti, makatalakad la ding pari king arapan ning Ginu, ban ding panalangin da ring tau, agyang maina la, makasaka la king banua kambe ning pekamasikan a panalangin da ring pari; at lawen nung makananu ya kapakinabang ing pamanyatang king pisamban para manalangin.

At pasibayu, itang pareung marangal a talaturu, king mismung dake king lalam, sasabian na: king panaun a ita, kaluguran (ita pin, kabang malilyari ing Misa), aliwa mu ring tau ding magpalakad king pekamarangal a sigaw, nune pati na ring Anghel sasagid la king arapan ning Ginu, at ding Arkanghel manalangin la: uling atin lang panaun a paborable, at sakripisyung sasaup karela. Nung makananu ring tau, kaibat dang mamutut sanga ning oliba, lalapit la karing ari, papaganaka ra karela ing hardin, ing pakalulu at ing lugud para karing tau: makanian mu naman ding Anghel kanitang panaun a ita, imbes na sanga ning oliba, iyampang de ing mismung Katawan ning Ginu, Manalangin la king Ginu para king kalikasan ning tau, e la mu sasabing, 'Manalangin kami para kareting, a Ikang Mismo minunang kaluguran, anti mo ing binye Me ing kaladua Mu para karela: para kareti ibubus mi la ring kekaming pamamanalangin, para kaninu Me binus ing Daya Mu; para kareti manalangin kami, para kaninu Me sinira ing katawan Mu'[177] . Angga keni i San Crisostomo.

Uling maglaram la reng erehe potang sasabian da na alang pakinabang ing pamunta king pisamban para manalangin.

E la wari gagamitan ding mapamintas king Pisamban ning Dios, para suportan ing karelang pamamintas, ding amanu ning mismung San Juan Crisostomo, a, king kayang pang-56 a homilia king Mumunang Epistula karing taga-Corinto, sasabian na: "Kanitang panaun a ita (king panaun da ring Apostol) atin mu namang baley ning Pisamban; dapot ngeni ing Pisamban metung neng bale, at king tutu, ala neng pamiyaliwa king metung a taverna o inn, anti mo ring pisamban tamu. Masyadung kakatawa, masyadung kaguluan, anti karing paliguan, anti karing palengki, a ding tau sisigawan da ing metung at metung, '[178] '?"

Pakibatan ku: I San Crisóstomo e na la sisiran ding pisamban ning Dios, nune detang lulub king pisamban a alang takut king Dios, at e la magpakit galang kabang makatalakad la king pisamban, nune magsalita la imbes na manalangin, at pisasabyan da la ding bage pang-yatu imbes na makiramdam king kanta ning pisamban; ila ring babalian na, kabang pupurian ne ing bale ning Dios king pekamatas a puri, at sasabian na karin: 'Ing pisamban ali ya paliguan, ni tindaan ning pahid, ni sanumang klasing puestu king palengki, nune metung yang lugal da ring anghel, lugal da ring arkanghel, ing kayarian ning Dios, ing banua mismu.' At king Kaduang Epistula karing taga-Corinto, king pang-50 a homilia, ngana: 'Halikan ta ya ing pasbul at ing pasukan ning pisamban, kabang maghalikan tamu.' O e yu wari akakit a ding bábai at ing pasbul ning pisamban a ini hahalikan la?[179] . Angga keni i Chrysostom. Malinaw neng papakit niti a ining banal a talaturu e na sasang-ayunan ding mamblaspemu laban king pisamban, uling e ne bababan ing mismung pisamban, nune detang taung alang takut a makatalakad at magsalitang alang galang king kilub na niti.

Uling ding mapanyirang-puri, king karelang marok a pamanyira at pamangamua, sisiran de ing karangalan da ring pisamban ning Dios at pagbawalan da la ring tau a lungub karin para manalangin.

Kabanata 11. Tungkul king Pamanamba

Bayu-bayu pa, abalitan mi a ating mapilan a lalaki't babai king kekaming diyosesis, a tinuru da ring palsung talaturu at eretiku a lihim lang bibisita karela, at tuturu la kareng aliwa kalupa da, e mu ing e pamunta king pisamban para manalangin, nune pati na ing e pamangadi king bale king marangal a pamanyamba a nararapat king Dios arapan da ring banal a larawan—ita pin, ing pamagbabo ning katawan at buntuk king gabun—nune manalangin la mu king isip da. Para patunayan ing karelang maling turu, babanggitan da la ding amanu nang Kristo a sinabi king Ebanghelyu king babaying Samaria: 'Ding tune manalangin manalangin la king Ibpa king espiritu at katutuan' ([180] ); at babaligtaran de ing kabaldugan da rening amanu, at sasabian da: 'E makayagpang ing iduldul ya ing katawan at buntuk king gabun: Iutus nang Kristo a sumamba tamu king espiritu mu, agyang makakera tamu. At tutukuyan de ing librung ausan dang Ebanghelyu ning Dominggu, nung nu, king Dominggu tungkul king babaying Samaria, detang amanu nang Kristo makanyan la pangalino: 'Deng tune sasamba sasamba la king Ibpa e king laman, nune king espiritu'[181] . O ing kasuklam-suklam a kamangmangan da rening baliw a mangarapat a mapanlinlang at erehe! Sisiran da ing puri da ring amanu ning Ginu—ding malinis a amanu—a anti mong e na katamu inutus a sumamba king Dios kapamilatan ning pamagbaba ning katawan king gabun. Manibat karing mismung amanung areni, nung nu la sana dapat mekatanggap mayap, ila mismu ing migdalang kapahamakan king sarili da uli ning karelang baliw a interpretasyun karing amanu nang Kristo. Ing karelang maling turu anti ya kanini: nung ing metung a sampaga didiligyan de ning hamog ning abak, ing pukyutan susulapo ya at kukunan ne ing hamog kaniti; makanian mu naman, ing lawa-lawa pupukyat ya at kukunan ne murin ing pareung hamog ibat king mismung sampagang ita; dapot ing hamog a titipun da e ya mibabayu king pareung sangkap: uling king yugyug maging yang pulut-panilan, kabang king babagga maging yang makamate a lason. Kanya, ibat kareng sampaga da reng amanu ning Dios, ding ortodokso at mayap a tau, anti mong bubuyug a mangalap pulut, mangalap lang mayumung sustansya para king kaladua; kabang ibat karela namang amanu ning Dios, anti mong babagwa, tatanggap la king kapahamakan ning erehe. Mayap ing sinabi nang San Doroteo: 'Ing kaladwang ating marok a ugali masasaktan ya king balang bage, agyang ing bage a ita makasaup ya'[182] . Uli na niti, e tamu dapat paburen ing karelang kamangmangan at ilantad ta la ding karelang maling turu; isipan ta la ding amanu nang Kristo king paralan a ini:

1) Bakit la sinabi ning Ginu Kristo ding amanung deta king babaying Samaria?

2) King kapamilatan da rening amanu, pipigilan na la wari ding tau king pamagluid king Dios king laman?

Subukan ta mu namang aintindyan: nanu ing kabaldugan ning sumamba king espiritu at king katutuan?

Dapot mumuna, saguli kung ilarawan ing kasalesayan ning pamikakawani o pamipitna pilatan da ring Hudyos at Samaritano, ban ing panukala tamung suryan mas malagwa yang aintindian agyang ning pekamangmang.

Manibat king kamatayan nang Solomon, at manibat king umpisa ning pamag-ari ning anak nang i Rehoboam, megumpisa ing pamikakawani karing tribu ning Israel, at king pilatan ning Jerusalem at Samaria (nung nu atin detalyadung salese king Ikatlu at Ika-apat a Libru ding Ari), angga king pamikabilanggu king Babilonia [183] . King karelang pamagbalik ibat Babilonia, mibangun pasibayu ing pamikakawani karela, lalu na manibat king panaun a ing pun paring Hudyos, i Jadda, ing kapatad nang Manases, a pepatalsik king serbisyu king altar uli ning pamangasawa na king dayung babai—iya pin ing anak ning prinsipi ning Samaria—minta ya manibat Jerusalem papuntang Samaria king kayang katulangan (ini milyari ya karing panaun nang Alexander the Great). I Manasseh, king Samaria king pekamatas a bunduk, a mayayaus Gerizim (king lalam na nung nu ya atyu ing balen ning Shechem, a kaybat meyaus Sychar), king saup ning kayang katulangan, menalakad yang templu a king eganagana kalupa ne ning templu king Jerusalem, at meging yang mumunang pun paring-pari karin. Manibat kanita, ing pamikakawani da ring Hudyus at Samaritano meging matatag ya. Uling ding Samaritano, agyang ila ibat la king lahi nang Israel, e la meko king Pisamban ning Jerusalem para sumamba, dapot king sarili dang pisamban king Bunduk Gerizim, minain lang sakripisyu king Dios ning banua, at mas pinili de ing sarili dang pisamban kesa king atyu Jerusalem, agyang ing tauli kaybat meganap yang lugal da ring diyus-diyusan: Uling i Antiochus, a mayayaus Epiphanes, Ari ning Syria, menikabit yang idolu nang Zeus karin. At mika maragul a pamamua pilatan da ring tau ning Jerusalem at ding Samaritano, at kamua la king metung at metung, anya pin e la mangan, e la minum, o makipagsalita king metung at metung; uli na niti, ing babai sinabi ya kang Ginu Jesus: 'Bakit ka, a Judio, manyad kang inuman kaku, a babai Samaritano?'

Bukud pa kanita, e la lulub king balen ning metung at metung. Deng tau ning Jerusalem e la lulub karing balen da reng Samaritano, uling tuturing da lang pagan, ita pin, heathen. Uli na niti, ing Ginu tamung i Hesukristo, king pamagbigay-luwal king marok a ugali da ring Hudyo, inutus na la ring keang alagad a iwasan la ring Samaritano, a sasabing: 'E kayu lungub king dalan da ring Hentil, at e kayu lungub king sanumang balen da ring Samaritano' ([184] ). Ding Samaritano, king karelang banda, e la lungub karing balen ning Jerusalem, at iniiwasan la ring Hudyo. At ding Samaritano, sobra la kamua ding Hudyú, ania pin ing mismung pamanbanggit king lagyung 'Samaritano' metung yang karinayan karela. At inyang buri deng sawayan ing Ginu tamu, ngana: 'E wari katulid ing sasabian ming metung kang Samaritano?'[185] . Pane la mu namang mipapate-pate tungkul karing karelang sinagoga. Sinabi da ring Hudyo: 'Atin kaming lugal nung nu karapat-dapat sumamba king Dios ning banwa, king kekaming pisamban king Jerusalem; uling ing Kautusan menibat ya king Sion, at ing amanu ning Ginu menibat ya king Jerusalem,' anti ing Propeta says [186] ; at ing metung pa: 'Ing Ginu misinggit ya manibat king Siyon, at manibat Jerusalem pakiramdaman de ing siwala na'; at ing Dios mismu ngana: 'Aku ing Ginu Dios yu, a manuknangan king Siyon, king Buntuk kung banal, at ing Jerusalem maging banal ya'[187] . 'Uling ing Dios makatuknang ya mu kekatamu,' (nganang ding Hudyos), 'at karapatdapat ing sumamba keya at mag-alay sakripisyu keya keni; at alang aliwang lugal lalam ning banwa a pinili para king kayang tuknangan at pamanyamba, maliban king kekaming Pisamban king Jerusalem.'

Dapot ding Samaritano, a e tatanggap kareng libru ning propesiya maliban kareng libru nang Moises, sinabi lang salungat, a makayagpang ing sumamba king Dios ning banwa kapamilatan da reng sakripisyu king karelang bunduk at king karelang templu, uli da rening makatuking sangkan: a i Abraham, ibat Mesopotamia (ing gabun king pilatan da ring ilug) papunta king gabun ning Canaan, minuna yang miras king Shechem at karin tinikdo ya king mumuna nang altar para king Dios, minain yang sakripisyu, at mekatanggap yang pangaku ibat king Dios [188] ; makanyan mu naman i Jacob, kaybat nang meko ibat Mesopotamia kayabe ding kayang asawa at anak, telakad ne ing kayang santuaryu keni Shechem, kaybat nang sinaling kapirasung gabun kang Emmor, ing tata nang Shechem, at ding anak nang Jacob, I Simeon at i Levi, a uli ning karelang katapangan, pete re ding lalaki ning Shechem uli ning pamanyala king kapatad dang babai a i Dinah; at ding butul nang Jose, a dela ibat Ehipto, keti la tinikdo para king kapainawan, agpang king mismung utus nang Jose; uling i Jacob, kabang malapit nang mate, pepamana ne ing lugal a ita kea bilang pamana [189] . Keni mu naman, i Josue, kaibat nang linabas king Jordan at sinira king Jerico, at kaibat nang simbut i Aring Gaius, mitikdo ya king mumunang altar para king Ginu Dios ning Israel, agpang king inutus na kaya nang Moises, ing alipan ning Ginu: at sinulat ne ing Batas ning Dios karing batu, at binasa neng masikan king kabilugan a pamitipun da ring anak ning Israel, at keni, king mumunang pamikatagun, binasbasan na la ring tau ning Israel [190] . Uling keni (nganang ding Samaritano) karapat-dapat ing sumamba king Dios ning banua, at alang aliwang lugal lalam ning banua a pinili para tuknangan at samban Ya, maliban king bunduk a ini at ing pisamban mi.

Kanya, ding Samaritano at ding Hudyú, uling táwu la mu ning laman at é la makibalu karing bage espiritwal, balang metung tinukuy ya king Diyos king partikular a lugal: ding minuna maniwala lang king Diyos manuknangan ya mu karing sarili dang lugal; ding tauli, king sarili dang lugal, é ra balu a Ya atyu karing sablang lugal at sasakupan na la ding sablang bage.

Ngeni, ituluy ta na ing kekatamung pamanyuri.

MUMUNANG PAMAG-ISIP

Bakit na sinabi nang Kristo ing Ginu ding amanung deta—'ding tune manamba', at aliwa pa—king babaying Samaria?

Sinabi na la rening amanu a reni uli da rening makatuking sangkan:

1) Para ipabalu ing karelang maling paglalawe tungkul king Dios, anti mong ing Dios makakulung ya king metung mung lugal keti king yatu at makakulung ya king metung mung templu; uli na niti sinabi Na: 'Sasamban ye ing e yu kikilalanan.' E yu balu, ngana, a ing Dios e ya makakulung king sanumang lugal o templu, nune atyu ya karing sablang lugal, e naipaliwanag at e nasukad.

2) Para pakumbaban ing kayabangan da ring Samaritano at ding Hudyo, a pagmaragul da ring karelang templo, kabang sasabian na mu namang propesiya ing pangasira da; uli na niti sasabian na: 'Dating ing oras a king kapilan yu samban ing Ibpa, e na keni king bunduk a ini, ni king Jerusalem' ( ). Ing buri nang sabian, pareu ing pisamban king Jerusalem, a pagmaragul da ring Judio, at ing kekayung pisamban, a pagmaragul yu, siran la king malapit a panaun, at ing kekayung labuad siran ya, at ing kekayung sakripisyu tuknang la.

3) Ilako na sa karela ing pamamua at ing alang kabaldugang pamipate, at idala na la king mapagmahal a pamisanmetung, ban ing Pisamban mabuo ibat kareng Hudyu at Hentil bilang metung; uli na niti, manawagan ya naman king Ibpa, ban Siya maglalang anak para king Dios, itatag ing kapatiran pilatan da, at ipabalu la reng tune manamba ibat kareng Hudyu at Hentil a maniwala Keya.

4) Ilantad na sa ing karelang maling pamanyamba king Dios, a gewa mu agpang king laman at ali agpang king Espiritu; uli na niti sasabian na: 'Deng tune manamba manyamba la king Ibpa king espiritu at king katutuan, at ali mu king kapamilatan ning pamanyambang laman at pamiyain kareng animal a sakripisyu.'

Kaduang Pamanisipan

King kapamilatan da reng amanung areti, ipagbawal na wari ning Ginu Kristo kareng tau ing pamagbabo king lupa king gabun gamit ing karelang katawan at kanwan?

E man mu. Uling nung ipinagbawal Na iti, e Na sana tinggap, kabang atyu pa king lampin, ing pamanyamba a inampang ning mabilug a katawan da ring pastul at ding atlung ari ning Persia, a linusung at sinamba Keya. Nung inutusan Nang e magyukud king Dios king kabilugan ning katawan, e Na sa paburen ing babaying makasalanan a damutan la ding Bitis Na [191] , ni uasan la karing keyang lua, ni punasan la karing buak ning keyang buntuk, ni halikan la. Ni e Na sa paburen ing ketungin a migyukud king arapan Na, a sasabing: 'Ginu! nung kaburian mu, agyu mu kung linisan [192] ; at ing metung a prinsipi linapit ya at sinuku king arapan na, a sasabing: 'Ing anak kung babai malapit neng mate; dapot datang ka, ipatung me ing gamat mu kaya, at mie ya'[193] ; at ding alagad nang Kristo, kabang atyu la king bangka, kaibat nang miligtas i Pedro king pamaglubug, linapit la at sinuku king arapan na, a sasabing: 'Tutu pin, Ika ing Anak ning Dios'[194] . At ing babaying Cananeo, king pamibagsak na, sinamba ya kea[195] ; at i Maria, ing kapatad nang Lazaro, anyang ikit ne i Jesus, mibagsak ya king kayang bitis, sasabing: 'Ginu! Nung sana atyu ka keni, e ya mete ing kapatad ku[196] . Nung i Kristo, bilang tau, pepagbawal na ing pamagluid king Dios a laman, E ya mismu mekuldas king hardin kabang manalangin ya king Dios Ibpa, ni e ya mebagsak king gabun, a magpakumbaba king pamanalangin king arapan ning Kayang Ibpa. Nung ipinagbawal Na ing pamagbaba, makananu na e ipinagbawal iti karing keang alagad, inyang kaybat ning Keang Pamanyubling Mebie meunta Ya king bunduk king Galilea, at inyang linto Ya karela, ila, inyang ikit de, linuhud la king arapan Na [197] . At inyang sasaka Ya king banua, e la wari linuhud king arapan Na [198] ? Bukud pa kanita, king banua, metung a paralan ning pamanyamba king Dios pepakit ya kang San Juan a Teologo king Apocalipsis, karing adwang pulu't apat a makatatua a linusung king arapan na Niya a makalukluk king trono at sinamba la Keya a mabie anggang king alang angga [199] . Dapot isantabi ta la reng argumentung pang-iskolar, gawan kung simpli: e wari ginawa lang pisikal a pamagbaba ding kagalang-galang a Ama ning Russia karing karelang panalangin king Dios? At e wari anti murin ita ing daraptan da reng mag-alaga ngeni king sarili dang kaligtasan? Uling ding mangarok a talaturu maglaram la, a mengimbentu king bayung bage, a tuturu karing tau na e la dapat duku king karelang katawan, at babatikusan de i Kristo Mismo, anti mong e na katamu inutus na duku king katawan, nune king espiritu mu.

Metung a Paliwanag karing Salita nang Kristo.

Para mas aintindyan ta ing pamanyamba king Ibpa king espiritu at katutuan, kailangan ta pamung isipan nung makananu lang sinamba ring Hudyos at Samaritano king Dios. Kaya, surian ta ya itang pareung libru, a mayayaus a Ebanghelyu ning Dominggu ning Pamanuru, metung a libru a, anti ing sinabi ta na kanita, paksâ ya karing maling interpretasyun, kalupa na ning turu a e dapat sumuku ing katawan, nune king espiritu mu, at basan ta ya ing interpretasyun king librung ita.

Makanyan ing makasulat karin: 'Ausan na lang tune talasamba ding maniwala Keya: itamu a miyembru ning Pisamban, itamu pin ding tune magpagalang king Dios, at e kami luluhud king metung a aninu mu, anti ing gagawan da ring Hudyú at Samaritano: uling ing balang sakripisyu da reng Hudyú metung yang aninu at pasilip king katutuan; dapot ding tune sasambayang sasambayang la king Ibpa e king laman, nune king espiritu; ita pin, e kareng sakripisyung pisikal, nune kareng espiritwal'[200] —ini ing interpretasyun angga king puntung ini. Lawen yu, nung makananu neng sasabian ning librung ita ing sarili na: e king laman, ing buri nang sabian, e kapamilatan da ring pisikal a sakripisyu da ring Hudyu at Samaritano, nune king Espiritu, ing buri nang sabian, kapamilatan da ring espiritwal a sakripisyung Kristiyanu. E ya magsalita keni tungkul king katawan ning tau, bang e ya sumamba ing tau king Dios kapamilatan ning katawan, nune tungkul ya karing sakripisyu ning Matuang Tipan; uling ita ing paralan ning Lumang Tipan ning pamanyamba king katawan: ing pamiyain da ring katawan da ring animal—kordero, baka at kambing—bilang sakripisyu king Dios. Ding Hudyos at Samaritano sinamba la pin king karelang katawan, dapot e ra balu nung makananu yang itas ing karelang espiritu—ita pin, ing karelang isip, ding karelang kaisipan—king Dios at ituru la king Keya. Ing Salmistu, nanupata, sasabian na: 'Ing masaktang espiritu metung yang sakripisyu king Dios' ([201] ); dapot, karing sakripisyung inalay da king Dios, e la minalay masaktang espiritu; inya, ing karelang pamanyamba king laman ya, ali king espiritu. Minalay lang sakripisyu, dapot e la menbyeng malinis at makapalyaw king Dios; inya, ing karelang pamanyamba e ya tutu king arapan ning Dios. Ibat kanini, malino nang lalto kekatamu nung nanu ing kabaldugan ning pamanyamba king espiritu at king katutuan: e mu king katawan, nune pati na king espiritu—ita pin, king isip at kaisipan a makatutuk king Dios—banang ing katawan makayukud ya king gabun, anti ing papautus ning pamanyabi ning diakono king pisamban: 'Paulit-ulit, makalukub tamung tud, manalangin tamu king Ginu': kabang ing isip tamu, kapamilatan ning mapanalangin a pamisip, sasaka ya banua at tatalan ya arapan ning Dios; at pasibayu: e tamu dapat sumamba king espiritu mu, nune pati na king katawan, anti ing gewa ning banal a Apostol Pablo. Ya, a sinulat mumuna karing Romanu, ngana: 'Ing Dios ya ing saksi ku, a seservisyuan ku king espiritu ku' ([202] ); at sinulat ya naman karing Efesu: 'Yayuku ku la ring tud ku king Arang ning Ginu tamung Hesukristo' ([203] ). Ing Apostol a ini sasamba ya king Dios king espiritu at king katawan, at aliwa anti ing ituru da ring heretiku—a dapat mung sumamba king espiritu, a e isasakdo ing katawan king pamanyamba king Dios.

Ing tune pamanyamba, makanian man, atyu king pamamuhay a makapalyaw king Dios—metung a biye a malinis, matulid, at masipag king pamanyerbiu king Dios; uling ini ing sangkan nung bakit sasabian tamu king metung a taung mayap a tau a metung yang tune talaserbing ning Dios, potang akit taya yang magobra karing mayap a dapat at papalyaw na ing Dios kapamilatan ning metung a matulid at maka-Dios a biye. Uling tutu tamung sasamba king Ibpa king espiritu, kapamilatan ning isip a makatutuk king Dios, dapot e ya alang kasamang pamanyambang pisikal king panalangin, anti ing sinabi tamu. Sasamba tamu king katutuan kapamilatan ning mayap at masipag a bye, a makatutuk king sarili tamung kaligtasan. Ing diwa da rening amanu metung yang espiritual a interpretasyun, dapot e malino karing karaniwang tau, anti kaniti: karapatdapat ing sumamba tamu king Ibpa king katutuan, ita ya pin, king Kayang bugtung a Anak, a ya ing Katutuan; at king Banal a Espiritu, a mituturu kekatamu king balang makabuting katutuan, Ing buri nang sabian, kailangan tamung samban ing metung a Dios king Trinidad, ing Ibpa, ing Anak at ing Espiritu Santo: kapamilatan ning sigasig para king Dios, at king pamibie-bie agpang king kaburian na ning Dios, king kalamnan ning espiritu at king pamagsane ning katutuan a Kristiyanu.

Uling mangarok la ding eretiku, a miglalang bayu at e pa penandit a interpretasyun, a balamu karing mismung amanu na ning Ginu tamung Kristo, e na la papurian ding tau a dukû king gabun gamit ing katawan at buntuk, nune king espiritu mu, ita pin, king isip, agyang makakera la pa.

Kabanata 12. Tungkul kareng Banal a Icono

King milabas a banuang 1708, kaybat ning maluwalhating Pamanyubling Mebie nang Kristo, king Pisamban ning Pamipatas ning Banal a Krus, a atyu king balen ning Rostov, i Padre Anthony mig-ulat ya kekami tungkul king metung karing kayang parokyano, metung a taga-balen, i Trophimus, a liliwas king banal a pisamban at e sasamba kareng banal a larawan, a nalansi at mesila da reng mapilan a lihim a schismatic a palsung talaturu. Uli na niti, ing lalaking ita tinawag ya king arapan mi at kinutang tungkul king kayang schism; pinatunayan na ing sarili na bilang makanian king gawa at salita. King gawa, uling inyang linub ya king kwartu ning Obispu para king Krus, eya migmarka krus, at e na la rinigardya ding banal a iconu. Pepakit na mu namang metung yang schismaticu king salita, uling megumpisa yang magsalitang mapangmura laban karing banal a iconu, anti ing tinuru da kaya ding heretiku: uling ya mismu e maki-aral; dapot, king pamanyalita na karing mapilan a salita ibat king Banal a Kasulatan, mali na la reng kabaldugan, anti ing tinuru karing palsung talapagsalin; at magsalita ya kekami king heretikung diwa da ring Lutheran at Calvinist, kayabe ing diwang Hudyuu, salungat king Banal a Kasulatan. Makasulat: 'E ka gawang para keka metung a dios-diosan, o nanu mang kawangis ning nanu mang atyu king banwa king babo, o atyu king yatu king lalam, o atyu karing danum lalam ning yatu' ([204] ); at pasibayu ngana: 'Ding icon kalupa la mu ring dios-diosan, gawa da ring gamat ning tau; atin lang asbuk dapot e la magsalita, atin lang mata dapot e la manakit, atin lang balugbug dapot e la makaramdam; sana detang gagawang kareti, at ding eganaganang magtiwalang kareti, maging kalupa da la [205] . Kaybat nang sinabi ini, kinutang na kekami: 'Ninu ing minutus kekatamung sumamba kareng larawan: metung a propeta? O i Kristo? O metung a apostol? Nung ali ya man propeta, o i Kristo, o ninumang apostol ing minutus kaniti, bakit ta la pa pakiramdaman ding aliwang magturung kekatamung dukû kareng larawan?' Kaybat ming mapagkumbabang pekibat kareng amánung skismátiku na, inagyag mi ya ban tukyan ing Banal a Pisamban, at makiabe kea king kumpisal, king Banal a Komunyon, at king pamanggalang kareng banal a larawan.

Nanupata, ikonsidera ming kailangan, para karing aliwa, ing isulat ini keni at saguling ipakit ing pamiyaliwa ning idolu at ding banal a larawan. Ipakit mi ini kapamilatan da ring makatuking konsiderasyun:

Nanu ya ing diyus-diyusan?

At nanu ya ing metung a banal a icon?

At nanu ing pamiyaliwa da?

Kapilan la megumpisa ding idolu?

Kapilan la minunang linto ding icon?

Ninu reng sinamba kareng dios-diosan?

At ninu ing mumunang menalbe kareng larawan da reng santu?

Bakit ipinagbawal ing pamanyamba kareng dios-diosan?

At para king sanung sangkan, ing pamanggalang kareng banal a larawan e mu pin paintulutan nune susulungan pa?

Ninu ing minabilin karing pisamban a igalang la ding larawan da ring banal?

At ninu ing minunang tinanggi king pamanggalang kareng imahe?

MUMUNANG PAMAG-ISIP

Nanu ya ing diyus-diyusan?

Ing diyus-diyusan metung yang larawan ning taung marok, alang Diyos, at makasumami king Diyos, a ginugul na la ding aldo na king makasalanang kasiran, megiang makalunus, at ngeni atyu ya king impyernu kayabe da ring demonyu; o ing kawangis ning metung a animal, inukit king dutung, o kinulkul king batu, o gewa king tansu, pilak o gintu, o pinintura king tabla: ing makanining kawangis, tau man o animal, gagawan deng dios ding pagan, agyang ali ya naman ing Dios, at parangalan de king pamanyamba at sakripisyu anti mong ya ing Dios: ini ausan deng diyus-diyusan, at ya ing larawan o kawangis ning metung a diyus a palsu.

Nanu ya ing banal a icon?

Ing banal a icon metung yang larawan nang Kristo ing kekatamung Tagapagligtas, ing tune Dios, king itsurang tau, a mebie keti king yatu kayabe da ring tau; o ning Pekabanal a Birhen Maria, ing Indu ning Dios; o ning ninumang banal a alipan ning Dios a menibie king matulid at banal a bie, mebilang karapat-dapat king Kayarian ning Banua, at ngeni manuknangan ya kayabe da ring Anghel.

Nanu ing pamiyaliwa ning metung a dios-diosan at ning metung a banal a larawan?

Angga man pareu lang gawa ning gamat ning tau—ing idolu, sasabian ku, ampo ing banal a larawan—atin pa ring maragul a pamiyaliwa pilatan da, kasing maragul ning pamiyaliwa ning metung a makarine at metung a marangal: kasindagul na ning pilatan ning burak at gintu, pilatan ning uling at yelu, pilatan ning dalumdum at sala; at kasindagul na ning pilatan da ring marok at mayap a tau: pilatan da ring mangagawa king marok at detang pinarangalan king kulé purpura ning ari: kasaman ta la ring mangagawa king marok, dapot parangalan ta la ring ari; lalabanan ta la reng mumuna, dapot sasamban ta la reng kadua: makanyan ing pamiyaliwa pilatan da reng dios-diosan da reng marok a diyos at ding larawan da reng banal a tau: anti ing paliwanag nang Simeon Metaphrastes, king Bie nang San Andres ning Crete—a menasa para karing banal a larawan at parangalan king kapulu't pitung aldo ning Oktubri—king pamanyulat na kaniti: Nung ing metung a bage marok ya, makasakit king kaladua at bawal ya, karin ing larawan na nita marok ya naman, makasakit king kaladua at bawal ya; dapot nung ing metung a bage mayap ya, makasaup at e bawal, karin ing larawan na nita mayap ya naman, makasaup at e bawal [206] . Deng dios-diosan da reng pagan mabandi la, makasakit king kaladua, at bawal lang samban; at ding karelang larawan, makanian mu naman, mabandi la, makasakit king kaladua, at ing batas ning Dios babawal na ing pamanggalang karela. Ing Ginu tamung Dios a i Hesukristo mayap ya, at ding Kanyang alipan mayap la, at maragul ing karelang pakinabang karing kaladua tamu: at e mu makapaintulut, nune utus ya, a parangalan ta ya ing Ginu at ding Kanyang banal, anti ing sinabi nang David: 'Ding kekang kaluguran, O Dios, marangal lang tutu kanaku'[207] . Uling pareu ing ikon ning Ginu at ding keang marangal a kayabe—a nung kaninu sasabian ning Ginu: 'Kayabe ku kayu' [208] —mayap la at maragul ing pakinabang da karing kaladua tamu, at dapat talang parangalan la, uling balu tamu a ing parangal a mibibye karing ikon mapupunta ya king mismung taung makalarawan king ikon.

Bukud pa kanita, ing pamiyaliwa pilatan da ring diyus-diyusan at ding larawan malinong pepakit karing amanu nang San Juan ning Damasco, nung nu na la masikan a sinaway ding erehe, a sasabing: 'Uli nanu, erehe a alang batas, akusaan mu kung sasamba ku king diyus-diyusan? 'King arapan ning sanung dios-diosan ku sasagid? Sabian mu kanaku: king arapan ba ning mepuksang Apollo, o king arapan ning larawan ning Ginu tamung Jesu-Cristo, a mituturu kanaku ban akilala ing Keang itsurang tau?' Sabian mu kaku, ikang pagmaragul mu ing kabiasnan mu king Judea, king sanung diyus-diyusan ku sasambâ: kang Artemis, o king larawan ning pekabanal at malinis a Ginâ, ing Indu ning Dios, at ing parating birhen a Maria, ing Indu ning Ginu tamung i Hesukristu? Sabian mu kaku, heretiku, king sanung diyus-diyusan ku sasambâ: kang Zeus, o king larawan nang San Juan a Mámuna at Mámabinyag? Sanung diyus-diyusan ing sasambâ ku: kang Zeus, o karing larawan da ring banal a Apostol at martir, at karing eganaganang banal a mekalugud king Ginu manibat pa kanitang minunang panaun? At ninu ing maki-lakas-lub, kapamilatan ning pamag-idolo, a mangalunya king salitang ini (a makalarawan) at mangalapastangan king pamag-dusa ning Kristo at ding Keyang banal, o karetang mengipamana kekatamu king banal a Pisamban ning Dios? Uling makanian mi ya tinggap, a pinarangalan ning banal a Fathers [209] ." Angga keni i Damascene. Uling ding larawan da ri Apollo, Artemis at Zeus, karinatang diyus-diyusan la; dapot ing larawan nang Kristo, at ning Pekamalinis a Birheng Indu ning Dios, at ding larawan da ring banal a santo ning Dios, banal lang ikon. Uling ding karinatang diyus-diyusan kakamuan da la ring Kristiyanu, kabang ding banal a ikon parangalan da la.

Kaduang Pamanisipan

Manibat kapilan la megi ding dios-diosan?

Ating sasabing ding diyus-diyusan menibat la kang Serukh, ing apu nang Abraham; dapot aliwa ya iti: uling i Serukh aliwa ya ing menimbentu kareng diyus-diyusan, nune metung yang manggagawa karetang meimbentu na, uling iti ya ing kayang obra, nung nu ya menibye-bye. Dapot, ding dios-diosan menibatan la kang Ninus, ari ning Caldea, anak nang Vilov, a menungkulan king Asiria at Babilonia: uling king kalungkutan at pamagmalun na king kamatayan ning tata na, ginawa yang inukit a larawan na, tinikdo ne iti king metung a haligi king libutad ning siudad bilang alala king tata na, at inutus na karing tau a samban de anti mong mabie ya. At ini ya ing mumunang dios-diosan king lalam ning banua, a sinamba bilang diyos da ring taung e makakilala king tune Dios. Karing bansa ning Ehipto, milyari la naman ding makatuki king umpisa ning pamanyamba karing dios-diosan: metung a bantug a maharlika, a i Syrophanis ing lagyu, a kakiyak at kakungkul king mete nang anak, at manintun lunas king kayang kalungkutan, ginawa yang diyus-diyusan a kawangis na ning kayang anak, tinikdo ne babo ning kabaung ning mete, at king pamanlawe na kaniti, mekakakit yang ditak a lunas king kayang pamagmalun. Deng tau lalam ning kayang pamanungkulan, a magnasang pasayan ing karelang ginu, megumpisa lang parangalan itang dios-diosan kapamilatan ning pamanyamba at pamiyain. Ini mebanggit ya naman nang San Crisóstomo kareng kayang homilía tungkul king Epístola kareng Éfeso [210] .

Manibat kapilan la megumpisa ding banal a icon?

Deng banal a icon megumpisa la kanitang panaun a ing Dios, kabang magsalita ya kang Moises king Bunduk Sinai at bibie ne ing Kautusan, inutus na a ing Kaban ning Tipan at ing Toldang Patutu gawan la ibat kareng kurtinang malutu at ubi; at adwang kerubin, a gawa king gintu, ilage la king babo ning Kaban ning Tipan [211] . Kareng tolda, inutus na mu naman a ilarawan ya ing larawan da reng kerubin kapamilatan ning burdang obra, at pelitaw ne ing itsura ning tabernakulu at da reng kerubin king Bunduk Sinai kilub ning ulap. Manibat kanita, megumpisa ya ing pamaglarawan kareng banal a larawan, uling inutus na ning Dios a ilarawan la karin ding larawan da reng banal a kerubin. Manibat kanini, malinaw a mayayakit a ding aliwa dios-diosan la, kalupa da ring karumal-dumal a paganung diyos, makasumami at makasuklam king Dios; kabang ding aliwa naman banal lang larawan, kalupa da ring talasuyu ning Dios a makatalakad king arapan ning luklukan ning Banal a Kaluwalhatian. Uling ing Dios pepagbawal na ing pamangawang dios-diosan, at sinabi na: 'E ka gawang para keka metung a dios-diosan, o nanu mang kawangis ning nanu man a atyu king banwa king babo[212] , ita pin, ing aldo, ing bulan, o ding batuin; uling ding Israelita meging sané la king pamanyamba kareti king Ehipto. At nanu man ing atyu king yatu king lalam: uling menigaral la karing Ehipsio e mu ing gawang dios karing marok a tau, nune pati na karing miyayaliwang animal. Kaybat nang inutusan ing pamag-idolatriang marok a ini, inutus na ning Ginu a ding banal a larawan da ring banal a Kerubin ilarawan la king Keang banal a Templo, at parangalan la, aliwa ing isuyud.

Katlung Pamanisip

Ninu reng sinamba kareng dios-diosan?

Deng sasamba kareng dios-diosan ila reng taung e makakilala king tune Dios, a nalili, a alang pag-asa king alang-anggang kaligtasan, at e da naman balu nung atin pang aliwang bye kaybat na niti: taung linoku da reng demonyu, a sinuku king salamangka, at menbye king karokan—ila reng talasamba kareng dios-diosan.

Ninu la reng magpugue kareng larawan da reng banal?

I Moises at i Aaron, buring tau at tune talasuyu ning mabie Dios; at ing kabilugan a balen ning Israel, a meyaus balen ning Dios. Ila, king pamanyulud da king Toldang Patutu at king pamipalibut da kaniti, sinamba la king Dios a banwa; sinamba la king arapan ning Kaban ning Tipan, at king arapan da ring Kerubin a makalukluk babo ning Kaban, at kareng makalarawan karing tabing, at ginalang da la bilang banal a larawan. Anti mo ing penandanan na naman ning banal a Apostol Pablo, a sasabing: 'Magsilbi la king alimbawa at aninu da ring bage banua'[213] , (ita pin, ding larawan da ring Kerubin), anti mo ing sinabi kang Moises inyang malapit neng italakad ing Toldang-Tipunan: 'Lawen mu,' ngana, 'a gawan mu ing eganagana agpang king alimbawang pepakit Ku keka king bunduk.' Inya ing karelang serbisyu at pamanyamba king Ginu Dios, a megawa arapan ning Kaban ning Tipan at ding Kerubin, e ya mu tuturing pamanyambang dios-diosan, a magpaparangal king gawa da ring gamat ning tau; nune tuturing ya namang metung a maragul a gawa ning kabanalan, at ing ligaya ning Dios sinlag ya karela, at ing Dios mekipagsalita ya karela kapamilatan ning Keyang anghel manibat king Toldang-Tipunan, a mayayaus Banal karing Banal, a atyu king gulut ning kadwang tabing. Ing Banal a David, makanian mu naman, pinarangalan na la reng pareung ikon at larawan da reng Kerubin, a sasabian na king Salmo: 'Lub ku king bale mu; sumamba ku king banal mung templu, king santuaryu mu' ([214] ). Magsilbi ya sa ing balang metung keni: inyang linub ya i David king templu ning Ginu at sinamba ya king Dios, e wari ya sasalbung king arapan da ring larawan da ring Kerubin? At i Solomon, a menalakad templu para king Dios at pinarangalan ne karing gintung Kerubin, inyang talakad ya king arapan ning altar ning Ginu at tinaas na la ring gamat na king banua king pamangadi; e wari ya manalangin king arapan da ring larawan da ring Cherubim [215] ? Dapot ing Pekadalisay a Birhen Indu ning Dios, a meragul king kayang kayanakan king Pekabanal-banalan, at manalangin aldo't bengi king gulut ning kadwang belu, e wari na pinarangal ding larawan da ring Kerubin a atyu karin? King katutuan, e na la denosdos, ni tinuring na lang alang kwenta, dapot pinarangal na la bilang larawan da ring banal a manalangin ning Dios. Uling inyang manalangin ya king Dios, a makalukob king gabun arapan ning altar, makatalakad la king arapan na ing Kaban ning Tipan at ding Kerubin ning kaluwalhatian, a sasakupan de ing altar. Uling sinuku ya king arapan ning presensya, ali king materyal a sangkap ning altar, ni king Kaban, ni king cherubim; dapot ibat karening makakit a bage, tinaas ne ing isip na king e makakit a Dios; at pinarangal na la rening bage bilang santuaryu ning Dios. Kalupa na ning pamanalangin tamu ngeni arapan da ring banal a larawan, e ta sasamban ing materyal a akakit karing larawan, nune itutut ta la ring isip tamu king e materyal at e makakit; at parangalan ta la ring banal a larawan bilang larawan da ring santo.

IKA-APAT A PAMAG-ISIP

Bakit bawal ing pamanyamba king dios-diosan?

Ing idolatriya bawal ya uli kareng makatuking sangkan:

1) Uling ing diyus-diyusan ali ya Diyos, nune metung yang diyus-diyusan, metung a bage alang kabaldugan, anti ing sasabian na ning Apostol: 'Balu yu ini, a ing diyus-diyusan ala yang kabaldugan king yatu' ([216] ), at ing pamanyamba karing diyus-diyusan e makadiyos at makasumami king Diyos.

2) Uling ding demonyu menuknangan la karing dios-diosan ban dayaan la ding tau.

3) Uling king pamaglawe kareng makasirisiring a dios-diosan da reng paganung diyos—a ila mismu reng karelang dios-diosan—mipapanumdum la reng tau king karelang paralan ning pamibie-bie, kareng e natural a dapat ning pakikipagputa at aliwa pang kasirian. At king mismung pamanalala karening bage a reni, ing isip da ring tau mesira ya karing marok a isipan, a magnasang gawan ing mismung kalapastanganan a gewa da ring karelang marurusing a diyos.

4) Uling kareng pista ning idolatria, kilub da reng karelang templo, milyari ing makasirisiring a kalapastanganan: sobrang pamamangan, sobrang pamaninum, pakikipagbinu—a gewa king lual at alang marine—at pamakamate.

5) Uling ding alang-diyos e la mu mematen animal nune pati na ring sarili dang anak bilang alay at sakripisyu karing diyus-diyusan, anti ing makasulat king Salmo: 'Pekakan da la ring anak dang lalaki't babai king demonyu; menulu lang daya ning inosenti, ing daya da ring anak dang lalaki't babai, a pekakan da karing diyus-diyusang Cananeo'[217] ; at pasibayu sasabian na: 'Mepagkain la kareng anak da at likuan de ing mitagan para kareng bingut da'[218] ; ing buri nang sabian, ibat king laman da ring sarili dang anak, a sinaklit at nilutu bilang sakripisyu kareng demonyu, ding tata at ima, kaybat dang mengan kaniti, likuan de ing mitagan para kareng aliwa rang bingut.

Uli da ring makanining sangkan, ipagbawal na ning batas ning Dios ing pamanyamba king dios-diosan.

Bakit, kanita, ing pamanggalang kareng banal a larawan e mu pin bawal, nune talagang utusan?

Uli na niti: kalupa na ning ding banal a larawan, larawan la ding santo, papasikanan da ing lub tamu para mamye banal a bie. Ing larawan nang Kristo ing kekatamung Tagapagligtas, ing tune Dios, a mepinta king kayang itsurang-tau, potang akit ta ya, papaisip na kekatamu ing kayang Pamanuknangan king laman, ing kayang e-mailarawan at e-malalasong kebaitan ibat king Pekaduming Purung Birhen, at ding obra a gewa na manibat king kayang kayanakan, kabang maglakbe yang mangaral king Ebanghelyu ning Kayarian: at ding keang milagrus, ding keang upaya, ing keang kusang pamagtiis para kekatamu, ing keang krus, ing keang kamatayan, ing keang pamikutkut, ing keang Pamanyubling Mebie, at ing keang Pamikayá king banua; kabang agaganaka ta la rening bage a reni, parinan katang dakal a pasalamat, pasiklabán katang banal a lugud, at sambanán ya king mapagkumbabang lub king arapan ning keang banal a larawan.

Potang lalon ta ya ing larawan ning Pekaduming Birhen, papaisipan na kekatamu ing keang pekaduming at pekabanal a bye: nung makananu, kapamilatan ning upaya ning Banal a Espiritu, mebuntis ya king Salita ning Dios king keang sinapupunan, at menatili yang Birhen bayu, kabang, at kaibat ning Keang Pamanubud. Nung makananu, karing kayang dibung birhen, penamnan ne ing bingut ibat pa kanitang alang angga, ing Manamnan ning eganagana. Nung makananu yang tinakas kayabe na papuntang Ehipto, at migbalik manibat karin, at pineragul ne king kayang kayanakan angga king miras ya king edad. Nung makananu yang makatalakad a kakiyak king krus, lalon na ing maragul nang pamagdurusa para king kapakanan ning katauan, at inurasan ne ing kayang katawan karing lua kaybat neng likasan king krus, at kinan na king kutkutan a makabalut king lampin. Nung makananu yang mepnu king ligayang e asabi king Keyang Pamanyubling Mebie, at nung makananu neng ikit karing sarili nang mata kabang Tinas Ya king banua, at nung makananu, king Keyang pamamate, meko ya para makiabe king Keyang Anak at Dios, at talakad ya king wanan ning Keyang tronu, mamamagitan para kekatamung makasalanan. King pamag-alala kanini, uli ning lugud para keya at king Anak na, ing kekatamung Dios, itatas ta la ding kekatamung pusu, mibabal king debosyon, at pagsikapan ing metung a malinis at banal a bye, at papasikanan king pag-asa, uling atin tamung mayupayang tagapamagitan king arapan ning Dios.

Deng larawan da reng aliwang banal ning Dios, potang titigan ta la king atensyun, papaisipan da kekatamu ing karelang biayeng makapalyaw king Dios, ding karelang gawa at obra, at papasikanan da katamu lub a alilan la.

Uli na niti, ding banal a icon e la mu e bawal, nune itiwala la naman kekatamu para paggalangan.

KALIMANG PAMAG-ISIPAN

Ninu ing menuru kareng pisamban a parangalan la reng banal a larawan?

I Kristo mismu ing Ginu tamu ing ginawa kaniti, inyang, kaybat nang inuras ing Keang pekabanal a lupa king danum, pinunasan Ne iti king tela, at ing pekabanal a larawan ning Keang banal a lupa me-imprenta ya king telang ita; at linto ya ing larawan nang Kristo, a e gewa ning gamat ning tau, a pepadala Na kang Abgar, Prinsipe ning Edessa: para king mas detalyadung salese kaniti, king ka-16 a aldo ning bulan ning Agosto.

Kaybat nang Kristo ing Ginu, mibait ya i San Lucas a Ebanghelista; at makasulat king bie na a ya ing mumunang pintor da reng banal a icon, kaybat nang pinturan king galing a pamagpinta ing larawan ning Pekaduming Virgin Marya, a kakapulut king bingut, ing kekatamung alang-anggang Ginu Jesus Cristo, king kayang gamat, at kaybat nang pinturan la pa reng adwang aliwang icon ning Indu ning Dios, dela na la reti king Indu ning Ginu, ban akit nung mebisa ya kareti. Iya, anyang ikit na la rening larawan na, migsalita ya karing pekalinis nang labi anti kanini: 'Ing grasya na ning mekibait kanaku at anak ku sana atyu karing ikon a reni.' Makanian mu naman, i San Lucas mininta yang larawan da ring banal a pun apostol a i San Pedro at San Pablo karing tabla, at manibat keya megumpisa king mabilug a yatu itang mayap at pekamarangal a obra ning pamamintang banal a icon. I San Damasceno menalita ya naman tungkul king iconography nang San Lucas, at sinabi na: 'Lawen yu, e wari i Lucas a Ebanghelista at Apostol ing migpinta king metung a marangal a icon ning Laging Birhen a Maria, at pepadala ne iti kang [219] nang Teofilo?'

Bukud kaniti, sasabian da ring kasalesayan ning pisamban ing tungkul king aliwang icon nang Kristo: ing babaying menulu king kayang pamandaya kapamilatan ning pamanyalat king laylayan ning imalan nang Kristo, ginawa yang larawan ning pisikal a itsura at edad nang Kristo ibat king batu, at king Fenicia, king kayang sariling bansa, king siyudad ausan dang Paneada, tinikdo ne iti king metung a espesyal a lugal: ing dikut a tutubu king lalam na at ding sadya nang sakit mengayap la [220] . Itang larawan nang Kristo menatili ya king lugal a ita angga king pamag-ari nang Julian a Apostata. I Julian, dapot, giniba ne ing larawan nang Kristo, telakad ne ing sarili nang larawan o diyus-diyusan king lugal na, at agad-agad, ating kidlat a menibat king banua, a mengasira king diyus-diyusan nang Julian anggang maging alikabuk. Makatala ya ini kang George Kedrin, ing historian a taga-Constantinopolitan, king kayang Synopsis of Julian's Reign [221] ; at kang Nicephorus Callistus king Book 10, Chapter 30; at kang Hermias Sozomen, Book 5, Chapter 20. Lawan ya mu naman ing Life of the Holy Martyr Artemius, king pang-20 aldo ning Oktubre [222] .

Dapot ing tolda nang Pedro e wari kalupa ning kayang katawan, at e wari atin yang pareung upaya king pamanulu a binie ning Dios anti i Pedro mismu, anti ing makasulat king Gawa da ring Apostol, nung nu makasulat: 'ban ding masakit ilual la karing sapin at iparatang la karing kama at luklukan, ban anyang datang ya i Pedro, agyang ing aninu na mu tumama ya karing aliwa karela'[223] ? Nanu ya pin, ngeni, ing icon nang Pedro o ning sanumang aliwang banal? Eya wari kalupa ning aninu ning kayang katawan, a nung nu ing pamanulu e imposible kapamilatan ning kasalpantayanan da ring maniwala?

Nanu, ngeni, ing makasulat king Maragul a Koleksyon da reng Tekstung Liturhikal ning Moscow, king babasan para king Lunes ning kadwang dominggu ning Maragul a Kuaresma, at makanian mu naman king masusing Makulung tungkul king icon ning Pekadalisang Birheng Maria, a, kanitang panaun na, linto ya king metung a haligi kapamilatan ning gamat a e makikita king pisamban a makalawe kareng Banal a Pedro at Juan a Apostol king Lida. Lawen ya ini king mesabing libru karing folio 341 at 367; makanian murin king limbag a Kiev edition ning Menaion, king ika-26 a aldo ning Hunyu, king gulut ning folio 177.

Bukud kaniti, king bie ning banal a protomartir a i Tecla, a metung a alagad ning banal a Apostol a i Pablo, makasulat a ing metung a masakit a paring pagan mekalunus ya ibat king keang icon. Lawen iti king ika-24 a aldo ning Setyembre, king pahina 103.

Manibat karening tutung salese ning pisamban, malinaw a mayayakit a, king mumunang Pisamban, ing pamagpalamuti da ring pisamban kareng icon at ing banal a pamanggalang kareti, penikana la ibat kang Kristo Ginu at kareng banal a Apostol.

Bukud kaniti, ninu man ing bisang mamasa, basan na la ding amanu nang San Atanasiu tungkul king larawan nang Kristo, a dinumhan at tinusuk da ring Hudyu king Virite, a meging sangkan ning pamandaya na: dening amanung areni mayakit la king Prologo, king pang-11 aldo ning Oktubri; at king limbag a Menaion, king pareung bulan at aldo, king gulut ning folio 179 at king folio 180.

Dapat mu namang tandaan a, bayu ya mibinyag, i Santa Catalina a Maragul a Martir dininan ne ning kayang espiritual a matua metung a icon ning Pekadalisay a Birhen Maria, a makakarga king kayang gamat king Banal a Anak, at inutus na keya a manalangin kaniti: at i Catherine midinan yang makapagmulalang panyilip, at king totoong paraan tinanggap yang singsing ibat kang Kristo ing Ginu bilang tanda ning pamikasal. Lawen ya ing salese na niti king ika-24 a aldo ning Nobyembri king [224] .

King 'Limonar' nang Kabanalan Sophronius, Patriarka ning Jerusalem, king Kapitulo 180, makasulat a ing metung a matua, i Abba Juan a Eremita, a maragul king birtud, menuknangan ya kilub ding angganan ning baryu ning Sekhusta, manga adwang pulung parrisya manibat Jerusalem, kabang mabie ya pa, sininup na king kayang selda ing metung a larawan ning Pekabanal a Birhen Maria: at balang nung kapilan ya bisang mamakbale king malaut a byahi—maging king marayung ilang, o king Jerusalem para samban la ding banal a lugal at ing Banal a Kuweba, at para umang king Krus a magbie-bie, o king Bunduk Sinai para manalangin, o king aliwang panaun karing banal a martir a malaut king Jerusalem—uling ing matua kaluguran na la ding matagumpeng martir; at neng kai king Efeso king kutkutan nang San Juan a Teologo, neng kai kang San Teodoro king Euchantus, neng kai kang Santa Tecla king Isauria ning Seleucia, neng kai kang San Sergio king Sarafas; neng kai bibisita ya king metung a santo, neng kai king aliwa. Uling potang lakwan ne ing kayang selda, magkabit yang sulu king arapan ning icon, sindian ne, at kaibat nang manalangin, mako ya; at potang mibalik ya ibat king kayang pamaglakbe, akit neng makasindi pa murin ing sulu, agyang malambat ne pa mewala. Neng kai, mawawala ya para king metung a bulan, neng kai para king adwang bulan, dapot parati neng akit ing sulu a makasindi pa mu rin.

Ing Santa Maria ning Ehipto, kabang manalangin ya king narthex ning metung a pisamban king Jerusalem arapan ning larawan ning Pekadalisang Birhen, mipagkalub ya king alang sagabal a pamaglub king pisamban, a sadya e na asulud, uling pigil ne ning metung a puwersang e makikita king pasbul ning pisamban; at kaibat nang pasibayung menalangin king arapan na nitang parehung icon, mekatanggap yang banal a saup para itama ing bie na, at meko ya papunta king disyerto [225] .

I San Juan ning Damascus, kaybat nang mesakitan king pamamutut ning kayang wanan a gamat para karing banal a icon, mekalusug ya kabang manalangin ya king arapan ning icon ning Pekadalisay a Indu ning Dios; uling ing kayang meputut a gamat, kaybat neng linage king kayang katawan, mibalik ya king sadya, mibie ya, at sinulat yang libro a makasaup king Pisamban. Para king karagdagang impormasyun tungkul kanini, basan ya ing kayang bye, king kapat a aldo ning Disyembri [226] .

Dapot e tamu dapat kalingwan ing pekamatuang alimbawa: I San Silvestre, Papa ning Roma, pepakit ne ing metung a iconu da ring banal a punung Apostol a di San Pedro at San Pablo kang Emperador Constantino ing Dakila, a masakit at e pa mibinyag, at akilala na la ning Emperador ding Apostol inyang linto la kaya king metung a paninap. Lawan pa ing karagdagan tungkul kanini king ika-2 aldo ning Enero [227] .

King bie nang San Mercurio ing Maragul a Martir, king ika-24 aldo ning Nobyembri, makasulat ya [228] a, kaybat ding dakal a banuang milabas manibat king kayang pamagmartir, at kaybat nang linukluk king trono i Julian ing Apostata at masikan neng pápisakitan ing Pisamban ning Dios, i San Basilio ing Maragul manalangin ya king pisamban, nung nu atin ikon nang San Mercurio a makadipinturang king tabla, a papakit keya a tatalan kampi king gamat na; at kilub ning metung a oras, mewala ya ing larawan king tabla, anya ing tabla na mu ing mitagan a makakit; at kaibat ning metung a oras, linto ya pasibayu ing ikon king tabla a atin kamping maki-dala. E melambat kaybat, miras ing balita tungkul king kamatayan nang Julian, at ding ortodoksung Kristiyanu, inyang apansinan de ing oras, aintindian da a king mismung oras a ita—ing mismung oras nung kapilan ya meging e makikita ing icon ning martir—i Julian tinasbus ya at pete ning metung a gamat a e makikita at metung a sibat a e makikita. Makasulat ya naman ini king Bie nang San Basilio ing Dakila, king primeru aldo ning Enero, king pahina 219.

At ninu ing makabilang kareng e mabilang a aliwang milagru a menibatan kareng icon da reng santu? Dapot dening schismatiku, ding ausan dang iconoclast, e ra tatanggapan ding artikulu ning kasalpantayanan ning Pisamban at babaliwala ra ing tradisyun; at, makapagmulala, nung ing Satanas menuknangan ya karela, labis deng kamuan ing pamanggalang kareng icon, anti ing makit king *Limonar*, king Kapitulo 45, nung nu makasulat ing makatuki: atin metung a eremita king Bunduk ning Olibetas a pápasakitan ning metung a demonyu ning pakikipagpalawe. Metung a aldo, kabang grabi ne panamdaman ing pamakilaban a iti, ing matua megumpisa yang mengangis a masakit at sinabi na king demonyu: 'Angga kapilan mu ku pa pakikilabutan? Tuknang ka na at mako ka na kaku; meging matua ka na kayabe ku.' At kanita, linto ya ing demonyu keya king arapan na at sinabi: 'Manumpa ka kaku a e mu sabian kaninu man ing isabi ku keka, at kanita tuknang ku nang gulwan ka'; at ing matua menumpa ya keya, a sasabing: 'King pamibie ku king banua, e ku sabian kaninu man ing isabi mu kaku.' At ing demonyu sinabi na keya: 'E me samban ing larawan a ini, at tuknang ku nang gulwan ka.' Ngeni, iti metung yang larawan ning Pekamalinis a Ginang, ing Birhen Maria, Indu ning Dios, a makakarga ya king gamat na ing Ginu tamung i Hesukristu; at ing eremita sinabi na king demonyu: 'Lako ka kanaku, ban makaisip ku.' King katlung aldo, inulat na la kang Abba Theodore Eliot ding milyari, a kanita manuknangan king Monasteryo ning Faran, a dinatang kaya kanitang panaun a ita king probidensya ning Dios. Ngana ning Abba king eremita: 'Maragul ing dinat a meging keka, uling sinumpa ka king metung a demonyu; dapot mayap ing gewa mu, uling minamin ka; Sasabyan ku keka: mas malagua para keka ing e ka lungub king metung man a lugal ning karokan king sanumang siyudad a lunguban mu, kesa king tanggi kang mandukû king larawan ning Ginu tamung i Hesukristo at ning Keyang Pekamalinis a Indu ning Dios.' Kaibat neng sinermunan at pepasan ing eremita karing dakal a salita, pepayagan ne ning abá ing manatili ya king kayang lugal. At linto ya pasibayu ing demonyu king eremita, at ngana: 'Bakit ini, monghe? E ka wari sinumpa kaku a e mu sabian kaninu man ing sinabi ku? Oneng sinabi me naman king aliwang dinatang keka? 'Uli na niti, bilang metung a mamagkasumpa, makondena ka king Aldo ning Pamangusga.' Pekibat ning eremita: 'Balu ku ing sinumpa ku, dapot sinumpa ku king Ginu ku, kaninu, bilang Miglalang ku, e ku tuknang mandukû; dapot e ku ka tukyan.' At ing demonyu mewala ya keya.

Manibat kareting tutung salese, a binasa king Kapitu nang Ekumenikal a Konseho at tinggap da ring Banal a Ibpa, malinong pepakit nung makananu neng kamua Satanas ing banal a pamanggalang kareng banal a larawan: uling ding iskismatiku, a kapareu na isip ning Satanas, kamua da la naman ding banal a larawan, at e la gagalang o manirang puri kareti.

Ninu ing minunang tinanggi king pamanggalang kareng larawan?

Tungkul king umpisa ning iconoclasm king Constantinople, king Bie ning Kagalang-galang Stephen a Bayu, king pang-28 aldo ning Nobyembri, makasulat ya ing makatuki:[229] E melambat bayu ing pamag-ari nang Leo ing Isaurian, mapilan a Hudyus ibat Laodicea king Phoenicia, a miras kang Isif, ing prinsipi ning Arabia, pengaku de kea, kapamilatan da ring palsung propesiya at salamangka, ing apat a pulung banwang pamag-ari at dominasyun karing Arabu, king kundisyun a ilwal na la at siran ding banal a larawan ibat karing pisamban Kristiyanu king mabilug nang sakup. I Izif, uling pinansin na la, agad-agad neng inutus a ilwal la ding banal a larawan king balang suluk at isunug la; dapot, uling tinama ya king parusa ning Dios, e melambat mete ya, a e man mekapisan banwa. Ing anak na ing menalili kaya at pinilit nong paten ding Hudyung deta king malupit at makamateng paralan, uling tuturing na lang palsung propeta at salamangkero; dapot ila, anyang abalu da ing mua na ning prinsipe karela at tinakutan la king parusang kamatayan, tinakas la papunta Isauria. At kabang magpaynawa la karin king metung a sibul, dinalan ya ing metung a kayanakan a lalaki ibat Isauria; ing lagyu na i Leo [230] (anya ya mekilala bandang tauli, agyang ing tutu nang lagyu Conon), metung a lalaking matangkad at masanting itsura, a, king pamagnasang magpaynawa mu naman king parehung sibul, mekalili ya king dalan at linukluk ya kayabe da reng Hudyung salamangkero. Anyang ikit de, megumpisa lang mangaral kea a maging ari ya ning Gresia; dapot tinanggi ya king balang paralan, uling isipan na metung yang e maisip a bage, uling akit na ing sarili na bilang mababa ing lahi, simpli at kalulu, a halos e na agyung pakanan ing sarili na, at iti pa mu king kapamilatan ning malating obra (uling metung yang mason) . Dapot e la tinuknang ding Magi, sasabian da pa murin a maging ari ya; metung mu ing penaintun da kaya: a ipanumpa na karela a nung maging ari ne, pagkalubanan na ing nanumang adwan da. Inya minumpa ya karela king malapit a pisamban nang San Teodoro, at meko la. E melambat kaybat, ing kayanakan a lalaki ibat king pamilyang patrician nang Sisinias me-enrol ya king militar, at e melambat mitulduan yang spatharios; mitulduan ya naman a commander king Aslagan ning Aring Theodosius. Kaybat nang Theodosius, ing Imperyung Griego mepamana ya king aliwa, a king umpisa ning kayang pamamunu mepakitang matapat a relihiyosu, dapot kaybat meging kurakot ya. Uling detang Hudyos, a menula king kayang pamag-ari kapamilatan ning karelang salamangka, linapit la keya at meniad lang tuparan na ing kayang pangaku, uling mekapanumpa ya a ibie na karela ing nanu man ing adwan da. Anyang kitang na la ning ari nung nanu ing buri da kaya, ila—uling kalaban la kang Kristo at ning kasalpantayanang Kristiyanu—e la menyad gintu, o pilak, o nanu pa mang kayamanan, nune ing ilako na la ding banal a larawan karing banal a pisamban; at nganang: 'Nung gawan mu ini, O Ari! Ing Dios ing mag-ingat king kekang pamamunu para king dakal a banua; dapot nung ali, malapit mung mawalayan king kekang kayarian at king kekang bie.' Ya naman, king isipan na a ing mumuna rang propesiya tungkul king pamikamtan na king kayarian mekatupad ya, tinakut ya ban ing kadwang propesiya tungkul king kayang pangalako e ya naman matupad nung pakibatan na la; at agad yang migpalwal metung a kautusan a ding banal a larawan dapat lang ilako karing pisamban ning Dios at karing eganaganang tuknangan da ring tau at tapakan la, ausan na lang dios-diosan at ausan na lang idolatra detang sasamba kareti. At mika maragul a gulu king Pisamban nang Kristo: uling ding aliwa tinupad la king utus ning ari at tinapakan da la ding marangal a imahe, kabang ding aliwa masikan lang sinupak at dinalan la king dakal a parusang masakit.

King kamatayan nang Conon o Leo ing Isaurian, ing anak nang i Constantine Copronymus ing linukluk king trono—ing pekamakarok a bunga ning marok a yamut—at lálung migdalang kaguluan king Pisamban ning Dios, pápisakitan na la at mabangis na lang papaten ding ortodoksung maniwala. Tinipun yang konseho da ring iconoclast king Constantinople, king Pisamban ning Blachernae. Ing konseho a ita milyari ya inyang banuang 751 AD, nung nu ing marok a pamitipun dineklara na la reng banal a icon bilang dios-diosan at kinondena na la reng eganaganang sinamba kareti; dapot ing heretikal a konseho a ita kaibat mewakli ya. Kaybat ning kamatayan nang Copronymus ampo ing anak nang i Leo, a mayayaus Khazaris, ing apu nang i Constantine, anak nang Copronymus, ya ing menalili king tronu kayabe ning ima nang i Irene; at ing Pangapitu a Ecumenical a Konsilyu da ring Banal a Ortodoksung Ibpa meganap ya king banuang 787 AD, nung nu inalis da ring Banal a Ibpa itang minunang heretical iconoclastic a konseho at kinondena re iti, kabang pinatunayan de ing banal a pamanggalang karing banal a larawan.

Dapot kaibat, sinibul yang pasibayu itang heresiya, kayabe ing pamamersekuta king Pisamban, a inudyuk di Leo ing Armenian at Theophilus; at king karelang maingay a pamibagsak, kabang i Michael, anak nang Theophilus, kambe ning kayang asawang i Theodora, binalik de ing Ortodoksiya; anya ing erehing iconoclastic mewala ya king Albugan at Silangan, angga karing aldo ri Luther at ing kayang kayabe i Calvin, a anyang banuang 1,050 kaybat ning Kebaitan nang Kristo, pegumpisan dang ikalat ing karelang ere at isakwil la ding banal a larawan. Makanian murin, king kekatamung panaun king sakup ning Russia, king pamanyulput da ring dakal a schismatiko at pamikakawani, linto ya ing heresiyang ini ibat karela—ita pin, ing e la dapat paggalangan ding banal a larawan, nune ituring la mung dios-diosan.

Inya, isipan da la ding kasalukuyang schismatic iconoclasts nung kaninu la menibat; at, magumpisa keni, umakyat la, anting king eran, kareng lagyu da ring karelang pekapun at talaturu. Ing erehiyang ita menibat ya karela kang Calvin, kang Luther, kang Theophilus, kang Leo ing Armenian, kang Copronymus, kang Conon o Leo ing Isaurian, kareng Hudyos, at kang Satanas mismu, a minutus king eremita ning Eleon a e ya dapat sumamba kareng ikon ning Pekamalinis a Birhen Indu ning Dios, a tatalan king bingut a Kristo king kayang gamat.

Keni, gaganakan ta ya ing metung a makuyad a debate pilatan da ring adwang Banal a Ibpa at ding iconoclast: i San Gregorio ning Omirus at i San Esteban a Bayu.

Kabanata 13. Ing debate nang San Gregorio ning Omirus tungkul kareng icon da reng santo kang Ervan a Hudyû

I San Gregorio, Arsobispo ning Omirit, a pagmasusyan king ika-19 a aldo ning Disyembri [231] , mika-pagtalu ya kang Ervan, metung a pekamatalinung Hudyú. King kapat a aldo, kabang atyu king kapat a balitang ning debate, i Ervan megumpisa yang sinisi kareng Kristiyanu tungkul kareng larawan da reng santo, sasabian nang sasamban da la; inaus na lang diyus-diyusan ding banal a larawan, at ding sasamban kareti, sinamban lang diyus-diyusan at talalabag king batas ning Dios, at sinabi nang ing Dios inginabilin na a alang larawan a inukit o kawangis king sanumang klasi ing dapat gawan; kanita kinutang ne ning Arsobispo kaya: 'Anyang Panaun ning Delap king panaun nang Noe, makananu ya mekaligtas?' Ervan: 'King arka, a gawa king dutung.' Ing Arsobispo: 'A-iligtas ne kaya ning Dios i Noe king Delap agyang alang arkang gawa king dutung, o ali? Nanu ing masasabi mu?' Ervan: Manwala ku atagyu na, uling makasulat a ing eganagana posible ya king Dios. Arsobispo: Nung atagyu neng gawan ita ning Dios, bakit ya pa mig-utus king arka para isalba la ding matulid? E wari makabage, king katataulian, k , a i Noah magpasalamat ya king arka para king kayang kaligtasan, imbes na king Dios? Ervan: Malaut ya ita; dapot ing puri dapat ibie ya king Ginu bilang Manlalang, at ali king metung a bage a alang bie. Obispo: Dapot ikumpisal mu na ing Dios inandam na ing kaligtasan kapamilatan ning metung a bage alang-bie—ing daung; king pareung paralan, gagána Ya kapamilatan da rening makakit a larawan para kekatamu; agyang alang-bie la, magamit la pa murin para king kekatamung kaligtasan; uling king pamanlawe karela, itatas ta la ring isip tamu king orihinal, at misasabik tamu king banal a nasa at kabanalan a sigasig. Uli na niti, e ta la larawan ding diyus-diyusan, nune ing Ginu tamung i Hesukristo king Kayang pagkatau, at e king Kayang Pagkadiyos, a e mailarawan. At nung makananu i Noe menalangin ya king Dios para king arka at king kayang kaligtasan kapamilatan ning pamitalakad altar, makanian mu naman itamu manalangin tamu kang Kristo Dios tamu kapamilatan ning pamamintura king Keang larawan, uling king kapamilatan ning akakit tamu Kea king laman, miligtas tamu king mapaglinlang a delap; at anti mo ing ituring tamu ing Kayang pagkatau bilang kadwang daung, nung kapamilatan na ning sinu-ak na la ding pabayat tamu, inalis na ing kasalanan king libutad tamu, at, kaibat nong binie bie kapamilatan na ning Kayang Pagkadiyos, minukyat ya king banua. Ya, a ikit ning pisikal a mata, ilalarawan mi ya karing canvas, papakit ing pekadalisay a kawangis ning Kayang panga-tau; at king lalam ning aninu ning pisikal a kawangis a ini, sasamban mi ing Kayang Panga-Diyos at, king Kapamilatan Na, parangalan mi ing Ibpa at ing Banal a Espiritu king nararapat a pamigalang. I Ervan, nanupata, kabang panlalastugan na la pa murin ding banal a larawan, ngana: 'Tatanggi ku karing kekayung Kristyanung pabula, a sasabing ing Dios bibie na ing Kanyang grasya karing larawan a makadrowing karing dingding at tabla, a e man lalakad o magsalita?' Mekibat ya ing Arsobispo: 'Sabian mu kanaku, Ervan, bakit binie na ning Dios ing grasya na kang Elias, a e na binie kang Eliseo, at bakit na pinili ing grasya ning metung a mete kesa king grasya ning metung a mabie Propeta? Uling ding danum ning Jordan, a e na alampasan ning Propeta, mibangal la king grasya na, at linampas ya king malanging gabun; at nung nanu ing e na agawa ning mabie Elisha king kayang milagrus a upaya, agawa ne ning grasya ning mete. Dapot agyang kang Moises, a mekapagpakitang milagru king labuad ning Ehipto, bakit ing upaya para gawang milagru e ne dininan king sarili na, nune king kayang tungkod, at kanita na ginawang daya ing danum, pitnan na ing dagat, at ginawa yang aliwa pang makapagmulala at marangal a dapat? Bukud pa kaniti, ing Toldang Testimonya at ing Kaban ning Tipan, ing gintung banga a maki-laman a manna, ding lapida, ing tungking nang Aaron, ing lamesa, ing insinsu at ing kandelabru— E wari atin lang ngan ing maragul a grasya ning Dios, agyang ala lang bie at gewa la ring gamat da ring tau ibat karing bage a akakit at asalat? Dapot mebiyayan la king ligaya ning Ginu, mipnu la at makapadurut king ulap, at e la asusulung o asalat ning ninuman liban karing pari at Levita, uling banal la at sagradu. Uling nung makanian ya pa king Matuang Tipan, bakit ka magtaka a king Bayung Tipan ing grasya ning Ginu bibie ya karing banal a larawan? I Ervan pasibayu: Makasulat king Salmo: 'Deng dios-diosan da reng bansa pilak la at gintu, gawa da reng gamat ning tau' ([232] ); at ding kekayung icon, dios-diosan la, uling gawa la reng gamat ning tau. Ing Arsobispo: Eku kukwestyunin ini, uling ding dios-diosan da reng bansa, a e makakilala king Dios, tutu lang dios-diosan; uling ikukumpara la kareng mabibye a alang Diyos king balang klasing karinat—manggagamot, salamangkero, mamakamate, mangangalunya—a mete na king bie a ini, at king karelang alala, ding aliwa ginawa lang diyus-diyusan: Dapot ining tauling henerasyun, a linoku at binulag nang Satanas, kinua na lang diyos at sinamba la; at gewa yu naman ing pareu, sasamba kareng larawan a linilok, at lulunuan la ding sarili yung anak a lalaki't babai king demonyu[233] , mamagus king daya da reng inosenti—ing daya da reng sarili yung anak a lalaki't babai—a lulunuan yu kareng larawan a linilok da reng Cananeo; ila reng diyus-diyusan. Dapot ding pisasabyan tamu ngeni—ding larawan da ring banal ning Dios—ali la dios-diosan, nune marangal a larawan. Uling ilalarawan mi la ding kawangis da ring mekilala king Dios, menwala Keya, at mekalugud Keya kapamilatan ning kabanalan at katuliran; ila pin ding marangal, banal, at taung pakamalan ning Dios; at king grasya ning Dios, mekgawa lang dakal a milagrung: penibangun do ring mete, penulu do ring masakit, binuklat do ring mata da ring bulag, pepabalik de ing kagiwan dang lumakad karing pilit, pepalikud de ing darandam karing bingi, tinaas de ibat karing katre da ring paralitiku, lininis de ring ketungin, at pelayas de ring demonyu karing tau; ing karelang pangamate marangal ya at ing karelang alala kapuri-puri ya at alang angga, uling ing pangamate da ring Keyang banal marangal ya king arapan ning Ginu, at ing alala da ring matulid maki puri ya, at ding matulid gaganakan la kapilanman. Pasibayu, kang Ervan, a mamamusit, a sasabing ding larawan e la mikayaliwa karing diyus-diyusan, ing arsobispo sinabi na: 'Ing imalan mu, Ervan, at ing tolda ning testimonya, a pareung gawa king lana at lino—pareu la kayang sikan?' Ing tungkod mu at ing tungkod nang Aaron, a mengalanta, pareu la bang dangalan? Ing kalderu king bale mu at ing banga a maki-laman manna, pareu la bang ulaga keka? Ing kabaung mu, nung nu me tinagkil ing bangke mu, pareu ya bang kaluwalhatian king Kaban ning Tipan ning Ginu? Ing api at ing laru, a sisindian mu king bale mu para king sulu, makapante la wari king gintung kandelabru a maki pitung sanga? Pante-pante mu wari ing bale nung nu ka menuknangan king pisamban a gewa nang Solomon? E man kapilanman; dapot dininan na lang dangal a alang kapante, uling kapamilatan da, ing grasya ning Dios neng kai daratang ya. King pareung paralan, kilalanan ta laging ing metung a bage metung yang diyus-diyusan—ing larawan ning metung a taung makasira a mibulus king impyernu—at ing aliwa metung yang larawan ning metung a banal a alipan ning Dios, uling manibat kaniti, ing grasya ning Ginu ibubus ya kekatamu kapamilatan da ring panalangin ning makalarawan kaniti. Kaybat, migsalita ya i Ervan k tungkul kareng anghel, a sasabian nang la alang katawan agpang king Kasulatan: 'Deng anghel espiritu la'[234] ; dapot deng Kristiyanu e la makiramdam ipinta la kareng icon, at ilarawan la reng espiritu king itsurang makatawan. King ini, pekibat ne ning arsobispo: 'Ala kang asabi, uling ibat kekayu mismu ing abalu mi ing pamaglarawan kareng anghel ning Dios.' Ervan: 'Ing kaugalyan a ini e man kapilan man menibatan kekami.' Ing Arsobispo: 'E yu pinansin ing mabilug a Matuang Kautusan. E yu wari ini abalu?' Ervan: 'Ing Ginu ya sa saksi ku, ala kung balu panaun a ding larawan da ring anghel linitrato la at sinamba la kareti karing kekaming lahi.' Arkibispe: King katutuan, ika ing migumpisa kanining usapan: uling inyang gewa nang Solomon ing templu para king Pekamatas a Dios, e wari ya ginawang cherubim ning ligaya king babo ning Pekabanal a Lugal, a sasaklo king altar? Makanian mu naman, e wari ya miglagay cherubim king babo ning mumunang pasbul ning santuaryu at king babo ning kadwa? At king Tabernakulu ning Patutu, a gewa nang Moises, e wari atin larawan da reng kerubin king babo ning Kaban ning Tipan? Makanian mu naman, kareng tabing, e wari la meburda ding lupa da reng kerubin? At e wari la ngan detang larawan da reng anghel sinamba yu, kayabe ning Tabernakulu at ning Templo? Uling nung pinarangalan yu la reng larawan da reng espiritung alang katawan, bakit yu kami sisian king pamangawa at pamang-galang karing larawan da reng banal a taung mekalugud king Dios kabang atyu la pa king laman?

Kabanata 14. Ing Pagtaluan pilatan nang Kagalang-galang Esteban a Bayu at Copronymus

Ing Kagalang-galang Stephen, a mayayaus 'ing Bayu', a pagmasusian king ika-28 ning Nobyemb [235] , kabang dadalan de para pasakitan ya kang Aring Copronymus, minyad ya king metung a taung mapagmahal king Dios king dalan para king metung a barya a atin larawan ning ari, at lihim neng linub king kayang kowl. Anyang ikit ne ning ari, megumpisa yang kulyo: 'Naku! Kaluwalangaku! Nanu ing kailangan kung tiisan! Ing taung ini, manirang puri ya king kakung kayarian? E na ku ba parangalan at e na ba igalang ing kakung upaya?' Ing santo, dapot, menatiling tahimik, makatiman lalam, kabang ing ari, a mamagus api king mua, dakal ya sinabing pamanyumbat kea. Ngana pa: 'E ka wari makibat kaku, ikang marusing a salbahis?' Dapot i Beñebendisyun Esteban megumpisa yang migsalitang malumanay kea, a sasabing: 'Nung pinasyan mu nang paten ku, O Ari, paten mu na ku agad; dapot nung inaus mu ku keni para kutnan mu ku tungkul king metung a bage at damdaman ing sasabyan ku, kanita, nararapat mung isantabi ing mu ning mu at kausapan mu kung mayap. 'Iyukit me ing muamua mu, kanita, at kutnan mu ku, at pakiramdaman mu ku.' Kanita ing aring sinabi kekami, 'Ninu kareng tradisyun da reng Ama ing e tamu susunud, a ituring yu kaming heretiku?' Ing Kagalang-galang pekibat na, 'Ing pamagpinta kareng banal a larawan, metung a gawang penikamana kanitang minunang panaun da reng Dios-dalang Ama, malisyosung pepalayas de king Pisamban.' Ing menortyur sinabi na kanita: 'Eyu ausan ini pamagpinta kareng banal a larawan, uling ala namang anti kanita, nune ing pamaglarawan kareng dios-diosan; uling nanung pamaki-ugnayan ing atyu pilatan da reng dios-diosan at ding banal?' King ini, pekibat na ning banal a tau: 'King pamanyamba king larawan, e mi bibye galang o pamanyamba king mismung materyal a anyu; uling ing galang ning larawan sasaka ya king orihinal, anti ing sinabi nang San Basilio.' Ngana ning mamarusa: 'Bage wari ing ilarawan, king materyal a porma, ding misteryung sinabi da ring Ama—a dakal at malabug, lampas king aintindian ning isip, at e malyaring ipaliwanag karing amanu? At ustu wari ing sumamba king materyal a porma karetang ing kalikasan da e na balu ning ninuman?' Mekibat ya ing Reverendo: 'At ninu kareng taung ating pangaintindi ing magsabi a posible para kareng larawan, a gawa king materyal a lelangan, a ilarawan ing imateryal a kalikasan ning Panga-Diyos, a lalampas king balang isip, at ing itsura na e man asabi ning isip, lalu na ing ilarawan king larawan?' Dapot nung ilarawan ta ya i Kristo king metung a icon, e ta ya ilalarawan ing kalikasan ning Kayang Pagkadiyos, nune ilalarawan ta ya ing Kayang anyong diyos-tau, a mepakit king itsurang tau at asagid da ring gamat da ring Apostol, anti ing sinabi nang San Juan a Teologo: 'Ing ikit mi, at asagid da ring gamat mi' ([236] ). Dapot nung ipakit mu kaku ding amanung sinabi nang Moises: 'E ka gawang para keka metung a dios-diosan, o nanu mang kawangis ning nanu mang atyu king banua king babo o king yatu king lalam'[237] , ipakit ku keka a i Moises mismu ginawa yang larawan da ring adwang kerubin a gintu, a nung sanu ing sinabi ning Banal a Apostol anti kaniti: 'Ding kerubin ning kaluwalhatian a sasaklo king altar'[238] . Dapot e wari ing mismung altar, at ing Tabernakulo, at ing Pekabanal a Lugal, maglarawan la karing pormang pang-banwa, anti ing sasabian na namang pasibayu ning pareung Apostol: 'Maglingkod la king alimbawa at alino da ring bage pang-banwa'[239] ? Inya, nanu wari ing gagawan tamung labag king batas neng lulitrato ta ya ing itsurang tau nang Kristo king metung a icon at sasamban ta ya? Isipan ta wari king, king pamagbabo tamu king krus—a megawa king sanumang materyal—magsamba tamu king mismung materyal? E la naman makasakit king konsensya tamu ding banal a gamit, a paggalangan tamu; uling balu tamu a mebiyasala la kapamilatan ning pamanyaus king lagyu nang Kristo . Nanu pa pin? Itatabi yu pa wari king Pisamban ing Banal a Eukaristiya, a king anyu ning tinape at alak, misteryosung atin laman a Katawan at Daya nang Kristo, at kapamilatan na niti, ing mismung Katawan nang Kristo—a menasa king krus at ngeni manuknangan ya king banua a alang pamaghirap—ya ing makalarawan; E ta la wari sasamban, duduman, at, king pamananggap karela, manikwa king kabanalan? Dapot ikayu, a alang pamiyaliwa man pilatan ning banal at e banal, e kayu mamalanga ausan ing larawan nang Kristo—a alang pamiyaliwa king larawan nang Apollo—at ita ning Pekadalisay a Indu ning Dios, a megawa anti mong istatua nang Artemis, a 'diyus-diyusan'; at tinapakan yu la at binulus yu la. King ini, pekibat ne ning ari: 'O ikayu a mengapilum kaisipan, at higit king e la karapat-dapat aganaka uling king kakulangan yu king panalala! King pamagapak karing larawan a reni, apak mi ya wari i Kristo?' Kanita i Esteban, a biasa karing gawa ning Dios, agpang king kaugalian da ring bantug a mandirigma a saktan ya ing kalaban karing sarili nang armas at talan ya karing sarili nang amanu, linub ne ing gamat na king kayang kowli at linwal ne ing metung a korona a atin larawan ning marok a ari, a sadya nang ikwa king metung a tau, at inadyan ne para king layuning ita; at inyang pepakit ne king ari, kinutang ne karing amanung Kristo, a sasabing: 'Ninu ing atyu kening larawan at ing sulat a "[240] "?' Ing ari, nanupata, mengapamulala ya at pekibat na: 'At ninu pa wari, nung e ing ari?' Kinutang na namang pasibayu ning banal: 'Nanu wari ing malyari nung ating magbating king larawan ning ari king gabun at tapakan ne? Eya wari parusan?' Deng atyu karin pekibat da: 'Tutu pin, ing taung anti kanita maparusan yang masikan; uling linastang ne ing larawan ning ari.' Kanita ing Reverend, king malalam a susing at king sigaw ning sakit lub, ngana: 'O, kalaking kamulangan at kaburyan! Nung sasabyan yung ing maragul a parusa para king pamandungis king larawan ning metung a aring panglupa, mortal, at malalaso, kanita nanung parusa ing karapat-dapat kekayu, ikayung tinapak king larawan ning Anak ning Dios at ning Keyang Inang Alang Salang, at e man migkamal king ibugnus ya king api? Kaybat nang sinabi ini, tinerak ne ing icon, binugnus ne king gabun, at penimulan neng tapakan. Deng makatalete, anyang ikit da ini, bigla lang sinugud kea king mua, a magplanung ibugnus ya manibat king palasyu papunta king dagat, uling ing palasyu makayarap ya king dagat. Ing ari, dapot, magkunwaring mapagkumbaba at magpapakitang maluman—agyang ing pusu na mamuung mua—pinagbawal na ing gawan deng masama kang Esteban, antimo bang e ya menasak king mua; dapot inutus na ing idala ya, makagapus, king publikung kulungan, ing praetorium, at ikulung karin.

Manibat kareng makanian karakal a pamisabi-sabi at pamipate-pate tungkul king banal a pamanggalang kareng banal a larawan, malinaw a akit a ding schismatic a heretiku maglaram la at mag-heresy, mali ing pamangaintindi da karing Banal a Kasulatan tungkul karing banal a larawan, tatanggian de ing banal a pamanggalang karing banal a larawan, at kukutnan da katamu: 'Ninu ing mitatag king pamanggalang karing larawan—metung a propeta, o i Kristo, o metung a Apostol?' Malinaw nang sapat a king minunang panaun, ing Dios Mismo, king pamag-utus na king pamangawa king Tabernakulu ning Tipan, pepamana ne ing kaugalyan a ini: i Moises at i Aaron, kayabe ing mabilug a Israel, tinggap de; i David, i Solomon at ding aliwang banal a Propeta pinarangal da la king Pisamban ning Jerusalem; ing Indu ning Dios, king kayang kayanakan, meragul ya king Pekabanal a Lugal, libutad da ring larawan da ring Kerubin. King bayung panaun ning grasya, i Kristo mismu ing minye kanini kapamilatan ning pamagpadala king Keang larawan, a e gewa ning gamat ning tau, kang Abgar; ing Apostol at Ebanghelista Lucas megumpisa yang maminturang banal a larawan; ing Pekadalisay Indu ning Dios pinuri na la; tinggap na la ning primasyun a pisamban; kaluguran at parangalan da la ring Banal a Ibpa, at dakal la ring migdusa para king karelang dangal. Kinumpirma ne ini ning Kapitung Ecumenical a Konseho; i Vladimir dela na la ibat karing Griego papunta king Russia, at angga ngeni makatagu la kekami, ding Orthodox, at masusuyung sasamban agpang ketang matuang kaugalyan a pang-iglesia, tungkul kaniti sinulat ya i San Gregorio ing Dialogist, Papa ning Roma, king kayang kadwang sulat kang Leo ning Isauria, a sasabing: 'At bayu pa kekatamu, ding banal a ama sadyang magdalang larawan potang daratang la karing konseho, at alang metung man kareng mengalugud kang Kristo at miglakbe king kabanalan ing e migdalang larawan, bilang mayap a talasuyu ning Dios,[241] ' Makanyan ing sinulat nang Gregory.

Dapot ding bayung erehe ning Pisamban nang Kristo, kaybat dang tinanggi ining matuang kaugalyan a pang-pisamban, tinuki la karing bakas nang Calvin, Luther, Leo ing Armenian, Copronymus, Conon, o i Leo ning Isauria, karing bakas da ring Hudyo, at ning mismung Satanas, a memawal king eremita ning Eleon a sumamba king larawan ning Indu ning Dios. Sana ila at ing dake da, kayabe la kareng ita king kapilanman.

Ikami, nanupata, ipapahayag mi ya ing binasa ning Banal a Ama Basil, Obispo ning Agkir, ibat king makulung king Kapitu nang Pangkalahatang Konsilyo: 'Maging anathema la ding e magpugue karing banal a larawan. Maging anathema la ding ausan da ring banal a larawan a dios-diosan'[242] . Maging anathema la ding magbanggit karing sipi ibat king Banal a Kasulatan laban karing banal a larawan. Maging anathema la ding e tatanggap kareng tradisyun da ring Banal a Ibpa, anti ing gewa ri Arius, Nestorius, Eutyches at Dioscorus; at karing e tatanggap kareng tradisyun a e malinong makasulat king Banal a Kasulatan. Maging anathema la ding sasabing ding banal a larawan e la penikana da ring Banal a Ibpa. Mipahayag ya ing anathema kareng sasabing tatanggap yang dios-diosan ing Pisamban Katoliku.

Kabanata 15. Tungkul kareng Relikya da reng Banal

E mu ing Banal a Kasulatan, nune pati na ring obra da ring Ama, ing misasaling-salingan da ring erehe ning Bryn. Uling bayu ku pa mung mekaramdam tungkul king metung a palsung talaturu at manira king bayan ning Dios, a lihim a mituturu a ding relikya da ring santu e la dapat parangalan. Para suportan ing kayang maling turu, ing hereticung ini kinut kut ya karing amanu nang San Chrysostom ibat karing kayang Homilies king Ebanghelyu nang San Mateo, Homily 34, nung nu king pahina 428 makasulat ya ing makatuki: 'Nung makananu lang mititipun ding demonyu karing kutkutan, makanian mu naman ding kaladua da ring dakal karing makalukluk king lele da ring kutkutan king debosyon parati lang tatanggapan ding demonyu,' at aliwa pa. At itang maling talaturu, king kayang maling interpretasyun kanini, sasabian na: 'Bakit ku pa igagalang ding relikya da ring Banal at munta karing karelang kutkutan para sumamba, nung ing Chrysostom ausan na kung demonyu king pamangawa ku kaniti?'

Bilang pakibat king kayang maling interpretasyun, iyampang ku la ding makatuking pagninilayan:

1) Kareng sanung kutkutan at relikya sinulat i Chrysostom ding mebanggit a amanu?

2) Pareu la wari ding kutkutan at relikya da ring makasalanan at ding kutkutan at relikya da ring Banal?

3) Nanu ing pamiyaliwa ning kutkutan at relikya da reng makasalanan kumpara kareng kutkutan at relikya da reng Banal?

4) Karapat-dapat ya bang parangalan ding reliquia da ring santo, at bakit la dapat parangalan?

5) Kapilan ya megumpisa ing pamanggalang kareng relikya da reng Banal?

MUMUNANG PAMAG-ISIP

Kareng nanung kutkutan at relikya sinulat nang Chrysostom ding salitang mebanggit king babo?

Sinulat neng San Crisóstomo ing pamanulung a ini para kareng mangangangis a e mapigil king kamatayan da reng karelang kaluguran, kakilala, at kamaganak, at nung datang la kareng karelang kutkutan, mangangis la at sasampan de ing karelang salu: at e karing relikya da ring Banal, nung nu alang ninu man mangangangis king kamatayan da retang banal, nune mu para purian ing Dios uli da ring Keyang pinarangal a Banal, at manalangin para king kaligtasan kapamilatan ning karelang pamamilatan.

Ibuklat me, kanita, ing kekang mangmang a isip, O talasira ning katutuan! at aintindian mu nung nanu ing sasabian na ning banal a talaturu king sermon a ita. Mumuna king kabilugan, ituru na kekatamu ing e na pansinan ing kamatayan—ita pin, ing e magmalun o mangiyak king katutuan a mamamate tamu at mangabuluk la ring katawan tamu karing kutkutan, nune ing magsaya, uling lilipat tamu king mas mayap a bye; liban na mu nung magkalam ka para king metung a balu mung meko king alang anggang parusa. Pepaliwanag na mu naman a nung ding katawan tamu e la mabuluk king kutkutan, ating pitung kapahamakan ibat kanini; dapot king kapamilatan na ning pamangabuluk a ini, makatanggap tamung pitung benepisyo.

Mumuna, nung ding katawan tamu e la mabuluk kaibat ning kamatayan, mitas tamu king maragul a kapalaluan. Uling agyang kabang mabubuluk la ding karelang katawan, dakal keti king yatu ing migkunwaring diyos la (antimo i Nebucadnezzar at ding kalupa na): nanung kapalaluan ing e lunto king katawan a e mabubuluk? Dapot king kapamilatan ning kayang pamagbuluk, ing kekatamung kapalaluan mapapababa ya.

Kaduwa, nung e la mabuluk ding katawan tamu, e tamu maniwala a ibat tamu king yatu; dapot kapamilatan na ning pamamuluk a ini, abalu tamu a mortal tamu.

Katlu. Sobrang kaluguran ta la ding sarili tang katawan, at mas makakabit tamu king laman; mas mibabaling makapit karing kutkutan at bangke da ring kekatamung kamaganak at kaluguran, nung e mu uling ing porma ning karelang katawan masisira ya. Dapot king pamakakit king karelang pangasira, milalayo tamu king lugud a ini king laman.

Ika-apat. E sana masyadu tang kaluguran ing bye king daratang.

Kalam. Deng sasabing ing yatu e ya mamamate—ita pin, alang angga—mas lalu lang mekumbinsi king karelang pananaw, at e da sa sinabi a ing Dios ya ing meglalang king yatu.

Pang-anam. E da sana abalu nung makananu ya katas ing kaladua kesa king katawan.

Pitung. Dakal kareng mewalan karelang pakamalan—ita pin, deng karelang tata, ima, asawa, anak, at aliwa pa—kaybat dang likwan deng karelang bale, magnasa lang manuknangan kayabe da reng karelang mete, nung deng karelang katawan e la mabuluk; at gawa la lang dambana para karela, at manaus lang demonyu kapamilatan ning salamangka, ban makasulud la kareng katawan a reta at magsalita la kapamilatan da, kalupa na ning atin ngening mangagawa king salamangka kareng mete; at ibat kanini lunto ya ing maragul a karokan ning pamanyamba kareng dios-diosan. Dapot ing Dios, king pamaglako na kaniting eganagana, tinakda na a ding katawan da ring kaluguran tamu a mamamate dapat lang mabuluk king mismung arapan tamu, banang agyang ing metung a lalaking mengalugud king metung a malagung dalaga, makayawus ya pa king mabubuluk at mabau nang bangke.

Ya mu naman ing Banal a Talaturu da reng magluluksa king karelang mete a alang anggang kalungkutan, a mangiyak king lele ning kutkutan da at mamukpuk king karelang salu, a e dapat purian; at, king pamaglayu na karela king e masanting a kaugalyan a ita, ikukumpara na la reng taung anti kanita king metung a demonyu a malugud manuknangan karing kutkutan da reng Griego, antimo ing taung ating demonyu king lugal ning Gadara, a e menuknangan king templu nune karing kutkutan[243] .

Makanian ing sikanan da ring amanu nang Chrysostom, at makanian ing paliwanag ning kayang moral a turu.

Uling maglaram ka, O makulung manisira, king pamagbaluktut mu karing amanu ning talaturu—a sinabi tungkul karing katawan da ring makasalanan—at pamangamit mu kareti karing banal a relikya da ring Banal: at kabang e na, kapamilatan da mismu ding amanung deta, pupurian la detang alang patugut a kakiyak para karing karelang mete, gagamitan mu la para isumbat karing ortodoksung maniwala a mayap a magpugue karing relikya da ring banal na ning Dios.

Kaduang Pamanisipan

Ding kutkutan at relikya da ring makasalanan, tutu la kayang makapante karing kutkutan at relikya da ring Banal?

Lipat ning tutu ya pin a, agpang king matulid a pamangusga ning Dios, metung mu ing kamatayan para karing sablang tau—ing kaladua misian ya king katawan—antimo ing sasabian ning Apostol: 'Mitalaga ya ing metung a pamamate para karing tau' ([244] ); anti mo reng e mabilang a makasalanan a mete, makanian mu naman reng e mabilang a banal: uling karapatdapat ya ing katawan ning tau, a menibat king gabun—maka-makasalanan ya man o makatwiran—a mibalik king gabun at manatili king pangabuluk ning kutkutan angga king Aldo ning Pamanusga; dapot ing kamatayan ning metung a makasalanan e ya kapareu ning metung a makatwiran. Ing kamatayan da ring matulid makagalang ya, agpang king Salmo: 'Makagalang king panimanman ning Ginu ing kamatayan da ring Banal na' ([245] ); dapot ing kamatayan ning makasalanan e makagalang at makapahirap: 'Ing kamatayan ning makasalanan mapait ya' ([246] ). Inyang mete ya i Lazaro ing matulid, dela de ring anghel king salu nang Abraham; dapot inyang mete ya ing mabandi, tinangla ya karing mata na king Hades, kabang makapahirap ya ([247] ).

Uling nung makananu ing kamatayan ning metung a makasalanan e kapante ing kamatayan ning metung a matulid, makanian mu naman ing kutkutan at ding labi ning metung a makasalanan e kapante ing kutkutan at ding labi ning metung a matulid.

Ding tau ning Israel pepamua de ing Dios king ilang king kapamilatan ning pamamamus king manna at pamagnasa king karni; at linangis la, a sasabing: 'Ninu ing magkalub kekaming karni para kanan?'[248] ? Pinakán na la ning Ginu karing pugo a menuran ibat karing ulap; at kabang atyu pa ing laman karing asbuk da, siniklab ya ing mua ning Dios laban karela, at pete na la ring dakal karela [249] , at itang lugal meyaus yang 'Kutkutan ning Pagnasa', uling karin de kinutkut ding taung menasa king laman. Kaybat na niti, i Moises, ing lingkod ning Ginu, mete ya king labuad ning Moab, agpang king amanu ning Ginu; at inikut de, at anggang ngeni alang makibalu king lugal ning keang kutkutan [250] . Uling e ya mekulkul karing gamat da ring tau, nune karing gamat da ring anghel, anti ing papakit da ring amanu ning banal a Apostol Hudas, a sasabing: 'I Michael a Arkanghel, inyang pagdedebatian ne ing bangke nang Moises'[251] , at karing aliwang lugal. Keni, O talisira ning katutuan, inantabe me ing kabaung da ring mengamaw king laman at mesambut king mua ning Dios king kabaung ning alipan ning Ginu, ing banal a propeta Moises, a inikutkut da ring anghel? Ding banal a ninunu nang Kristo mete na la: Abraham, Isaac, Jacob at David: at i Joachim, a mayayaus mu namang Eliakim, Ari da ring Hudyo, a metung mu namang apu nang Kristo, a ing kamatayan na mismu ing Ginu ing menula king propesiya nang Jeremias, a sasabing: 'Mikutkut ya anti mong asnu, mabau at mitataglus king kilwal da ring pasbul ning Jerusalem'[252] . Keni, O i skismatiku, pante mu la wari ding mabau nang labi ning taung makasalanan a ini, kalupa da ring labi ning asnu, karing labi da ring taung matulid a deta?

Deng banal a propeta, a pete da reng Hudyos, mete la, at makanian mu naman detang pete karela. Keni, O palsung talaturu, ipante mu la ba deng kutkutan at bangke da reng mamamate kareng kutkutan at relikya da reng pete rang propeta?

I San Juan a Mánunáus kang Cristo, a pepugutan nang Herodes king páhikayat nang Herodias, mate ya, at makanian mu naman di Herodes at Herodias. Ikaw, kanian, ikumpara mo la wari ding butul da ri Herodes at Herodias karing relikya ning Mánunáus ning Ginu?

I Hudas a palsung apostol, ing traydor kang Kristo, mate ya king pamikakal; at ding banal a Apostol, ding tune talasuyu nang Kristo, mate la king miyayaliwang pamamartir para kang Kristo. Malyari la kayang ikumpara ding butul nang Hudas, kanita, karing relikya da ring banal a Apostol?

Ding banal a Pun Apostol a i Pedro at i Pablo mete la, a pinarusan kamatayan nang Nero; at i Nero, a pete karela, mete ya naman. A-kumpara me wari, kanita, ing bangke at kutkutan nang Nero karing relikya at kutkutan da ring Apostol a i Pedro at i Pablo?

At ding e-mabilang a aliwang banal a martir, mekaranas lang miyayaliwang kamatayan para king kapakanan nang Kristo; at detang menyakit karela—di Diocletian, Maximian, Julian the Apostate at aliwa pang manersegu—mete la naman. Ing butul da rening marok a manersegu, tutu kayang makapante ya king butul da ring banal a martir?

Mete ya i San Juan Crisostomo, kaybat neng pepaltag ning Reyna Eudoxia; ing Reyna Eudoxia, a pepaltag keya, mete ya naman, at ing kutkutan na mengalgal kilub ning 32 banua. At ninu ing makisubang itulid ing kutkutan nang Eudoxia king kutkutan nang Crisostomo?

Uling siguradu, ding kutkutan at relikya da ring makasalanan e la makapante karing kutkutan at relikya da ring banal a alipan ning Dios.

Katlung Pamanisipan

Nanu ing pamiyaliwa pilatan da ring kabaung at relikya da ring makasalanan at detang karing banal?

Ini ing pamiyaliwa: ing taung makasalanan, uling meging kalaban ne ning Dios, makasalanan la reng butul na; kabang ing banal a tau, uling meging kaluguran ne ning Dios, banal la reng butul na. Tungkul karing butul da ring makasalanan, sasabian na ning salmista: 'Mikalat la ring butul da king Hades' ([253] ); ing buri nang sabian, malapit la karing parusa ning Hades: kaibat dang misanmetung pasibayu karing kaladua da king pangkabilugan a pamanyubling-bie, agad lang munta king Hades ban magdusa karing alang-anggang parusa. Tungkul naman kareng butul da reng matulid, ing pareung salmista sasabian na: 'Ing Ginu ing mag-ingat kareng eganaganang butul da; alang metung man kareti ing mabali'[254] ; anti la mong maulagang pibandian, makasalikut king yatu para mapanatili, agyang king ustung panaun idala la kareng banuang pibandian. Ing katawan ning tau kening bie anti ya mong imalan ning kaladua: nung makananu ing katawan makasulud yang imalan, makanian murin ing kaladua makasulud ya king katawan; at nung makananu ing taung matudtud king bengi, tatanggal ya king imalan na, makanian murin ing kaladua tatanggal ya king katawan potang ing tau miparatang ya king alang-anggang pamanudtud. At nung ing kaladua ning metung a makasalanan a tau mako ya king kayang katawan, ing kayang katawan mitatapon ya king tambakan, kalupa ning gasgas a imalan ning metung a pulubi; dapot nung ing kaladua ning metung a banal a tau mako ya king kayang katawan, ing kayang katawan kalupa ne ning porpura ning ari—mahalaga at marangal a mepapanatili—a nung nu ya pasuludang pasibayu, ban manungkulan kayabe nang Kristo king banuang kayarian. Nung makananu ating pamiyaliwa pilatan ning gasgas a imalan ning metung a pulubi at ing porpura ning ari, makanian mu naman ating pamiyaliwa pilatan ning bangke ning metung a makasalanan at ding relikya ning metung a santu.

Deng demonyu manuknangan la pilatan da reng kabaung da reng marok, kalupa na ning gewa da kareng sementeryu da reng Griego, anti ing akakit kareng dakal a lugal king bie da reng santo. Ing Kagalang-galang Alipius a Stylite menuknangan ya king metung a malungkut a lugal, nung nu ating dakal a matuang tumbas a Griegu, at karin la menuknangan ding legiun da ring marusing a espiritu; uli na niti, ing lugal a ita tatakutan de ring sabla, at alang makalabas karin uli na ning maragul a takut a darala da ring demonyu [255] . Ating kawangis a makatala king bie ning Kagalang-galang a Falaleus: adwang pulung stadia manibat king siudad ning Sir, a mayayaus Gaval, atin metung a maragul a kutkutan, a atin makasabing sirang dambana ning pagan, metung a sementeryung Griyegu, at dakal a demonyung manuknangan karin. Ing lugal a ita metung yang panibatan ning takut para karing sablang lalabas; uling ding demonyu e la mu tatakut karing tau kapamilatan da ring paninap at pangitang, nune sasakitan da la at papaten ding tau at animal, at dakal la ding masasaktan; anyang abalitan na ini, ing Kagalang-galang Falaleus minta ya karin at menuknangan [256] . Ing Kagalang-galang a Macarius ning Ehipto, ibat king kayang pibubukud king Terinuf, at kaibat nang mengan king kayang apunan, linub ya king sementeryu da reng Griego para matudtud: karin atin lang mapilan a mangatuang butul Griego, at kinwa ne ing metung, at linukluk ne king lalam ning kayang buntuk. Anyang ikit da ring demonyu ing kayang katapangan, mengasbu la keya at buri deng takután; inya sinigaw la king siwala ning babai, a sasabing: 'O babai, munta ka king paliguan ban mandilu ka.' Kanita, ing metung pang demonyu, ibat king metung a bangeng butul a makakera lalam ning buntuk ning matua, pekibat na, a sasabing: 'Atin lang dayu a makakera babo ku, at e la makalapit.' Dapot ing matua e ya tinakut; mitmung tapang, tinampaling ne ing butul, at sinabi na: 'Talakad ka at munta ka, nung agyu mu'[257] . Ing metung, i Macarius a Kagalang-galang, a mayayaus Alexandrian, inyang linapit ya king sementeryu da reng matuang salamangkero a Egyptian a di Iannias at Iambrias, manga pitumpulu a demonyu king miyayaliwang itsura ing tinakas papunta keya, a sisigaw king maragul a mua: 'Nanu ing buri mu keni, Macarius? 'Bakit ka meko kekami? Bakit ka meko king kekaming place [258] ?'

Manibat kareting salese, malino a ding demonyu manuknangan la kareng kutkutan da ring makasalanan, king libutad da ring karelang butul.

Dapot, tatakutan da ring demonyu ding kutkutan at relikya da ring banal, at tatakas la kareti. Malapit king siudad ning Antioch, atin metung a lugal a mayayaus Daphne, nung nu, anyang panaun ning pamanyamba karing dios-diosan, atin makatalakad a templung pagan, at metung a demonyu ing menuknangan kilub ning dios-diosan, a mamye m a pakibat karing taung mangutang tungkul king nanu man. Dapot inyang, karing panaun nang Aring Constantius, anak nang Constantine, ding relikya ning banal a martir a i Babylus midala la king lugal a ita, ing demonyu agad yang tinimid at tinakas manibat karin, at ing dios-diosan meging tahimik ya [259] .

Makanian murin, malapit king Alexandria, atin metung a lugal a mayayaus Manufin, nung nu atin sadyang metung a matwang templo at tuknangan da reng demonyu; at makatakut ya ing lugal a ita, uling dakal a marok a espiritu ing menuknangan karin. Dapot inyang i San Cirilio, Patriarca ning Alexandria, dela na la ding marangal a relikya da ring banal a martir a di Cirio at Juan king lugal a ita, ing upaya da ring demonyo agad yang tinakas manibat karin [260] ; at e ne man makapagtaka ini: uling karing kutkutan at relikya da ring santo, manuknangan ya ing grasya ning Dios, a magliwanag king sabla, at bibisitan da la ring anghel ning Dios.

Anyang ding relikya ning Banal a Mumunang Martir a i Esteban dadalan la manibat Jerusalem papuntang Constantinople, ding siwala da ring anghel a magkanta king kapurian ning Dios dimdam la king angin babo da ring relikya, at metung a masamyung bau ing linto manibat king reliquaryo. Ding siwala da ring demonyu dimdam la naman manibat king marayu, a sisigaw: 'Kahabag-habag kekatamu, uling daratang ya i Esteban, at paten na katamu.' Oneng king bengi, metung a sulu ing linto babo da ring relikya ning santu [261] .

King siping ning kabaung ning Banal a Maragul a Martir Demetrius ning Thessaloniki, adwang anghel ning Dios ding ikit a makipagsalita king martir [262] . King siping ning kabaung nang San Pedro, Metropolitanu ning Mabilug a Russia, ing metung a kandila kusa yang sinindi, a ikit da ring sablang menakit, bilang tanda ning grasya ning Dios, a sinlag king kabaung ning kayang kaluguran a alipan. Anyang atuklasan la ding relikya nang Kagalang-galang Theodosius ning Kweba, metung a sala a kalupa ning abak ing ikit dang sisidlag babo ning kweba king kapitangang bengi, at dakal a kandila ing ikit dang saslag [263] . Makanyan ing pamagparangal ning Dios karing relikya da ring Kayang baluarti!

Nung makananu ya kalaki ing pamiyaliwa pilatan ning e karapat-dapat at ing marangal, pilatan ning metung a manuknangan king impyernu at metung a memalen ning banua, pilatan ning metung a madalumdum a demonyu at metung a Anghel ning Sala: makanian murin kalaki ing pamiyaliwa pilatan ding kabaung at relikya da ring makasalanan at ding karelang banal a alipan ning Dios.

Bukud pa kanita, atin mu namang maragul a pamiyaliwa keni: ding kabaung da ring makasalanan mitmu la king mabau a butul at king sari-saring karinat; kabang ding kutkutan da ring banal malinis la, atin lang e masisirang labi, mamagus lang mayumung banglu, at ding aliwa mamagus la pang myrrh, anti kanitang minunang panaun ning Banal a Maragul a Martir Demetrius a Mamye Myrrh at ning Banal a Maragul a Martir Euphemia a Pekapuri [264] ; at king Russia, king siyudad a pang-ari ning Kazan, ding relikya nang San Gury, metung a alagad nang Kristo, memagus lang myrrh; at kareng Banal a Kweba ning Kyiv, akit la reng bumbunan a mamagus myrrh [265] . Deng butul da reng makasalanan ala lang nanumang upaya para kumayap; dapot deng butul da reng banal magkalub lang pamanulu kareng maniwala, anti ing akit kareng bie da reng banal kareng dakal a lugal; at nanu ing makapagmulala keni? Uling e mu ring mabie gamat ning banal a Apostol Pablo, nune pati na ring kayang panyu at ding basan a mitmuan pawas ibat king kayang buntuk, inyang mitapat la karing masakit, pekayap da la ring karelang sakit [266] ; lalu na pin, kaybat ning kayang kamatayan, mas mayupaya la ring kayang relikya—at ding relikya ning balang talasuyu ning Dios—ban magkalub king pamanulu. E ta wari babasan king Banal a Kasulatan a inyang ing bangke ning metung a mete lalaki inugse ya king kutkutan ning banal a propeta Elisha, at dinanup ne ing butul nang Elisha, itang mismung mete a inugse mebie ya, tinikdo ya king sarili nang bitis[267] , at muli yang mabie? Dapot para karing butul da ring makasalanan, nu ya maramdam ing anti kanita? Alang wari, kanita, maragul a pamiyaliwa pilatan da ring kutkutan at butul da ring makasalanan, at ding relikya da ring banal? Ing pekamaragul a pamiyaliwa da yapin ini: king Tauling Aldo, potang ing siwala ning trumpeta ning Arkanghel gisingan na la ding eganaganang mete manibat pa king umpisa ning panaun ibat king tudtud ning kamatayan, kanita ding katawan da ring matulid, a mebie na, talakad la para king pamanyubling bie para king byé, kabang ding katawan da ring makasalanan talakad la para king pamanyubling pamangusga. Ding katawan da ring matulid sumlag la anti mong aldo king Kayarian ning Banua; kabang ding katawan da ring marok matuling la anti mong uling, alingasngas, pitch, at ing Etiopian ning impyernu. Ninu, kanita, ing ngeni mangahas a ituring a pareu la ding butul da ring makasalanan at ding relikya da ring banal, o ituring la ding relikya da ring banal a kapante da ring relikya da ring makasalanan? Metung mu ing heretiku at kalaban ning Banal a Pisamban, anak ning demonyu at talapagmana ning impyernu.

4 a PAMAG-ISIP

Karapat-dapat ya bang parangalan ding relikya da ring Banal, at bakit la dapat parangalan?

Karapat-dapat ing sumamba kareng relikya da reng banal:

1) Uling misan la pang misanmetung karing karelang banal a kaladua, at mabie la, at manungkulan kayabe nang Kristo. Nung makananu tang parangalan ing ari e mu kabang gising ya nune pati na kabang matudtud ya, uling balu tang mibangun ya ibat king kayang pamanudtud at makipagsalita kekatamu: makanian mu naman dapat tang parangalan ding banal a talasuyu ning Dios, a magnasang maging kapareu nang mamuntukan ning Kristo, agyang ngeni matudtud la karing karelang katawan, dapat talang parangalan; uling magbangon la ibat king pangamate, at nasa tamu ing maging karapat-dapat king karelang pamakikayabe.

2) Karapat-dapat ing parangalan la ding relikya da ring Banal: uling ing Dios Mismo ing magparangal karela, anti ing mesabi na, ing magbanté karela kapamilatan da ring keang anghel, ing magliwanag karela kapamilatan ning keang grasya, at ing magkalub karela king upaya ning pamanulu.

3) Karapat-dapat ing sumamba kareng relikya da reng Banal: uling ding karelang katawan a mortal isulud la king e-mabubuluk, at ding karelang katawan a mortal isulud la king e-kamatayan, at itas la manibat king yatu papunta banua a maki kaluwalhatian, king katni ning tula.

4) Karapat-dapat ing sumamba kareng relikya da reng Banal; uling ila ing maging tuknangan ning ligayang banwa, ding sisidlan da reng karelang kaladuang meging banal, bituin a sislag king kalawakan, aldo a pekamaslag, e la kumupas, e la mababawasan, manatili lang kapilanman king kasaganan ning grasya at ligaya ning Dios, a e malyaring akitanggal.

5) Karapat-dapat ing sumamba kareng relikya da reng Banal: uling, kaybat dang misanib kareng karelang kaladua, ila reng maging kapwa-mamamayan da reng Anghel, kakampi da reng Arkanghel, ing kawangis da ring Kerubin at Serubin, ding magdalang makislap a korona, pekamarangal, pekamaluwalhati, makatalakad king arapan ning trono ning Banal a kaluwalhatian, kayabe ning Dios, kaluguran a anak ning Dios Ibpang Atas, talapagmana ning bye alang angga.

6) Karapat-dapat ing parangalan la ding reliquias da ring Banal, a ding kaladua da, makapainawa la karing lugal ning sala at makatalakad la king arapan ning Dios, panalangin tamu a mamagitna la para kekatamu king Aring Ginu; at paniwalan tamu a mamagitna la, at uli na niti mismu, dapat lang parangalan kekatamu, uling mamagitna la para kekatamu. Mipapaniguru tamu kanini kapamilatan ning Banal a Kasulatan, king Kaduang Libru da ring Maccabeus, kapitulu 15, a sasalita king i Judas Maccabeus mekakit ya king banal a propeta Jeremias, a linto kea pilang banua kaybat ning keang kamatayan, kayabe i Onias ing pun paring saserdote; a makasulat anti kanini: Ikit ne (i Judas Maccabeus) ing panyerang ini: I Onias, ing dating pun paring banal, mayap at matulid a tau, mapagkumbaba king itsura, malumanay king ugali at matenakan king pamagsalita, a manibat king kayanakan na inialay ne ing sarili na king eganaganang mayap, a makatas la ding gamat na at manalangin para king kabilugan a bansang Hudyo, ikit ya [268] . Kanita, linto ya ing metung a lalaki, makapagmulala king kayang buak a abu at ligaya, at ing maragul a sala ing makapadurut kea; at i Onias sinabi na: 'Iti ya ing kaluguran a kapatad, a dakal manalangin para king balen at para king banal a lunsud, i Jeremias, ing propeta ning Dios.' Kanita, inunat neng Jeremias ing wanan nang gamat at binie ne kang Judas Maccabeus ing metung a gintung espada, kabang sasabian na: 'Tanggapan me ining banal a espada—metung a regalu ibat king Dios—a gamitan mu para durugan la ding kalaban mu.' Manibat king panyatang a ini, malino a ding banal a alipan ning Dios, kaibat ning karelang kamatayan, manalangin la para kekatamu king Dios at sasaup la kekatamu, anti mo ing gewa nang San Jeremias kang Judas Macabeo laban karing kalaban na. Uli na niti, dapat tamung parangalan ding karelang banal a relikya bilang kekatamung talasaup at tagapamagitan king arapan ning Dios.

7) Karapat-dapat ing sumamba kareng relikya da reng Banal: uling ding karelang banal a kaladua balu da at akakit ing parangal a ibibye tamu kareng karelang kagalang-galang a relikya, at uli na niti mamamagitan la para kekatamu king arapan nang Kristo ing Ginu tamu, anti ing balu ibat king banal a martir Uar, a ing kapistahan na king ika-19 ning Oktubre, a linto kang bendisyunadung Cleopatra, metung a talapagmahal at talapagkilala karing kayang relikya, at sinabi: 'Nakalimutan ku wari ding birtud a pepakit mu kanaku king Ehipto at king dalan? O isipan mu wari eku dimdam inyang kinwa me ing katawan ku ibat karing bangke da ring animal at linage me king kuwartu mung pangkaturugan? Eku wari parating pakiramdaman ding panalangin mu, at eku wari manalangin king Dios para keka? Uling mumuna kung minakimudmud king Dios para king kekayung pamilya, a kayabe yung tinikdo kanaku king kutkutan, ban mapatawad la ding karelang kasalanan; at kinanta ku tungkul king anak yung lalaki king Aring banwa king host [269] , at aliwa pa.

8) Karapat-dapat ing parangalan la ding relikya da ring Banal, uling ding aliwa karela binuhus de ing karelang daya para kang Kristo, kabang ding aliwa, king pamamaté da king sarili aldo-aldo, meging lang kusang-lub a martir a e mekabuhus daya, at ding aliwa naman pepalyaw de ing Dios kapamilatan da ring karelang matulid a gawa. Itamu naman ngeni, kabang makatiman tamu kareng karelang banal a relikya, agaganaka tamu ding karelang gawa at obra at ding eganaganang mayap a dapat a ikinaligaya da kang Kristo Dios king bie a ini; at makatanggap tamung maragul a pakinabang para king kaladua tamu ibat kareng banal a salese ning karelang bie, at mibibigyan tamung inspirasyun king karelang alimbawa ban akaligaya ya ing Dios.

9) Karapat-dapat ing parangalan la ding relikya da ring Banal bilang marangal a kaluguran ning Dios, a tungkul karela sinabi nang David king Dios: 'Ding kaluguran mu, O Dios, pekamal ya kanaku'[270] !

10) Karapat-dapat yang parangalan ding relikya da ring Banal, ban king kapamilatan da, ing Dios Mismo ya ing parangalan tamu, Ya a makapagmulala karing Keyang Banal at parangalan la karela.

5TH CONSIDERATION

Kapilan ya pa megumpisa ing pamanggalang kareng relikya da ring Banal?

Ating metung a kapanipaniwalang salese ibat kang Santiago ning Edessa, a meging talaturu nang San Efren, a i Noe, inyang lulub ya king daung bayu ing Delap, kinwa na la ding marangal a relikya nang Adan ibat king kutkutan at dela na la king daung kayabe na, king pag-asang king kapamilatan da ring karelang panalangin, miligtas ya king Delap. Kaybat ning Delap, pinamahagi na la kareng atlu nang anak; kang Sem, ing kayang panganay, binye ne ing pekamarangal a dake – ing noo nang Adan – at inutus neng manuknangan king gabun nung nu ya kaybat mitatag ing Jerusalem. I Sem, king probidensya ning Dios at king kaloob a propetiku a binye ning Dios kaya, linibing ne ing noo nang Adan king metung a matas a lugal, e malaut king lugal nung nu ya mitikdo ing Jerusalem, at kaibat nang gawang maragul a burol king babo ning noo, inaus ne iting 'Lugal ning Noo', ibat king noo nang Adan a makalibing karin, nung nu ya kaybat pinili ning Ginu tamung i Kristo a ipako. Manibat kaniting salese, malino ya ing pamanggalang karing relikya da ring Banal megumpisa ya king matuwid a i Noe.

Balu tamu pa, a ding reliquias ning marangal a Jose, a mete king Ehipto, maragul ing pamanggalang da ring Israelita kareti; uling dela da la manibat Ehipto papunta king Lupang Pangaku, at inlub da la king marangal a pamaglibing king balen nang Jacob a mayayaus Shechem (a kaybat mekilala bilang Sychar). Isipan tamu, kanita, nung makananu lang dakal kareng tau ning Israel ding mete king Ehipto, dapot ding relikya mu nang Jose ding dela ra manibat karin; uling ya kabud ing matulid at banal, at metung a maragul a talasuyu ning Dios, anti ing papatunayan ning bie na.

At e la wari ding relikya ning banal a propeta Elisha—a king pamandayu na, metingug ya king bye ing metung a mete [271] , anti ing sinabi ta na kanita—pinarangal da la ring Israelita?

At sasabian na ning Ebanghelyo a king Jerusalem, karing panaun nang Kristo, mitatag la ding kutkutan da ring propeta, at ding kutkutan da ring matulid pinarangalan la bilang parangal karing karelang banal a relikya. Malyari mung sabian: 'E wari pinuri nang Kristo ing Ginu ding tau ning Jerusalem para karing anti kaniting dapat, dapot sinita na la pa, uling sinabi Na karela: "Kahabagan kekayu, mga eskriba at Fariseo, uling gagawan yu la ding kutkutan da ring propeta at papalagu yu la ding kutkutan da ring matulid"[272] , at aliwa pa.' Mekibat ya i San Teofilacto kanini, at sinabi na: Pagsabian na la, ali uling gewa da la ding kutkutan da ring propeta—uling metung yang mayap a gawa iti—nune uling gewa ra iti king pamagkunwari. Angga keni i Teofilacto. Makinig kayu, nung makanian, king sangkan nung bakit sasabian na at babastusan ning Ginu ding tau ning Jerusalem; aliwa uli ning pamagpaparake king kutkutan da ring propeta, a metung a mayap a gawa, nune uli ning karelang pamagkunwari at ing marok a nasa a atyu karela kang Kristo Ginu, at uli ning karelang malinong kabutangan, uling sinabi da: 'Nung mabie kami sana karing aldo da ring kekaming tata, e mi la sana pete ding propeta.' Makanian la sinabi, dapot isasanay de ing sarili da king pamakamate, manintun nung makananu reng paten ing mismung Anak ning Dios, a pinagsabian da ring Propeta; uli na niti sinabi na ning Ginu karela: 'Kahabag-habag kekayu, mga eskriba at Pariseo, ikayung mga hipokrito.' Malino naman kekatamu, dapot, a agyang king panaun nang Cristo, ding relikya da ring santo pinarangalan la king Israel.

King bayung panaun ning grasya, kaybat ning Pamanyubling Mebie nang Kristo, inyang ing banal a Ebanghelista Lucas, kabang mangaral ya tungkul kang Kristo at maglakbe kareng dakal a lunsud at rehiyon, miras ya king lunsud ning Sebaste, nung nu la makatagu ding relikya nang San Juan a Maminyus, at manibat karin, king planung pamaglakbe na pabalik king kayang lahing Antioquia, nais nang isabe at dalan ing bangke nang San Juan a Maminyus a Manimuna, a e masisira at buu [273] ; dapot e iti meging posible, uling ding manuknangan king Sebaste, a pekamahalaga at masusing migbanté karing relikya ning Mánguna, e la migpayag a ibye la reti. Uli na niti, kinwa na mung San Lucas a Ebanghelista ing wanan a gamat ning banal a katawan a ita—ing gamat a minyoldan king Ginu tamung Jesu-Cristo— Ing wanan a gamat na mu ning banal a katawan a ita—ing gamat a menbinyag king Ginu tamung i Hesukristo— Sinulat ne ini i Simeon MetaFrast king kayang sermon tungkul king pamaglipat ning gamat nang Juan a Maminyag. Dela ne i San Lucas a Ebanghelista at dela ne king kayang siyudad ning Antioquia, antimo metung a maulagang pibandian, bilang pasalamat king siyudad king pamipalaki kaya karin: at manibat kanita, ing banal a gamat ning Manguunang Mibabandi menatili ya king maragul a pamanggalang karing mananampalataya ning Antioquia; uling dakal a milagru ing milyari kapamilatan na niti. Sinulat ne ini i Simeon Metaphrastes king kayang talumpati tungkul king pamaglipat ning gamat ning Mánimuna.

Tungkul naman king nung makananu lang atuklasan ding marangal a relikya ning Banal a Mumunang Martir a i Esteban, nung nanung mga milagru ing milyari kapamilatan da, at nung makananu rang sinamba ding manalampat ding marangal a relikya a reta, lawen ya ing kadwang aldo ning bulan ning Agosto king [274] .

At ding e-mabilang a salese tungkul kareng milagru at makapagpanulu a relikya da ring Banal, at ing pamanggalang a binye karela, mayakit la king Lives of the Saints; ala nang sapat a oras keni para iladlad la king detalyadu. Malyaring la basan ding makatuking link ibat king : tungkul karing milagrosung relikya nang San Nicolas, ing Banal a Apostol nang Cristo [275] ; tungkul karing makapagpanulung relikya nang Santa Mina a Martir [276] ; at tungkul karing kagalang-galang a relikya nang San Demetrio ing Maragul a Martir [277] , at i Santa Eufimia ing Maragul a Martir, ing Pekadakilang Pupurian, nung kenu ya migpulung ing mga banal ibat king mabilug a yatu para sumamba [278] ; at tungkul karing relikya da ring aliwang santo, a maluat nang igagalang king debosyon da ring mananampalataya, akit mu la reti king sanumang dake karing libru ning Pisamban.

Uling maglaram ya itang maling talapagsalin, a pipilipit na la ding amanu nang San Crisostomo—a sinabi tungkul karing kutkutan at bangke da ring makasalanan—ban isipan ing marok karing relikya da ring santo, at ban gulwan la ding magdalang galang karela, at ausan na lang demonyu; ya mismu metung yang demonyu king laman at kasabwat da ring demonyu.

Kabanata 16. Tungkul karing Tauling Aldo

Abalitan mi mu naman a ding palsung talaturu ning Bryn, mali ing pamangaintindi kareng amanu da reng talaturu at sasabian da ing kasalukuyang panaun ya ing mismung tauling aldo, mangaral lang pasikretu kareng karaniwang tau a king kasalukuyang panaun e na posible para kaninuman a manuknangan kareng balen at baryu ing miligtas, maliban kareng sarili dang disyertu ning Bryn. Ing karelang maling turu abalitan mi ya king makatuki:

Metung a lobo ibat karing disyertu ning Bryn, a makabisti anting tupa, linub ya king Rostov, dapot agpang king ugali na, lihim neng darakpan ing kawan nang Kristo. At anyang miras ya king metung a banal at marangal a tau, a manayang makakit yang dakal a pera karin, at buri neng akit at idala king sarili nang tuknangan, sinabi na: 'Ala nang kaligtasan para kekayu a manuknangan keni kareng lunsud, uling malapit na ing katataulian a panaun, at mag-ari ne ing Antikristo king yatu, at malapit ne ing makatakut a Aldo ning Pamangusga, at ding pisamban ngeni anti la nang kuwadra, at ding pari anti la nang lobo, kabang ding kekayung panalangin kasuklam-suklam la king arapan ning Dios; uling ing Dios likuan na na kayu; e na la daramdaman ding kekayung panalangin at e na tatanggapan ing kekayung pamag-ayunu; at agyang pututan yu la pa ding sarili yung katawan, mamye mabayat a bye at magpursigi king eganagana, e yu ya agyung pasayan ing Dios, uling ing eganaganang gagawan yu makasumami ne Keya. King kekatamung disyerto at hermitage mu manuknangan ing Dios; karin na ikit ing lupa na, at karin na la mu daramdaman ding manalangin keya at sasagip na la.

Kanian, linoku ne itang tau; dapot ing meloku, uling protektadu ne ning Dios, eya meloku king tutu; at kaibat, mibalita ya ini kekami king kekaming kababan lub, dapot kanita, itang lobo mewala neng alang bakas. Manibat kanita, abalitan mi na a ating mga lobo a lulwal ibat karing disyertu ning Bryn papunta karing aliwang balen at baryu ning kekaming diyosesis. Kapamilatan ning makanining maling turu, liloku da at dadakpan de ing kawan nang Kristo. Para suportan ing karelang maling turu, babanggitan de ing amanu nang San Hipolito, at mali ing pamag-interpreta da kaniti.

I San Hipólito, king kayang sermon para king Dominggo ning Pamamangan, sasabian na: 'Deng pisamban ning Dios maging la mung anting templo, at ing kasiran king pisamban atyu karing sablang lugal; deng Kasulatan e la pansinan, at aliwa pa [279] '; at king kasunod: 'Deng pastul maging la mung anting lobo, at kaluguran da ring pari ing kabutangan'; ding monghe at madre magnasa la kareng bage ning yatu, at aliwa pa; at pasibayu, mas marayu pa: dakal la ding tumakas kareng pamaglinlang na (ning Antikristo); uling akilala da ding keang mapanyirang patibung at ing kayabangan ning keang pamagpuri, at makatakas la king keang gamat, at magtagu la kareng bunduk at kareng kuweba, at king lua at pusung mapagkumbaba manalangin la king Dios a malugud king tau, at Iligtas na la karing patibung na, at iligtas na la karing mabagsik nang tukso, at king e makikita, ingatan na la king gamat na detang matapat at makatwirang manalig kea. Akit yu nung makananu lang dapat mag-ayunu at manalangin ding banal ning panaun a ita? Ding manuknangan kareng lunsud at baryu, mag-ingat la, uling makananu la kasakit ding panaun at aldo [280] . Angga keni i Hippolytus.

Anti kaniti ing interpretasyun da karing amanu nang San Hipólito: uling ing wakas atyu na king pasbul at malapit ne ing panaun; uling ding pisamban aliwa na lang pisamban, nune simpling dambana at kuwadra; ding pastul at pari aliwa na lang pastul o pari, nune lobo; karing balen at baryu, mabagsik la ding panaun at aldo; uling ing Diyos tinikdo ya lupa kareng balen at baryu: ing Diyos sasalban na la reng magsilung at manalangin kareng bunduk, kareng ilang, at kareng kueba; uling detang e magsilung kareng bunduk, ilang, at kueba, dapot manuknangan la kareng balen at baryu, e la misasalba; uling ing Dios manuknangan ya mu kareng kekatamung hermitage king disyerto, at daramdaman na la mu reng kekatamung panalangin, at iligtas na la mu itamu; dapot ikayu, a manuknangan kareng balen at baryu, lubus kayung malili; uling ing Dios e na la daramdaman reng kekayung panalangin at e na la tatanggapan reng kekayung gawa.

Anti kanita ing interpretasyun karing amanu nang Hippolytus a binye da ring palsung talaturu ning Bryn, a sasabian dang ing sangkan ning eganaganang gulu kilub ning Pisamban, ing kasiran da ring talaserbisyu, at ing kalagayan ning espiritwal a pangasira karing eganaganang manuknangan karing balen at baryu—antimo bang alang kaligtasan—keti king metung a isipan: a ing katataulian a panaun datang na. At king metung a puntung ini, antimo king metung a pundasyun, titikdo ra ing karelang maling aral, sasabian dang dinatang na la ding tauling aldo; antimo ing eganaganang malilyari e ya uli da ring kautusan at paintulut ning Dios, nune uli na kanu ning ausan dang 'tauling aldo'; at antimo aliwa ing Dios ing magdalang eganaganang bage a malilyari, nune ing 'tauling aldo'; at antimo aliwa ing Dios ing magligtas o e magligtas kaninu man ing buri Na, nune ing 'tauling aldo'.

Uli na niti, ban ing karelang malating pundasyun masira ya, at ing karelang maling interpretasyun mibuklat ya at miburi, isipan tamu la ding makatuking puntus:

1) Nanu ya ing panaun, at atin ya waring daraptan ing panaun king sarili nang kaburyan?

2) Ing ausan dang 'tauling panaun' gagawa na la waring puru mung templo at kuwadra ding pisamban ning Dios?

3) King sanung panaun la maging simpling templo ding pisamban ning Dios?

4) Dinatang na wari ing panaun king estadung Ruso nung kapilan, kareng balen at baryu, ding pisamban maging la mung lugal a pipanyamban at kamalig?

5) Kareng tauling aldo a reni, sinu la reng pastul a meging lobo?

6) Karening tauling at makatakut a panaun, liliku Ne wari ning Dios ing Keang lupa kareng matapat, pareu kareng balen at baryu?

7) Ing Dios, king kasalukuyan, atuknang ya mu kareng ilang, at tatanggapan na la mu reng panalangin ibat karin, at iligtas na la mu reng manuknangan karin?

8) Ing kaligtasan da ring kaladua ning tau makasalalay ya ba king panaun at lugal?

MUMUNANG PAMAG-ISIP

Nanu ya ing panaun, at atin ya waring daraptan ing panaun king sarili na?

Ing panaun ya ing sukad na ning makakit a yatu, na ning bie tamu, at na ning eganaganang malilyari lalam ning banwa agpang king kautusan ning Dios, a susukadan karing aldo, bulan, banwa, dinalan a pulu at libu-libung banwa. Ing panaun makabangal ya king atlung dake: ing milabas, ing kasalukuyan, at ing paintungulan. Ing milabas balu ta ya bilang meging, dapot meglabas ne at mewala, uling e ne man mibalik. Nung ing paintungulan naman, panayan ta ya, dapot e ta balu nung nanu ya maging. Nung para naman king kasalukuyan, isipan tamu atin tamu kaniti, dapot ala tamung tutung atin nune mu ing metung a saglit a penandit, a mayayaus 'ngeni'; ngeni ya, at agad yang mawawala, uling milabas ne. Pasibayu, ating aliwang maging 'ngeni', at ita man mawawala ya mu naman: kalupa na, kareng oras a daralan at magkasunud, ding minutu magkasunud la a alang patad; at kalupa na murin, king metung a karuwakyang gagalo, ing gulung e ya manatiling king metung a lugal, dapot alang patugut yang mamagus manibat king metung a lugal papunta king aliwa: makanian ya mu naman ing kasalukuyan ning bie tamu ngeni—e ya tatagal, dapot alang patugut yang mamagus; at ing kekatamung 'ngeni' anti ya mong angganan pilatan ning milabas at ning paintungulan, a magwakas king milabas kabang sisimulan ne ing paintungulan. At anti mo king metung a libru atin yang tuldik, a pipaghiwalay king metung a pangungusap ibat king aliwa, a tatapos king metung a pangungusap kabang sisimulan ne ing tutuki; dapot kabang ing tuldik manatili ya king metung a lugal, ing kasalukuyan tamung penandit—ing 'ngeni' a sasabyan tamu—e ya malyaring manatili, nune mamagus ya, anti mong patak a mamagus pababa, magiwan bakas king likuan na at magpatuluy pasulong, angga king kumitid ya at mamala.

Ing saglit a kasalukuyan a panaun ning bie tamu, ngeni, atin ya kayang gawan king sarili nang kaburyan, gawang o siran? Mamye king ninuman, o kumang king ninuman? Ala talaga, liban kareng purung ilusion; dapot dening ilusion a reni kasing saglit la mu ning ayup king banwa, o barkung daralan king dagat a itutulak ning angin, o pana ibat king makakambyung busog, o bala ning kanyun a pinaltog ibat king makabardung kanyun—makanyan ya ing daloy ning kekatamung oras, a e mamuknang agyang king pekamuyang saglit. Uli na niti, makananu ya man ing kasalukuyang penandit—a e tatagal dapot alang patugut a mamagus—makagawang nanuman king sarili nang kaburian? Aliwa wari ing Dios ing gagawang eganagana, kikimut kapilan man Nung kapilan Niya buri, e na pansinan ing panaun? Uling ali la wari ding eganaganang panaun—ding banua, ding aldo at ding oras—atilu king Kayang banal a gamat? Uli na niti mismung sangkan, inyang mengutang la ring Apostol king Ginu Kristo kaybat na ning Keyang Pamanyubling Mebie, a sasabing, 'Ginu, ibalik Mu ya wari ngeni ing kayarian king Israel?', pekibat na la, a sasabing, 'E para kekayung abalu ding panaun o panaun a pepili na ning Ibpa kilub na ning sarili nang upaya'[281] . King aysá, déng iskismátiku ibibasi da ing karélang maling turu king kasalukuyáng panaun, a ausan dang 'tauling aldo', at úli na niti, sasabian dang atin lang karapatan a siran ing banal a pisamban, palayásan déng pári, at ilako ing kaligtasan karéng manuknangan karing balen at baryu. Ing Dios, a gagawang eganagana, meyalilan ya wari king pamaglipas ning panaun? Ing upaya ning Dios, a magligtas king lahi ning tau, mekapuy ya wari king pamaglipas ning panaun? Mas masikan ya wari ing panaun kesa king Dios, at ya ing mandikta king Dios?

Sabian yu—antimo ing isusulat ning metung a pari—a ating panaun para king balang bage lalam ning banua: panaun para mibait, at panaun para mate; panaun para mananam, at panaun para manabak king tinanam; panaun para manabag, at panaun para magtalakad; panaun para kiyak, at panaun para tawa; panaun para king pamangangis, at panaun para king pamagsaya; panaun para king pamikalat batu, at panaun para king pamitipun them [282] , at aliwa pa. Uling ing eganaganang gagawan lalam banua, gagawan ya king sarili nang panaun. Pakibatan ku: ing eganaganang gagawan lalam banua, gagawan ya king sarili nang panaun; dapot aliwa ing panaun ing mismung gagawang bage a reni, nune ing Dios ya ing magpanatili at magtalaga king eganagana, at ding tau, a lelangan ning Dios, ila ring gagawang karelang obra king ustung panaun.

Dating datang ing panaun ning pamag-arar at pamagtanaman; ing panaun ba mismu ing mag-arar at magtanam nung alang tau? Dating datang ing panaun ning pamamupul at pamag-ani king bunga; ing panaun ba mismu ing mamupul at mag-ani, at aliwa ring tau? At nung nu alang tau, dapot ing gabun mu ing ilang, atin wari karin pamag-arar at pamagtanaman at pamamupul, agyang datang pa ing panaun ning pamag-arar at pamagtanaman at pamamupul? Uling malinaw a aliwa ing panaun ing kikimut, nune ing Dios; at agpang king planu ning Dios, ding tau kikimut la king karelang sariling panaun, uling ing Miglalang tinuldu yang panaun para king karelang bye at gawa.

Dapot nung aliwa ing panaun ing kikimut, nune ing Dios, at ding tau papanatilian la ning Dios, makananu na nung makanian agawa ning kasalukuyang panaun ing ilako ing kabanalan da ring pisamban, at pigilan la ding pari king pamangawa kareng karelang katungkulan bilang pari, at pigilan la reng taung manuknangan kareng balen at baryu king panga-kamit da king karelang kaligtasan, ban e la miligtas king kasalukuyang panaun, kalupa da reng Ortodoksung Kristiyanu ning minunang panaun a miligtas? E ne wari babasan ing Apostol kareng balen at baryu, a sasabing: 'Lawen yu, ngeni ya ing katanggap-tanggap a panaun; lawen yu, ngeni ya ing aldo ning kaligtasan' ([283] )? Uling ninuman ing magnasang miligtas, balang panaun katanggap-tanggap yang panaun; balang panaun ya ing aldo ning kaligtasan.

Deng Brynians maglaram la, at itatalaga da karing tauling aldo ding bage a atyu king upaya at kaayusan ning Dios, dapot atyu la king malayang kaburian ning tau.

Sasabian da ring mapanghiwa-hiwalay: ing Apostol Pablo susulat ya kang Timoteo: 'Uling iti ing sigurado, a king tauling aldo datang la ring mapanganib a panaun: uling ding tau maging la mung mapagmahal king sarili da, mapagmahal king pera, mapagmalaki, mayabang, mapamintas, e masunuring anak, e mapagpasalamat, e banal, alang lugud, e makipayapa, bastus, mayabang, mapanyirang puri, mapanyira, alang pamaniglo, alang pakalulu, alang lugud, taksil, mapangahas, mitambak, kaluguran de ing ligaya kesa king kaluguran de ing Dios, atin lang itsurang kabanalan dapot tatanggian de ing kayang spower [284] , at aliwa pa. Uling deni ing tauling aldo, at ing kasalukuyang panaun marok ya; gagawan na lang marok, makasarili, mapagmahal king pera, mapang-abang, mapagmataas, at aliwa pa ding tau karing balen at baryu. At king pamangawa na karelang makanian, e na la papaintulutang miligtas; uling ala nang kaligtasan ngeni karing balen at baryu.

Ikatamu, nanupata, king pamitalake karing amanu da ring Apostol—ita pin, a marok la ring panaun at marok la ring tau, a liliku king kasiran—iprisinta ta ya ing metung a maleparan a pamagkontra laban king maling pangatuiran, a e makikilala king upaya da ring amanu da ring Apostol.

Tungkul karing panaun at karing tau.

Tungkul karing panaun, i San Juan Crisóstomo, ing talapaliwanag karing amanu da ring Apostol, pekibat na, sasabian na: 'Eyu la parusan ding aldo,' ngana ning Apostol, 'o ding panaun, nune ding taung mabibye karing aldong deta; uling kaugalian tamung magsalitang anti kanini: ding panaun marawak la o ali la marawak, depende karing milyari kilub da, depende karing tau.' Angga keni i Chrysostom. Pansinan la rening amanu nang Chrysostom: 'aliwa ring aldo, ni ring panaun, nune ring tau'—ing buri nang sabian, i Pablo e na sisian ding aldo o panaun, nune ring tau. Dapot king gilid na ning libru da ring pamitalake nang Chrysostom, salungat king interpretasyun a ita, makasulat: 'Mayap la ring aldo, dapot ing karokan da ring tau ya ing marok.' Kaya malino kekatamu a aliwa ring panaun ing gagawang marok karing tau, nune ring tau ing gagawang marok at malupit karing panaun; anti ing mismung sinabi ning Apostol; uling king pamanyabing 'datang la ring malupit a panaun', tinuru ne ing sangkan ning karelang kalupitan: 'Uling ring tau maging la mung malugud king sarili da,' at aliwa pa. E na sinabi, 'Deng tau maging la kanung marawak, uling datang la ding panaun ning kasakitan'; nune sinabi na, 'Datang la ding panaun ning kasakitan, uling deng tau maging la marawak': e na sisian ding panaun king karokan da ring tau, nune sisian na la ding tau para karing panaun ning kasakitan; uling aliwa ding panaun ing gagawang marawak karing tau, nune deng taung marawak ing gagawang panaun ning kasakitan. Uling ing balang panaun, a lelangan ning Dios, mayap ya at alang masakit a darala kaninu man; dapot ding taung marok, king pamangawa rang karokan king karelang bye, magdalang pamanyira la karing mayap a panaun, anya uli da ring karelang marok a gawa, ing panaun mayayaus yang marok at malupit a panaun.

Pero, balu ta naman a e mu king kasalukuyan a panaun at kening magulung panaun a reni atin lang taung (agpang karing amanu da ring Apostol) makasarili, makibandi, mapangta, mapagmataas, at aliwa pa. nune pati na murin k , ding panaun a minuna kekatamu, dakal la ding taung anti kaniti: at agyang king mismung panaun da ring Apostoles, a nung kaninu la inutus nang Pablo kang Timoteo a lumayu: 'Lumayu ka kareti,' ngana, '[285] '. Uling dakal la reng erehe karing panaun da ring Apostol, kalupa nang Simon a salamangkero, Menander, Carpocrates, Heres, ding Gnostics, at aliwa pa. E mu karing mabagsik a panaun a ita, inyang pápasukulan la ring Apostol, nune pati na bayu ing Kebaitan nang Cristo, e wari dakal la reng e mabilang a taung marok? Anti ing malinong pepalto ning mismung Apostol king kayang Epistula kang Timoteo, inyang aganaka na la ring adwang salamangkero ibat Ehipto, i Jannias at i Jambrius, a sinupak kang Moises; tungkul king talatang ini, sinulat ya i San Chrysostom: 'Peapakit na ini e mu ibat karing bayung panaun, nune pati na karing milabas a panaun; 'King pareung paralan,' ngana, 'linabanan de ri Jannius at Jambrius ing [286] nang Moises.' Bakit na ini gewa? Ba i Timoteo—o ninu man kekatamu—e ya maligalig potang lunto la ring taung marok. Uling nung atin lang makanitang tau king panaun nang Moises, at atin la pa mu ring makanitang tau kening panaun tamu, e makapagtaka a mayakit la naman kareng kekatamung kalibudtan. Angga king puntung ini, i Chrysostom. Nung makananu kareng minunang panaun ning kasakitan, agyang dakal la reng marok a tau, atin pa mu ring dakal a mayap, maka-Diyos, at banal a tau; makanian mu naman karening kasalukuyan, pangwakas a panaun ning kasakitan, king libutad da reng dakal a marok, atin la mu namang dakal a mayap; uling e la ngan makasarili, e la ngan makibandi king pera, e la ngan mayabang, e la ngan mapang-insultu, e la ngan mapanyirang-puri, e la ngan suwail kareng pengari da, e la ngan makakalingwan, e la ngan e matulid, e la ngan alang lugud, at aliwa pa. dapot ating pa muring dakal a mayakit ngeni a e makasarili, e gahaman, e mayabang, e mapagmataas, e mapanyirang-puri, o kalupa da reni: Nune, mapagkumbaba la, maluman la, e makyabe king yatu, tune makalugud king Dios, matuwid king karelang pamibie-bie, tune talasuyu ning Dios, at karapat-dapat king alang-anggang kaligtasan.

Uling ding sasabing ding tauling aldo at ding mabayat a panaun a darala da ring marok a tau ing makasagabal king kaligtasan da ring tau kareng balen at baryu, maglaram la.

Kaduang Pamanisip

Ing ausan dang 'tauling aldo' gagawa na la waring karaniwan mung templu at kuwadra ding pisamban ning Dios?

Nung, agpang king makaburak a turung iskismatik, ding 'tauling aldo' babayu de ing Pisamban ning Dios para maging simpling templo at kuwadra: kanita manibat pa king mismung umpisa ning banal a kasalpantayanan kang Kristo, manibat pa karing aldo da ring Apostol, alang metung man a Pisamban ning Dios king lalam ning banua, nune ding eganagana simpli la mung templo at kuwadra; uling ing tauling aldo megumpisa ne man ibat pa karing aldo ning pamanatili nang Kristo keti yatu kayabe da ring tau, at ibat karing aldo da ring Apostol.

Ing katataulian a aldo megumpisa ya karing aldo ning bye nang Kristo keti king yatu; ing Banal a Apostol Pablo magpatutu ya kanini, a sasabian na: 'Anyang miras ne ing kapupusan ning panaun, pepadala ne ning Dios ing Kayang bugtung Anak, a mibait king babai' ([287] ). 'Ing wakas ning panaun'—ita pin, ding tauling aldo—antimo ing pepaliwanag nang San Basilio Magmayestu king kayang panalangin bayu ing Komunyon, a sasabian na kang Kristo: 'Anak, kapante ning Ibpa alang umpisa at kayagnan kapilanman, uli ning maragul a pakalulu karing tauling aldo a reni, meging tau Ka at mekrusipisyu.'

Ing tauling aldo megumpisa ya karing aldo da ring Apostol, anti ing sasabian nang San Juan a Teologo: 'Anak, tauli neng oras; at anti ing dimdam yu na datang ya ing Antikristo, ngeni dakal la ring linto a antikristo'[288] ; at pasibayu sinabi na tungkul ketang Antikristo: 'Nung kenu dimdam yu na datang ya, at ngeni atyu ne keti king yatu'[289] . Iti ya ing banal a Apostol a, kabang mabie ya pa, sinulat na a malapit na la ding tauling aldo at atyu ne king yatu ing Antikristo.

Uling, agpang king isip a mapanghimagsik, manibat karing aldo nang Kristo at ding Apostol angga king kasalukuyan—manga 1,700 a banua o maigit pa—ing Antikristo manungkulan ne king yatu, at ding pisamban ning Dios e la man meging pisamban, nune la parating alang laman a templo at kuwadra; at ding sakramento a gagawan karin e la man meging sakramento: uling ing panaun ning tauling aldo magaganap ne manibat pa karing aldo nang Kristo at ding Apostol angga king kasalukuyan. Dapot ing mag-isip at magsalita king makanining paralan lubus yang kaburyan, makasira-kaladua, at heretikal. Uling balu nang balang tau a, manibat karing aldo da ring Apostol, ing pamitikdo karing pisamban ning Dios megumpisa ya king balang lugal nung nu sinlag ing banal a kasalpantayanan; at higit king kabilugan, i Constantine the Great, ing mumunang Cristianung emperador, kaybat nang mebukas isip at binuklat na ing kayang kayarian king banal a kasalpantayanan, mas lalu neng peparakal ing pamitalakad karing pisamban ning Dios, mitalakad yang pisamban king Jerusalem babo ning kutkutan nang Cristo, king Roma babo ning kutkutan da ring Apostoles, at karing aliwang lunsud: ing pamitalakad karing banal a pisamban, a megumpisa kanitang panaun a ita, magpatuluy angga king kasalukuyan kapamilatan ning grasya ning Dios karing Kristyanung gabun, at alang ninuman ing menaus karing pisamban ning Dios bilang simpling templo o kuwadra, agyang sasabyan da nang atyu na ing katataulian a aldo.

Uling maglaram la ding Brynians neng sasabian da king kening tauling aldo ding pisamban ning Dios gagawan lang simpling santuaryu o kamalig.

Katlung Pamanisipan

Kapilan la maging simpling templo ding pisamban ning Dios?

Ing sanumang bale malyari yang ituring makanian nung mesira ya at mebagsak, o, agyang eya mesira, alang makatuknang kaniti, at eya makakandadu o makabantay ninuman, dapot malyari yang lunguban da ring sablang lalabas, tau man o animal; kanitang panaun a ita, itang bale malyari yang tutung ausan, at ya pin: dapot nung ing metung a bale, agyang alang makatuknang kaniti, makakandadu ya at makabantayan ban alang makasira kaniti, itang bale e ya dapat ausang bale, nune metung a ating makibale.

Makanian mu naman, dapat neng aintindyan iti ning tau tungkul kareng banal a pisamban ning Dios: nung atin man a makanian kasira a e na malyaring sumamba king kilub na; o nung atin man, agyang e ya sira, dapot king sanumang sangkan, o uli ning kakaluluan, ala yang ustung pamang-gloriya king Dios king kilub na, dapot makakandadu ya at e papaburen masira: Ing makanian a pisamban malyari yang ikumpara king metung a simpling kapilya; dapot eya ing pekasimpli kareng kapilya, o agyang metung a kuwadra; uling babantenan ya at susubaybayan ning Dios manibat king katasan.

King Imperyung Ruso, atin lang makanitang pisamban; ding aliwa kareti, uli na ning sobrang sira da, e la makapagparangal king Dios king ustung paralan, kabang ding aliwa, agyang e la masira, manatili lang alang kanta uli na ning kakaluluan da ring tau at ding pari; uling king kekatamung diyosesis atin mapilan a baryu nung nu, agpang king utus ning Souvereno, ding tau milipat la karing aliwang distritu; ding klero, uling alang susúporta karela, likwan da la ding pisamban a deta, dapot ding pisamban a deta makakandadu la pa mu rin at paburen dang masira: detang pisamban, makalunus, ngeni anti la mung lugal a pipisanbaan, makatalakad a alang kanta, dapot e la man ding pekamapagkumbabang lugal a pipisanbaan; uling balang pisamban at lugal a inukula king Dios atin yang, manibat king aldo ning kayang pamag-ukula, metung a grasya ning Dios a atyu king kilub na. Uling king Matuang Tipan, itang mismung lugal nung nu i San Santiago, kabang maglakbe ya, mekatudtud ya at meninap yang makapagmulalang paninap—metung a eran a sasadsad king banua at ding anghel sasaka la't sasalbung king babo na—itang lugal atin yang grasya ning Dios a atyu king kilub na, uling inyang migising ya i Santiago, mipnu ya king pamangilabut at sinabi na: 'Metung yang makapangilabut a lugal ini; ali ya ini basta lugal, nune bale na ning Dios, at deni reng pasbul ning banua'[290] : nung makanian, lalu na pin king Bayung Tipan, deng lugal at pisamban a mekabanal king Pisamban ning Dios—agyang alang pamagkanta—makanyan man, e la malyaring ala ing presensya ning grasya ning Dios. Akit ta ya ing salitang ini king libru nang Santa Sophronius, Patriarka ning Jerusalem, a maki-pamagat *Limonar* (a mangabaldugang *Ing Hardin da ring Sampaga*), nung nu, king Kapitulo 4, makasulat ing makatuki: I Abba Leontius, abbot ning monasteryu ning kekatamung banal a tata Theodosius, sinabi na kekami, a sasabian na: kaybat ning pamagpalayas karing pantas ning Bayung Lavra, ding mangabiasang tau nang Origen, ding Ortodoksung ama a menuknangan king bayung Lavra a ita, at aku man menuknangan ku karin kayabe da king pareung bayung Lavra a ita. Metung a Dominggu, minta ku king pisamban para tanggapan ing Banal a Misteryu; at anyang linub ku, ikit ke ing metung a Anghel a makatalakad king wanan ning altar, at, uli ning maragul a takut, mibalik ku king kuwartu ku, nung nu ating siwala a dinatang kanaku, a sasabing: 'Uling ining altar ining mebiyasnan, inutus da kung manatili keni.' Dapot, mapapansin tamu a agyang ding Origenistang erehe menuknangan la karin bayu la ding Ortodoksung Ama at ginawa lang karelang erehing serbisyu, ing altar—a in-konsagru para king Dios ding Ortodoksu manibat pa king umpisa—e ya man mekulangan king presensya ning Anghel ning Dios. Pasibayu, king pareung libru, king Kapitulu 10, makasulat ya ing tungkul kang Abba Barnabas a eremita, a menuknangan karing kweba ning Jordan, at mengawang altar king kweba na at kinonsagru ne; Kaibat nang menatili karin king pilang banua, minalis ya king Lavra, a mayayaus Pirgia (minalis ya karin uli ning sakit king bitis na, nung nu atin pungul a linub at meging mabayat a paltos, at mabau ne ing bitis na). Kaybat nang meko king kweba, metung a mongheru, a magnasang manuknangan king kweba na, linub ya at ikit ne ing Anghel ning Dios a makatalakad king lele ning altar, at ing mongheru sinabi na king Anghel: 'Nanu ing gagawan mu keni?' Ing Anghel pekibat na: 'Uling ding lugal a reni me-konsagru la, inyasain la kanaku ning Dios.'

Papakit na niti a agyang ing metung a pisamban, king sanumang sangkan, ala yang pamagkanta, atin ya pa mu ring grasya ning Dios at ing alang patnang presensya ning metung a Anghel a magbanté kaniti. Tutu pin a ing metung a pisamban, a alang kanta, malyari yang ikumpara king metung a simpling santuaryu; dapot ing isipan mung metung ya mung simpling santuaryu, atin yang kasalanan, uling kasalanan ing ausan me iting kamalig. Uling i San Hipólito, king lalam, inaus na la reng pisamban ning Dios, nung mitagan lang alang tau, a 'kamalig', dapot in-alig na la mu kareng simpling santuaryu, gamit ing pamanyabing: 'deng pisamban ning Dios,' ngana, 'maging la anti mong simpling santuaryu'. Dapot ding schismatic, uling kamwa la karing pisamban ning Dios, king karelang marok a lub, e la menikumpara kareti karing kamalig nune pinilit dang sabian a kamalig la, a sasabing: 'ding pisamban kamalig la'. At e sana masyadung makapagmulala nung ausan da lang kamalig detang pisamban a alang kanta; dapot ing makapagmulala, e la mangarine. Uling e la man matatakut ausan lang e mu simpling lugal a samban a , nune pati na ring pisamban ning Dios—nung nu gagawan ing pang-aldoldo a pamagparangal king Dios, gaganapan ing sakripisyung alang daya, at bibie la ring eganaganang sakramento ning Kristianismu—'kural'; dening pisamban a reni ing peka-madalas dang ausang 'kural' ding iskismatiku.

Ila, dapot, balu tamu ibat king mebanggit a libru nang San Sophronius a agyang ding altar ning Dios, a makatalakad a alang sakripisyu o kanta, atin lang sariling banal a grasya at proteksyun da ring anghel a atyu king kilub da: Lalu pa pin ding pisamban ning Dios, a atyu kareng balen at baryu, a e la malutu nune mapupunu la aldo-aldo king pamagluwalhati king Dios at king pamagselebra ning Banal a Liturhiya; mapupunu la king grasya ning Dios, at e la mu simpling templo o kuwadra, nune ding banal a templo ning Ginu, ding tuknangan da ring anghel, ding pamitipun da ring banal, ding santuaryu para king pamanulu da ring sakit king espiritu, ding bale ning Dios at ding pasbul ning banua.

Uling maglaram la ding schismatiko neng ausan da lang simpling templo at kamalig ding pisamban ning Dios a atyu kareng balen at baryu.

Bukud pa kaniti:

Deng pisamban ning Dios kanita maging la mung simpling templo nung, king kapaintulutan ning Dios, o kaya mika pamamersekuta king Pisamban ning Dios at ding altar ning Dios milapastanganan la karing erehe, o kaya nung ding dayung manlusub siran da at wasakan ding balen at baryu; Kareng makanining panaun, ding pisamban ning Dios, kaibat dang samsaman at siran, tutu lang maging simpling lugal a pipanyambanan; king tutu, maging la pang anti mong kural o lugal nung nu la makakulung ding kabayu. Uling ding Agarian, king pamikasbu da ring Kristiyanu, papasuk la karing kabayu da karing pisamban ning Dios at dinumutan de iti king balang klasing karinat. Kanita, mitupad la ding amanu ning salmo: 'O Dios, ding nasyon linub la king Pibandian Mu; dinumutan de ing banal mung pisamban'[291] .

4TH CONSIDERATION

Dinatang na wari ing panaun king estadung Ruso nung kapilan ding pisamban karing balen at baryu maging la mung simpling santuaryu at kuwadra?

Sasabian tamu a ing kalasakan da reng pisamban ning Ginu manibatan ya kareng heretiku a mamersekutu at mamanglupig king Pisamban ning Dios, o king pamanyakup da reng dayung tribu a sisiran da ing eganagana.

King estado ning Russia, manibat pa king umpisa ning binyag angga ngeni, e pa mika anti kaniting heretikal a puersa o anti kaniting pamag-alsa laban king Pisamban ning Dios a makagawang magtagumpe la laban king Orthodoxy at magkalapastanganan karing altar ning Ginu; liban king ditak a pamagpakit da ring mapilan a ere, a manirang puri karing banal a pisamban at ausan da lang simpling templo at kuwadra; anti la ring Strigolniki ibat Pskov, a tungkul karela mas dakal pa ing sabian king lalam. Manibat king maragul a siudad ning Novgorod, dintang la ding bayung Hudyus—ngeni ausan dang Brynyans—a menirang puri karing pisamban ning Dios at tinuru karing tau a e la munta king pisamban para manalangin.

Atin mu namang pamanyalakay da reng dayung tribu king estadung Ruso: king panaun nang Batu Khan, at kaybat, ding Agarian paulit-ulit at e-inaasahang sinalakay karing gabun ning Ruso; makanian mu naman, atin pamanyalakay da reng Poles king kaharian ning Strigino, at kaybat. Kareng marok a panaun a ita king Russia, kareng mapilan a lugal, ding pisamban ning Dios—a lugal mu para samban at kuwadra—sinira la at dinumhan da ring dayu.

King kasalukuyan, nanupata, kilub ning Maragul a Estadung Ruso, a protektadu ning pakalulu ning Dios, e pa tamu mekasaksi king makanitang pangasira da ring pisamban ning Dios a uli da ring pamanyalakay da ring dayu, agyang makaramdam tamu tungkul karing gera; ing Dios mu ing makibalu nung nanu ing malyari king paintungulan. Dapot nung, king kapaintulutan ning Dios—pauli da ring kekatamung kasalanan—malyari ing makanian ngeni pa man, e la ngan ding pisamban king balang lugal maging alang tau, ni e naman iti mangyari king balang panaun; nune, mangyari ya mu karing mapilan a lugal at king mapilan a panaun, kalupa na ning ulap a bagyu, a ating kulug at kildap, a dadalan karing mapilan a panaun at karing mapilan a lugal. Ing Ginu nawa ing mag-ingat karing Kayang banal a pisamban king balang lugal laban king sanumang kapahamakan.

Dapot uling ding mapanghiwa e la magsalita tungkul king pangasira da ring pisamban ning Dios nung kapilan iti malilyari—maging kapamilatan ning karahasan da ring erehe o pamanyakup da ring dayu—nune manakit lang aliwang karokan kapamilatan ning sarili dang karokan, ausan da la ring pisamban ning Ginu—a e naman sirang pisamban nune napunuan la king pamangdayew king Dios—bilang simpling templu at kuwadra. Uli na niti, katungkulan tamu, king pamagkontra king karelang karokan, a mumuna ipakit ing kalubhaan ning pamag-persigila a daranas na ning Pisamban ning Dios, at makanian mu naman, labanan la reng karelang pamamuska.

Ing Pisamban ning Dios, a makakalat king mabilug a yatu, makakaranas yang pamamersekuta king metung a espesyal a paralan: neng kai, king mapilan mung dake na, king aliwang panaun, king kabilugan na. Makararanas yang pamamerseku king metung a dake nung king metung a bansa, paperseku ya kabang king aliwa naman, payapa ya; king metung a kayarian, pipigilan ya, lálabanan at papalitan, kabang king aliwa naman, malaya yang susulung at darakal la ring kayang miyembru. Makanian mu naman ing malilyari kening panaun tamu: ing Pisamban ning Dios papatugutan de karing labuad a Griego, pipigilan de ring Turku, kabang karing labuad a Ruso, pasalamat king Dios! e pa papatugutan.

Ing mabilug a Pisamban, nanupata, menasa ya king pamag-persekuta kareng mumuna nang aldo, kareng aldo da reng Apostol at kaybat na nita, angga pa king panaun ning pamikaslag nang Constantine, kilub ning manga atlung dalan a banua; uling king mabilug a yatu kanitang panaun a ita, ing Pisamban nang Kristo pepairapan ya, pepigilan, pepasiran puri, at mekulayan king daya da ring e-mabilang a martir, king aslagan at albugan, king pangulu at mauli. Ing mabilug a Pisamban kailangan yang magdusa pasibayu king makanining pamamerseku king kawakasan ning yatu, karing aldo ning Antikristo; uling king mabilug a yatu, ding tune Kristiyanu maperseku la at pete da ring manyamba king Antikristo, at ding pisamban ning Dios siran la: dapot king kasalukuyang panaun—agyang ausan yang tauli—ala pa muring makanitang pamamerseku laban king mabilug a Pisamban ning Dios king mabilug a sikanan, maliban mu king kapirasu, karing mapilan a bansa (antimo ing Gresya); uling ing panaun ning mismung pamagdatang ning Antikristo e pa miras.

Dapot kareng iskismatiku, a sasabing malapit na ing pamagdatang ning Antikristo, at ausan da la mung templu at kuwadra ding pisamban ning Dios—a e pa mesira—at gagamitan da la ding amanu nang San Hipolito bilang katibayan para king sarili dang maling pamanyirang puri, pakibatan ku:

Ing tune kabaldugan da ring amanu nang San Hipolito ya pin ing datang ing panaun a, karing lunsud at baryu, ding pisamban ning Dios maging la makaburen, anti mung kapilya, a alang serbisyu at alay; iti penula na murin nang San Efren. Dapot ika, ding baluktut a talapagsalin kang Bryn, a magkamali king kabaldugan da ring amanu da ring Ama, maglaram ka at pagtaksilan me ing kasalpantayanan da retang banal a Ama nung kaninu ka manalig at nung kaninu mung ipapaliwanag ding turu; uling malino at prangka rang sinabi a ing pamagdatang ning Antikristo maramdaman ya king panamdam, anti ing mumunang pepabalu da; dapot sasalungat kayu karela, sasabian yung ing Antikristo e ya dapat akit king pisikal a paralan nune king isip mu, at ipapasiag yu nang dinatang ne at manungkulan ne king Moscow. Sasabian da ring banal a Ama Hippolytus at Ephrem a king panaun na ning mismung Antikristo, ding pisamban ning Dios maging la mung bakanti at maging la mung simpling gusali; dapot sasabian mu na agyang ngeni (agyang ing Antikristo e pa menibatan king laman), ding pisamban ning Dios anti la mung lugal a pipanyambanan. Kayo na ing humusga para kekayung sarili, ninu ing mas masanting paniwalan: ding Banal a Ibpa, a magsalitang katutuan, o ika, a maglaram at lalaban king katutuan anti mong lalabanan ing sibat? Uling agyang akakit yu na ding pisamban ning Dios e la bakanti, ni simpling templo, ni sabsaban, nune ding templo ning Ginu, a mitmu king pamuri king Dios at parating atin lang sakripisyung alang daya king kilub da: agyang makanian, e kayu tatakut a ausan la pa ring simpling templo at sabsaban. At makakit ka, dapot maglaram ka, e me papanualan ing sarili mung mata; uling ing kasamaan mu ing mengasilap keka, anya agyang makakit ka, e ka makakit, at agyang makaramdam ka, e ka makaintindi, at king kekang makasalanang kasamaan maliput ka.

[292]Ikami, dapot, sasabian mi a, agyang deni na ring tauling aldo, at agyang malapit ne ing wakas ning panaun, ing panaun ning tauling wakas na niti e pa miras kekami, liban na mu king mapilan a tanda a magpahayag kaniti a linto na, anti ing makalto ibat karing mismung amanu ning Ginu, king Ebanghelyu nang San Mateo, king umpisa ning kapitulo 98: kabang makalukluk Ya king Bunduk ning Olivos, ding alagad linapit la Keya king pribadu, at sinabi da, 'Sabian Mu kekami, kapilan la malyari dening bage a reni? At nanu ing maging tanda ning Pamanatang Mu at ning kawakasan ning panaun?' At pekibat nang Jesus karela: 'Magingat kayu ban e na kayu agawa ning ninuman. Uling dakal la reng datang king lagyu ku, a sasabing, "Aku ing Cristo," at dakal la reng agawa.' Makarandam kayung tungkul kareng gera at balita ning gera; e kayu mag-alala: uling kailangan iting malyari; dapot aliwa pa ing wakas[293] . King Marcos, king umpisa ning bersikulo 58: 'Dakal la reng datang king lagyu ku, a sasabing, "Aku ing Cristo," at ililiwas de ing dakal.' Dapot nung makaramdam kayung tungkul kareng gera at tsismis ning gera, e kayu tatakut; uling kailangan lang malyari dening bage a reni, dapot e pa ing wakas . King Lucas, king umpisa ning kapitulo 105: 'Mag-ingat kayu ban e kayu malili; uling dakal la reng datang king lagyu ku, a sasabing, "Aku ya," at "Malapit ne ing panaun"; e yu la tukyan.' Inya, potang makaramdam kayung tungkul kareng gera at kaguluan, e kayu tatakut: uling dening bage a reni kailangan lang malyari pa, dapot ing wakas e pa [294] . Pakiramdaman yu la rening amanu ning Ginu: kailangan lang datang pa mu rin deng gera at kaguluan, dapot e ya pa ita ing wakas, e ya pa ing wakas, e pa ing wakas. Uling deng gera at kaguluan atyu na la keni, at atyu la keni bayu pa itamu; dapot ing mismung wakas e pa datang; ali ya pa ing wakas; e pa daratang detang aldo nung kapilan ding pisamban ning Dios king mabilug a yatu parusanan la at siran, uling ing Anticristo e pa linto king laman, anti ing mebibilin, at ing Cristianismo, a mipamingwa king pakalulu ning Dios, e pa mesira. Uling kanita la pa mu mawalang laman ding pisamban ning Dios, potang datang ya ing Antikristo at durugan ne ing Kristianismu; uling paten na la reng e maglupad keya, kabang ding aliwa kailangan lang tumakas papunta kareng bunduk, ilang, at kueba; at ding aliwa pa, kaibat dang asaksian ding milagrung gewa ning Antikristo, malinlang la at makiabe keya: kanita, ding pisamban ning Dios siran la, at king gawan la mung templu at kuwadra. Ngeni, dapot, uli ning grasya nang Kristo, ding Keang banal a pisamban king estadung Ruso e la pa meging wasak, ni meging la mung kamalig; magaganap la pa murin ding serbisyu karela, ing sakripisyung alang daya ay a-aalay, at ding eganaganang sakramentu ning Kristyanismu ay gagawan la alang pamagbayu; ni alang manlalako king lagyu nang Kristo kareng gabun ning Russia, ni alang man-uusig o man-pamulastug kareng Ruso para kang Kristo, ni alang man-babawal kareng serbisyu king pisamban, ni alang man-sabat king pamagdaun kareng sakramentu ning Kristianismu; Ing kasalpantayanang Kristiyanu mamulaklak ya pa murin kening estadung Ruso, at i Kristo, ing kekatamung tune Dios, papurian ya, at ing Kayang pekabanal a lagyu parangalan ya karing Kristiyanu, at ing Salita ning Dios mangaral yang alang sagabal karing eganaganang pisamban. At i San Hipólito malino nang sasabian: a nung ing Antikristo lukluk ya king kayang karapat-dapat a luklukan, kanita ding pisamban ning Dios mangiyak la king maragul a pamaglamu, uling ni ing handug ni ing insinsu e la gamitan karela, ni man ing sanumang serbisyung makapalyaw king Dios e ya gawan; kanita ding banal a pisamban maging la mung kalupa da ring kamalig para king bunga, at ing maulagang Katawan at Dayâ nang Kristo e la mipakita kareng aldo a ita (ning Antikristo); tuknang ya ing serbisyu, at ing pamamasa kareng Kasulatan e ne maramdam [295] . Angga keni i Hippolytus. Makanian mu naman, sasabian nang San Efren a ing eganaganang ini malilyari ya karing aldo ning Antikristo, at e bayu ing pamagdatang ning Antikristo: uling potang datang ya, umpisan na lang siran ding banal a pisamban at gawan na la mung simpling santuaryu; anggang e ya pa datang, e pa datang ing panaun a, karing lunsud at baryu king mabilug a yatu, ding pisamban ning Dios maging la mung alang laman, simpling santuaryu at kuwadra [296] .

Inya, ing kaburyan da reng heretikung Brynski malinaw nang mibulgar; sasabian da ngeni a dinatang na ing panaun para king pangasira da reng pisamban at ing pamagbayu kareti para maging simpling lugal a pipanyambanan at kamalig, maliban nung king karelang kaburyan isipan da: Uling kekatamu, ding pisamban ning Dios kalupa la ning Hardin ning Eden at banua keti king yatu; kabang makatalakad tamu karin king laman, isipan tamu king isip tamu a makatalakad tamu king banua, a ding pusu tamu makatas la king kekatamung Ginu.

Ikalimang PAMAG-ISIPAN

Kareng tauling aldo a reni, ating pastul a maging lobo?

At ding amanung areni nang San Hipolito—'Ding pastul maging la mong lobo'—tutu la; uling king kayang bye, ikit na ing paintungulan at menula ya tungkul karing panaun a datang kaybat na: at ding kayang amanu mekatuparan na la tungkul karing mapilan a pastul, agyang e ngan; at ngeni, tutuparan la tungkul karing mapilan, agyang e ngan; at king paintungulan, tutuparan la tungkul karing mapilan, agyang e ngan.

Deng amanu nang San Hipólito meging tutu la tungkul kareng mapilan a pastul a anti mong lobo; uling king panaun na, dakal la reng eretikung obispo at pari: i Eudoxio, ing Arianung Patriarka ning Constantinopla, I Macedonius, Patriarka ning Constantinople, metung a talapaglaban king espiritu, at ding aliwa karing miyayaliwang diyosesis, ila ding obispu at pari: ding aliwa Eutychian la, ding aliwa Dioscorianist la, at ding aliwa pang miyembru ning klero a ating heretikung pananaw: dening pastul a reni, lobo la.

Nanupata, kareng pareung panaun a ita, atin mu namang madius a pastul; at mangaragul a banal, kalupa nang San Nicolas a Kumpesor, San Spyridon, at ding aliwa, a sinlag anti mong sulu king yatu—ding pastul a reni ali la lobo, nune tune pastul, a inampang de ing karelang bie para kareng karelang tupa.

Angga ngeni, matutupad la ding amanu nang San Hipólito tungkul karing mapilan a pastul a anti mong lobo. Ninu la, kanita? Mag-ingat kayu kareng mapapabayan da ing taldang inyasain karela, o detang, kapamilatan ning alimbawa ning karelang sariling marok at masamang bie, papaligaw da la ring karelang taldang, o detang sadyang mituturung karokan, at uli na niti, makasalanan la king pangasira da ring karelang taldang; o reng gagawang erehiya at makikawani king Pisamban nang Kristo, a magdalang aliwa king erehiya, kalupa da reng menimuna king pamikakawani: i Capito, i Abakum, i Lazarus, i Nikita ing Hipokrita, at ding aliwa pang kayabe da. At angga ngeni, dakal la pa ring makanian; ding aliwa karela, a pari, likwan da la ring karelang pisamban at bale, pupunta la karing tuknangan da ring schismatics, kabang ding aliwa, agyang manuknangan la karing sarili dang pisamban at mapagkunwaring sasabing ortodokso la, makipagsabwatan la pa rin karing schismatics at sasang-ayon la karela, at isisikretu at tataguan da la ring karelang parokyano, a naliliwas uli da reng skismatiku, tatanggapan da la at papaburen; dening pastul a reni, tutu lang lobo a mangagat king kawan nang Kristo at sasalakapan de ing kaladua da reng tupa nang Kristo.

Dapot, e la ngan ding pastor kareng balen at baryu makanyan; e la ngan pabaya, e la ngan maglibug kareng aliwa, e la ngan mangatur king marok, e la ngan erehe; dapot ing keraklan karela tune lang pastul, a magmalasakit king kaligtasan da ring kaladua ning tau, a magsilbing alimbawa kapamilatan ning amanu at gawa ning metung a mayap a bie, a papanatilian ing banal a kasalpantayanan a alang kapintasan, a e makikipagkasundu karing erehe, nune pupututan la—antimo ing buluk a galamay—ibatan king katawan ning Pisamban; dening pastul a reni ali la lobo, nune tune lang pastul.

Makanian murin, ding amanu nang San Hipólito matupad la karing daratang a aldo: a ating pastul a anti mong lobo, dapot e la ngan; uling agyang karing mismung aldo ning Antikristo, nung makananu lang misilib ding aliwang karaniwang tau, makanian murin ding aliwang karing klero ding aliwa malili la at tukian de ing Antikristo, kabang ding aliwa e la malili nune talakad lang matatag laban kea, papasikan lub da la ding aliwa at papatibayan da la king banal a kasalpantayanan: uling detang ibat king kleru a, kaybat malili, mikyabe la king Antikristo, detang pastul a ita maging lang lobo; dapot detang talakad para kang Kristo angga king pamamalsin daya, ila ing mapatunayan a tune pastul. Deng magkumpisal king lagyu nang Kristo at deng paring mepaté—a nung kenu ya nagsalita i San Hipolito: 'Mapalad la detang makatalakad laban king mamagkasakit, uling lunto lang mas maragul, mas maluwalhati at mas matas kesa kareng mumunang martir'; uling kabang ding mumunang martir simbut da la ding talasuyu ning Antikristo, deni naman ing magpabagsak king Anak ning Kapahamakan mismu at magtagumpe la [297] . Angga keni i Hippolytus.

Uling ding amanu nang San Hipólito tungkul karing mapilan (at aliwa king kabilugan) a pastul a anti mong lobo, tutu la. Dapot ding palsung talaturu at heretiku ning Bryn, a ausan da ing kabilugan a klero bilang 'lobo', maglaram la bilang anak ning ibpa ning kabutangan, ing demonyu; uling nung, agpang karing karelang amanu a mapang-insultu, ding kabilugan a klero lobo la, kanita ala na sanang tupa nang Kristo keti yatu, at e na sanang mika Pisamban i Kristo keti yatu, nung nu Ya ing Ulo; at itang Ulo ala yang miyembru, alang katawan ning Kayang Pisamban—itang manimunang dake, ding klero, a gewa rang lobo. Dapot aliwa iti, at e man kapilanman maging makanian; uling angga king kawakasan ning panaun, pareu lang manatili ing kawan nang Cristo at ding pastul ning kawan nang Cristo, agyang dakal la ding sumbalik at makakawani ibat king trigu anti mong dayami; dapot e la ngan: ing dayami idala ne ning angin, dapot ing trigu manatili ya king palaisan; antimo ing milyari karing panaun nang Kristo: dakal karing keang alagad ding minurung at e na la mekyabe kea. Kanita sinabi i Jesus karing Labingadwa, 'Buri yu la naman bang mako?' I Simon Pedro pekibat na, 'Ginu, kaninu kami pa munta? Atin Ka karing amanu ning alang-anggang life [298] .'

PANG-ANAM A PAMAG-ISIP

Tatalikud ya wari ing Dios king kayang lupa kareng matapat, king lunsud man o king baryu, uli na ning malapit a panaun ning wakas at panaun ning kasakitan?

Para mas malinaw yang aintindian ini, surian ta pa ing konsepto ning 'panaun': nanu ing buri nang sabian ning 'panaun ning kasakitan', at kapilan ya malilyari?

Kailangan tamung aintindyan ing 'panaun ning mua' king adwang miyayaliwang paralan:

Ing mumunang 'masakit a panaun' ya pin ing makipagdigma laban kang Kristo, ing Dios Mismo, at laban king Kayang banal a Pisamban, a tinubus ning Kayang maulagang daya.

Ing kadwang 'panaun ning kasakitan' ya itang makipaglaban e laban king Dios Mismo, nune laban mu karing tau; dapot e naman alang pamipamungkahi king mua ning Dios, uling salungat ya king utus ning Dios a magbawal kekatamung saktan ing kapwa tamu.

Ing mumunang panaun ning kasakitan kamuan ne ing lagyu nang Hesukristo, at usigan ne ing Banal nang Pisamban, at pasakitan na la at paten ding maniwala kang Kristo; tungkul king panaun a ini, i Kristo menula ya: 'Bayu ing eganaganang ini, idatag da la ring gamat da kekayu at pamarisan da kayu, at ipakulung da kayu karing sinagoga at kulungan, at idala da kayu king arapan da ring ari at gobernador uli na ning kakung lagyu; at kamuan da kayu ring sabla uli na ning kakung lagyu' ([299] ); at pasibayu: 'Ipamye da kayu king kapighatian at paten da kayu' ([300] ).

Ing metung a panaun naman, metung yang panaun ning masikan a pamamersekuta, ali para king kapakanan nang Kristo, nune para king kapakanan da ring bage pang-lupa; uling ing balang metung manintun ya king sarili nang interes at magnasa yang parangalan, igalang, maging mayupaya at makualta kesa kareng aliwa; uli na niti, ing bansa lalaban ya king bansa at ing kayarian king kayarian, at lalto ing gulu sibil. King aliwang panaun a ita, ating kasakitan para karing tau, pamagpairap karing kalulu, pamag-usig karing inosenti, at dakal la ding gawang pamanako, pamanyakad, karasan at kawalan katarungan; at uli na niti, ing makanyan a panaun metung yang panaun ning kasakitan.

Ing mumuna kareting mabagsik a panaun, a tinikdo laban kang Kristo Dios at ing Pisamban nang Kristo, milyari na anyang panaun da ring minunang mabagsik a mamersekuta: i Diocletian, i Maximian, at ding aliwa pa; at iti pasibayung malyari karing aldo ning Antikristo, a datang king laman king katutuan (at ali, anti ing sasabian da ring Brynians, king espiritwal mung kabaldugan); kanita, pasibayu, ing lagyu nang Kristo ing Dios kamuan ya, at ing Keang Pisamban pamarusan ya, at ding matapat paten la; dapot king kasalukuyan, e pa miras kekatamu itang panaun, maliban kareng bansang Kristiyanu a sinakup da ring Agariano. At king estado ning Russia, king grasya ning Dios, ing banal a kasalpantayanan e pa paninigaralan; alang ninu man ing mamartir o mamate para kang Kristo, ni alang pilit kaninu man para isuku ya i Kristo, dapot itamu ngan metung ing lub tamung pupurian i Kristo ing kekatamung Dios, a manungkulan kapilanman kayabe ning Ibpa at ning Banal a Espiritu.

Dapot atin pang aliwang, malupit a panaun, a lalaban king kapwa na laban king kautusan ning Dios, magdalang alitan karing tau, manintun sangkan para makipate, magdalang kasakitan karing tau, sasapian la ding kalulu, papaitan la ding inosenti, manako, maniku, at gagawang kawalan katarungan at karasan; itang malupit a panaun, ngeni ya, antimo ing akakit tamu, atyu ne kekatamu, at e ini makapagmulala: uling karapatdapat (agpang karing amanu nang Kristo) a ding bage a reni ing minunang malyari, dapot aliwa ing wakas mismo [301] .

Keni, mibaling tamu karing amanu nang San Hipolito.

Nganang San Hipólito king kayang mesabing pamitalake: dapat lang makibalu detang manuknangan kareng lunsud at baryu nung makananu la kasakit ding panaun at aldo [302] .

Manibat kareng amanung a reni nang San Hipólito, ding heretiku ning Bryn, kapamilatan da ring sarili dang imbentung salita, ginawa lang pamikapareu king kasalukuyang panaun tungkul kareng bage a e sinulat nang San Hipólito; uling sasabian da: 'Kareng lunsud at baryu, mabagsik la ngeni ding panaun; uling ing Dios tinikdo Ya lupa kareng lunsud at baryu, at ala nang kaligtasan kareng lunsud at baryu.'

Ikatamu, dapot, bilang talatapat, kaybat ning masusing pamanyaliksik king bageng ini, isipan tamu itang mumunang 'panaun ning maragul a kasakitan', inyang ing gera milaban ya king mismung Kristo Dios at king Kayang Banal a Pisamban. Mikiwalâ wari ing Dios kanita king Kayang lupa karing balen at baryu—ing buri nang sabian, karing talatapat a manuknangan karing balen at baryu? Nung Ilingad Ne ing Lupa Na karing matapat kanita, siguradu ing ilingad Ne naman kekatamu ngeni; dapot nung e Ne ne inilingad kanita, siguradu e Ne naman ilingad kekatamu ngeni.

Tungkul naman king mumuna at pangunahing Pisamban nang Kristo—nanu la kasikan ding panaun a ita, king pamamersekuta karing maniwala kang Kristo—ninu ing e makibalu kanini? Nung ninu man ing e makibalu kanini, basan na la ding Gawa da ring Apostol at ding salese ning pamag-tiis da ring martir, at manigaral la. Kareng makatakut a panaun a ita, dakal la sigurung sinabi, agpang kang Brynsky, a ing Ginu tinikdo Ya lupa kareng manuknangan kareng balen at baryu, uling e la tinakas papunta king ilang; dapot e ya makanian. Isipan tamu ing pamamartir nang San Esteban, ing mumunang diakono, king Jerusalem: kabang babatu re ding Hudyos, ikit na ing banua a makabuklat, at ing Ginu Kristu a makatalakad king makabuklat a banua, a makatiman king kayang pamamartir [303] . Makanian, ing Ginu lilingap ya king Kayang alipan king panaun ning kasakitan, kabang magdusa ya king siudad ning Jerusalem; at kabang lalon Ne ya, lalon Na murin ing mapamaktang siyudad ning Jerusalem; ing siyudad a mematu kareng Propeta at minye king Anak ning Dios king kamatayan; ing siyudad a pete kareng Apostol. Dapot lalon Ne ing siyudad e uli ning kayang karokan, nune para kareng kayang matapat a alipan a magdusa karin; E na la naman pipiglingan ding kayang alipan uling, ketang mabagsik a panaun, e la tinakas kareng bunduk at ilang, ni tinagu la man kareng kueba; nune lalon na la king mapagkawanggawang lupa, kalupa na ning pamaglalon na king mumunang martir kabang babatu re, a, alang pamagtagu, matapang yang tinagal laban kareng dinalan a Hudyos para king kayang Ginu. Nanu, kanita, ing isipan tamu inyang i San Pedro mesukul ya; inyang ing Apostol Santiago pete re king tabak nang Herodes; inyang ing aliwang Santiago, a ausan dang kapatad ning Ginu, pibagsak de ibat king bubungan ning Pisamban; e wari menakit ing Ginu ibat king katasan ning banua kareng milyari a malilyari king Jerusalem? At nung makananu Nong linawe karela, makanian Nia mu naman linawe ing mabilug a siudad, kareng eganaganang matapat at e matapat; kareng matapat antimong Karing alipan, kareng e matapat antimong Karing kalaban; kaluguran na la reng matapat, at papanatili na la reng e matapat kapamilatan ning Kayang makabang pasensya; e Nia la babalesan o sisiran, nune panayan na ing karelang pamagbalik-loob. Makanian mu naman, kareng aliwang lunsud at lugal nung nu alang bilang a martir ing menasa para kang Kristo; e wari menakit ibat king katasan i Kristo ing Ginu, kanitang panaun a ita, kareng karelang gewa, papasikan na la king karelang pamaghirap at isasadia na la para kareng makakawaning korona ning ligaya king banua? Makanian mu naman, potang mibalik ya itang pareung mabagsik a panaun king pamanyatang ning mismung Antikristo king laman, e wari la lumawe ding Ginu, king Kayang mapagkawanggawang lupa, karing balen at baryu—ita pin, karing Kayang alipan karing balen at baryu—a magtiis karing kasakitan para kang Kristo? Lawan na la mu wari detang tatakas karing bunduk at ilang, at makasalikut karing kueba? Dapot makananu la naman detang, king libutad da ring balen at baryu, matapang a magkumpisal kang Kristo at ibibye de ing karelang bye para Keya—kamuan na la wari? Lakwan na la wari? Ilingun na ya wari ing Keang lupa karela? E ne man; dapot mas mapagkawanggawa Ya pa, mas mapagmahal, at mas mapagmalasakit king pamitukituki na king kayang pekamaslag a lupa at pekamahal na lang mata kareng makasakit a makabuklat para keya, kesa kareng makasalikut kareng bunduk at ilang ban e la masaktan. Uling ing metung a mandirigma mas kaluguran ya ning kayang heneral neng lalaban yang masikan lub laban king kalaban kesa neng tatakas ya king labanan at mitatagu. At kang Kristo Ginu tamu, mas makaligaya ya ing martir, a mamamasa king kayang daya para Keya, kesa king ascetic a magpagal king ilang; uli na niti, ing larawan ning martir king banua mas matas ya, mas maslag, at mas marangal kesa king larawan ning ascetic.

King pamisip kaniti—a anti mo ketang mumunang panaun ning kasakitan, inyang ing gera milaban ya king mismung Kristo at king Keang Pisamban, at anti mo ing maging pasibayu lalam ning Antikristo—e Ya tinikdo, at e Ya man tikdo, ing Keang lupa manibat karing lunsud at baryu ning E , ita pin, karing Keang alipan a manuknangan karing lunsud at baryu: sasabian tamu king mitmung kasiguraduan a, agyang king kadwang panaun ning kasakitan, nung kapilan ding tau lalaban la karing karelang kapwa king pamanyira king utus ning Dios, magdalang pamipate at kaguluan, at sasapian at papahirapan da la ding kalulu, ing Ginu Dios e Ya liliku lupa karing balen at baryu, ita pin, ibat kareng Keyang matapat a alipan a manuknangan kareng balen at baryu, a dadanas kasakitan, pápahirapan at pápabayat; dapot lalawe ya karela king mas maragul a pakalulu kesa karetang e manalili king ilang, at e dadanas nanumang anti kaniting kasakitan o pámamahirap.

Metung a alimbawa kanini ya ing balen ning Israel king Ehipto. Metung yang panaun ning maragul a kasakitan para karing tau ning Dios karin; uling ding Ehipsio pepairapan da la ding anak ning Israel king kasakitan, at gewa reng miserable ing bie da king mabayat a obra[304] at ding anak ning Israel mengungulung la lalam ning karelang obra: dapot uli ning kalubhan ning panaun a ita, tinikdo ya wari ing lupa ning Dios king kayang pakikayawad karing kayang tau? E na wari penalingun ing Kayang mapagkawanggawang lupa karela, anti ing sinabi na king Kayang lingkung i Moises: 'Ikit ku ing kasakitan da ring Kakuung tau king Ehipto, at dimdam ku ing karelang sigaw'[305] .

Nung ikayu, O Brynyans, kareng kekayung pustularing pamanuknangan, manuknangan kayung payapa at tahimik, alang makasumbagal kekayu, alang manisturbu, at alang manakit kekayu, at manasa kang makayarap ya keka ing lupa ning Dios, lalu na ikami, a magdusa kareng lunsud at balen, a pipigilan at paninirangan, e kami mawalan pag-asa king pakalulu ning Dios, nune manasa kami alang duda a ing Dios lilingap ya naman kekami, at akakit na ing eganaganang kasakitan at kalungkutan mi, at papakit na kekatamu ing pakalulu, anti mong metung a mapamalsintang tata a, karening panaun ning kasakitan, didisiplina na la ding kaluguran na, at sasaway na la ding tatanggapan na.

Dapot ikayu, a atyu king lual ning Banal a Pisamban, tatakas king pamisanmetung kang Kristo, at lalapastanganan ya ing Katawan at Daya nang Kristo anti mong metung a karinat, dapot mangangampran pa murin a ing Kristo Dios manuknangan ya kekayu; Lalu na kekatamu, a atyu kilub ning Kayang banal a Pisamban, a makikibahagi king Kayang pinakadalisay a Laman at king Kayang makapagbiyeng-byeng Daya kapamilatan ning Banal a Komunyon, a makatitiyak king Kayang presensya kekatamu, at maniwala a e na katamu likwan, at e na katamu likwan king daratang a panaun, agpang king Kayang e matuglung a pangaku: 'E ku kayu paburen, ni e ku kayu paburen' ([306] ); at pasibayu: 'Malyari na kayang kalimutan ning metung a inda ing kayang anak a malati, o e magpakitang lunus king anak ning kayang sabuk? Agyang ing metung a babai kalimutan na ka, aku e ku ka kalimutan,' ngana ning Ginu ([307] ). Anti kaniti la reng pangaku ning Dios king Banal a Kasulatan a atin tamu, deng matapat; matatag da katang patibayan king kekatang pag-asa a e na katang paburen ning Dios king panaun ning kekatang kasakitan. Dapot nung, agpang king kekayung mapang-insultung salita, paburen na katamu ning Dios, ding Keyang matapat a alipan, kanita ding amanu ning Dios—a mengakung e na katamu paburen—e la maging tutu; dapot mas mayan para kekayu ing maglaram kesa king e ya maging tutu ing Dios. Maglaram ka, at patuluy kang maglaram, kalupa ning inaral mu ibat king tata da ring kalaraman; dapot ing kekatamung Dios, a ya ing katutuan, e na katamu paburen king kekatamung kasakitan.

Dapot pasibayu, ikayu a tinikwil king Dios king panaun ning kekatamung grabing kasakitan, dapot mangapangamun kayu neng sasalitanan yu ing sarili yu—husgahan yu king sarili yu nung ninu ing mas marangal ing korona: detang atyu king kapanatagan, manuknangan a alang istorbu king katahimikan ning ilang, o detang, kareng balen at baryu, magtiis king kasakitan at pamamintu king panaun a iti ning kapighatian, magpasalamat king Ginu? Balu yu nung nanu ya ing kasalukuyang panaun ning kapighatian kareng balen at baryu? Ating pugun o kalderung nung nu neng susubukan at lilinis ning Dios ing Kayang gintung ispiritwal, sasabian na la ring Kayang alipan anti ing makasulat: 'Sinubukan na la ning Dios at ikit na lang karapat-dapat para Keya, anti ing gintu a susubukan king pugun' ([308] ). Para kekayu a manuknangan kareng ilang, bunduk, at kueba, agyang isipan yung gintu kayu, e kayu mismung gintu, nune gintung batuan, makasalikut king kalibudtan ning yatu, a e lubus a gintu, nune gintung batuan mu a atyu kareng makasalikut a lugal ning yatu: ikami, dapot, a mapipitpit at mapaitan uli da ring masakit a panaun karing lunsud at baryu, kalupa mi la ring purung gintu, a sinubuk at lininis ning api ning kasakitan king pugun; at manasa kami a ing Ginu e na kami likuan uli da rening masakit a panaun, nune binaling na ing Keang lupa kekami, at akakit na ing kekaming pasensya at ing kekaming pasasalamat. E yu wari balu a ing Banal a Pisamban lálago ya karing panaun ning pamag-usig at kasakitan, anti mong metung a liryo? Uling balang metung a matapat a kaladua a magtiis a maki pasalamat karing kasakitan at pagsubuk a pepadala ning Dios karela—at bunga da rening masubuk a panaun—marangal ya king panimanman ning Dios at lálago ya karing korti ning kekatamung Dios. Uling detang magtiyaga angga king wakas, miligtas la: at detang ngeni mananam a makiyak, manikwang masaya karin. Balu yu nung bakit papaintulutan na ning Dios ing panaun ning kasakitan a datang karing Keyang matapat a lingkod, a manuknangan karing lunsud at baryu? Papaintulutan na iti, ali para ilisyad ya ing lupa na karela, nune para isadya ing mas mayap a kaligtasan para karela. Uling kapamilatan da ring kasakitan kening mapagsubuk a panaun, ding kasalanan da ring talasuyu ning Dios malilinis la, at misasala la anti mong dayami ibat king trigu; at ding pekamaslag a korona lalala la para karetang magdusa at magtiis king kasakitan. Uling ing Ginu, kabang makatiman ya manibat king katasan king pamaghirap at kasakitan da ring Kayang alipan, at akakit na ing karelang pamagtiis, magsadya ya para karela king mas maragul a gantimpala kesa karetang e magdusa king kasakitan o magtiis king pagsubuk. Isipan yu wari king kasalukuyan a panaun ala nang martir kareng lunsud at baryu, anti mo kareng milabas a panaun? Pilansila pa mu rin ngeni deng e makatarungan a magdusa, makagapus, pápahirapan, pápasakitan, pápaten, at pápaluan anggang mate kareng hukuman ning batas; detang eganagana, king karelang inosenti, mga martir la nang Kristo; uling agyang e la magdusa para king kapakanan nang Kristo, dapot uli na ning mismung karelang inosenti, kaluguran la ning Kristo, at tuturing lang karapat-dapat king korona ning martir ibat Keya; antimo reng banal a magdusa ning Russia, di Gleb at Boris, at i San Dimitri a Tsarevich, mebilang lang karapat-dapat: agyang e la menasa para king kapakanan nang Kristo, miparangal la pa murin kayabe da reng banal a martir; makanian mu naman, deni, a ngeni pa mu man magdusa king alang katuliran, martir la. Inya, ing Ginu Dios, liliku ne kaya ing lupa na kareti at karing anti kaniting alipan ning Ginu a manuknangan karing lunsud at baryu kalibudtan da ring kasakitan? At e na katamu kaya lilingapnan mu naman, a makiramdam karing kapara tang tau, at mangangang at manalangin para karela? Tutu, lalawe ya kekatamu, at nung makananu yang magpakit lunus kareng magdusa a alang kasalanan da, makanian mu naman magpakit ya lunus kareng makiramdam king kasakitan.

Uling ing kekang interpretasyun, O Brynyan, karing amanu nang San Hipolito e ya tutu, gagawa kang bage a e sinulat nang San Hipolito, anti mo sanang, uli ning kasakitan ning kasalukuyang panaun, ing Dios minlingun Ya lupa karing balen at baryu.

Pitung Pamanisipan

King kasalukuyang panaun, king disyerto la mu manuknangan ding Dios? At ding panalangin, king disyerto la mu tutugunan? At ding manuknangan king disyerto la mu sasagip?

I San Hipólito, king pamagsalita na tungkul king panaun ning Antikristo, sasabian na ding matapat a Kristiyanu, a makatakas king gamat ning Antikristo, manalikut la karing bunduk at karing kueba ning disyerto, Karín, kambe ning lua at mapagpakumbabang pusu, manalangin la king Dios a malugud king katauan; at iligtas na la karing bitag na, iligtas na la karing mabagsik nang tukso, at king paralan a e makikita, protektan na la kapamilatan ning Keyang gamat.

Manibat karening amanu nang Hippolytus, ding erehe ning Bryn ing kinang konklusyon para king kasalukuyan a panaun at para kekatamu: Iligtas na la ning Dios ding manalili at manalangin kareng bunduk, kareng ilang, at kareng kueba; dapot e na la iligtas detang e manalili karing bunduk, disyerto o kueba, nune manuknangan la karing siudad at baryu; uling ing Dios manuknangan ya mu karing kekatamung hermitage king disyerto, daramdaman na la mu ring kekatamung panalangin, at ililigtas na la mu ring kekatamu.

Keni, makatidwa lang maglaram ding mangmangmang:

Mumuna, a i San Hipólito e ya sinulat para king kasalukuyang panaun, nune para karing mismung tauling aldo, a datang karing aldo ning Antikristo; dapot inaplay da iti king kasalukuyang panaun, nung nu ding mebanggit a amanu nang Kristo patuluy lang matutupad: 'ali pa ing wakas'[309] , 'ali talaga ing wakas'[310] .

Ing kadwang kaburyan ya pin ing, uling i San Hipólito e ne sinulat ini, in-attribute de kaya kapamilatan ning sarili dang baluktut a interpretasyun. Uling i Hippolytus e na sinulat a karing tauling aldo dapat mung manuknangan king ilang, ni ing Dios iligtas na la mu detang makasalikut karing bunduk, ilang, at kueba, kabang detang e makasalikut at manatili la karing balen at baryu e la maligtas: E na sinulat ing tungkul kanini, nune metung yang imbentung ding mapagkawani at palsung talaturu. Aintindian yu, nung makanian, ing tungkul king kaligtasan a susulat nang San Hipólito: uling atin, king metung a banda, ing alang-anggang kaligtasan ning kaladua ibat king alang-anggang parusa, ibat karing gamat da ring demonyu—a ngeni e ta la akakit—a magnasang parusan la ring makasalanan para karing alang-anggang panaun; at, king aliwang banda, atin ing pansamantalang kaligtasan ning katawan ibat karing pansamantalang parusa, ibat karing gamat ning metung a akakit, pansamantalang mamarusa. At nung ing Banal a Hippolytus magsalita ya tungkul king kaligtasan da reng taung, karing aldo ning Antikristo, mitagu la karing bunduk, kueba, at disyerto, ipapahayag na ing karelang kaligtasan manibat karing pansamantalang parusa, manibat karing gamat ning makakit a mamarusa, ing Antikristo, a magnasang parusan ing karelang laman at saktan la ding karelang katawan. Malinaw iting pepakit karing mebanggit a amanu nang Hippolytus, a ulitan ta pa keti; ikayu naman, makiramdam kayung mipiling-piling. Sabi nang Hippolytus: dakal la ding tumakas karing pamaglinlang na (ning Antikristo), uling akilala da ing patibung ning keang pamanyira at ing kapalaluan ning keang pamag-anyaya; at takasan de ing gamat na, makasalikut la kareng bunduk at kueba, at king lua at masaklap a pusu manalangin la king Dios a malugud king tau; at Kaku na la iligtas kareng patibung na, iligtas na la kareng mabagsik nang tukso, at king e makikita, ingatan na la king Keang gamat [311] . Angga keni i Hippolytus. Malino keni a ing Banal magsalita ya tungkul king pansamantalang kaligtasan, o ing pamagligtas ning katawan ibat karing gamat at parusa ning makakit a mamarusa ing Antikristo, a magnasang akit la ding pinili ning Dios karing mabagsik at makasalanang tukso, para pagsumikapan de, o parusan at siran la.

Mapatune ya naman ini ibat karing amanu nang San Efren, a makanyan sasabian: Uling dakal a banal, potang mitipun-tipun la king panaun a ita, at abalitan de ing pamagdatang ning marok, magpatulu lang ilug a lua kambe ning pamagbuntung-hinga king Banal a Dios, manintun kaligtasan ibat king ubingan, at tumakas lang mitmung sigasig papunta king ilang, at mitagu la karing bunduk at kueba [312] . Angga keni i San Efren. Pakiramdaman la rening amanu nang Ephrem: 'ing makaligtas king serpiente'—ita pin, karing gamat ning Antikristo. Malinaw iting mayayakit karing amanu ri Hippolytus at Ephrem, uling deng adwang talaturu a reni e la magsalita tungkul karing parusa ning impyernu, nune tungkul karing makapanyaktang gamat ning Antikristo; ni e tungkul ketang kaligtasan ibat karing e mayayakit a gamat da ring demonyu, a nung sanung kaligtasan detang banal a tau, kapamilatan ning karelang alang kapintasang kasalpantayanan at mabiyeng makapalyaw king Dios, siguradu la: nune ing sasabian da (i Hippolytus at i Ephrem) ya pin ing pansamantalang kaligtasan ibat king metung a makakit a mamarusa at makakit a pamarusa, ita pin, ing makaligtas ibat king serpiente, ibat king Antikristo, ban e la parusan na, o pilitan la ban isuku i Kristo Dios. Para kareng pinili ning Dios a tatakut karening parusang areni at manaklis papunta kareng ilang, bunduk, at kueba, ing ilang, bunduk, at kueba ing maging pansamantalang kaligtasan o pamagligtas para kareng karelang katawan, nung nu la miligtas king Antikristo a mamate king katawan dapot e na agyung paten ing kaladua; dapot para kareng aliwang pinili ning Dios, a alang takut a magpasakop king pamaghirap para kang Kristo, e la tanggap pansamantalang kaligtasan o pamagligtas para king karelang katawan ibat karening pansamantalang pamaghirap; papaten la. Dapot ing karelang gantimpalang alang angga midamut yang makatidwa, at mas lalo lang maglorian kesa karetang menalbe kareng ilang, bunduk, at kueba; uling ating taung anti kaniti kareng lunsud at baryu a e tumakas papunta kareng bunduk, kueba, o ilang para sumalikut, dapot matapang lang talakad para kang Kristo ing karelang Ginu, at ibie ra ing karelang kaladua para Keya.

Sabian mu: I San Efren sasabian na: 'Deng bunduk at pukdol, at ding pun dutung king marangle, tana la; at ding adwang katawan a pang-banwa kayabe ding batuin tana la naman para king lahi ning tau, uling ila ngan misabay lang linisyaw king Banal a Dios, ing Miglalang king sablang bage, at likwan de ing eran ning kasalpantayanan'[313] : at aliwa pa. Uling karing aldo ning Antikristo, alang ninuman karing lunsud at baryu ing talakad para king karelang Ginu, ni ing makapagligtas king karelang kaladua kapamilatan ning alang anggang kaligtasan; uling, agpang karing amanu nang Efrem, ding eganagana lumingun la king Banal a Dios, dapot detang atyu mu karing ilang ing maligtas.

Pakibatan ku: Deng e matatag king kasalpantayanan, at alang tune lugud kang Kristo ing Dios, ila ngan liliwas king Banal a Dios; dapot detang matatag king kasalpantayanan at tune malugud king Dios e la liliwas Keya; at uling mas dakal la pa reng liliwas king Dios kesa karetang e liliwas, at ing bilang da reng mapapahala mas maragul ya kesa karetang misasalba; inyan sasabyan da king ing sabla lumipat la: ing salitang ini atyu king paralan ning Salmistu, a sinabi: 'Ing sabla lumipat la; kayabe lang meging alang kwenta'[314] , at aliwa pa. Ing kabaldugan na niti: 'Deng eganagana mepalingo la', dapot king pareyung panaun atin mu namang e mepalingo king Dios, anti mo i propeta Nathan, at i mismung salmista David, at ding aliwang makasalikut a alipan ning Dios, a nung ala la e ya man mekaroon o man mekaroon pang panaun, anti mo king panaun ning banal a propeta Elias, a sinabing: 'Aku na mu ing mitagan'[315] ; Dapot sinabi ya ing Ginu kea a atin yang pitung libung lihim nang talasuyu a e sinamba kang Baal[316] ; ngananang mebalik la lub king Dios, dapot dakal la ring meyakit a e mebalik lub. Makanian murin, sasabian nang San Efren a karing aldo ning Antikristo, ding eganagana lumingun la king Banal a Dios, ila ngan, uling ing bilang da e la abilang; dapot ing mas ditak a bilang da ring e lumingun e la mibilang karing karamlan da ring lumingun; uling ding eganagana lumingun la, maliban karing ditak a e gawa kanita. Uling nung alang makanitang matatag a talatuki ning Dios kareng lunsud at baryu kanitang panaun a ita; kanita kaninu ya manukituki i San Hipolito kareng amanung asabi tamu king babo: 'Mapalad la,' ngana, 'detang king panaun a ita talakad laban king mamerseg (ita pin, ing Antikristo), uling ipakit da ing karelang pagiging mas maragul, mas maluwalhati, at mas matas kesa kareng mumunang martir'[317] , at aliwa pa. Nung, karing aldo ning Antikristo, alang makanitang talasuyu ning Dios karing balen at baryu a manindigan para king karelang Ginu at isuku de ing karelang bye para Keya, kanita ninu la reng markan da ring Anghel king selyu ning mabie Dios, ita pin, ing banal a krus karing karelang noo [318] , ban akilala la bilang alipan ning Dios at makabukud la karing alipan ning demonyu at karing manyamba king Antikristo? Talagang malino a karing aldo ning Antikristo, ating dakal karing balen at baryu a piniling talasuyu ning Dios, a makapalyari king karelang Ginu, pagsikapan de ing Banal nang lagyu, at iligtas de ing karelang kaladua kapamilatan ning alang anggang kaligtasan.

Dapot nung, agyang king pekamapait a panaun ning pamag-ari ning Antikristo, atin pa muring mapiling alipan at ding makapalyaw king Dios karing balen at baryu, a sasagip karing karelang kaladua kapamilatan ning alang-anggang kaligtasan, kanita ninu ing makasabat kanita, king kasalukuyang mapait a panaun—a ali pa ing panaun ning Antikristo, nune ing panaun a manuna king Antikristo, a maging la naman, king pareung paralan, kareng balen at baryu, piniling talasuyu at santu ning Dios, a makatutuk king kaligtasan da reng karelang kaladua? Uling ing tau, metung a maki-isip a lelangan, a lelangan agpang king larawan ning Dios, ya ing makibabo king pamamili ning sarili nang kaligtasan; nung makananu yang makibabo kanita, makanian ya naman ngeni, at magpatuluy yang maging makibabo king daratang.

IKA-WALUNG PAMAG-ISIPAN

Ing kaligtasan da ring kaladua ning tau makasalalay ya ba king panaun at lugal?

Uling ding Brynians, kapamilatan ning karelang maling turu, sasabian da king kasalukuyan a tauling aldo, ing kaligtasan makareserba ya para kareng manuknangan king ilang, kabang para kekatamu namang manuknangan kareng balen at baryu ala nang kaligtasan; inya kailangan yang siyasatan nung ing kaligtasan ning tau makasalalay ya king panaun o king lugal.

Malyari namang neng kai pareu lang makasaup king kaligtasan ing panaun at ing lugal: nung ing panaun payapa ya at ing lugal tahimik; dapot ing kaligtasan e makasalale king panaun o king lugal; uling agyang king panaun a payapa at tahimik dakal la pa murin ding mapapahamak, at king tahimik at alang tau lugal dakal la pa murin ding mabubulus king maragul a kasalanan. Kanian, king nanu ya makasalale ing kaligtasan tamu? King pusu at king Dios. King pusung magnasa, a minunang kumilos, a mibalik king Dios; at king Dios a sasaup, a makisaup, at king tauli, ya ing magdalang kayapan.

Uling nung ing kaligtasan ning kaladua makasalalay ya king partikular a panaun, makananu ya pin ing Afrikanung martir, a gaganakan king ika-8 ning Disyembri king Prologo, a menasa king pamaghirap para kang Kristo king gamat da ring Arianu, mebagsak king makalupang kasalanan at mekawalan king grasya ning Dios? Uling e ne pinisanggalang ing Kristo Dios king panaun ning pamag-persekut at pamaghirap. Nanupata, agyang napilitan yang pasubaan ing Kayang mua, inyang dinatang ing panaun ning katahimikan at kapayapan, pasubaan ne i Kristo kapamilatan ning kayang pakikipagputa; at itang, kaybat nang meputut dila, malinaw yang mekipagsalita, meging yang pipi kaybat ning kayang pamibagsak, uling likwan ne ning grasya ning Dios. Ing panaun ning kasakitan e ne apasala ing martir; dapot ing panaun ning kapayapan at katahimikan e ne naman apigil king pamibie-bie nang alang kasalanan a e man apasala. Uling ing kaligtasan ning kaladua e makasalale king panaun; at alang ninuman ing makapagsabing kanitang minunang panaun atin kaligtasan, dapot king kasalukuyan ala na, at e na naman magkaron karing daratang a panaun; ninu ing mangangas magsalitang makanian? Ali wari uling e la maniwala a ing Dios, ing Tagapagligtas ning lahing tau, a sadya, ya murin ngeni, at ya murin king paintungulan, at ya ing metung at bukud-tanging Dios magpakailanman? Uling Ya ing mekaligtas kareng dakal a alipan Na kanitang minunang panaun, e na wari agyung iligtas itamu ngening panaun a iti? Ninu ngeni ing makapang-agaw king upaya na ning Dios a iligtas la ding kaladua da ring tau, kabang king milabas linigtas na la ding ninuman a buri na at alang makasagabal?

Dapot, nung ing kaligtasan king espirituu makasalalay ya king lugal nung nu ka atyu, makananu yang mekasala i Lot king ilang, kabang eya mekasala anyang atyu ya king libutad ning makasirisiring a siyudad ning Sodom? At ewa ne sinuway ning mumunang tau, i Adan, ing utus ning Dios king Hardin ning Eden? Babasán ta karing kasulatan ning Pisamban a dakal a menuknangan a kontentu karing ilang king pilang banua, at a, king grasya ning Dios, mebilang lang karapat-dapat gawang milagrus, dapot, pauli ning tuksu ning kalaban king kapaintulutan ning Dios, mibagsak la king mabayat a pamikasala; at ditak la mu karela ding mekabangun kapamilatan ning pamagsisi, kabang ding aliwa mengamate, uling mekawalan la king kaligtasan. King kabaligtaran, dakal la ring meyakit king libutad da ring problema ning bie keti king yatu, manuknangan karing balen at baryu, at ikwa ra ing ganap a kaligtasan para karing karelang kaladua. Uling nung makananu ing kaligtasan da ring kaladua tamu e makasalalay king panaun, makanian mu naman e makasalalay king lugal. Babasan tamu king Salmo tungkul king panaun: 'Purian ku ya ing Ginu king kabilugan ning panaun; ing kapurian na laging atyu king asbuk ku' ([319] ); uling nung purian ta ya ing Ginu king kabilugan ning panaun at manalangin tamu Keya, paniwalan tamu a ing kaligtasan tamu ibat king Dios makatuldung maging king kabilugan ning panaun. Pasibayu, mababasa tamu king Salmo tungkul king lugal: 'King balang lugal nung nu ya manungkulan, purian ne ning kaladua ku ing Ginu' ([320] ); uling malaya tamung purian Ya at manalangin Keya king balang lugal; uling e makapiring ing isadya ya ing kaligtasan tamu king balang lugal. Uling agyang ing metung a tau malyari yang tune miligtas at makakit lugal a makasaup king kaligtasan agyang pa king libutad da ring siudad at baryu, dapot itang e masyadung magmalasakit king sarili nang kaligtasan e ya makakit lugal ning kaligtasan agyang pa king libutad ning disyerto. Uling aliwa ing lugal ing magpakabanal at magligtas king tau, nune ing grasya ning Dios, a makipagobra king kaburyan ning tau, at ing kaburyan ning tau, a makipagobra king grasya ning Dios. At nung makananu ing Dios atyu king balang lugal, makanian murin ing kaligtasan makasadya king balang lugal para king taung mamiling tanggapan iti. Atyu ya ing Dios kareng ilang, at ing kaligtasan atyu kareng ilang para kareng makiburi; atyu ya ing Dios kareng lunsud at baryu, at ing kaligtasan atyu kareng lunsud at baryu para kareng makiburi; atin ka waring akit a lugal nung nu ya e atyu ing Dios? Karin mu naman, alang kaligtasan para king tau. Dapot nu at nanu ing lugal a alang Dios? Ngana ning salmista: 'Nukarin ku pung makapunta king Espiritu Mu? At , nukarin ku pung takasan ing arapan Mu? Nung sumampa ku king banua, atyu Ka karin; nung bumaba ku king impyernu, atyu Ka murin karin; nung sumampa ku king matas a parti ning dagat, agyang karin, ing gamat Mu ing mag-giya kanaku, at ing wanan mung gamat ing masikan a talan kanaku [321] .'

Uling maglaram la ding palsung talaturu at erehe potang sasabian da na ing Dios e ya atyu kareng balen at baryu king kasalukuyan, nune mu kareng karelang pustu king ilang; maglaram la potang sasabian da na ing Dios e na tatanggapan ing panalangin da reng manalangin Keya king sanumang lugal kareng balen at baryu, nune mu ing panalangin da reng atyu king ilang; Magsinungaling la neng sasabian da na ing Dios e na la sasagip deng manuknangan kareng balen at baryu, nune sasagip na la mu deng manuknangan king disyerto.

Ila, dapot, e tamu maniwala kareng magpasiya king kaligtasan ning tau agpang king panaun at lugal. E tamu maniwala kareng mayabang a sasabing ding karelang panalangin mu king ilang ing daramdaman na ning Dios. E tamu maniwala kareng magsabing ing Dios mayakit ya mu kareng pustu king ilang; uling i Kristo mismu, ing Dios, babala na kekatamu a e maniwala kareng makanining bage, sasabian na: 'Nung sabian da kekayu, "Atyu ya king ilang," e kayu lumwal; "Atyu ya kareng kilub a kwartu," e yu paniwalan [322] .' I San Teofilacto, king kayang pamipalino kareng amanung areti ning Kristo, ngana: 'Nung datang la reng manlinlang at sabian da king mekadating ne i Kristo at makasalikut ya king ilang, o king metung a templo, o kareng silid a ila ring pekakailub-luban a lugal: king pamakiramdam yu kaniti ngan, e kayu padaya.'

Kabanata 17. Tungkul king Pananampalataya king Yatu

Deng schismatiko maglaram la naman, sasabian da anti mo kanitang tauling aldo ala nang kasalpantayanan king yatu, anti mo mewala ne ing kasalpantayanan king yatu. Isipan da atin lang patune para king kaburyan a ini ibat karing amanu nang Kristo, a sasabing king Ebanghelyo: 'Potang datang ya ing Anak ning Tau, makakit ya kayang kasalpantayanan king yatu?'[323] ? At sasabian da: uling malapit ne ing katapusan ning yatu, at ing kadwang makatakut a pamagbalik nang Kristo malapit ne, at panenayan ta ya aldo-aldo at bengi-bengi—uling ala nang kasalpantayanan keti yatu; uling potang datang ya ing Ginu, e Ya makakit kasalpantayanan.

Dapot ikami, bayu pa man manintun interpretasyun karing amanu nang Kristo, kutnan mi kayu, Brynyans: sabian yu kekami, O kayung mangmangmang, siguradu kayu wari a ing panaun na ning kadwang makapangilabut a pamagbalik nang Kristo malapit na? At ninu ing migpakit kekayu king misteryung ita, a alang makibalu, agyang ding anghel king banua, dapot ing Ibpa mu kabud[324] ? Panenayan mi ya ing pamagdatang ning Ginu kekami aldo't bengi, king balang oras, dapot e pa ita ing makatakut a pamagdatang, nung kapilan ya datang para hukuman la ding mabie at ding mete, at para badian ya ing balang metung agpang king gewa na; ni man e ta pa manenaya king balang oras king panaun a ita nung kapilan (agpang king amanwan ning Apostol Pedro) ing banua mawala ya king masikan a dagundung, ding sangkap matunaw la king api, at ing yatu ampo ring gawa na mapali la [325] ; dapot panayan ta ya ing sarili tang oras ning kamatayan, nung kapilan datang ya ing paghukom ning Dios para isian ya ing kaladua king katawan, at king oras a ita, ing balang tau arapan ne ing sarili nang partikular a parusa para karing keang gewa; Panenayan ta ya ing oras a ita king kapanabikan, anti mo ing mismung Ginu, a babanté kekatamu, a mituturu king Ebanghelyu: 'Maging handa kayu,' uling 'king oras a ita, a e yu panenayan, datang ya ing Anak ning Tau'[326] . Panenayan ta mu naman ing pangkabilugan at makatakut a pamangusga, a ya pin ing Kaduang Pamanatang nang Kristo, dapot ali king kekatamung panaun, o king kasalukuyan a panaun ning kekatamung bye; liban nung gisingan na katamu ning trumpeta ning Arkanghel ibat karing kekatamung kutkutan. Uling agyang datang ya pa ing benging ita (ing sasabyan ku ya pin ing kawalong milenyo), nung kapilan ing pamagdatang ning Nobyu inula de ring banal a Ama; dapot e ta pa miras king kapitangang bengi (ing libutad ning kawalong milenyo); dapot ing Banal a Ebanghelyo sasabian na ing Nobyu datang ya king kapitangang bengi; oneng malaya yang magpaliban king kayang pamagdatang angga kayari ning kapitangang bengi, kabang itamu ngening mabie e tamu agyung panayan ing panaun at oras a ita kabang lalakad tamu king yatu, liban na mu king makakera tamu karing kekatamung kutkutan. Dapot ikayu ngening sasabing ing kadwang makatakut a pamagbalik nang Kristo malilyari na king kekatamung kapanahun, at uli na niti ala nang kasalpantayanan a mayakit king yatu, isipan yu para king sarili yu: nung, king kekayung palage, ala nang kasalpantayanan king yatu uli na mismu niting sangkan, uling papalapit ne ing kadwang makatakut a pamagbalik nang Kristo. Uling manibat pa karing aldo da ring Apostol, e pa mekulangan ing kasalpantayanan keti king yatu; uling ing mismung Apostol Pablo sinabi na at sinulat: 'Malapit ne ing Ginu; bakit ka pa manabala?' ([327] ). King pamipalino na kaniting talata, nganang San Krisostomo: 'Dinatang ne ing pamangusga; e na la makapanagutan karing karelang dapat' ([328] ); at pasibayu: 'E ka manabala, uling dinatang ne ing panaun ning pamag-isipan.' Lalawen mu, makananu neng kalambat ing pamangaral tungkul king malapit at makatakut a pamagbalik ning Ginu, dapot ing banal a kasalpantayanan e mepuksa king yatu; uling agyang i San Pablo , kabang ipapasiag na ing malapit a pamagdatang ning Ginu, pikalat ne ing banal a kasalpantayanan angga karing sepu ning yatu; at i San Crisostomo, kabang magsalita ya tungkul king pamagdatang ning pamangusga at pamagbayad, e na sinabi ini uling ala nang kasalpantayanan king yatu, nune tinuru na karing tau ing tune kasalpantayanan at ing metung a byeng alang kapintasan. Inya, nukarin me ikwa ing isip a ala nang kasalpantayanan king yatu, uling mu malapit na ing aldo ning pamagbalik ning Ginu? Mas matalino ka pa kesa kang San Pablo ing Apostol at San Juan Crisostomo? Mas dakal la pa ba ding misteryung pepakit na ning Dios keka, ding magsasaka ning Bryn, kesa kareng mangaragul nang talasuyu at talaturu ning mabilug a yatu? Kabang mangaral la tungkul king kadwang pamagbalik ning Ginu, a makatakut at malapit, e ra bubunutan ing banal a kasalpantayanan king yatu, nune itanam de pa king mas matatag at parakalan ya; dapot ikayu, uli na ning malapit nang Kaduang Pamanibalik nang Kristo, lilako ye ing kasalpantayanan king mabilug a yatu, mangaral kayu karing karaniwang tau a ala nang kasalpantayanan king yatu; uling ing pamangusga ning Dios malapit na.

Uli na niti, mangutang kami: sabian yu kekami, O Brynyan, ala na bang kasalpantayanan ngeni king mabilug a yatu—ita pin, lalam ning banua—o king mapilan mung lugal? Nung ala nang kasalpantayanan king mabilug a yatu, kanita siguradu ala mu naman kekayu; uling ikayu man e kayu manuknangan king banua, nune keti king yatu. Dapot nung isipan yung atin kayung kasalpantayanan kareng kekayung lugal a mepabayaan, nanu naman ing makasagabal king pamagkaroon kasalpantayanan kareng kekaming lugal mu naman, kareng balen at baryu? Uling nung ikayu, a atyu king kilwal ning Pisamban, lalaganapan la reng sakramentu ning Banal a Espiritu, babaliwalaan ya ing Katawan at Dayâ nang Kristo, at tatakas king pamakiabe king Pisamban, isipan yung atin kayung kasalpantayanan; mas lalu pa kekami, a atyu kilub ning Pisamban, papasikanan da reng sakramentu kapamilatan ning Banal a Espiritu, makikiabe king Katawan at Dayâ nang Kristo, at makakapit king banal a Pisamban bilang miyembru ning Katawan, a bibie bie nang Kristo bilang Ulo na, atin kaming siglang pag-asa a atagpuan ing banal a kasalpantayanan a magpakatwiran at magligtas kekami. Alang kasalpantayanan kareng e maniwala kang Kristo a Dios, kalupa da reng Turku, Tatars, Hudyus at ding manyamba king dios-diosan, at kalupa da reng erehe at palsung Kristiyanu, anti kekayu, a ausan la mu king lagyu nang Kristo dapot lalaut la kang Kristo Mismo; uling ninu man ing lalaut king Pisamban nang Kristo, lalaut ya kang Kristo. King katutuan, alang kasalpantayanan kekayu, anti mu rin ing ala kareng aliwang taung e maniwala at heretiku; dapot e naman kakulangan ing kasalpantayanan king mabilug a yatu; uling e ya ing mabilug a yatu panuknangan da ring Turku o Tatars, o ring Hudyus at mangarokya, o ring heretiku o ring palsung Kristyanu ning Brynya; dapot dakal la ring lunsud a Kristyanu king Maragul a Russia, at king Malating Russia, at karing aliwang bansa, a ustung maniwala kang Kristo Dios at tune Siyang sasamban. Maglaram kayu, inya, O kayung iskismatiku, potang sasabyan yu na ala nang kasalpantayanan king yatu ngeni.

Mangutang tamung pasibayu: bakit e dapat atin kasalpantayanan keti yatu? E wari lalakad a makikita ing kasalpantayanan king busal da ring tau keti yatu? E wari metung a misteryu ning pusu ning tau ing kasalpantayanan, kalupa ning pag-asa, lugud, at aliwa pang birtud a atyu king kilub a makasalikut king pusu, a alang makibalu liban king Ginu mu, ing Makibalu karing pusu? Uling ninu karing tau ing makibalu king pusu ning tau—manwala ya king Dios o ali? At nung manwala ya, makananu ya manwala—ustung paralan o mali? At nung eya manwala, bakit eya manwala? Ing Dios mu, a sasaliksik karing pusu at isip, ing makibalu kanini. Dapot ikayu, O Brynyans, a tau mu at aliwa Dios, makananu yung abalu ing kabilyan da ring kekaming pusu, at sasabyan yu pa murin a alang kasalpantayanan king kekaming kilub? Pakit yu man mu ing metung a tanda ban abalu mi a alang kasalpantayanan king kekaming kilub. Abalu mi ibat kang banal a Apostol Pablo nung makananu ya kikilalanan ing kasalpantayanan king metung a tau; ita pin ini: 'Nung ing metung maniwala ya king pusu na, mag-amin ya naman king asbuk na; uling king pusu maniwala ya para king katuliran (sabi ning Apostol), dapot king asbuk mag-amin ya para king kaligtasan'[329] : at nung nu alang aminin a salita ning kasalpantayanan, karin abalu na alang kasalpantayanan king pusu man. E yu wari daramdaman kekami ing pamangumpisal ning Ortodoksung kasalpantayanan? Bingi kayu wari, a e yu daramdaman kekami, karing sablang lunsud at balen, karing sablang banal a pisamban, ing Banal a Trinidad—ing Ibpa, ing Anak at ing Banal a Espiritu, ing metung a Dios—a kikumpisalan at papurian king banal a pamanyamba? Atin kang balugbug dapot e ka makiramdam; at agyang makiramdam ka, sasaran mu la ring balugbug mu, anti mong binging ubingan, ban e me damdaman ing kekaming Ortodoksung pamangumpisal king banal a kasalpantayanan, a menibatan king pusu; at metung yang pasanin keka ing damdaman ing kekaming tune pamangumpisal king kasalpantayanan. At buri yung tutu ing ikuldas ing kasalpantayanan kekami, anti ing sinubuk nang gawan Satanas kang Pedro; dapot e na kayu paburen ning Dios a gawan iti kekami, anti ing e na paburen ning Kristo i Satanas a gawan iti kang Pedro, uling ngana: 'Simon, Simon! Minadya ya i Satanas a salan da kayu anti mong trigu; dapot menalangin ku para keka, ban ing kasalpantayanan mu e mafail [330] .

Dapot para keka, masasabi mi talagang alang kang kasalpantayanan, uling akakit mi la reng malinong tanda ning kekang e pamaniwala: ita pin, ing pamamali mu king Pisamban nang Kristo at karing eganaganang sakramento ning Pisamban; at ing e ustung pamangumpisal mu king Banal a Trinidad, at ing pamanyirang puri mu king erehe laban king Pamanatawang Kristo, anti ing malinong pepakit king mumunang dake, king , ing kadwang artikulu, at ding kekayung e-mabilang a aliwang pamipate at pamikawani, ding kekayung maling isipan, palsung turu at baluktut a interpretasyun papakit da at ilantad da ing ala kayung kasalpantayanan, dapot mibagsak kayu karing dakal a heretikal a uri ning e-paniwala.

Tungkul naman kareng amanu ning Ginu, 'Potang datang ya ing Anak ning Tau, makakit ya kayang kasalpantayanan keti king yatu?'[331] , ing kabaldugan na makanyan: e sinabi ning Ginu a, potang datang ya, siguradung e ya makakit kasalpantayanan keti king yatu; nune, makakit ya kaya? Ing buri nang sabian nita (agpang king interpretasyun nang Theophylact), ditak la mu ring mayakit, uling mabawasan la ring matapat pauli ning pamamersekuta ning Antikristo. Ikami, nanupata, a tatanggap king interpretasyun nang Theophylact tungkul king kasalpantayanan bilang mas mayap kesa king kekayung schismatic at baluktut a interpretasyun, sasabian mi nang maki-kasaplak: maglaram kayu, O baluktut a talapagsalin, king pamanyabing king pamagdatang na ning Ginu, ala nang kasalpantayanan king yatu: Lalu la pa pin ding kabutangan yu king e yu pamangilala a ing kasalpantayanan atyu keka tamu ngeni, kabang e pa datang ing Antikristo king laman, at e pa mebawas ing Kristianismu, at e pa miras ing aldo ning pamagdatang ning Ginu.

Kabanata 18. Tungkul king Larawan at Kamalaguan ning Dios karing Tau

[332]At balikan ta ya naman ing metung a dake ibat king Banal a Kasulatan, a e ustu ing pamangaintindi da ring mapamihihiwalay: king Mumunang Libru nang Moises, Kabanata 1, makasulat: 'Nganang Dios, "Gawa katang tau king larawan tamu at king kawangis tamu."' Ding mapamihihiwalay, king karelang kamangmangan, in-aplay de ining dake king pisikal a itsura ning tau, antimo sanang ing Dios tau ya, atin yang buntuk, balbas, mata, asbuk, balugbug, gamat, bitis, at aliwa pang parti ning katawan ning tau; at uli na niti, antimo sanang king sarili nang larawan, lelangan ne ing tau agpang king kayang kawangis, a atin buntuk, balbas, at aliwa pang parti ning katawan.

Ing larawan at kawangis ning Dios e ya mabubuu king katawan ning tau, nune king kaladua; uling ing Dios ala yang katawan:

Ing larawan at kawangis ning Dios e la mabubuu king katawan ning tau, nune king kaladua; uling ing Dios, alang katawan: Ing Dios metung yang Espiritu a alang katawan, at lelangan Ne ing kaladua ning tau a alang katawan, agpang king Kanyang sariling kawangis, a makasarili, makatwiran, e mamamate, at makibahagi king alang-angganan, at piyabe Ne iti king laman, anti ing sasabian nang San Damasceno tungkul king Dios: 'Binye Mu kanaku ing kaladua kapamilatan ning Banal at mamie-byeng inspirasyun, kaybat mung lelangan ing katawan ku ibat king gabun'[333] . Ing kaladua, nung makanian, ya ing larawan ning Dios, uling atin yang atlung-pisan a upaya dapot metung mung naturalesa. Deng upaya ning kaladuang tau ila reng deni: ing panalala, ing isip, at ing kaburian; king panalala kawangis ne i Dios Ibpa, king isip i Dios Anak, at king kaburian i Dios Espiritu Santo. At nung makananu king Banal a Trinidad atin atlung Persona, dapot ali atlung Dios, nune metung mung Dios: makanian mu naman king kaladua ning tau, agyang atin atlu (antimo ing mesabi) a upaya ning kaladua, dapot ali atlung kaladua, nune metung mung kaladua.

Piyayaliwa da ring Banal a Ibpa ing larawan at kawangis ning Dios king kaladua ning tau: i Basil the Great king kayang *Hexaemeron*, king diskursu 10; i Chrysostom king *Genesis*, king diskursu 9 [334] ; at i Jerome king kayang komentaryu king Propesiya nang Ezekiel, kapitulu 28. Tatanggap ne ning kaladua ing pamiyaliwang ini—ing larawan ning Dios—king panaun ning kayang pamaglalang ning Dios, kabang ing kawangis ning Dios perpektuan ya king kilub na kapamilatan ning binyag; ing larawan king isip, ing kawangis king kaburian; ing larawan king pamangibabo king sarili, ing kawangis karing birtud, anti murin ing sasabian nang Kristo king Ebanghelyu: 'Maging anti kayu king Yatu yung atyu banua'; at maging anti kayu Keya king kababan lub, kayapan, alang karokan, at aliwa pa.

Anti kaniti ing pamangatuang Basilio ing Maragul: 'Gawa tamung tau' (ngana ning Dios) 'agpang king larawan tamu at agpang king kawangis tamu': ing mumuna, inya, atin tamu bilang lelangan ning Dios; ing kadua, dapot, papasantingan tamu kapamilatan ning sarili tamung malayang kaburian. King orihinal a lelangan, atyu tamu king larawan ning Dios; dapot kapamilatan ning sarili tamung malayang kaburian, papasantingan tamu ing sarili tamu ban maging kawangis ning Dios. At pasibayu: Pepaburen na ning Dios kanaku ing maging kawangis na; uling atin kung larawan, a ya pin ing maging tau ning Salita; at ing kawangis, a ya pin ing maging Kristiyanu [335] . 'Maging kayung ganap,' nganang Kristo, 'antimo ing kekayung Ibpang banua a ganap.' Akit yu nung nu na ikinagawad ning Ginu ing maging kawangis na? Karin ya, nung nu katulad ta Ya itang magpasileng king Keyang aldo karing marok at mayap, at magpadalus uran karing matulid at e matulid [336] . Nung kamuan me ing pamaglinlang, dapot ala kang sama lub, o e ka manatili king sama ning lub ning napun; nung mapagkapatad ka at malunus, meging kalupa na ka ning Dios; nung patawaran me ing kalaban mu ibat king pusu, meging kalupa na ka ning Dios; nung ing Dios, a metung a makasalanan ka, kalupa na ning panakit mu king kapatad mung mekasala keka, king kapamilatan ning kabaitan mu, meging kalupa na ka ning Dios; inya, anti mo ing ' '—dala me ing larawan (ning Dios)—ali mu king amanu, nune king gawa, king kapamilatan da ring gawang mayap. Angga keni i San Basilio ing Dakila.

Kaya, abalu tamu, a ing larawan ning Dios atyu ya agyang king kaladua ning e maniwala, kabang ing kawangisnan mayakit ya mu king matuwid a Kristiyanu; at nung ing metung a Kristiyanu makagawa yang mortal a kasalanan, kanita mawawala ya mu ing kayang kawangis king Dios, aliwa ing kayang larawan: at agyang pa man sentensyahan ya king alang anggang parusa, ing larawan ning Dios manatili ya king kilub na kapilan man, kabang ing kayang kawangis e na malyaring mag-iral.

Kanitang minunang panaun, atin lang mapilan a eretiku a mayayaus anthropomorphites (detang magbibie king Dios king itsurang tau), a tungkul karela sinabi nang San Epifanio, kabang bibigyan nang kabaldugan ding amanu ning Dios: 'Gawa tamung tau king kekatamung larawan at kawangis'—interpreta re iti king pareung paralan anti ring gagawan da ring schismatics ngeni, sasabian dang ing Dios atin yang kawangis ning katawan ning tau, at anti yang tau, a ating buntuk, balbas, gamat, bitis, at eganaganang aliwang parti ning katawan; at lelangan ne ing tau king sarili nang kawangis: makanian mu naman ing interpretasyon da ring Hudyo. Dapot anti mo reng anthropomorphite kanitang panaun a ita, a mebilang buring, at mekilala bilang erehe, at milako la king Pisamban, at mebilang kayabe da reng Hudyus, at sinailalim king anathema: makanyan la mu naman kamangmang dening taung areni ngeni, at gagawan da ing erehiya, at kawangis da la ding Hudyo, at karapatdapat lang isakdal king Iglesia; ing kapalaran da kayabe da ring Hudyo at ding anthropomorphite (detang maglalarawan king Dios king itsurang tau), a mesentensyahan na; uling e la maniwala a ing Ulo ning Dios, at ding Keyang gamat at bitis, e la materyal o laman, nune imateryal at ispiritwal, a ila pin ing Keyang banal a omnipotensya, autoridad, upaya, ing penibatan ning eganagana, ing Keyang omnipotensya, at ing Keyang omnipresensya.

Ing Dios ya ing kabilugan a Ulo, uling Ya ing umpisa ning sablang bage, ing Ginu ning sabla, at ing Talapamahala ning sabla; Ya ing kabilugan a Mata, uling akakit na ing sablang bage; Ya ing kabilugan a Balugbug, uling daramdaman na ing sablang bage; Ya ing kabilugan a Gamat, uling tatalan na ing sablang bage; Ya ing kabilugan a Bitis, uling atyu Ya karing sablang lugal, at sasakupan na ing sablang bage king Kayang presensya.

Pinyabian nong San Basilio ing Maragul ding anthropomorphist king kayang *Hexaemeron*, king diskursu 10 [337] , at sinabi na karela anti kaniti: 'Kekasanung paralan itamu melalang king larawan ning Dios? Linisan ta la ding kekatamung pusung mangmang, ding kekatamung isip a e sané, at ding kekatamung kaisipang alang kabiasnan tungkul king Dios. Nung melalang tamu king larawan ning Dios, anti ta wari ing Dios? Atin ya waring buak, balugbug, at buntuk? Atin ya waring gamat, at luklukan nung nu ya makalukluk? Uling makasulat king Kasulatan a ing Dios makalukluk ya: atin ya waring bitis a gagamitan na king pamaglakad? Makanyan ya wari ing Dios? Isalikutan la ding alang kabaldugang pantasya ning pusu mu; isakwil me ing sanumang isip a e makatarungan king kadakilan ning Dios. Ing Dios alang anyu, simpli ya, alang kadakilan, at alang sukad king katwa; anya e ka mag-isip king metung a anyu para Keya, at e me paburen ing isip mu malili karing kaisipan a Hudyuu; ni e me sakup ing Dios karing isip a pang-katawan, ni ilarawan me king kekang isip, uling ing kayang kadakilaan e asusukad. Isipan me ing maragul, at itagkil me king maragul ing mas maragul pa, at king mas maragul pa, mas dakal pa; at paalalahan me ing kekang isip a e na aintindyan ing alang angga: e ka maglalang imahen, uling ing Dios aintindyan ya king kapamilatan ning kayang upaya. Ala namang bage king Dios a kalupa na ning atyu kekatamu; uling e katamu melalang king larawan na ning Dios agpang king porma na ning kekatamung katawan; uling king metung a katawan a masira, masisira ya ing larawan, kabang king e masira, mabubuu ya ing e masira; Ing katawan daragul ya, kaklitan ya, tatwa ya, at mibabayu ya: metung ya itsura king kayanakan, aliwa king katwa, aliwa king kasaplalan, aliwa king kasakitan, aliwa nung tatakut ya, aliwa nung masaya ya, aliwa king kapayapan, aliwa king pamipate; ing kabilyan ning makibante aliwa ya king kabilyan ning matudtud, Uling makananu yang apikwanan ing mitutukituki king e mitutukituki? At nung sabian na, 'Gawa tamung tau king kekatamung larawan', iti tungkul ya king taung kilub, a pinagsabian na mu naman ning Apostol: 'Agiang ing taung panglual tamu mabubuluk ya, ing taung kilub papanayun ya aldo-aldo' ([338] ). Uling king kilub atin tamung tau, at e tamu mu katawan; at tutu ing sasabian da, a atyu tamu king kilub. Uling aku ing tau king kilub; ing king lual, nanupata, aliwa kung aku, nune ing kakung sangkap; uling aku aliwa kung gamat, nune aku ing pamanyalita ning kaladua, kabang ing gamat metung yang dake ning tau. Uling ing katawan instrumentu ne ning kaladua, kabang ing tau makapanginu ya uli na ning kaladua mismo. At pasibayu sasabian na: 'Ing babai dapat atyu ya king larawan ning Dios anti mu rin ing lalaki, ning pareung marangal a kalikasan, agyang mas maina ya king laman, dapot masikan ya king kaladua, uling ila pareu lang atyu king pareung marangal a larawan ning Dios'[339] . Angga keni, i Basil the Great.

Manibat kareting amanu, ding kasalukuyang bayung anthropomorphite schismatics dapat lang mag-ingat at isipan a ing larawan ning Dios aliwa ya king lupa, mata, labi, balbas, o aliwa pang akakit a parti ning katawan, nune king e akakit a kaladua—a makapagsalita, makatwiran, makapamahala king sarili, at e mamamate.

Kabanata 19. Tungkul kareng Balbas

Keni, pisasabyan ta ya ing tungkul karing balbas, a nung nu ating maragul a e pamikakasundu karing kekatamung Ruso, a tuturing da ing balbas bilang metung a maragul a batas ning Dios at paralan ning kaligtasan, kabang ing pamag-ahit king balbas tuturing da bilang metung a mabayat at e mapatawad a kasalanan a magdala king alang anggang kapahamakan.

Kanitang kaleldo ning 1705, kabang atyu ku king siudad ning Yaroslavl kareng bulan ning Hunyu at Hulyu, at king metung a Dominggu, kaybat kung lwal king katedral kaybat ning Banal a Misa at papunta ku king kakung tuknangan, adwang lalaking makabage—agyang e la matua—dingan da ku at sinigaw, sasabing: 'Banal a Ginu! 'Anti mong inutus yu, inutus na kami ning dekretu ning Tsar a gupitan la ding balbas mi; dapot makasadya kaming isakripisyu ing bie mi para karing balbas mi; uling mas buri mi pang pakapututan kesa gupitan la ding balbas mi.' Aku, nanupata, mengabigla ku king e ku inasahan at biglang kutang a ini, at e ku agad mekibat king metung a sipi ibat king Kasulatan; anya sinagut ku king kutang da, at sinabi: 'Ninu ing tumubu pasibayu, ing meputut a buntuk o ing me-ahit a balbas?' Ila, nanupata, mengatad la, at kaibat ning saglit a katahimikan, mekibat la: 'Ing balbas tumubu ya, dapot ing buntuk ali ya.' Ngana ku karela: 'Siguradu kung mas buri yung isakripisyu la ding balbas yu—a agyang gupitan lang makapulu, tumubu la pa mu rin—kesa king mawalâ la ding buntuk yu, a nung misakmal na, e na tumubu kapilanman, maliban na mu king pangkabilugan a pamanyubling mie da ring anggang mete.' Kaibat kung sinabi ini, minta ku king selda ku. Dakal a marangal a mamamayan ing mekikayabe kanaku, at linub la king kuwartu ku, at mika makabang pisasabian kami tungkul king pamag-ahit at e pamag-ahit king balbas. At abalu ku a dakal kareng mengupas king balbas da agpang king kautusan ning Tsar ing magduda king karelang kaligtasan, antimo bang mewala ing larawan at kamukha ning Dios karela, at e na la atyu king larawan at kamukha ning Dios uling kinupas de ing karelang balbas. Aku, nanupata, pepalakas ku la lub a e la sana manduda, sasabian ku king ing larawan at kawangis ning Dios e ya makasalale king balbas o king makakit a lupa ning tau, nune king e makakit a kaladua; at saka, uli na mismu kaniting sangkan, alang dapat manduda king karelang kaligtasan, uling ing pamag-ahit king balbas e ya gagawan ning sariling malayang kaburian, nune agpang king kautusan ning ari. Uli na niti, makayagpang ing tumulid karing utus da ring atyu king kapangyarihan karing bage a e salungat king Dios, at e makasakit king sarili nang kapakanan.

Tungkul naman keng aliwa, ilako ta ya ining duda: kailangan tamung suryan ing usapin tungkul karing balbas king Matuang Tipan at king Bayu. At para magumpisa king Matuang Tipan, inayos mi ya ing kekatamung pamanyuri anti kaniti:

1) Kaninu king Matuang Tipan ing e inutus a mag-ahit king karelang balbas?

2) Uli kanitang nanung sangkan e la inutus?

3) Misan ya wari megawa ing pamag-ahit balbas karing Hudyos?

Kening pamanyaliksik tungkul karing balbas, ing mumunang puntung dapat isipan ya pin ing: ing balbas ya wari ing larawan at kawangis ning Dios? Dapot uling pepakit na king babo, i San Basilio ing Dakila, a ing balbas ali ya ing larawan at kawangis ning Dios, isipan ta na ngeni ing aliwang puntung binanggit ta.

MUMUNANG PAMAG-ISIP

Kaninu king Matuang Tipan ing bawal mag-ahit king balbas?

Itang utus a e mag-ahit king balbas, agyang binye ne ning Dios karing eganaganang Hudyo, mas lalu yang pepairal karing talasamban, ding pari at Levita makatali la kaniti [340] , anti ing akit king kapitulo 21 ning Libru ning Levitico, nung nu sinabi na ning Ginu Dios kang Moises a utusan na la ding anak nang Aaron, ding pari, a e la mag-ahit king karelang balbas, at dinagdag na: 'Uling ila mismu ing mag-alay king alay ning Ginu, ing handug ning karelang Dios.' 'E la dapat mag-ahit king karelang balbas,' ngana, 'uling iti ing sangkan: ban ila mismu ing mag-alay king Dios'[341] . Ing salitang 'ila mismu' mangabaldugan ya king ministeryu da ring pari at Levita. Uling ninu wari, king katunayan, ing mig-ain sakripisyu king Dios gamit ing sarili nang gamat? Deng pari at Levita mu. Tungkul naman kareng aliwang tribu, agyang mag-ain la sakripisyu king Dios, e da la pepatung king altar gamit ing sarili dang gamat, nune kapamilatan da reng pari at Levita; kabang deng pari at Levita mismu ing mig-ain kareng alay king Ginu gamit ing sarili dang gamat. Uling inyang ing Ginu Dios e na pinayagan ing pamag-ahit king balbas at inutus na king e ya dapat i-ahit—ban ila mismu ing makapag-ain king alay ning Ginu—Malinaw nang pepakit a ining utus laban king pamag-ahit mas higit yang binye karing pari at Levita. Ing pareung kautusan binie ya naman karing Nazareo, anti ing makakit king Libru ning Bilang, kapitulu sais, at king Libru da ring Hukom, kapitulu labing-atlu, at king Mumunang Libru da ring Ari, kapitulu metung: at agyang ding karaniwang tau—ita pin, ding aliwang tribu ning Israel—tinupad la king kautusang ini a e la mag-ahit king karelang balbas; dapot neng kai e la pinagbawalan magpagupit, at king tutu, neng kai inutusan la pa pin kaniti, anti ing akit tamu king katlung pamisabi.

Ikalawang Pamanisip

Bakit e inutus ing pamangupas king balbas lalam ning Matuang Tipan?

Ing pamag-ahit king Matuang Tipan e ya mismung karokan; uling ing balbas e ya larawan at kawangis ning Dios, anti ing malinong pepaliwanag na kanita: nune, meging karokan ya uli mu ning metung a kasalanan. Uling nung ing pamag-ahit mismu ing karokan, e ya sana inutus a ding lilinis ibat king ketang mag-ahit la kareng karelang balbas at eganaganang buak king karelang katawan [342] ; nung ing pamagbalbas mismu marok ya, e ya sana inutus a detang lulub king ministeryung Levitico dapat lang mag-ahit king kabilugan dang katawan, ita pin, ing karelang buntuk, balbas, at ing aliwa pa [343] , ni e la sana pepayagan ding Hudyo a paburen dang tumubu ding karelang balbas karing panaun ning malalam a pamagmalun [344] ; nung ing pamangupil metung yang karokan, e na sana inutus ning Dios ing propeta Ezequiel a kupilan ing keang buntuk at balbas [345] . Dapot iti tatalakayan ya king lalam. Keni, nanupata, isipan tamu ing sangkan nung bakit ing Matuang Tipan e inutus ing pamangupil kareng balbas.

Ing sangkan ning kautusan a ita yapin ing makatuki: ding pari da ring dios-diosan, at higit king kabilugan detang magsilbi king diyosang mayayaus Isis, ing matuang reyna ning Ehipto, mag-alay lang marusing a sakripisyu kareng karelang templo at gawang alang-diyos a pamamaniklaud kareng karelang diyus-diyusan; atin lang kaugalyan a mag-ahit buntuk at balbas. Kinundena ne ning banal a propeta Baruch ing kaugalyan a ini, kabang agaganaka na: 'Kareng karelang templo makalukluk la ding pari, makagisi la ding karelang imalan, makagupit la buntuk at balbas; at magluluksa la at sisigaw king arapan da ring karelang diyus: "[346] ".'

Uli na niti, ing Ginu Dios, kaibat nang linwal ding Keang tau ibat Ehipto at mituldu la ding pari at Levita king karelang serbisyu, inutus na karela a e la tularan ding mapag-idolung pari a ikit da king Ehipto, a mag-ahit buntuk at balbas; at binye na ing utus a ini: 'E yu gupitan ing buak yu king buntuk, ni mag-ahit kayung balbas'[347] .

Bukud kaniti, kaugalian da ring talasamba king dios-diosan, a maglálangit para karing mete da, ing gupitan de ing buntuk at balbas da, at kuskusan de ing lupa at katawan da anggang masugat la at dumaya; Uli na niti, ing Ginu inutus na la ring Kanyang ministru a mag-ingat laban kareng makanyan a gawa, ban e la maging kalupa da ring marok, at Ngana: 'E ya dapat paburen ing buntuk a e makurut para king mete, ni ing balbas a paburen mabating e makayus, ni gawang gupit king karelang laman'[348] .

Uli karing sangkan a reni, ing pamag-ahit mebilang yang marok a gawa, at ipinagbawal ne ning Dios karing Judio king Lumang Tipan, lalu na karing pari at Levita.

Katlung Pamanisipan

Atin wari panaun a ding Hudyo ginawang mag-ahit?

Malyari ya naman iti neng kai. King umpisa: neng lilinisan la king ketang, gugupitan de ing buak king mabilug dang katawan; anya, king Libru ning Levitico, kapitulo 14, ing utus ya pin: 'Paburen mung tumubu ing eganaganang buak na—ing buak na king buntuk, ing balbas na, ding kilay na, at ing eganaganang buak na'y dapat tumubu'[349] .

Bukud pa kaniti: inyang ding ibat king tribu nang Levi mituldu la king ministeryung Levitico, ing makatuking ritwal ing megawa karela: mumuna, dela la king arapan ning pun paring mataas at isprayan la king danum ning pamaglinis; kaybat, kiniskis ya ing eganaganang buak king karelang katawan, anti ing makasulat king Libru ning Bilang, kapitulu 8: 'Ing gupit sana takpan ne ing mabilug dang katawan, at sana lavan de ing karelang imalan, at maging malinis la' ([350] ); kanita, kaibat dang dela king Arapan ning Toldang Saksi kayabe ding karelang alay, ding anak Israel tinagkil de ing gamat da karela. Mapapansin tamu, nanupata, a ing pamag-ahit sasakupan na ing mabilug a katawan da reng bayung mitulduang Levita: nung sasakupan na ing mabilug a katawan, siguradung kayabe ya murin ing balbas; at potang mitulduana na la, e na la mig-ahit buak king karelang katawan angga king kamatayan da.

Bukud kanita: king katuparan ning sumpa ning Nazareo, ing mabilug a buntuk kakalasan ya, uling ating adwang klasi ding Nazareo: ding aliwa a inalay de ing mabilug dang bye king Dios king pamag-ingat at kalinisan; ding aliwa naman a ginawa king sumpa ning Nazareo para king limitadung panaun, para mu king mapilan a banwa, at ali para king mabilug dang bye. Deng Nazirita mipalagyuan lang makanian ibat king salitang Hebreo a 'nazir', a mangabaldugang 'makakawani' o 'mekabala', uling ding taung anti kaniti kinawani la king makamundung at makasariling bie da ring tau, at imbes na ita, inialay de ing sarili da king metung a mabagsik at makipagkaila king sarili a paralan ning pamibiebie, at e la menikut o ginupit king buak da king buntuk o balbas king kabilugan ning panaun ning karelang sumpang Nazareo. Para kareng mekumpisal king Nazirite angga king takdang panaun, potang mitupad ne ing takdang panaun a ita, datang la maki-alay king Templo ning Ginu; at ing buwak a meragul, gupitan de iti king pasbul ning Templo ning Patutu, at ibie de ing ginupit dang buak king api ning altar ning Ginu, bilang parangal king Dios at pasasalamat, uling ing Ginu ing mekapagbigay-kaya karela para tuparan ing karelang panata: makasulat ini king Libru ning Bilang, kapitulo 6 [351] .

Bukud pa kaniti: ding karaniwang Hudyo, a ali ibat king lahi nang Levi, e la pinagbawalan maggupit kabang magluluksa la at malulungkut: uling makasulat ya king libru ning banal a propeta Jeremias a inyang, kaibat ning pangasira ning Jerusalem kang Nebucadnezar ning Babilonia, i Gedaliah ing mitagan king labuad ning Juda para mamunu karing ditak a mekaligtas, dinatang ya i Ishmael a taga-Juda, a menibatan king lahi ning ari, at pete ne i Gedaliah; kaybat, walung pulung lalaki ing dinatang ibat kareng kasiping a lugal ning Palestina, a makasabing buak at makaburak a imalan, a mangangangis king kalunusan ning Jerusalem [352] . Ating sasabi: 'Keni king Libru nang Jeremias, tungkul ya king buntuk, ali king balbas.' Pakibatan ku: king Bibliang Slavonic makasulat 'buntuk', kabang karing aliwang salin makasulat 'balbas'; at nung ing salin a Slavonic magsalita ya tungkul king 'buntuk', dapat yang aintindian a kayabe ya murin ing balbas; uling karing panaun ning kalungkutan at kasakitan, ing buntuk kasabay yang gupitan kayabe ing balbas, anti ing akakit karing amanu ning Dios king pareung propetikung Libru nang Jeremias, nung nu sasabian na: 'Ing balang buntuk maging kalbu ya (ita pin, gupitan ya), at ing balang balbas pututan ya'[353] .

Pasibayu: ing banal a propeta at pari Ezekiel, a menula tungkul king kalunusan ning Jerusalem at ing pangasira da ring taung Hudyos; inutusan ya ning Ginu a gupitan ing keang buntuk at balbas, at, kaibat nang pitnan ing ginupit a buak king apat a dake, silan ya ing metung a dake king api, gupitan ya ing aliwang dake king espada, ikalat ya ing aliwang dake king angin, at ibili ya ing pekamalating dake king keang imalan ([354] ), a mangabaldugan a ing metung a dake da ring taung Hudyu mate la king danup at salot kabang makukubkub la, ing metung a dake paten de king tabak da reng Caldeo, ing katlung dake ikalat la king mabilug a yatu, at ing kapat a pekamalati manatili ya king lugal na.

Ikami, nanupata, makanyan ing kekaming pamangatu: nung ing pamag-ahit marok ya king sarili na (at ali uli ning marok a kasalanan ning pamag-idolo), kanita e na sana inutus ning Dios ing propeta Ezechiel a ahitan ne ing kayang balbas; e la sana pepaintulutan ding Hudyo a ahitan ing mabilug dang buntuk karing panaun ning kasakitan at kalungkutan; E la naman inutus ding Nazirita, potang atupad ne ing karelang sumpa, a gupitan ing buak ning mabilug dang buntuk at ialay iti bilang silab a alay king Dios; e naman iti mitakda king batas para kareng lulub king ministeryung Levitico a gupitan ing mabilug dang katawan; e la naman inutus ding lilinis manibat king ketang gupitan ing karelang balbas.

Uling king Matuang Tipan, e ya kasalanan ing mag-ahit balbas; dapot, ing alilan la ding paralan da ring alang-Dios a manyamba king dios-diosan kapamilatan ning pamag-ahit kaniti.

Uling asuri ta ne ing tungkul karing balbas king Matuang Tipan, ngeni lumipat tamu king Bayung Tipan at surian ing pareung paksa agpang karing makatuking konsiderasyun:

1) Ating bang legal a probisyon tungkul karing balbas para karing Kristiyanu?

2) Kaninu menibatan ing kaugalian ning pamag-ahit king balbas?

3) Kasalanan ya wari king Dios ing pamag-ahit?

4) Ating kaligtasan king e pamag-ahit king balbas?

MUMUNANG PAMANYURI

Ating bang batas para kareng Kristiyanu tungkul king balbas?

Kaugalian da ring Marangal a Kristyanung Ruso ing ipangatwiran ing karelang gawi a e pamag-ahit kapamilatan ning pamang-banggit king kautusan ning Matuang Tipan tungkul karing balbas, a mebanggit king babo, a binye ning Dios kapamilatan da ring Levita: 'E yu la pag-ahit ding kekayung balbas' (makasulat ya)[355] , at sasabian da: Ing Kristo Mismo ing tinupad karing kautusan ning Matuang Tipan; uling ngana: 'E yu isipan a meko ku para ilako ing Kautusan o ding Propeta; e ku meko para ilako la nune para tuparan la'[356] . At nung tinupad ya i Kristo kareng kautusan ning Matuang Tipan, kanita itamu reng Kristiyanu obligadu tamu mu namang tuparan la, at e mag-ahit king balbas agpang king kautusan ning Matuang Tipan; uling i Kristo e ya nag-ahit king Keyang balbas, anti murin reng Apostol a kayabe Na.

Base kanini, ding susuporta king e pamag-ahit dapat lang mumunang ipakit ing makatuking kabaluan tungkul karing kautusan ning Dios king Matuang Tipan:

Deng kautusan king Matuang Tipan atlung klasi la:

Espiritual,

Pangkatawan,

Hukuman;

para mas malino:

Banal,

Opisyal,

Sibil;

Lalu pang malino:

Ing makabagay king kasalpantayanan at pamanyamba king Dios;

Anti ing nararapat kareng seremonya ning pisamban at king pamibie-bie keti king yatu ning katauan;

Anti ing makabagay para king katuliran.

Dening atlung grupu a utus malinong mayayakit la karing amanu ning Dios kang Moises king Libru ning Deuteronomio, kapitulo 5, nung nu sasabian na: 'Lapit kayu kanaku, ban sabian ku kekayu ding eganaganang utus, patakaran, at pamaghatul'[357] ; at pasibayu king kapitulo 6: 'Dening kautusan, patakaran at tuntunan a inutus ning Ginu mung Dios'[358] .

Lawen ta la rening atlung pahayag:

Ding Utus,

Ding Ordinansa at

Pamanghusga.

Deng utus ning Dios, king umpisa, mituturu lang kabaluan tungkul king Dios, kasalpantayanan Keya, at pamigalang Keya: 'Aku ing Ginu, ing Dios mu; e ka magkaroon aliwang dios liban Kanaku'[359] at aliwa pa: at deni ila reng utus tungkul king Dios, banal at ispiritwal.

Deng regulasyun tungkul la kareng ritwal at seremonya king pisamban: nung makananu mag-alay, nung makananu ing pamaglinis king sarili ibat king karinat, nung makananu ing pamamalsit king sarili king daya ning kambing at baka at king abu ning bisiru [360] ; nung nanu ing dapat kanan at nung nanu ing e dapat kanan; nung kapilan e dapat maggupit buak at nung kapilan dapat; at dakal pang aliwang kapareung bage, anti ing milarawan karing libru nang Moises. At ding kautusan a reni tungkul king laman binie la para karing adwang sangkan: mumuna, ban ing laman da ring animal a e makapagsalita maialay ya bilang sakripisyu king Dios; at kadwa, ban mituru la nung nanung ritwal ing gamitan da para pibalan ing sarili dang laman king bie a ini. Ing disiplinang ini ning laman malinong linarawan nang San Crisóstomo, kabang ipapaliwanag na la rening amanu ning Apostol tungkul king pagkapari nang Cristo: 'Eya metung a pari agpang king batas ning laman'[361] , at aliwa pa. 'Ya,' ngana, 'metung yang pari e agpang king batas ning laman; uling itang batas e ya makatwiran karing dakal a paralan; at ustu neng inaus a batas ning laman.' Uling ing sablang inutus na makalupa ya. Uling ing sabian: 'Tuli ya ing laman, pahiran yang laman, uasan ya ing laman, linisan ya ing laman, gupitan ya ing laman, itali ya ing laman, pakustan ya ing laman, isadya kayabe ning laman'—e la wari makalupa ding amanung areni?[362] ? Angga keni i Chrysostom.

Dapot ding batas, tinuru lang katuliran karing tau: e manakit king kapwa, e magtestigong e tutu, e mangasamang pibandian ning kapwa, e manako, e mamunu; at telakad de ing hustisya sibil: metung a mata para king mata, metung a ipan para king ipan[363] ; at migbubu lang daya ning tau, uling king lugal na niti, ing sarili nang daya ing ibubu[364] .

Kapamilatan da reng atlung kautusan a reni, ding Israelita makagapus la:

para magsilbi king Dios king matapat a lub,

Manibala king karelang sarili king kaayusan;

Ing tratuan ing kapwa da king makatwiran.

Kareng atlung kautusan a reni (a atyu king Matuang Tipan), atin lang mapilan a dapat talang tuparan bilang Kristiyanu, at atin namang aliwa a e dapat.

Dapat tang tuparan detang makaugne king kasalpantayanan, king kabaluan tungkul king Dios at king pamanyamba king Dios, at detang makaugne king katuliran at hustisyang sibiku.

At tungkul kareng ritwal at seremonya ning Matuang Tipan king templo, at kareng regulasyun a pisikal, e mu kabud e tamu makagapus kareti, nune lubus na tamung mepalaya ibat kareti. Uling ding eganaganang regulasyun a laman ning Matuang Tipan—ita pin, ding ritwal at seremonya—manga uri la at aninu ning pamagdatang nang Kristo king laman, ning Kayang pagka-pari, at ding sakripisyu at sakramentu ning Pisamban a ngeni atyu king bayung grasya. Dapot inyang dinatang ya i Kristo, at tinupad na ing eganaganang penandá at sinimbulu ning keang mismung persona, ding penandá at simbolo mewakli la: uling nung makananu ing sampaga malalanta ya potang linto ne ing bunga, at ding batuin malalanta la potang sinlag ya ing aldo, makanian mu naman, king pamagdatang ning bayung grasya, ing aninu ning Kautusan mewala ne. Uling nung detang ritwal at seremonya ning Matuang Tipan magagamit la pa ngeni, magiging e la tutu, uling la reng alimbawa at aninu nang Kristo; uling ituturu da pa murin ing pamagdatang nang Kristo king laman, a mekadating na; Uli na niti, lubus lang milako kekatamu, at mekalaya tamu karela, anti ing mas malinong ipaliwanag king lalam.

At anti ing sinabi nang Kristo ing Ginu: 'Eku meko para ilako ing Kautusan, nune para tuparan ya', ini dapat yang aintindian anti kaniti: Tinupad ya i Cristo king batas da reng ritwal ning Matuang Tipan: Peputulan ya, inampang ya king Templo ning Ginu agpang king batas, mengan yang Pasku ning Pamanlaban anti ing mitakda king batas, at, kaibat nang ginawa kareng aliwang ritwal a Hudyos, likuan na la, uling ila metung lang pamaglarawan kareng bage a datang king bayung grasya; Kaybat nang likuan ing batas ning Matuang Tipan, telakad ne ing bayung batas ning grasya: at makanian, ing batas ning Matuang Tipan minye yang dalan king grasya a dinatang.

At pasibayu, aliwa pang interpretasyun: Tinupad ne Kristo ing Kautusan nang Moises, a e kumpletu at e sakdal; uling ing Kautusan nang Moises e na apanyalban ing tau king impyernu, agyang ing metung a matulid: dapot i Kristo, anyang dinatang ya, pinakumpleto ne ing Kautusan nang Moises karing bayung sakramentu ning kaligtasan a mitmung grasya, a lubusang makapanyalba king tau. Inya pin, e ne binawi ning Kristo ing batas tungkul king kabaluan ning Dios at kapanwalan (at aliwa itang tungkul karing ritual ning Matuang Tipan), nune tinupad ya kaniti.

Keni tamu ngening mibalik king kutang tungkul karing balbas.

Uli na niti, e dapat isipan ning ninuman a ituturu mi karing tau ing gupitan de ing balbas da, o kaya naman a kukundenan mi la reng e maggupit; nune, lalako mi ing duda tungkul king kaligtasan da reng tuturing king pamaggupit bilang metung a mabayat a kasalanan at mawawalan lang pag-asa king sarili dang kaligtasan. Bukud kaniti, tatanggian mi ya ing erehiya da reng Anthropomorphite—ita pin, detang maniwala a ing balbas ya ing larawan at kawangis ning Dios.

Ing kautusan tungkul karing balbas, anti ing mayakit king Matuang Tipan, king Libru ning Levitico, metung ya kareng kautusan a reta? Metung ya kareng makaugne king kabaluan tungkul king Dios at kasalpantayanan? Dapot eya mayakit kareng tableta nang Moises kabilang kareng kautusan ning Dios.

Mayakit ya wari karela ing pamaglabag kareng kautusan a tungkul king katuliran at hustisya sibil? Dapot, ala tamung akit a kautusan tungkul king balbas karin man.

Karin la naman kareng sanung kautusan manibatan ing pamagbawal king balbas? Kareng kautusan a metung a regulasyon—ita pin, ding ritwal at seremonya da reng Hudyo—a malinong pepaliwanag nang San Crisóstomo, agpang kareng amanu da reng Apostol, king babo bilang makabageng laman, uling i Kristo, king Kanyang pamanyatang, pinyawad na la [365] .

Uling alang-saysay ing pamanyabi yung e kayu karapat-dapat basi king Matuang Tipan, at alang-saysay mu naman ing pamagduda yu king kaligtasan yu, uling mebaklas ya ing balbas yu agpang king kautusan.

Dapot uling i Kristo at ding banal a Apostol a kayabe na e la ginupit king karelang balbas, gewa ra iti agpang king batas ning espiritual a orden, uling buri rang maging mumunang pari ning primasyun a Pisamban; gewa ra murin iti bilang Nazareo, a pepalambutan king buak da. At e wari sasabian ning Kasulatan tungkul kang Kristo ing Ginu: 'Metung kang pari anggang kapilan man agpang king kaayusan nang Melkisedek' ([366] )? Ngeni, kabang ila (ding Apostol a kayabe nang Kristo) pepalambutan de ing buak da agpang king Kautusan nang Moises, itang Kautusan nang Moises e ya pipilit kareng Kristianung menibatan kareng Hentil; uling ing Konseho Apostoliku pelayan na la ding menibatan kareng Hentil a linapit kang Kristo ibat kareng eganaganang regulasyon, ritwal, at seremonya ning Matuang Tipan, antimo ing malinong mayayakit king Gawa da ring Apostol, kapitulo 15, nung nu ring manimunang Apostol king Jerusalem sinulat lang sulat karing tau ning Antioquia—detang meko ibat king pamanyamba karing dios-diosan papunta kang Cristo—king makatuki:

Ding Apostol, ding matua at ding kapatad, para karing kapatad king Antioch, Syria at Cilicia, a ibat karing Hentil, at magsaya king Ginu: uling dimdam mi a ding aliwang meko ibat kekami ginulu la kekayu karing karelang amanu, a magulu kaisipan yu, sasabing kailangan kayung pakutnan at tuparan ing Kautusan, a e mi inutus. Mikasundu kami, kaybat ming mipisanmetung king metung a isip, a magpadala karing piniling tau kekayu, at ing aliwa makasulat ne karin; anti kaniti: mepasyan na ning Banal a Espiritu at kami, a e na kayu dagdagan pasaning aliwa, nune mu dening kailangan: ing lumayo king pamangan a inain karing dios-diosan, king daya, king laman da ring animal a binugbug, at king pakikipag-imoralidad; at ing nanumang e yu buri gawan kekayu, e yu gawan karing aliwa [367] . At pasibayu, king pareung Gawa da ring Apostol, king kapitulo 21, ing banal a Apostol Santiago, kayabe da ring aliwang matua king Jerusalem, sinabi ya kang San Pablo, a dinatang karela: 'Pinasiya mi na a ding Hentil a menwala e la dapat pasanin king sanumang anti kaniting tuntunan, nune mu ing lumayo la king pamangan a inain karing dios-diosan, king daya, king laman da ring animal a binugbug, at king pakikipagpalage'[368] . Angga keni manibat king Gawa da ring Apostol.

Keni, makiramdam lang mayap ding sabla at isipan da nung makananu reng pinalaya ding banal a Apostol ding Hentil—a meko ibat king karokan ning pamanyamba kareng dios-diosan papunta kang Kristo—ibatan kareng eganaganang tuntunan ning Matuang Tipan a ibat kang Moises, ita pin, ding ritwal at seremonya. 'E na kailangan,' ngana, 'para karela ing talakaran kareng bage anti kaniti; dapat da mung talakaran ding bage a makaugne king kabiasnan tungkul king Dios at king kasalpantayanan, at ing e manakit king kapwa: "E mu gawan king aliwa ing e mu buri gawan keka" ([369] ).

At uling ding tau ning Russia mekilub la kang Kristo e ibat king Hudaismo, nune ibat king paganismo at marok a idolatria; uling e la makagapus karing pamag-obserba, ritwal, at seremonya ning Kautusan nang Moises, nune malaya la kareti agpang king pasya da ring Apostol. Uling agyang tungkul karing balbas, e la pipigilan ning batas, nune makasalalay ya king karelang pamamilî; at e la dapat magduda king karelang kaligtasan uli da ring balbas.

Ing metung kareng kalaban ku sinabi na kanaku: 'Ing Kristo inalilan ne ing circumcision ning Matuang Tipan king binyag, binye na kekatamu ing binyag bilang kapalit ning circumcision; dapot nanu ing inalilan na karing balbas? Nanu ing binye na kekatamu king bayung grasya bilang kapalit da reng balbas ning Matuang Tipan?'

Pekibat ku keya: 'Deng Hudyos atin lang Lumang Batas, a mangailangan king pamagpamutut at e pamag-ahit king balbas, at aliwa pa.' Uling detang menwala kang Kristo ibat karing Hudyos mirinan lang banal a binyag bilang kapalit ning circumcision ning Matuang Tipan; dapot ikami, bilang Hentil, a sadya mabibye king karokan ning pamanyamba karing dios-diosan, ala kaming nanu pa mang batas ning Dios. Ing Matuang Tipan e man atyu kekami; ding kaugalian, ritwal, at seremonya da ring Hudyos e mi la balu. Ing pamakutkut at ing e pamag-ahit king balbas e man mi pa dimdam karing henerasyon da ring kekaming ninunu, dapot ing atyu mu, kasamaan a idolatria. Uling itamu, a meyaus ibat karing Hentil papunta kang Kristo, mirinan katamung banal a binyag kang Kristo, e bilang kapalit ning pamakutkut—a e mi man ikwa—nune bilang kapalit ning makasalanang pamanyamba karing dios-diosan nung nu tamu sadya makalubug; at e na katamu inutus nung tungkul karing balbas; ni ring banal a Apostol e da katamu inutus a tuparan la ring kautusan, ritwal, at seremonya. Ikami (sabi ning Apostol Santiago) migpadala kaming sugu karela at pinasyan mi a e da dapat panatilyan ing sanuman kareting bage [370] ; uling pinalaya da kami king batas tungkul king balbas, at binili re king sarili ming pasya; uling e dapat mika duda king isip da ring matenakan tungkul king kaligtasan uli ning pamag-ahit king balbas.

Ating, nanupata, kautusan tungkul karing balbas a mayakit karing kekaming librung Ruso, a ngeni ipaprisinta mi para pisabian.

Para umpisan:

King librung mayayaus *The Helmsman*, king Kapitulo 47 a sinulat nang Nikita ing monghe, presbiteru ning Studite Monastery, a mayayaus Scythian, king kayang talumpati karing Latin, king pahina 388 king baliktad a banda, makasulat ya iti:

Tungkul naman king pamag-ahit king balbas, e wari makasulat king Kautusan: 'Eyu ahitan ding kekayung balbas'; uling ini bagay ya karing bábai, dapot ali karing lalaki, anti ing tinakda ning Dios, ing Maylalang? Uling sinabi Na kang Moises: 'Eyu gupitan ing balbas yu, uling iti metung yang kasuklam-suklam king Ginu'; at iti batas ne manibat pa kanitang panaun nang Constantine, Ari ning Kavala, a metung a heretiku; uling balu da ngan a detang gupitan balbas, talasuyu la ning heresiya. Dapot ika, king pamangawa mu kanini para pakamalan la ding tau at labanan ing batas, kamuan na ka ning Dios, a mekgawa keka agpang king sarili nang larawan.

PAMAGMUNIMUNI

Dapat wari paniwalan la reng amanung areti nang Nikita?

Kutang:

Kaninu ya daratang ing kasalpantayanan a alang duda?

Pakibat:

1) Ninu man ing mabilang karing banal.

2) Nung metung ya karing ortodoksung talaturu ning Pisamban.

3) Nung atin mang magsalitang katutuan king karelang amanu, atin lang kasalpantayanan a alang duda.

PAMAG-ISIP

Tungkul kang Nikita.

I Nikita, ing mongheng Studite: nung makabilang ya karing banal, e balu, uling e ya mayayakit king Synaxarion.

Eya mebanggit kareng ortodoksung talaturu ning Pisamban, maliban king Kormcha: Bukud pa kaniti, laltong metung yang talatuki ning erehiyang Anthropomorphite kareng kayang amanu, a sasabing ing pamag-ahit king balbas makasumami ya king Dios, a miglalang king tau agpang king sarili nang larawan: anti mong ing Dios metung yang anthropomorphic, a ating balbas, at anti mong linalang Ne ing tau king mismung larawan a ita.

Ing kaburyan na ning sasabian nang Nikita malinaw yang mayayakit karing amanung ipapamutang na king Banal a Kasulatan, uling makasulat iti anti kaniti: 'Eyu paburen mangabang ing buak da ring kekayung balbas; uling iti kasuklam-suklam ya king Ginu: uling iti metung yang kautusan ning Ginu, king Libru ning Levitico, kabanata 19 at 21, a ing metung a Levita e ya dapat magpalunget king kayang balbas; dapot dening amanung ('uling iti kasuklam-suklam ya king Ginu') e la man mu mayakit king kautusan a ita ning Ginu.

Uli na niti, e tamu dapat ipagkatiwala ing kekatamung kasalpantayanan karing amanu nang Nikita; uling e ya matapat, migdagdag yang e tutung amanu king Banal a Kasulatan, e ya naman makatud mag-isip tungkul king larawan ning Dios, at e ya naman igagalang karing banal.

Ibat kang Stoglavnik

King banuang 7059, king bulan ning Pebrero, king panaun ning pamag-ari ning banal a Tsar at Maragul a Prinsipe John Vasilyevich, Autocrat ning Mabilug a Russia, lalam nang Kabanalan Macarius, Metropolitanu ning Moscow at ning Mabilug a Russia, king imperyal a lunsud ning Moscow, mika-pulung ya ing metung a konseho da ring Pekakagalang-galang a Obispu, ding Pekakagalang a Archimandrite at Abad, at ing kabilugan a klero, tungkul karing mapilan a repormang pang-iglesia; King konsehong iti, atilu la i Kanyang Kagalangan Nikandr, Arsobispo ning Rostov at Yaroslavl, at metung a libru ing binuu tungkul king pamanibala karing pangkamangang usapin, a mayayaus Stoglav, nung nu, king Kabanata 10, makasulat ya ing makatuki tungkul karing balbas:

Manibat kareng banal a tuntunan tungkul king pamag-ahit king balbas

Makanian murin, ding banal a canon pagbawalan da la ding eganaganang Ortodoksung Kristiyanu king pamag-ahit king karelang balbas o pamag-gupit king karelang bigoti; uling ding makanian a gawa ali la king tradisyun a Ortodokso, nune king tradisyun a Latin at heretiku ning Griegung ari Constantine Kavalin; at ding Apostolikung at Patristikung canon istriktung pagbawalan da at isakwil ini; Ing patakaran da ring banal a Apostol sasabian na ing makatuki: nung ing ninuman gupitan ne ing kayang balbas at lunto ya king makanining paralan, e karapat-dapat pagsilbiyan ya, o kantan ya king apat a pulung aldo a serbisyu ning pamag-alala para keya, o magdalang prosphora o kandila para keya king pisamban; isali ya karing e maniwala; uling kinua re ing gawang ini karing heretiko. King pareung paksa, Ing Patakaran 11 ning Kanam a Konsilyu, a merapat king Trullo, tungkul king pamag-ahit king balbas. Tungkul naman king pamag-ahit king balbas, e wari makasulat king Kautusan: 'Eyu ahitan ding kekayung balbas'; uling bagay ya karing babai dapot e makabage karing lalaki; ing Dios, a meglalang karela, ya ing mig-utus kaniti, at sinabi Na kang Moises: 'E ka magpaburen balbas king babo ning kekang balbas, uling iti metung yang karinat king arapan ning Dios'; at iti menibatan ya kang Constantine, Ari ning Kavalin, ing heretiku; uling balu da ring sabla a ding keang alipan a heretiku dapat lang magpagupit balbas. Angga keni ing Stoglavnik.

PAMISABI

Kareng amanung areni, kailangan suryan la ding makatuking atlung puntu kapamilatan ning pamangatuwiran: ding Canon Apostoliku, ding Canon da ring Ama,

ing Kanam a Ecumenical a Konsilyu, at i Aring Kavalin.

Babasan ta la ding Canon Apostoliku king librung *Kormchiya*, a milimbag king imperyal a siudad ning Moscow, king panaun ning pamag-ari ning banal a Tsar at Maragul a Prinsipe Alexei Mikhailovich, king panaun ning pamag-patriarka nang Kayang Kabanalan Joseph, king banuang 7161; kareng Canon Apostoliku a reta, alang metung man a pamanggit tungkul kareng balbas a mayakit; liban nung atin pang aliwang Apostolikung Canon a e pa me-imprenta, a e mi pa ikit. Dapot abalu mu ini: ding banal a Apostol e la sinulat nanumang canon; uling ing karelang konseho, a merapat king Jerusalem tungkul karing paganung meko king idolatria papunta kang Kristo, ala lang aliwang sinulat nune mu dening limang utus a reni:

1) A dapat lang lumayo karing ritwal ning idolatriya.

2) Ing pamag-iwas king maling pamakipag-ugnayan king sex.

3) Ing pamag-iwas king karning penigit.

4) Ing pamag-iwas king daya, ita pin, king pamakamate, a magpalual king daya ning tau.

5) Ing e pamangawa marok king kapwa [371] . Tungkul naman kareng bage ning Matuang Tipan, ita mung Konseho Apostoliku e la menabanggit; uling pinalaya na la reng Hentil ibat kareng eganaganang ritwal at kaugalian ning Matuang Tipan, anti ing sinabi nang San Santiago kang Pablo: 'E na kailangan para karela ing talakaran kareng makanining bage[372] '. Deng patakaran kaybat sinulat la ning banal a martir i Clemente, Papa ning Roma, metung a alagad nang San Pedro, ing pun a apostol, agpang kareng banal a Apostol; at inaus na la reng patakaran a ita bilang Apostolic Rules; dapot ing libru *Kormchiya* magpatutu ya a detang patakaran mesira la kareng heretiku at e la tinggap ning Konseho da reng Ama ning Orthodox. Inya pin, ing *Kormchiya*, king pahina 17, lalam ning Patakaran 60, sasabian na king kayang komentaryu: 'Dakal a libru ing sinira da ring erehe, a makasira king kapakanan da ring pekasimpling tau, antimo ring Utus Apostoliku a sinulat nang San Clemente, ing Obispo, a inya pin tinanggian na ning Konseho.' Patutuan na mu naman ini ning kadwang canon ning Kanam a Ecumenical a Konsilyu; lawen ya ing pahina 177 ning *Kormchaya*. Nung, karagdagan pa, atin mang makasulat kareng ausan dang Apostolic Canons tungkul kareng balbas, e ne man makapagmulala iti; uling detang canon liniku la ring erehe, at e dapat paniwalan; kabang kareng makalimbag a Apostolic Canons (antimo ing sinabi ku na) ala talagang mayakit tungkul kareng balbas.

At e la naman sasabian ding canon da ring Banal a Ibpa ibat karing anggang Ecumenical at Local a Konseho tungkul karing balbas king sanumang lugal. Nung atin mang kulang king kasalpantayanan, surian na la ngan ding Konseho at ding anggang canon da ring Banal a Ibpa; makakit ya kayang agyang metung mung pamanbanggit tungkul karing balbas king sanumang lugal? Tungkul naman king tutukuy ning Stoglavnik king Kanam a Ecumenical Council, partikular king Canon 11, ing makasulat karin tungkul ya king aliwang bage, aliwa king balbas. Uling ing canon a ita sasabian na: 'Ing alang lebadura a tinape da reng Hudyos e ya tatanggapan; ninu man ing manaus king karelang doktor, o makapaligu kayabe da, e ya tatanggapan'[373] . Ini ya ing pang-labing metung a canon ning Pang-anam a Ecumenical Council, a tutukuyan ning Stoglavnik. At malinaw a akit a ing canon a ini aliwa ya tungkul karing balbas, nune tungkul ya king bage a ding Kristiyanu e la dapat makipag-komunyun king sanumang paralan karing Hudyos, anti ing ipapaliwanag king komentaryu tungkul king canon a ita; ing ninumang magnasang mamasa, basan na karin.

Kareng sanung banua milyari ing Kanam a Ecumenical Council at i Aring Kavalin?

Sasabian na ning Stoglavnik a ining Konseho, king kayang ikalabing metung a canon—a magbawal king pamag-ahit balbas—mipasa ya bilang direktang pamaglaban king edikto nang Aring Kavalin, a nag-utus king pamag-ahit balbas. Ila, nanupata, mapapansin mi a ing Ika-anam a Ecumenical Council milyari ya inyang banuang 680 AD, kabang i Kavalin mibait ya king banuang 719 at linukluk ya king trono king banuang 741; anya, 60 a banua ing milabas pilatan ning Ka-anam a Ecumenical Council at ning pamag-ari nang Kavalin. Makananu, nung makanian, agawa na ning Ka-anam a Ecumenical Council ing magdekretu king metung a bage a salungat king patakaran nang Kavalin, kabang e pa man mibait i Kavalin? At makananu mung ipagkatiwala ing kasalpantayanan king makanian a e tutung kasulatan?

Ibat king Lumang Libru ning Serbisyu.

King banuang 7155, king mumunang banua ning pamag-ari nang Kanyang Kaluwalhatian Tsar Alexei Mikhailovich, king panaun ning pamamunu nang Kanyang Kabanalan Joseph, metipak ya ing metung a Libru ning Serbisyu king Moscow; king wakas na, midugtung ya ing metung a turu a ding Ortodoksung Kristiyanu e la dapat mag-ahit king karelang balbas, at mebanggit la ding makatuking amanu nang Santa Epifanio:

Makanian mu naman, i San Epifanio sinulat ya, a babatikusan na ing heresiyang Euchite, king kayang librung *Ponaria*: 'Uling dayu ya king Ecumenical a Pisamban ing pamangamit takap buntuk at e pamaggupit buwak, agpang king turu da ring Apostoles: "[374] ".' Uling, ngana, e dapat paburen ing lalaki ing kayang buak a tumubu, uling iti ing larawan at ligaya ning Dios; dapot, gagawan de ing pekamakarok at salungat kaniti, gugupitan de ing karelang balbas. Karing Apostolikung Canon, sasabian na ning Banal a Salita a e dapat siran ing larawan ning balbas, ni magpablas king malalaswang paralan, ni uli ning kapalaluan.

Dening amanu, uli na mismu ning lagyu nang San Epifanio, karapat-dapat lang paniwalan nung e mu uli ning metung a duda a lalto ibat kareti: ing mumunang puntu sinabi ya anti mong metung a testimonya da ring Apostol; uling, ngana, ing lalaki e dapat paburen ing buak na, uling iti ing larawan at ligaya ning Dios. Dapot kareng kasulatan a Apostoliku, king Mumunang Epistula nang San Pablo kareng taga-Corinto, kapitulo 11, bersikulo 147, aliwa ing pamamasa na ning talata. Makasulat karin anti kaniti: ing lalaki e dapat takpan ing buntuk na, uling iti ing larawan at ligaya ning Dios. Keni, ing Apostol e ya magsalita tungkul king buak king buntuk, nune tungkul king pamanyapung king buntuk; at uli na niti, ding amanu a misulat lalam ning lagyu nang San Epifanio meging kaduda-duda la, uling e la makatugma karing amanu da ring Apostol.

Kaduwa: kareng Utus Apostoliku, anti ing pepaliwanag tamu king babo, sasabian na ning Banal a Salita a kareng Utus Apostoliku—a maka-imprenta king Kormchaya—alang-alang metung man a akit tungkul kareng balbas, ni ing e dapat mag-ahit o ing dapat mag-ahit. At agyang atin pang aliwang kautusan Apostoliku a mayakit king kilwal ning makalimbag a teksto, ing Kormchaya magpatutu ya a deni mebaluktut la kareng erehe at tinanggian la ning Konseho, anti ing sadya tamung pepaliwanag ; Bukud kaniti, ing talasulat ning teksto a makakabit king Service Book a ita, tungkul king turu tungkul karing balbas, mitmu ya karing kamalian, a ding aliwa kareti ipalwal la king katlung pamisabi-sabi tungkul karing balbas.

Tutu pin, rerespetuan mi ya ing lagyu nang San Epifanio, dapot magduda kami kareng kasulatan a makalage king keya; uling dakal a kasulatan ing makalage kareng lagyu da reng santo, dapot e la mismung sinulat ding santo; at agyang tutu la pa ring amanu nang Epiphanius, e makapagmulala, uling sinulat ya manibat king Kautusan nang Moises, at e ya mismung Kristiyanu manibat kebaitan, nune anak ya karing pengaring Hudyuu, anti ing makasulat king bie na. Dapot para kekatamu a minalis manibat king pamag-pagan papunta kang Kristo, at mekalaya king pabayat ning Matuang Tuknang kapamilatan ning hatul da ring Apostol, detang amanu nang Epiphanius (nune pin tutu lang keya) e la makagapus.

Ibat king Maragul a Lumang Libru ning Serbisyu.

King banwa ning yatu 7133, king panaun ning pamamunu nang Kanyang Kaluwalhatian ing Tsar at Maragul a Prinsipe Michael Feodorovich, at ing patriarkadu nang Kanyang Kabanalan Filaret, metipakde ya ing metung a Libru ning Serbisyu king Moscow, a maki laman a ritwal at tuntunan para king ustung pamagtanggap kareng manibatan kareng Latin papunta king Banal a Pisamban ning Aslagan. Keti makasulat ya ing makatuki:

Sisiran ku ing alang-Dios, maling akala, ding makasirang-kaladua, madalumdum a ere, partikular na ing gawi ning pamag-ahit king balbas, nung nu ing alang-batas a pekapun ya i Pedro ing Marok, Papa ning Roma. Karing mamuntukan, ing pekapun ning ere a ita ya ing kilalang Constantine, ing Cavalin—ing iconoclast; at king heresyang ita, ding aliwang Papa Romano mebabad la naman, anti murin ding eganaganang obispo at pari a Latin, at dakal a layiku naman, a mebating katuliran, mibagsak la king makanyan a ketang, sisiran de ing kayapan ning sarili dang lupa, ing larawan a lelangan para karela ning Dios, a kapamilatan ning kayapan a ita, pinarangalan na ning Dios ing tau, agpang king sarili nang larawan at kawangis. Angga keni ing Libru ning Liturhiya.

Keni, makiramdam la ngan at lawen nung ing erehesya da ring anthropomorphites (detang maglalarawan king Dios bilang taung-tao) e ya ba mibubunyag king sarili na; ila detang magsalita tungkul king Dios bilang taung-tao, at sasabian dang lelangan Ne ing lupa ning tau king sarili Neng larawan, at igigiit da king ing larawan ning Dios atyu king katawan, at aliwa king kaladua ning tau.

Uling detang probisyon kareng kekatamung librung Ruso tungkul king pamaging labag king batas ning batas, e la, king tutu, probisyon ning batas; uling e la makatugma king katutuan, dapot tutukian da la ring anthropomorphist, at alang saysay ing pamanyabing labag king batas da ring kekatamung Kristyanung Ruso, at alang saysay ing pamagduda kaninu man king karelang kaligtasan, a mekawanan dila king balbas agpang king kautusan.

Kapansin-pansin mu naman a ding kekatamung Ruso, a ing sangkan ning pamangayag dang mag-ahit ya pin ing kautusan king Lumang Tipan—a ing pamag-ahit metung yang mabayat a kasalanan—ala lang alinlangan king pamamutut king buak da king buntuk; dapot ing kautusan ning Dios king Lumang Tipan pareu lang binye at alang pamiyaliwa: e mag-ahit king balbas, at e mamutut king buak king buntuk. Anti mo ing makasulat king Libru ning Levitico, kapitulo 19: 'E yu la paglunan ding suluk ning kekayung buntuk, ni ing gilitan ing kekayung balbas.' Dapot ding kekatamung kapatad a Ruso, istriktung tutuparan da mu ing metung karing kautusan ning Dios—a e la mag-ahit balbas; dapot babaliwala re ing kautusan a e maggupit buak, uling gugupitan de ing buak da king buntuk, at kanita papatunayan da ing sarili da bilang talalabag karing kautusan a ita ning Dios king Matuang Tipan a nung nu ra ibabatay ing karelang kasalpantayanan; uling tutuparan de ing metung kabang lalabagan de ing metung; at ing makasalanan king metung, makasalanan ya mu naman king metung. E wari ing metung at bukud-tanging Dios ing minye kareting adwang kautusan? Ing metung wari mas maygit ya kesa king metung, o ing metung mas mababa ya kesa king metung? E wari pareung menibat la king metung a asbuk ning Dios deting adwang kautusan? Nung, O mga Ruso, tutuparan ye ing kautusan ning Dios kapamilatan ning e pamag-ahit king kekayung balbas, bakit yu naman pupututan ing kekayung buak a salungat king kautusan ning Dios? E wari kayung makanyan lalaban king metung a Dios a tutukyan yu? Uling nung ing pamag-ahit king balbas metung yang maragul a kasalanan, uling inutus ne ning Dios, kanita siguradung ing pamamutut king buak metung ya namang maragul a kasalanan; uling inutus na la reng adua a pareung-pareu. Dapot nung ing pamamutut king buak e ya kasalanan, kanita siguradung ing pamag-ahit king balbas (para kareng e-klero) e ya naman kasalanan.

Sabi mu: ing Apostol Pablo sasabian na: 'Nung ing lalaking papalambutan ne ing buak na, metung yang kahihiyan para keya' ([375] ). Dapot kutnan da ka: ding amanu nang Pablo, a e man parangal king pamipalambut ning buak, makatuki la wari king kautusan ning Dios king Lumang Tipan, a mandangalan e mamutut nune palambutan ya ing buak, o ali? Eyu asabi a pareu la; uling king metung a panaun ing Dios ingatagubilin na ing metung a bage, at king aliwang panaun i Pablo ingatagubilin na ing aliwa. Ing Dios ingatagubilin na: 'Eyu gupitan'; dapot i Pablo ingatagubilin na: 'Gupitan ye'. Nung makanian, nung ing utus nang Pablo e makatugma king inutus na ning Dios, ninu ing dapat yung tukian: i Pablo, o ing Dios? Nung susunud ka king Dios, bakit mu naman pupututan ing buak yu king buntuk salungat king kautusan na? At nung, uli na ning kautusan nang Pablo, e ka mag-alangan sumuway king kautusan na ning Dios, bakit ka naman masyadung mag-alinlangan tungkul karing balbas, at mawawalan kang pag-asa king kaligtasan uli na ning pamag-ahit karing balbas yu? Aintindian yu, nung makanian, a ding mebanggit a amanu sinulat na la i San Pablo aliwa para kareng Kristianung ibat king lahi da ring Hudyú at Levita at papalaguan de ing buak da, nune para kareng minalis ibat king pamanyamba kareng dios-diosan a Griegu papunta kang Kristo: kareng taga-Corinto, a sadya rang sasambayang dios-diosan (antimo reng tau tamung Ruso a sadya rang sasambayang dios-diosan), kareng ninu ing kaugalian ya ing e pamipalambut ning buak; king tutu, ing pamipalambut ning buak tuturing yang metung a pamaglapastangan. I San Pablo, a e na binayu ing karelang kaugaliang Hellenic o migpakilala kareng kaugaliang Hudyos karela, pinalaya na la ding tau da reng nasyon ibat kareng ritung Hudyos ning Matuang Tipan (seremonya), anti ing sinabi ta na kanita [376] , sinulat ya karela, a makibage king karelang matuang kaugalyan a Hellenic: 'Para kekayu,' ngana karing taga-Corinto, 'a meyaus manibat king Hellenism papunta king Kristianismu, metung yang kahihiyan ing paburen yung tumubu ing buak yu.' At ding amanu nang Pablo e la salungat king kautusan ning Dios king Lumang Tipan; uling ding kasulatan ning Lumang Tipan e la para kanu panupalan da ring Hudyo, nune ring Griego, a mebukas isip kapamilatan ning kasalpantayanan at e makagapus karing kaugalian at ritwal (seremonya) ning Hudyong Lumang Tipan. Uling ing Dios minye na ing kautusan a ita—ing paburen ing buak—aliwa karing paganung tau, nune karing taung Hudyos mu. Dapot ding paganung tau, a sasamba karing dios-diosan, atin lang kaugalian at batas a e la paburen ing karelang buak, nune ing gupitan at kiskisan la buntuk at balbas para king pamanyamba kareng dios-diosan; at lalu na detang manyambang api bilang dios—antimo reng tau ning Kyiv at Veliky Novgorod, a manyamba kang Perun, a mipalagyuan king mapaling kildap—obligadu lang datang para samban ya a alang sukul buntuk, a balamu mesilab king mapaling api. Para karing Hudyos, dangal ya ing pamanaba ning buak, kabang para karing Hentil, kahihiyan ya. At uli na niti, i San Pablo, a susulat karing taga-Corinto, a Hentil la, sinabi na: 'Nung ing lalaki paburen neng tumaba ing buak na, kahihiyan ya iti keya.' At nung i Pablo, a susulat karing Griego ning Corinto, e ya mig-alangan sumulat a salungat king kautusan ning Dios king Matuang Tipan tungkul king buwak, uli na ning matuang kaugalian a pagan: bakit la pa pin ding Ruso, a anti mu naman ali la ibat karing Hudyo nune karing Hentil—ding manyamba karing dios-diosan a e magpalung buak—a ausan na ning Kristo at e makagapus karing kaugalyan da ring Hudyo ning Matuang Tipan, mag-alangan la pa karing karelang balbas, at mawawalan pag-asa king karelang kaligtasan? E wari metung a bage tungkul karing dogma ning kasalpantayanan ing maging malinis lupa? E wari imposible para king metung a ating magulu ing balbas a miligtas?

Sasabyan ku ini ali para pababan la reng mangatuang at marangal a balbas, nune para ilako (antimo ing sinabi ta na) ing heretikung isipan a ing balbas ya ing larawan ning Dios, at para ilako la reng duda tungkul king kaligtasan da reng mag-ahit king karelang balbas agpang king kautusan.

Kaduang Pamanisip

Ninu ing minunang ginupit king kayang balbas?

Deng kekatamung librung Ruso (antimo ing dimdam tamu na) sasabian da a ing kaugalyan ning pamag-ahit balbas megumpisa ya king Constantinople lalam ning iconoclastic a Emperador Constantine Kavalin o Kopronymus, at king matuang Roma lalam nang Pedro ing Mapaling, Papa ning Roma; dapot, kekatamu na ngeni ing suryan ing kasu nang Kavalin, ban abalu nung ing kaugalyan ning pamag-ahit balbas megumpisa ya keya.

King Bie ning Kagalang-galang Stephen a Bayu, king Maragul a Menaion, makasulat a i Tsar Constantine Copronymus inutus na karing kayang maharlika a maging alang balbas [377] ; at uli na niti, ding kayang alipan akilala la king katutuan a gugupitan de ing karelang balbas.

Nanupata, balu ning balang metung a agyang bayu pa i Copronymus, kareng pekamatuang ari, at agyang bayu pa ing Kebaitan nang Kristo, atin nang kaugalyan ing pamag-ahit balbas.

Susulat i Plutarch tungkul kang Alexander a Maragul, Ari ning Macedon, a king metung a pamikatagun, kaibat nang inurnung ding keang sundalus para king labanan, inyang kitnan de nung nanu pa ing utus na, pekibat na: 'Ala nang aliwang kailangan, nune mu ing pagupitan da reng Macedonian ing karelang balbas.' Anyang ing kayang kaluguran a i Parmenion mengapamulala ya karing amanung areti, nganang Alexander: 'E mu wari aintindian a ing balbas maragul yang sagabal king labanan? Uling nung ding hukbu malapit la at maglaban lang personal, ing lalaking ating balbas malagua yang akapitan ning kalaban king kayang balbas.' Anya pin i Alexander. Manibat kanini, malino a manibat pa kanitang minunang panaun, bayu pa man i Copronymus, ding mandirigma papalukutan de ing karelang balbas bayu la lumaban. Inya, nanu ing isipan tamu tungkul kareng banal a Maragul a Martir a i San Jorge at San Demetrio, a keraklan larawan da la kareng icon a alang balbas, antimo lang kayanakan a e pa man maki-adwang pulung banua idad? E la wari menimuna kareng sundalus kabang atyu la king kasagsagan ning karelang pangalaking lalaki? Tutu pin ita; uling ding ának a e pa ganap a edad e la paintulutang mamunu karing sundalus king labanan. Bakit, kanita, la laltong alang balbas? Uling kanitang minunang panaun, agpang king kaugalian militar, pipilatan de ing karelang balbas. At nanu ing balu tamu kareng emperador a Romano, a menungkulan king Albugan at Aslagan? Pepaburen da la kayang dagul deng balbas da, o ginupitan da la? I Dion, ing talasulat ning kasalesayan da reng sinaunang paganu, sasabian na i Emperador Hadrian ning Roma ya ing minunang migpatubung balbas, uli da reng mapilan a e masanting a sugat king lupa na, a mesalikut king balbas na. Nung makanian, i Hadrian ya ing mumunang ari a migpatubu balbas, iti uling ding eganaganang ari a menuna keya e la migpatubu balbas, nune ginilitan de iti. At inyang i Julian, ing aring apostata—a dati Kristiyanu dapot meging alipan da ring demonyu—dinatang ya Antioch a maki makabang balbas: Deng tau ning Antioch, a ortodoksung Kristiyanu, inyang ikit de itang lalaking maki-balbas, ininsultu de ing kayang balbas, at, kabang kikiklawan la king karelang sarili, inaus de ing emperador a 'ing maki-balbas kambing'. Ini ing agaganaka nang San Gregorio ing Teologo ( ) king kadwa nang orasyon laban kang Julian, a sasabian na: 'Masanting ya pin wari ing akit la ding pisngi ning emperador a Romano, a alang porma at panibatan ning maragul a tawa'[378] ? At pasibayu king tutuking dake: 'Ngeni, nanupata, ing balbas panibatan ne ning pamag-uyam at pamamamusit, at pag-uyaman ya kambe da ring magobra.' Angga keni ing sinabi ning Teologo. Manibat kaniti, malyari tang isipan ing makatuki: nung ing balbas ning emperador kinutya de ring tau ning Antioch, lalu na sigurung e la mekatanggap-tanggap ding makabang balbas da ring karaniwang lalaki karela—detang paburen dang tumubu ing karelang balbas bayu la pa mangatua, at e ra tuturing ing balbas bilang maragul a kabanalan o paralan ning kaligtasan. Uling malino a ing ugali ning pamagbalbas e menibatan kang Cavalin, nune atyu ne man bayu ya pa; imbes, i Cavalin binie neng pasibayu king Constantinople itang matuang ugali ning pamagbalbas, a pekamanyaman kareng sundalus a pupunta king gera.

Tungkul naman kang Pedro ing Heretiku, ing Papa ning Roma, nung ing ugali ning pamagbalbas megumpisa ya kaya kaniya king matuang Roma pilatan da ring klero, e tamu asabi; uling nanu ing kaugnayan tamu karing Romano? Uling ining pisasabyan e makatutuk karela, nune karing sarili tamung Rusong iskismatiku; agyang itala mi a, anti ing balu tamu, i Pedro ing Mapaling e mayakit kareng papa king Katalogu da reng Papa ning Roma.

King kawakasan ning libru *The Compass* atin yang kalakip tungkul king pamikakawani da reng Romano. King kalakip a ita, ding papa a mekawani king Ortodoksung kasalpantayanan makalista la anti kaniti: 1. Formosus, a menimuna king erehiya; 2. Boniface; 3. Romanus; 4. Stephen; 5. Theodore; 6. Juan; 7. Benedict, 8. Leo, 9. Christopher; kaybat nang Christopher, i Peter the Huguenot, anti mong inutus na la ding kayang pari Romano a mika pitung asawa at kasingdakal a kerida nung nanu ing buri da, at mag-ahit king balbas, bigis, at kalupa na niti ning balang lalaki [379] .

King Romanu at aliwang dayung katalogu, dapot, kaybat nang Christopher, i Sergius ya ing tutuking, kaybat nang Sergius, i Anastasius, kaibat i Landon, at ding aliwa agpang king panga-sunud da, kabang i Pedro ing Masikan kitang-kita yang ala. Nung ninu man ing alang kapanwalan, sana suryan na la mismu ding katalogu da ring Papa Romano; akit de kaya? E wari i Pedro ing Masigasig metung yang papa kaybat nang Christopher, dapot king mas tauling panaun? Oneng agyang kareng papang menibat kaybat na, alang akit a i Pedro, maliban nung pinalitan de reng Romano ing lagyu na. E naman tutu a ating sanumang Papa a mengutus kareng kayang pari a mika pitung asawa at kasintahan agpang king karelang kaburian: uling balu da ring sabla a ding paring Romano e la payagan mika metung man mung asawa, liban na mu nung atin lang kasalanan. At nukarin ya naman alang kasalanan?

Tungkul naman king kaugalyan ning pamagbalbas da reng laiko king Roma, balu da ngan a iti ing kaugalyan agyang pa kareng emperador a Romano angga kang Emperador Hadrian, at makanian mu naman kareng mandirigma manibat pa kanitang minunang panaun. At e wari i Papa Pedro ing Mapaling mitatag king kaugalyan ning pamagbalbas para kareng klero king Roma?

King banuang 7152 ning yatu, king panaun ning pamamahalang banal nang Tsar at Maragul a Prinsipe Michael Feodorovich, at king panaun ning pamamahalang patriarkal nang Kabanalan Joseph, mipaimprenta ya ing metung a libru king Moscow lalam ning lagyu nang Santa Cirilio ning Jerusalem; mapilan karing kayang amanu, a anti mong pinalawak, makabili la king umpisa ning libru; Ing aliwa, nanupata, aliwa ya kanu ing keang sarili, nune midagdag ya mu. Keta king librung ita, atin pamisabi-sabi pilatan ning metung a Panagiotis, a sasabing metung yang pilosopo, at i Azimith; nung nu sinabi nang Panagiotis king folio 235 a ing kaugalyan ning pamag-ahit king balbas da reng kleru Romano menibat ya king Papa; dapot e na sinabi ing lagyu na nitang Papa, o ing panaun nung kapilan ya megumpisa; sinabi na mu ing insidenti nung bakit ya ginupit king balbas na ing Papa. Ing insidenti makarine ya para karing taung mayap ing isip; dapot nung makananu ing debateng ita e ya makayagpang king diwa ning kabiasnan, makanian mu naman ing salese na e ya kapani-paniwala. Ing balang mamasang matenakan ya na ing humusga para king sarili na.

Katlung Pamanisip

Kasalanan ya wari ing pamag-ahit laban king Dios?

Nung nu atin utus a mibili ibat king Dios, karin mipapahayag ing kasalanan; uling ing pamaglabag king utus ning Dios kasalanan ya: dapot nung nu alang utus a mibili ibat king Dios, karin alang kasalanan. Uling nung nu alang utus, alang pamaglabag at alang kasalanan.

At uling alang inutus kareng Kristiyanu ibat kang Kristo Dios tamu tungkul king balbas—ni ing gupitan ya o ing e gupitan—ing pamangupit e ya kasalanan laban king Dios.

At uling alang utus ibat kang Kristo Dios tamu kareng Kristiyanu tungkul kareng balbas—ni ing mag-ahit o ing e mag-ahit—uling ing pamag-ahit king balbas e ya kasalanan laban king Dios. At para karetang magbabat kareng patakaran da reng banal a Apostol at kareng konseho da reng banal a Ama—antimo bang minlatag lang batas tungkul kareng balbas—pakit da sa kekatamu agyang metung mung alimbawa ning patakaran a apostoliku o patristiku ning konseho tungkul kareng balbas; liban king atin metung a tradisyun, a dapat dang tukian ding klero (at aliwa ding layiku).

At ninu man ing manalig karing tuntunan da ring banal a Apostol at karing konseho da ring banal a Ama, a balamu miglatag lang batas tungkul karing balbas, ipakit na kekatamu agyang metung mung alimbawa ning tuntunan a apostoliku o patristiku tungkul kaniti. Tungkul naman k , nung nu i Nikita ing mongheng Studite at i Panagiot, ing ausan dang pilosopo, pisasabyan de ing tungkul karing balbas, detang amanu e la tuntunan; ni e la man mepisabi karing Banal a Ama karing konseho, ni e la tutu karing sarili dang sinabi, at e ta la dapat pansinan.

Tungkul naman kareng sarili tamung lumang librung Rusyano a makalimbag, mangailangan lang masusing pamanuri, pamisabi-sabi, at pamag-ayus.

Malinaw nang pepakit king babo, tungkul kareng kautusan ning Dios king Lumang Tipan, a ding kautusan ning Dios para kareng kapatad king Lumang Tipan e la tungkul king espiritual o banal a kalikasan, ni e la kautusan a tungkul king kasalpantayanan at pamanyamba king Dios, ni e la sibil a kautusan a megawa para itaguyud ing katuliran, a dapat mu namang tuparan tamu bilang Kristiyanu; nune ibat kareng utus a laman tungkul kareng ritwal at seremonya, a inalis nang Kristo king Keyang pamagdatang; ibat kareni, pinalaya na katamu ding banal a Apostol—ikatamung Kristiyanu ibat kareng Hentil—antimo ing pepakit ta na [380] . Banggitan ta ya naman ing testimonya nang San Juan Crisóstomo, a, kabang magkomentu ya king Epístola karing Hebreos, Kapitulo 7, sinulat at sinabi na: 'Uasan ya ing laman, linisan ya ing laman, gilitan ya ing laman, gapusan ya ing laman'[381] , at aliwa pa: deni, sabian mu, ali la wari king laman? Angga keni i Crisóstomo. Kareng mismung amanung deta – 'mag-ahit king laman' – malino nang tutukuyan ing gawi ning e pamag-ahit balbas at ing gawi ning pamag-ahit balbas, a sadya dake da reng lamanli, seremonyal a kautusan, dapot mewakli la king pamagdatang nang Kristo; uling alang batas para kareng Kristiyanu tungkul king balbas, nune metung mung bage ning pamamilí, at e dapat magduda king kaligtasan ning metung a tau uli na mu ning pamag-ahit king balbas.

Tungkul naman kareng mag-utus king e pamag-ahit balbas kareng Kristiyanu, kabang tuturing de ing pamag-ahit balbas bilang maragul at pekamabayat a kasalanan, surian ta nung makatud ya ing karelang rason.

King Stoglavnik, a mebanggit king babo, king Kapitulo 40, abalitan tamu a ing pamangupil balbas tuturing yang mabayat a kasalanan. Ing patakaran da ring banal a Apostol sasabian na ing makatuki: nung ing ninuman gupitan ne ing kayang balbas at lunto yang makanian, e karapat-dapat pagsilbiyan ya, o kantan ya ing apat a pulung aldo a serbisyu ning pamag-alala para keya, o magdalang prosphora o kandila para keya king pisamban; isali ya karing e maniwala; uling kinwa re ing kaugalyan a ini karing heretiko. Ing patakaran a ini, mas matas ya ing balbas kesa king kaladua ning tau. Uling agpang king pangatuiran na ning patakaran a ita, agyang ing metung a lalaki matulid ya, makatarungan, at banal, dapot nung gupitan ne ing keang balbas, e ya miligtas, at ing keang kaladua, potang mate ne, e ya karapat-dapat king Kristyanung pamag-alala.

Ing patakaran a ini, a maling sinabing ibat ya karing banal a Apostol, a e mayakit karing patakaran da ring Apostol, e masalese pamisip, mali, at salungat king masalese pamangaintindi; kailangan yang pabulaanan pa mu, at dapat lang pakibatan ding makatuking kutang:

Nanu ya ing balbas?

At nanu ya ing kaladua ning tau?

At i Kristo mepunta ya king yatu para king balbas, o para king kaladua ning tau?

Nanu ya ing balbas? Ing balbas metung yang buak a alang pakiramdam, metung a sobra king katawan ning tau, metung a bage a akakit at asalat, e kailangan king bie ning tau, uling e ya mamie bie king tau at e ya maging sangkan ning kamatayan; metung a panandaliang bage, a kayabe ning katawan, makakutkut ya king kutkutan at mabubuluk; mete at alang gawa agyang bayu ya pa mete, alang pakinabang o perwisyu, daragul ya karing mabasa-basang parti ning katawan. Uling anti mo king yatu, nung nu atin maputik at mabasa a lugal, keni tutubu ing sobrang dikut, atpad at bulung: makanian mu naman king katawan ning tau, karing mabasa a lugal, tutubu ya ing buak.

Inya, nanu ya ing kaladua? Ing kaladua ning tau ya ing e makikita, e mamateng larawan ning Dios, a manatili kapilanman; ing kaladua metung yang e-katawan, makatunung a kalikasan a mamye bie king kekatamung laman. At ing kaladua masyadu yang maulaga king bie ning tau a nung ala ya, ing metung a tau e ya makabyeng agyang king kidlat ning mata.

Para kaninu ya pinunta i Kristo keti yatu: para king balbas ning tau, ban e ta ya gilitan, o para king kaladua ning tau, ban iligtas ya king alang anggang kamatayan? Nung i Kristo mekyabe ya para kareng balbas, kanita, king katutuan, ing taung mag-ahit king kayang balbas e ya karapat-dapat king pamag-alala ning pisamban kaibat ning kamatayan; dapot nung i Kristo mekyabe ya king yatu para king kaladua ning tau, nanung sagabal ing inahing balbas king kaladuang meko? At king katutuan, i Kristo dinatang ya para king kaladua, at ali para king balbas. At i Kristo, ing kekatamung Ginu, ausan yang Mananggalang ning kekatamung kaladua: uling Sya menasa ya para king kekatamung kaladua, tinulu ne ing Kayang pekabanal a daya, at mete ya king krus, ban na itamu idala king alang-anggang, e-mamateng bye.

Uling ing balbas ala yang kwenta nung ikumpara ya king kaladua; at itang tuntunan, a maling sinabing ibat ya karing Apostoles, e ya tutu—ita ing magbawal king kaladuang Kristiyanu, potang mamamate ya, a gawan yang serbisyu king pisamban, o mag-alay prosphora o kandila para kaniti, uli na mu ning kiniskis a balbas.

At tungkul naman king sasabian na ning pekeng tuntunan—a ding Kristiyanu kinua ra ing gawi ning pamag-ahit king balbas ibat karing erehe—lalto ya ing makatuking kutang: ding tau ning Rus', a sadya rang gagawan ing idolatriya bayu la mibinyag, inahit de ing karelang balbas o ali? Nung atin mang sabing e la menabas, maglaram la; uling ing Rus' e ya tinuki king Hudyong Lumang Tipan, at ding tau keni kanita e ra pa dimdam ing kautusan ning Dios laban king pamanabas, ni e re naman kilala ing Dios, dapot sinamba la karing dios-diosan at migsilbi la king demonyu: at kaugalian da ring talasamba karing dios-diosan ing manabas king karelang balbas, anti ing mesabi na kanina. Dapot, inyang mekatatag ne ing banal a kasalpantayanan king Rus', ding lalaki megumpisa lang magpalagung balbas, lalu na ding matua, a nung kaninu makabage iti; kabang ding aliwa migpatuluy lang mag-ahit anti ing sadya, uling ing hatul a Apostoliku pibabayan na la detang ibat karing Hentil a daratang kang Kristo karing laman a kautusan ning Matuang Tipan, anti ing apaliwanag tamu king babo. Uling e man ibat kareng erehe, nune ibat king sarili dang matuang ugali, a atyu pa bayu ing binyag at e pinagbawal da ring Apostol, a gágupit la ding Kristyanung anti kanita; kabang detang sané nang e maggupit, e la gagawad, e man uli ning sanumang batas a pepairal kareng Kristyanu, nune king sarili dang malayang kaburian.

King mebanggit a lumang-limbag a Service Book, king dake tungkul king pamagbawal king balbas, a makakabit king sepu karing bulung 626 at 627, makasulat ya iti king paralan a: Subali, gawan ta pa ing sablang agyu tamu ban ipakita king kapamilatan ning amanu ing pamagbawal kaniting heresiya; tungkul kaniti, ing Dios Mismo pepasiag ya kang Moises king Matuang Tipan: 'Eyu gupitan ding balbas yu' ([382] ). Nanu, ngeni, ing masasabi tungkul karela? Dapot malino a iti bawal ya at makasumami king Dios. Dapot e wari ini sangkan ning mas maragul pang kahihiyan at takut para karing alang takut? Uling, anti ing ustung sinabi nang Banal a Chrysostom: ini ing hukbu ning Pisamban; at ustu mu, anti ing sinabi na tungkul king metung a aliwa, a ing daya na bilang martir e makabawi para king kasalanang ini. Angga keni ing talatang ita.

E ta balu ninu ing talasulat da rening kaburyan a amanu; dapot malino neng lalto bilang metung a talaburyan at metung a mabaliw.

Metung a talasira; uling sisiran ne puri i San Crisostomo, anti mo sanang ing tauli sinulat ya tungkul kareng balbas, at anti mo sanang inaus ne ing pamagbalbas a 'hukbu ning pisamban'. Dapot nung nu ne sinulat i Chrysostom ini, king sanung libru, king sanung dake, o talumpati, o king sanung moral a turu, e ne sasabyan ning talasulat ning e tutung sinabi a ita: uling malinaw a maglaram ya.

Matalanga ya itang talasulat; uling sasabian na ing daya da ring martir e na apakayari ing kasalanan ning pamag-ahit.

O pekamangmang karing mangmang! Mas maragul ya pa wari ing balbas kesa kang Kristo? Balu tamu a karing Kristiyanu, alang kasalanan a mas maragul pa kesa kanini, nung ing metung a tau itakwil ne i Kristo; dapot nung ing makanyan a tau magsisi ya at magdusa para kang Kristo, ing daya ning pamakamartir ing manubag king kayang kasalanan, at ituring yang karapat-dapat king korona ning pamakamartir king banua. Ing metung a alimbawa kanini ya ing banal a martir a i Santiago ing Persiano, a pagmasusian king kapitung aldo ning Nobyembri, a minunang tinanggi kang Kristo, kaybat migsisi, minamin pasibayu kang Kristo, at migdusa para Keya, at binubus ing kayang daya; at itang daya ing menlinis king kayang kasalanan at dininan ne ning ligayang pang-banwa. At atin pang aliwang banal a martir, a minuna nang tinanggi kang Kristo, minamin lang pasibayu Keya, minirap para Keya, at king daya da bilang martir tinubus de ing dati dang kasalanan ning pamagtanggi. Dapot ing talasulat na ning maling dake a ita, a kayabe king lumang limbag a Service Book, sasabian na ing daya da ring martir e na abawi ing kasalanan ning pamag-ahit; uling, agpang king keang mangmang a pamangatuiran, mas maygit ya ing balbas kesa kang Kristo; uling ing daya da ring martir sasampasan na ing kasalanan da ring tinakwil kang Kristo, dapot e na asampasan ing kasalanan ning pamag-ahit. Nukarin ya pa dimdam ing makanian a kaburyanan? At nukarin ya mayakit ing makanian a marok a pamagtapat?

Pasibayu, itang pareung awtor a e makikilala, king kayang sinulat, kabang babatikusan na ing pamag-ahit balbas at itataguyud na ing e pamag-ahit, magsalita ya—o mas tamang sabian, maglaram—antimo reng Banal a Apostol, reng pitung Konsilyong Ekumenikal, at reng siyam a Konsilyong Lokal ing migdekretu a reng Kristiyanu e la dapat mag-ahit balbas. Dapot kaibat ming masusing sinuri ding eganaganang canon a Apostoliku at Patristiku, sinabi mi na a alang mayakit tungkul karing balbas, king canon a Apostoliku man o Patristiku, liban karing e tutung imbentu. Uli na niti, kukutnan mi ya ing sinulat kaniting obra, a manirang puri karing tuntunan a Apostoliku at Patristiku: ninu ing mas maragul a kasalanan—ing mag-ahit king balbas, o ing maglaram tungkul king Banal? Ing pamag-ahit king balbas metung yang kaugalyan a pang-tau, kabang ing pamaglaram ibat ya king demonyu. Ninu, nung makanian, ing mas mabayat magkasala: itang magkasala king paralan a pang-tau, o itang magkasala king paralan a pang-demonyu?

Kaibat ning sinabi, ipabalu mi a, anti ing malantad king tauling dake ning sanaysay a ini at king tauling kabanata, atin metung a kasalanan a e na atubus ning daya da ring martir, at iti ing sinabi na ning banal a talaturu.

Keni, nanupata, idagdag mi ini: balang kasalanan magdalang metung a klasing ligaya, king panamdam—ita pin, king laman—o king kaladua. Uling karing panamdam ning laman atin libak, kabang king kaladua atin pamang-gulu. Uling ing pamang-gulu makakit yang ligaya king pamag-ganti, kabang ing libak makakit yang ligaya king makamundung pagnasa. Dapot kareng buak a e sensitibu a kakalasan, nukarin ya manakit kasiyahan? Alang nanuman. Uling alang kasalanan a mayakit kareti, at alang saysay ing magduda ya ing ninuman king kaligtasan da uli na ning pamangalis da king balbas da.

Sasabian da naman ding aliwa a ing pamag-ahit king balbas, pamaglagay ya kanu king gamat king sarili. Dapot sasabian mi karela: uling e yu man dapat apusan ing balbas yu king sepilyu o suklay; uling king pamanyuklay king balbas a me-ahit na, matuklap la ding buak, at makondena kayu bilang naglagay king gamat king sarili yu. Dapot, ikayu reng alang balu, ing pamangupil king balbas, tutu wari kasin-kasin na ning pamamaté king sarili? Ing pamangupil kareng paté at alang pakiramdam a buak, makasakit ya wari king mabie katawan? Ing pamamaté king sarili ya pin ing sadyang pamamutut king sanumang parti ning sarili mung mabie katawan, o ing pamamaté king sarili king sanumang paralan: anti mo i Hudas a pete ne ing sarili na king pamamigpit; at i Saul, ing kalaban nang David, pete ne ing sarili na king tabak, tinusuk ne ing sarili na kaniti [383] . Deng mapanghiwa-hiwalay papaten de ing sarili da, deng aliwa king api, deng aliwa king danup: ini mismu ya ing pamamate king sarili, ita pin, ing idulut ing sarili mung kapahamakan king sanumang uri ning kamatayan. At nung makananu ya kalaki ing kasalanan a ita, mibunyag ya king katlung dake na nining sulat.

IKA-APAT A PAMAG-ISIP

Ating kaligtasan king karokan?

Kalupa ning sinulat ning banal a Apostol Pablo karing taga-Galacia tungkul king circumcision ning Matuang Tipan: 'Ala yang kabaldugan ing circumcision o ing e-circumcision'[384] , makanian mu naman asabi tamu tungkul karing balbas: 'Ala yang kabaldugan ing pamag-ahit o ing e-pamag-ahit'.

Uling kalupa ning circumcision king Daan a Tipan, a ginawa da ring meko king pamanyamba karing dios-diosan papunta kang Kristo at manibat pa king umpisa meaus lang paloputut, e na la delanan kaligtasan, nune ing kasalpantayanan kang Kristo Dios kayabe ding mayap a gawa [385] : King pareung paralan, ing e pamakutis agpang king Daan a Tipan e magdalang kaligtasan kaninu man kareng Kristiyanu, nune mu ing tune kasalpantayanan at mayap a gawa.

Deng magpalabung babanggit la kareng banal a martir ning Vilnius: i Anthony, i John at i Eustathius, anti mong para king balbas da la menasa [386] . Dapot, abalu yu ini: e la menasa para king balbas da, nune para kang Kristo ing Ginu. Dapot ding balbas da, kanitang panaun a ita, metung lang tanda ning Kristianismu kareng paganung tuturing de ing api bilang dios da at sasamban de, kakuritan de ing buntuk at balbas da bilang parangal king dios dang api. Ngeni, dapot, keti king Russia, king grasya ning Dios, ala nang idolatria, at e mi ya sasamban ing api; tutu kami ngan kang Kristo ing kekaming Dios, at ing pamag-ahit e malyaring maging tanda ning pagiging Kristiyanu kekatamu, anti murin ing pamagbalbas e malyaring maging tanda ning pamanyamba king dios-diosan; uling alang pamiyaliwa karing Ortodokso, nune pare-parehu la panwala, liban na mu ngeni, karing panaun ning pamipitna, ing pamag-ahit ing maging tanda. Tungkul naman king kaligtasan a mayakit king e pamagbalbas, makanyan ing kekaming pamangatu:

Nung nu ing makasalanang libe e mararamdaman, ala namang tukso para magkasala, o nanumang laban kaniti. At nung nu alang tukso, o sanumang pamakilaban, alang korona, o sanumang kaligtasan: at uling alang ligayang daramdaman king balbas, atin man o ala; uling nung makananu alang kasalanan king pamangupit kaniti, makanian mu naman alang kaligtasan king pamagpaburen nang e makupit.

Dapot, nung ing kaligtasan mayakit ya karing balbas a e meahit at e maayos, kanita, detang ating mangaragul a balbas mu ing maligtas. At nung mas maragul ya ing balbas ning metung a lalaki, mas maragul ya naman ing kayang kaligtasan; kabang ing lalaking malapis ing balbas, ditak mu ing kayang kaligtasan, at detang alang balbas, ala lang nanumang pag-asa king kaligtasan. Nanu, ngeni, ing dapat sabian tungkul kareng mamamate a bingut? At nanu naman kareng babai? Lubus lang dayu king kaligtasan, uling ala lang balbas.

Ing sablang ini sasabyan ya e para makasakit lub karing matua at marangal a lalaki, a halos pinalamutian na ning Dios at ning kalikasan karing balbas at mababo bwak; uling e mi tuturu karing karaniwang tau ing gupitan de ing karelang balbas, ni e mi pupurian o sisian ding e mag-ahit; uling pareu lang alang kaugnayan king kaligtasan, e makasaup o makasagabal kaniti; ni ala tamung utus ibat kang Kristo Ginu tamu para ipangaral ing balbas, nune para ituru la ding tau king dalan ning kaligtasan. At ing sasabyan ku metung yang pamagpayu kareng magdalang balbas agpang king larawan ning Dios, para king maragul a kabanalan at para king kaligtasan: Turingan da ing pamag-ahit bilang mabayat a kasalanan, bilang kaburyan ning kaligtasan, at bilang lubus a kapahamakan, at mas itas da la pa ring balbas da kesa kareng kaladua da: uling e ra gaanung isipan ing kaligtasan da ring kaladua da nung e ing integridad da ring karelang balbas. Turingan da la ring makamate kasalanan, a manyira king kaladua , bilang alang nanu man, kabang manenaya lang maligtas king mismung gawa ning e pamag-ahit. Ing pangawala ning kaladua uli ning pamaglabag king batas, alang nanu man; dapot ing pangawala ning balbas, metung yang maragul a kasalanan. Handa lang mamayad dakal a roubles para iligtas ing karelang balbas, dapot ipisali ya ing karelang kaladua king impyernu para king malating alaga; at uli na niti, ing karelang balbas ing meging mas maulaga kesa king karelang kaladua. Turingan da ring karelang balbas a mas marangal pa kesa kang Kristo Mismo. Uling aldo-aldo, lilinis de i Kristo king karelang pusu kapamilatan da ring karelang marok a isip at gawa, at ala lang panamdaman a kalungkutan tungkul kaniti; dapot ing balbas da, maingat deng tutukan, ban manatili yang buu. Iiwasan de ing Banal a Komunyon ning Katawan at Daya nang Kristo, at tuturing de iti bilang metung a klasi ning kawalang-pamanalangin; dapot ing balbas da tuturing de bilang maragul a gawa ning pamanalangin, at uli na niti, mas meging maulaga ya ing balbas da kesa kang Kristo. King tutu, ding taung anti kaniti dapat lang ausang 'mabalbas' kesa king 'Kristiyanu'; uling ing kaladua at i Kristo e la kasing-galang para karela anti ing karelang balbas. Ing metung a mapanako lulwal ya para manako, manakop, at mag-holdap, kalingwan ne i Kristo at ing sarili nang kaladua, at e na isipan iti; dapot ing balbas na ing masusing aalagaan na. Ing manakit king kapwa, ing manamsam, ing man-kidnap, ing gawang e makatarungan, ing manakit, ing magpalual lua da reng alang kasalanan at magpalual daya, kabang kakalingwan ne i Kristo at ing sarili nang kaladua—ala lang kuenta deni ngan: ing bukud mung kailangan para king kaligtasan ya pin ing mika balbas a e meahit. Ing pamamuhay a marok, anti mong babi, a makisangkut king pamanapunan at pamanlasing, king karning karinutan, king pamakiapid, king sodomía, at karing aliwang karinutan; a king kapamilatan na niti, papalualan ne i Kristo king pusu at isasadia ne ing kaladua para king alang anggang kapahamakan—ing eganaganang ini metung yang malating bage, ing eganaganang ini alang kwenta: ing bukud mung bage a marangal at banal ya pin ing panatilyan ing balbas a e makurut. Ita ing makapagligtas keka, ita ing magdala keka king Kayarian ning Banua, ita ing magpakatwiran keka king arapan ning Dios; at nung ala ita, imposible ing kaligtasan. O, ing sukdulan a kamangmangan da ring mangmang! Ing balbas ning metung a matua marangal ya, dapot alang kabanalan king ita nung ing sarili na mismu mitmu ya karing dakal a kasalanan. Marangal la ding maputing buak, dapot alang kaligtasan kareti nung ing metung a tau e na papansinan ing sarili nang kaligtasan. Marangal la detang hukom ning Israel uli da ring karelang balbas at maputing buak, a king Babilonia sinubuk dang gahasain i Susanna, a malinis king katawan at kaladua, agyang malagu ya itsura [387] : dapot nanu ing meging pakinabang da king karelang balbas at maputing buak? Makanian mu naman, king aldo ning makatakut a pamangusga at makapangilabut a pamagsubuk ning Dios, ing balbas ala yang maging saup kaninu man nung e la mebie king matulid a pamibiebie. E makasagabal ing pamag-ahit king balbas, nung ing tau magdalang mayap a bie ya. Uling aliwa ring balbas ing husgahan karin, nune ring gawa; at ing dangal e ibie para karing balbas, nune para king pamipakayap king Dios. Aliwa ing taung e pa atagkilan ning labaha ing balbas na ing mapalad karin, nune ing taung malinis lub.

Uli na niti, e sa manaya ing ninuman a ating balbas a makamtan na ing kaligtasan uli na ning kayang balbas; at e na naman dapat pagdudahan ning ninuman ing kayang kaligtasan uli na ning pamag-ahit.

Kabanata 20. Tungkul king Bigoti

Keni mu naman, kailangan lang sabian ding mapilan a salita tungkul karing bigoti, uli da ring makatuking sangkan:

Mekaramdam kung mapilan a taung manirang-puri at ausan de ing metung a banal a tau, metung a Obispung Orthodox, ing meangubie Most Reverend Peter, Metropolitan ning Kyiv, a kilala bilang Mogila, uling sinulat ya king kayang maragul a Kyiv Trebnik, a papayuan na la reng paring makapal a bigoti a gupitan de bagya ing sobrang buak king babo ning karelang asbuk, ban e masyadung lulub king Dayami ning Kristo. Inya, king Libru ning Serbisyu, king Part 1, king folio 249, makasulat ya:

Nung ing metung a pari, a ating makapal a bigoti, uli ning kapabayan, milub ya iti king Banal a Dayâ, makasala ya: dapot mumuna, punasan neng masalese ing kayang labi, at kaibat punasan na la king tela. Uli na niti, O pari, ban eka makagawa king makanitang kasalanan, malyari meng gupitan a mayap king sarili mu, o paggupitan de bayu ing serbisyu. Keti ya mayayari ing Libru ning Serbisyu.

Uli na niti, ding aliwang tau keni sisiran de puri at babastusan de itang obispo, ausan deng heretiko, at ing Dios ya ing humusga karela. Nung para kanaku, kareng mamintas, imbes na pakibat, iyampang ku ing makatuki:

King Rostov, king bale ning obispo, atin menuknangan metung a matwang pari a makasulud matuling a imalan a i Varlaam ing lagyu, a kilalang-kilala da ring sablang tau ning Rostov, at ngeni mete ne. Atin yang, anti mong, balbas a e malati, at maragul a bigoti, a masyadung makalabas kesa king labi na. King metung a pamikatagun, kabang pagmasusian ku ing Banal a Liturgiya, itang pari kayabe yang magmasusian kanaku; at inyang tinanggap yang Komunyon ibat king kalis ning Banal a Dayâ, kaybat nang linubug ing mabilug nang bigoti king dayâ, ikit ku neng pinunas ing keraklan king dayâ nang Kristo ibat king kalis gamit ing kayang bigoti, a e na man ustung pinunas ing kayang bigoti, dapot dire-diretsu yang meko para king antidoron at king lavabo. Mengilabut ku king makanitang kapabayan at pamanyala king Daya nang Kristo, at inutus ku itang pari a e ne man pasibayung magsilbi kayabe ku, nune mag-isa yang mag-Liturhiya, ban e ku na pasibayung masaksian ing makanitang pamanyala a malilyari kabang ating Banal a Komunyon.

Keni ku kutnan: ninu ing mas marangal at banal—ing sobrang buak ning bigoti babo ning labi, o ing Dayâ nang Kristo? At ninu ing mas maragul a kasalanan—ing gupitan ing ditak a sobrang buak babo ning labi, o ing dalan ing bau ning Dayâ nang Kristo manibat king Banal a Kális kapamilatan ning maragul a bigoti, a alang takut o pakialam?

Balu ku na ding mapanirang puri babanggitan da la ding lumang librung makalimbag king Moscow, ing mebanggit nang Service Book at ing Liturgy Book, nung nu makasulat ing makatuki: ing demonyu ing mamagpas kanila para mag-ahit king karelang balbas at gupitan la ding karelang bigoti gamit ing gunting at labaha. Gagawa la pa king mas marok a dapat, uling kakatan de ing buak ning karelang balbas at bigoti gamit ing sarili dang ipan, gagawang anti lang kanunu.

King ini, pakibat ku la reng mapilang makuyad a amanu.

Ing ninu man ing sinulat kareng amanung deta, alang isip anti mo ing buak: ing manakit kasalanan nung nu alang dapat, kalupa ne ning magsalais king lango kabang lulunuk yang kamelyu. At nung atin mang suklay king kayang balbas at bigoti gamit ing suklay o sepilyu, at ating buak a matuklap, nanung kasalanan ing ituring kaniti? Uling neng kai, ing metung a buak ibat king bigoti malyaring misabit king pamangan kabang mamangan, at makalusut king pilatan da ring ipan kayabe ning pamangan: kanita, agpang king hatul a ita, alang kaligtasan para king taung anti kanita.

Kabanata 21. Tungkul king salese ning Ebanghelyu at karing parabula

Ipabalu ya naman ing kaburyungan da reng makikawani, a karapat-dapat king pamanyuya; bayu ku pa mu abalitan iti, a ya pin ing e ra tuturing ing salaysay ning Ebanghelyu bilang katutuan, bilang metung a milyaring meganap, nune tuturing de bilang metung a parabula, at maglakas-lub lang patibayan ing karelang alang-kabaldugang pamangatuiran kapamilatan da reng interpretasyun a makabasi karing Ebanghelyu. Alimbawa:

Pepakánan neng Kristo ding limang libung táu king metung a malungkót a lugal gamit ding limang tinapay at adwang asan; ini, ngana, é ya tutung milyari, nune metung yang parabula [388] . Ing 'malungkót a lugal', ngana, tutukuy ya karing bansang, nung nu ya minta i Kristo kaybat nang likwan ding Hudyú; ding limang tinapay kumakatawan la karing limang panamdam; ding adwang asan, karing adwang libru: ing Ebanghelyu at ding Epistola; 12 basket, 12 Apostol; anti kaniti ing makasulat king komentaryu ning Ebanghelyu.

Bukud pa kaniti:

Ing salese king Ebanghelyu tungkul king Mabuting Samaritano e ya metung a literal a milyari, nune metung yang parabula [389] . Ing babaying Samaritano kumakatawan ya king kaladua ning tau; ing bubun simbolo ne ing binyag; ing danum a mabie ya ing Banal a Espiritu; ding limang lalaki kumakatawan la karing limang libru nang Moises.

Pasibayu:

Ing pamanyubling mebie nang Lazaro e ya literal a milyari, nune metung yang parabula [390] . I Lazaro, uling masakit ya, ituring yang ing kekatamung isip, a tinalan ning pangamanghina ning tau; ing kamatayan nang Lazaro – ding kasalanan; ding kapatad nang Lazaro – ing laman at ing kaladua; ing laman – i Marta, ing kaladua – i Maria; ing kutkutan – ding pibabala king yatu; ing batu king kutkutan – metung a pusung meging batu; i Lazaro a makabalut king tela ning kutkutan – ing isip a makagapus karing kadena ning kasalanan; ing pamanyubling bie nang Lazaro – pamagsisi karing kasalanan.

Bukud pa kaniti:

Ing pamanyulud nang Kristo king Jerusalem king metung a potang e ya metung a literal a milyari, nune metung yang parabula. Ing asnu ya ing kumakatawan karing lahing Hudyo, a magdalang palu ning Kautusan nang Moises; ing anak a asnu sasagisag ne ding bansa; at i Kristo, kaybat nang likwan ding Hudyo, minukyat ya karing bansa; ding alagad a menuna sasagisag la king Matuang Tipan; detang tinuki sasagisag la king bayung grasya; ding imalan a binulus king dalan sasagisag la king pamamate king laman; ding sanga ning palma ibat king pun dutung datte sasagisag la king tagumpe laban king kamatayan; ding kayanakan a mángulisak ila ding taung malaya king kasamaan.

Dening at aliwa pang makapagmulalang dapat nang Kristo, anti ing milarawan king salese ning Ebanghelyu at pelino da ring pekamaulagang Banal a Ibpa kapamilatan da ring interpretasyun a alegorikal at moral, tuturingan da retang mabaliw, schismatic a 'maulagang tau' bilang simpling parabula mu at aliwa bilang ing mismung Dapat, para karing interpretasyun a mayakit king *Gospel Herald* nang Theophylact, e ra aintindyan ding piguratibung porma at larawan, ni ing pamiyaliwa ning kasalesayan at parabula, at lubus lang e makapagpamiyaliwa king interpretasyun ning kasalesayan at ning parabula, antimo lang mekawalan masaleseng isip at e mebuklat king sala ning katuliran; at, mebulag king karelang kaburyan, antimo king dalumdum ning Ehipto,[391] ; at kakalat da ing karelang samsam king busal da ring taung simpli, at sasalakayan de ing kaladua da ring mangmang, at babatikusan de ing salese ning Ebanghelyo. Tungkul naman king karelang mangmang a pamangatu, a e karapat-dapat pakibatan, buri ku sanang lampasan iti king katahimikan; dapot tinakut ku, , a nung manahimik ku, ing kasiran karing tau malyaring dumakal, at ing bini ning mas maragul a erehiya malyaring mitanam—metung a tuturing king Pamanatawli nang Kristo, ing Keyang Pamagpasakit, at ing eganagana nang mangalanting a dapat at milagrung e antimong katutuan nune bilang metung a parabula; at ituring ing pamagkatawan at pamaghirap nang Kristo bilang metung mung panyalpak kesa king katutuan ning Keyang obra, anti ing tinuru ning marok a erehing Manichaean kanitang minunang panaun; ing tune Dios at Tau, i Kristo, ing mag-ingat king Keyang banal a Pisamban laban karing makanining makasirang erehiya. Mepukaw ku naman kanini uli da ring kutang da ring mapilan a kagalang-galang a tau a, inyang aramdam da itang blasfemiya ning mapaghating, kinutang da kanaku tungkul karing limang tinape at adwang asan, at tungkul king Samaritano, at tungkul king pamanyubling mebie nang Lazaro, at tungkul king pamanyulud nang Kristo king Jerusalem makasake king anak a asnu; nung tutu la bang milyari deni, o parabula la mu? King saup ning Dios, sisikapan kung pabulaanan itang isipan a makapamipit, makababo, at makasirang kaladua agpang king kakayahan ku kapamilatan ning pamaglatag karing makatuki:

1) Ninu la reng talata king Banal a Ebanghelyu a malyaring mali ing interpretasyun?

2) Kailangan la waring talusan ding eganaganang dake ning Ebanghelyo?

3) Makananu la bibigyang-kahulugan ding talatang mangailangan interpretasyun?

4) Nanu ya ing interpretasyun a binye king *Gospel Commentary* nang Theophylact tungkul kareng limang tinape, ing Mayap a Samaritano, i Lazaro a mete nang apat a aldo, at ing pamanyulud nang Kristo king Jerusalem?

5) Makananu yang makikilala ing mismung milyari ibat king metung a parabula king Ebanghelyo?

MUMUNANG PALIWANAG

Nanu ya ing diwa ning Banal a Ebanghelyo?

Ing Ebanghelyo atin yang adwang bage a anti kaniti:

Ing salese ning bie nang Kristo

At ding amanu ning Keyang turu.

Isasalaysay na ning naratibo ing eganaganang dapat at milagrung gewa nang Kristo, a ing kekatamung Dios, anyang meging tau Ya, gewa na kabang atyu Ya keti king yatu at maki-bie ya kayabe da ring tau, manibat king Keang pinakamalinis a pangabait ibat king pinakamalinis a sinapupunan ning Birhen, angga king Keang kamatayan king krus, ing Keang pamanyubling mie, at ing Keang pamikayá king banua; Kayagnan da ring dapat nang Kristo, ding bye at dapat da ring aliwa makasulat la naman king metung a dake: ding kang Juan a Maminyag, Herodes, ding Apostol, ding pun paring Hudyos, Pilato, at ding aliwa pa.

Deng Ebanghelyu, king karelang dake, ilalad da la ngan ding amanu da reng sermon at turu nang Kristo, a sinabi na king kayang pekadalisay a asbuk kareng menuki at mekiramdam keya, at ngeni ipapangaral la kekatamu kapamilatan da reng pamamasa king Ebanghelyu para king kapakinabangan da reng kekatamung kaladua.

KADUA NING PAMIPALIWANAG

Kailangan la waring talusan ding eganaganang amanu king Ebanghelyo?

E la ngan ding makasulat king Ebanghelyo mangailangan interpretasyun, nune mu itang e aintindyan ning balang metung; kabang itang malino at aintindyan da ngan, e ne interpretan, nune ipangaral ya mu. Uling ninu ing e makaintindi kareng gawa at milagrung Kristo a ipapangaral? Mibait ya king Birhen king Bethlehem, binalut keng lampin at linukluk king sabnang; ding anghel kinanta la, ding pastul sinamba la keya, metung a batuin ing tinukad babo na, at ding Mago dinatang lang magdalang regalu; Pinakulan ya naman, dela ya king Templo, inampang ya king gamat ning matuwid a Simeon, tinakas ya papuntang Ehipto, at mibalik ya manibat karin kaybat ning kamatayan nang Herodes; king Kanyang ikalabingadwang banwa, king Templo king Jerusalem, pepamulala na la ding matuang talaturu a Hudyos king Kanyang banal a kabiasnan; King edad a atlung pulu, binyagan ya i Juan king Ilug Jordan; nag-ayunu ya kilub ning apat a pulung aldo king ilang at pepamaranan ne ing manuksu, ing demonyu; at kaibat nang tinipun ding keang banal a alagad at ding Apostol, gewa ne ing keang mumunang milagru king pamagpalit king danum para maging alak king Cana king Galilea; at miglakbe ya karing balen at baryu ning Palestina, mangaral king Ebanghelyu ning Kayarian at pápakayap karing sablang masakit: Migkalub yang panakit kareng bulag, lininis na la reng ketungin, tinikdo na la reng mete, at pelayas na la reng demonyu kareng tau; king metung a malanging lugal, pemangan na la reng limang libung tau gamit ing limang tinape at adwang asan; Akisabi ya king babaying Samaria king bubun nang Jacob; Mibayu ya itsura king Bunduk Tabor; kaybat na nita, tinikdo ne i Lazaro ibat king kutkutan kaybat ning apat a aldo; linub ya Jerusalem king kaluwalhatian makasake king metung a anak a asnu, tinanggap papuri ibat karing asbuk da ring ának at ding pasusuan, migdusa ya, mekabangun ya, at minukyat ya banua. Dening eganaganang dapat nang Kristo, a milyari king katutuan (at aliwa bilang parabula), at a milarawan king salese ning Ebanghelyo, malino lang malino at e la mangailangan sarili rang interpretasyon, maliban king pamipahayag karing malyari king paintungulan, a ila ring papahiwatig. Uling makanian ing kalikasan da ring dapat nang Kristo, a magpapahiwatig king paintungulan, metung a bage a pisabian ta king lalam.

Tungkul naman karing amanu at kasabian nang Kristo, a sinabi na ibat king kayang banal a kabiasnan para king pamanuru karing tau at karing kayang alagad, e la ngan aintindian da ring sabla; uling ding tau atin lang miyayaliwang antas ning pangaintindi:

Deng aliwa malino la,

atin lang makatabon,

ding aliwa parabula la at alimbawa,

ding aliwa utus la,

ding aliwa payu la,

Deni ila ring pangaku at pamanaliwa,

Deni reng pamanyaway at parusa,

Deni la reng propesiya.

At dakal la pa reng aliwang amanu tungkul king Kayang pekabanal a kalikasan a tungkul kareng miyayaliwang bage.

Kareti, ding aliwa mangailangan lang interpretasyun, kabang ding aliwa ali la; balikan ta la reng mapilan kareti keni.

Kabilang kareng malinong sinabi at amanu nang Kristo ila reni:

Tungkul king pamagsisi: 'Magsisi kayu, uling malapit ne ing Kayarian ning banua' ([392] ). Tungkul king mayap a pamibie-bie: 'Ing sala yu, sumala ya king arapan da ring tau, ban akit da la ring mayap a gawa yu at parangalan de ing Yatu yung atyu banua' ([393] ). King pamiyampang regalu king Dios: 'Nung magdala kang regalu mu king altar, at karin aganaka mung ing kapatad mu atin yang sama lub keka, iwanan me ing regalu mu karin king arapan ning altar, at munta ka pamu at makipag-ayus ka king kapatad mu, at kaibat mibalik ka at iyampang me ing regalu mu'[394] . Tungkul king panalangin: neng manalangin ka, e ka gagamit paulit-ulit a alang kabaldugan; manalangin ka king makanining paralan: Amahan mi [395] at aliwa pa. Tungkul king pamag-ayunu: neng mag-ayunu ka, e ka maging masungit itsura anti ring hipokrita; uling pipisiran de ing lupa da, ban lunto kareng tau a mag-ayunu la [396] . Tungkul king pamamerdona: 'Nung perdonan yu la reng aliwa king karelang kasalanan, ing kekayung Ibpang atyu banua perdonan na kayu naman'[397] ; at aliwa pang kalupa na niti, malinong amanu nang Kristo a mayakit king Ebanghelyo, a e na mangailangan interpretasyon.

Kayabe kareng makasalikut a sinabi at amanu nang Kristo ila ring makatuki:

Ing batu a e ra kinailangan ding talapagtalakad ya ing meging batung pang-sulung; ninu man ing mitumba kaniti, mapira-pirasu ya; dapot ing ninu man mabagsak kaniti, mapisak ya at[398] . At pasibayu: 'Nung ing gamat mu ing maging sangkan ning kekang pamikatumba, pututan me; nung ing bitis mu ing maging sangkan ning kekang pamikatumba, pututan me; nung ing mata mu ing maging sangkan ning kekang pamikatumba, bukutan me.' At pasibayu: 'Ing eganagana asinan yang api, at ing balang sakripisyu asinan yang asin.' Mayap ya ing asin; dapot nung ing asin mewala ya king kayang kapapait, nanu ne ing pangalat kaya? Magingin kayung asin king sarili yu [399] . At pasibayu: 'Ninu man ing atin pitaka, kunan na, at makanian murin ing supot; at ninu man ing alang pitaka, ipisali ne ing kayang balabal at sumaling espada (kubilyo)[400] .

At pasibayu: 'Nung nu ya ing bangke mu, karin la mitipun-tipun ding agila'[401] ; at aliwa pang makanyan a makalibung amanu nang Kristo, a mangailangan interpretasyun, kalupa da retang penula na ing Keyang pamag-suffri kareng Apostol: 'Paitas tamu Jerusalem', at aliwa pa: dapot ala lang aintindian kareting bage, at ing amanung iti mekatagu ya karela, at e ra aintindian ing sasabyan [402] ; Kailangan de ing paliwanag.

Kareng parabula at kawangis a sinabi nang Kristo, ila reni:

[403]Tungkul kareng bini a mibagsak king lele dalan, king batuhan a gabun, libutad da reng suksuk, at king mayap a gabun. Tungkul kareng samsam a tinanam ning kalaban libutad ning trigu [404] . Tungkul king ari a pinatawad king utang ning kayang alipan a dinalan a talentu, kabang ing alipan e ne pinatawad ing kapara nang alipan a dinalan a denariu [405] . King taung mebagsak king libutad da ring tulisan at king malunus a Samaritano [406] . King mayaman a taung ing marangle na mepaburen [407] . King aliwang mayaman a taung e mepakit lunus king pulubi i Lazaro [408] ; king Pariseo at king maningil buwis a linub king pisamban para manalangin . King ubasan at king manamana a pete da ring magobra [409] . Tungkul king lalaking migsadya kasal para king anak na; at tungkul king lalaking alang imalan kasal [410] . Tungkul king lalaking migsadya maragul a salu-salu at menimbita dakal, a e bisang datang [411] . Tungkul kareng talentu a binye kareng alipan [412] . Tungkul king anak a malyap [413] .

At saka ini:

Ing kayarian ning banua anti ya mong butul mustasa.

Ing kayarian ning banua anti yang lebadura.

Ing Kayarian ning Banua anti ya mong metung a pibandian a makasalikut king marangle.

Ing Kayarian ning banua anti ya mong metung a mangangalakal a manintun mangasanting a perlas.

Ing kayarian ning banua anti ya mong lambat a binulus king dagat[414] .

Ing Kayarian ning Banua anti ya mong apulung birhen[415] .

Dening at aliwa pang parabula at kawangis, a sinabi ning asbuk nang Kristo, uling makatakap la, mangailangan lang interpretasyun.

Kayabe kareng utus nang Kristo ila reni:

'Ini ing papagbilin ku kekayu: mikakayalagan kayu'[416] . 'Kaluguran yu la reng kalaban yu, ipanalangin yu la reng manyirang puri kekayu, gawan yu ing mayap kareng mamua kekayu, at ipanalangin yu la reng manyupil kekayu.' At pasibayu: 'Sasabian ku kekayu, e kayu manumpa king nanu pa man, ni king banua, ni king yatu'[417] . 'E kayu manghusga, ban e kayu hurusgahan'[418] . 'E yu ibye ing banal karing asu'[419] . At ding aliwa pang kautusan nang Kristo king Ebanghelyo. Deni, uling malino la, e la mangailangan interpretasyon.

Kayabe kareng payu nang Kristo ila reng makatuki:

Nung atin manampal keka king wanan mung pisngi, ipaling me keya ing kabila. Nung atin man mangangangkin king imalan mu, ibye me keya ing tunika mu. At nung atin man pilit keka para lumakad kang metung a milya, lumakad ka kayabe na ning adwa. Ibie me ing maniawad keka; at e me tatalingan ing magnasang mangutang keka [420] . E kayu mag-ipun kayamanan para king sarili yu keti king yatu [421] . E kayu mag-alala king bie yu, nung nanu ing kanan yu o inuman yu, o nung nanu ing isulud yu [422] . At pasibayu: ing ninumang magnasang tuki kanaku, kailangan nang itanggi ing sarili na at akuan ne ing krus na. Ninu man ing magnasang isalba ing sarili nang kaladua, mawala ya iti [423] . Nung magnasa kang maging perpektu, munta ka, ipisali mo reng pibandian mu, ibye mo kareng pakakalulu, at tukian mu ku [424] . Ninu man ing magnasang maging manimuna kekayu, dapat yang maging lingkod yu. Ninu man ing magnasang maging mumuna kekayu, dapat yang maging lingkod yu[425] . Dening amanu nang Kristo malino la at e la mangailangan interpretasyun; maliban king ing krus a sasabyan e dapat aintindyan bilang pisikal, nune espiritual; at ing pangawala ning kaladua dapat aintindyan bilang pamamate para kang Kristo, o ing pamamate kareng sarili nang nasa.

Kayabe kareng pangaku at pamanaliwa nang Kristo ila reng makatuki:

Nung adwa kayu king yatu ing mikasundu king sanumang bage, nanu man ing adwan yu, ibie ne ning Tatak ku king banua[426] . Ninu man ing lakwan ne ing bale, o ding kapatad, o nanu pa man, makatanggap yang dinalan a besis at manikwa king bye a alang angga [427] . Ati ku kekayu kapilan man, angga king kawakasan ning panaun[428] . Dening tanda a reni ing makiabe kareng maniwala: king lagyu ku mangalako lang demonyu; magsalita la king bayung amanu; mamulut lang ubingan; at nung minum lang nanumang makamate, e la apektuan; ipatung de ing gamat da kareng masakit, at mayap la [429] . Nanu man ing adwan yu king panalangin, maniwala kayung tinggap yu ne, at maging kekayu ya[430] . Ing balang metung a kumumpisal kanaku king arapan da ring tau, aku naman ing kumumpisal ke king arapan ning Ibpa ku a atyu banua[431] . Pangunahan yung paintunan ing Kayarian ning Dios at ing kayang katuliran, at ding sablang bage a reni midagdag la kekayu[432] . Ing ninu man maniwala kanaku, gawan na la ding gawa a gagawan ku, at gawan na la pa ding mas mangaragul a gawa kesa kareti[433] . Nung ninu man ing kaluguran na ku, ingatan na la ding amanu ku, at kaluguran ne la ning Ibpa ku, at datang ku karela at gawa kung tuknangan kayabe da [434] . Maniawad ku king Ibpa, at dinan na kayung aliwang Manalese, ban atyu ya kekayu kapilan man, ing Espiritu ning katutuan [435] . E da kayu paburen anti mong ulila; datang ku kekayu [436] . Munta ku at magsadya kung lugal para kekayu [437] . At pasibayu: Munta ku at kunan da kayu papunta kaku, ban nung nu ku karin, karin kayu naman [438] . Sinabi ku la kekayu dening bage a reni ban ing tula ku manatili ya kekayu, at ing tula yu maging ganap ya [439] . Kayabe ku kayu: king aliwa, ausan da kayung talasuyu [440] . Ing yatu magalak ya; dapot ikayu malungkut kayu, dapot ing kekayung kalungkutan maging saya ya[441] . Akit da kayu pasibayu, at ing pusu yu magalak ya, at alang ninuman ing makuang saya ibat kekayu[442] ; at aliwa pang makanitang pangaku at pamanaliwa nang Kristo, a ginamit na para pakalmawan ing Kayang pakamalan, a malino, e na mangailangan paliwanag.

Ding pamanyaway at babala a sinabi nang Kristo karing makasalanan ila ring makatuki:

Kahabag-habag kekayu, mga eskriba at Pariseo, ikayu ring hipokrito, uling sasaranan ye ing kayarian ning banua karing lupa da ring tau; uling ikayu man e kayu lulub, ni e yu la papalub ding bisang lungub. Kahabag-habag kekayu, uling sisiran yu la ding bale da ring balo. Kahabag-habag kekayu, bulag a talapamunu, a sasala king lango dapot lulun king kamelyu. Kahabag-habag kekayu, uling lilinis yu ing kilwal da ring basu at pinggan, kabang king kilub da mitmu la king kasakiman at kawalan-katuliran. Kahabag-habag kekayu, ipokrita, uling kalupa kayu da ring makaputing sepulcro, a king kilwal makintab la, dapot king kilub mitmu la king butul da ring mete tau at king balang klasing karinat. Kekayung ubingan, lahi da reng makamandag a ubingan, makananu kayung makatakas king pamangusga ning api ning Gehenna?[443] ? At pasibayu, kabang susumpa la kareng lunsud, ngana: 'Kasalang ka, Chorazin! Kasalang ka, Bethsaida!'[444] , at aliwa pa. At ika, Capernaum, a itas me angga banua, ibabagsak ka angga Hades: ing labuad ning Sodom mas mayan ya panamdaman king aldo ning pamangusga kesa keka.[445] . Kahabag-habag king yatu uli da reng batu-balani! Kahabag-habag king taung maging sangkan ning batu-balani[446] . Kahabag-habag kekayu reng makualta, uling mawawalan kayung kaginawan. Kahabag-habag kekayu reng busug ngeni, uling magutom kayu. Kahabag-habag kekayu reng tawa ngeni, uling mangiyak at maglamentu kayu [447] . Nung e kayu manisi, mangasira kayu ngan mu naman [448] . At ding amanung areni nang Kristo e la malabug, ni e la mangailangan dakal a interpretasyun, nune mu para aintindyan a ing metung a ulang tanda ne ning mas malating kasalanan, kabang ing kamelyu tanda ne ning mas maragul a kasalanan; at ing metung a sisidlan a malinis king lual dapot marusing king kilub, tanda ne ning metung a hipokrita.

Kayabe kareng propesiya nang Kristo ila reng makatuki:

Tumukyat tamu king Jerusalem, at ing Anak ning Tau ibie de karing pun paring saserdote at karing eskriba; at hatulan de king kamatayan, at ibie de para pangutyaan, latigan, at ipakrus; at king katlung aldo, mibangun yang pasibayu [449] . At pasibayu Neng sinabi kareng Apostol: 'Ipasa da kayu kareng keraklan, at kareng karelang sinagoga, bugbugan da kayu; at idala da kayu arapan da reng gobernador at a ari [450] . Menula ya naman tungkul king pamag-persegyu king Pisamban: 'Ing kapatad isumbung ne ing kapatad na angga king kamatayan, at ing tata ing anak na; at ding anak talakad la laban kareng karelang pengari at paten da la'[451] . Menula ya tungkul king pangasira ning Jerusalem: 'Datingan da ka ding aldo a ding kalaban mu gawa lang pader laban keka, libutan da ka at sagkalan da ka king balang gilid; siran da ka at ding anak mu king kilub mu, at ala lang paburen metung man a batu king babo ning aliwa king kilub mu'[452] ; at pasibayu tungkul king Pisamban ning Jerusalem menula ya: 'Ala metung man a batung e mapaburen king babo ning aliwa keni a e mibulus'[453] . Tungkul king Antikristo at ding kayang paunang lalto, menula ya: 'Dakal la reng datang king lagyu ku, a sasabing, "Aku ing Cristo," at ililiwas de ing dakal'[454] : 'Uling ating lunto rang palsung Cristo at palsung propeta a gawang mangaragul a tanda at milagrung'[455] . At tungkul king kaguluan ning mabilug a yatu, penula na: 'Ing bansa laban ya king bansa, at ing kaharian laban king kaharian; at mika danup at sakuna, at ayun king miyayaliwang lugar'[456] ; 'Kanita mika maragul a kasakitan, a e pa meganap manibat king umpisa ning yatu'[457] . King katataulian, maluat yang migsalita tungkul king makatakut a pamangusga, a penula na king propesiya ing paintungulan. Dapot, ding eganagana nang amanu a propesiya, e la mangailangan interpretasyun, uling malino la at aintindian da ring eganagana.

At agyang e la ngan mangailangan interpretasyun ding amanu nang Kristo, uling malino la king sarili da; ding Gawa na, a mismung katutuan at ali parabula, at alang kabalbalawan, e la mangailangan interpretasyun, nune mu ipasiag; ding bage a tutukuyan da ing mangailangan paliwanag a interpretasyun. Uling (antimo ing sinabi ku na) ding mapilan a dapat nang Kristo, a king karelang sarili mismu tinalari la king paintungulan—ita ing meganap na, at ita ing daratang pa—mipalino la king Ebanghelyo, antimo ing akit tamu king lalam.

KATLUNG PALIWANAG

Makananu la reng interpretan ding talatang mangailangan interpretasyun?

Ing Banal a Kasulatan, a laman da ring Banal a Bibliya, ing Matuang Tipan at ing Bayung Tipan, atin yang kabaldugan a adwa:

ita pin, ing Espiritual at ing Literal;

ing makasulat, ita pin, ing mistikal.

Ing makasulat a kabaldugan makasalesayan ya at makapagsalaysay; dapot ing espiritwal a kabaldugan, mistikal ya at misteryosu. Ing letra sasabian na ing milyari, kabang ing espiritu ipapaliwanag na ing misteryu: ing letra isasalaysay na ing kasalesayan da ring sinaunang dapat, kabang ing espiritu bibie nang kabaldugan ita mung makalarawan kareng sinaunang dapat a deta.

Uling ing isip a makasulat—a ya mu namang isip a makasalesayan ning Banal a Kasulatan—malapit ya, ipapaliwanag ne ing sarili na kapamilatan ning mismung pamanyalita karing milyari, at gagawan neng madaling aintindian.

Ing kabaldugang ispiritwal ning Banal a Kasulatan, dapot, mistikal ya, misteryosu, at marayu; eya mibubunyag king malapitan kapamilatan da ring salitang makapagsalaysay, nune mayayaus manibat king marayu kapamilatan da ring milyariang misalaysay. Uling ding salitang makapanyalita magpakit la king metung a bage a tutu nang milyari; dapot ing bage a mipakita kapamilatan da, misteryosung magpahiwatig ya king aliwa pang bage.

Ing malinong pamipatune kareting adwang katutuan mayayakit ya karing amanu ning banal a Apostol Pablo; king Epistula karing taga-Corinto, nung nu na sasabian: 'Deng kekatamung ibpa atyu la ngan lalam ning ulap, at linabas la ngan king dagat; at binyagan la ngan kang Moises king ulap at king dagat; at mengan la ngan king pareung espiritwal a tinape, at mininum la ngan king pareung espiritwal a inuman.' Kareng amanu a reni at kareng tutuking amanu ning Apostol, atin yang dobleng kabaldugan: ing metung literal ya, malapit, sasalaysay kareng milyari a tutu: para kareng anak ning Israel, kaybat dang linwal king Ehipto, tinaglus la king Dagat a Malutu at linakad la lalam ning ulap. Mangan lang manna king ilang at mininum lang danum ibat king batu. Ing kadwang kabaldugan espiritual ya, e sinabi karing salitang pang-kwentu, dapot mituru karing bage a mekwentu; uling ing pamaglual da ring anak ning Israel, a penimunan nang Moises manibat Ehipto, sinagisag ne ing sarili tamung pamaglual ibat king pamikabilangni ning orihinal a kasalanan, a dapat tuparan nang Kristo Ginu tamu. Ing Malutung Dagat metung yang alimbawa ning banal a binyag. Ing manna metung yang alimbawa ning Katawan nang Kristo king Banal a Eukaristiya. Ing danum a linto ibat king batu, kabang ing malilyari, metung yang alimbawa ning daya nang Kristo; at ing batu metung yang alimbawa ning mismung Kristo , anti ing sasabian ning Apostol: 'uling mininum la king espiritwal a batu a tinuki karela'; at ing batu i Kristo ya [458] . Pakiramdaman ta la rening amanu: 'mininum la ibat king espiritwal a batu a menuki karela'; king tutu, mininum la ibat king pisikal a batu; dapot sasabyan a mininum la ibat king espiritwal a batu, uling itang pisikal a batu sinagisag ne ing espiritwal a batu, a ya i Kristo, at king kapamilatan ning upaya ning espiritwal a batu, ing pisikal a batu minye yang danum para karing Israelita. Uling agpang king literal a kabaldugan, ing batu metung yang pisikal a batu; dapot agpang king espiritual a kabaldugan, i Kristo ya ing batu: at ining pamiyaduwa ning kabaldugan, a mayakit king Banal a Kasulatan, malinong mipahayag karing amanu da ring Apostol.

Bukud kaniti: ing makabagbag-diwa, mistikal at misteryosung kabaldugan pinipitna de ring teologo karing miyayaliwang paralan ning interpretasyun, a atlu, a king Griyegu mayayaus:

Allegory,

Anagoge,

Tropology.

Nung makananu ating atlung pekamasanting a teolohikal a birtu—kasalpantayanan, pag-asa, at lugud—makanyan mu naman ating atlung porma ning espiritwal a interpretasyun.

Ing Alegorya katumbas ne ning Pananampalataya,

Ing anagogue katumbas ne ning Pag-asa,

tropology king Lugud.

Nanu la, kanita, ding Alegorya, Anagoga at Tropolohiya? Makiramdam kayung masalese: nung buri yung mibiasa, O kayung mangmang a taga-Galacia, ikayung mapanghiwa-hiwalay, mangmang a talaturu at mangmang a talapaliwanag, at aintindian, nung agyu yung aintindian.

Ing 'Allegory' metung yang terminung Griegu; king amánung Slavonic, king Epistula karing taga-Galacia, kapitulu 4, king umpisa ning bersikulu 210, king bersikulu 24, ausan de iting 'figurative interpretation'. Atin, kanita, metung a paralan ning pamag-interpreta a, king Banal a Kasulatan, mangabaldugan, bukod king literal a kabaldugan, aliwa pang bage a angkop king kasalpantayanan o king Pisamban a makilaban keti king yatu; alimbawa: I Abraham atin yang adwang anak a lalaki: ing metung ibat king alipan, at ing metung ibat king malayang babai [459] ; uling makanyan ing kasu agpang king literal a salese. King alegorikal a paralan, nanupata—ita pin, king piguratibung kabaldugan—tandaan na ing Dios, a ating adwang anak, ita pin, adwang balen, at adwang kasunduan a binie Na: ing kasunduan a Hudyú, ibat king lahi nang Abraham, at ing kasunduan a Kristiyanu, ibat karing Hentil; ing kasunduan a Hudyú atyu lalam ning batas nang Moises, kabang ing kasunduan a Kristiyanu atyu king kalayan ning grasya nang Kristo. Ing Kautusan a Hudyú para ya king laman, ing Kautusan a Kristiyanu para ya king espiritu; at nung makananu kanitang aldo ita ing mibait agpang king laman (ing anak nang Abraham) penersigun ne ing mibait agpang king pangaku, makanian naman ngeni ing keraklan a Hudyú, uling mekalas la kang Kristo, penersigun ne ing Pisamban nang Kristo kapamilatan ning karelang marok a pamamua.

Ing 'Anagoge' metung yang terminung Griego; agyang masakit yang isalin king amánung Slavonic, malyari ya pa muring isalin king Slavonic bilang 'mas matas a pang-unawa'. Atin, kanita, metung a figura ning interpretasyun king Banal a Kasulatan a magpahiwatig, bukod king literal a kabaldugan, ning aliwa pang bage a bagay king bye a alang angga—a panayan tamu—o ing Pisamban, a magtagumpe king banua, nung nu tamu magnasang mako at nung nu tamu manasa; antimo ing sasabian na ning Dios karing Salmo: 'Menumpa ku king kakung mua, "E la lungub king kakung kapainawan"' ([460] ). Agpang king literal a kabaldugan, iti tutukuy ya king Pangakung Labuad king Palestina, nung nu ring mismung Israelita, kaybat dang lwal king Ehipto, e la mekapaglungub, dapot ding anak da mu ring mepayagan a lungub; anagogiku, ita pin, king mas matas a pamangaintindi, tutukuyan na ing bye a alang angga king banua, a pengaku na ning Dios kareng malugud Keya, nung nu ing manalungpung a Pisamban magkaroon yang tune kapainawan, a e la lunguban deng makasalanan a mamako king bye a ini a alang pamagsisi.

Ing tropology metung yang terminung Griegu a mangabaldugan king ustung turu ning moralidad ning tau. Atin ya naman ing allegory, a magsalita tungkul king metung a bage kabang ing kabaldugan na aliwa; ing pamiyaliwa ya pin king ing allegory tungkul ya karing bage ning kasalpantayanan at ing pamamingwa king Pisamban, kabang ing tropology tungkul ya naman king moralidad. Ing pariralang ini king Banal a Kasulatan mangabaldugan ya, bukod king literal a kabaldugan, king aliwa pang bage a makabage para king pamagpasanting ning tau at king mabulas a bye, anti ing sasabian ning Kasulatan: 'E me ikulung ing asbuk ning baka kabang gagalingan na ing butil' ([461] ). Uling king literal a kabaldugan, tutukuyan na la ring mismung baka; dapot king piguratibung kabaldugan, a moralista, tutukuyan na la ring kleru a magobra king pamangaral king Salita, ban e la apigilan tanggap sustentu ibat king limus da ring tau. At pasibayu, ing Minuna sasabian na: 'Ing balang pun dutung a e mamungang mayap, pupututan ya at ibulid ya king api[462] .' King literal a kabaldugan, iti tungkul ya king pun dutung a e mamunga; dapot king tropological a kabaldugan, iti tungkul ya king taung alang kaburyan.

Ing Banal a Kasulatan aintindian ya kapamilatan da ring apat a pamanyalita:

1) literal,

2) alegorikamente,

3) anagogically,

4) tropologically

Dapot, dening eganaganang paralan, makapahayag la king metung mung lagyu:

Jerusalen

Agpang king sulat, ita pin, king kasalesayan o king salita, ing Jerusalem ilarawan ya bilang metung a lunsud a atyu king Palestina.

King alegorikal a paralan, ita pin, king piguratibung kabaldugan, ing Jerusalem sasagisag ne ing Pisamban a makipaglaban.

Anagogically, ita pin, kapamilatan ning mas matas a rason, ing Jerusalem mangabaldugan ya king Simbahan a Manikabli king banua.

Tropologically, ita pin, bilang moral a aral, ing Jerusalem mangabaldugan yang kaladua ning tau king bie keti. At pasibayu, dening apat a paralan ning pamangaintindi, nung kapilan aintindian at bibigyan kabaldugan ing Banal a Kasulatan, mayakit la king Epistula ning Apostol kareng taga-Galacia, king umpisa ning kapitulu 210, nung nu makasulat ing tungkul kang Abraham at ding adwa nang anak.

Ing literal o makasalesayan a kabaldugan mayayakit ya karening amanu: 'I Abraham atin yang adwang anak a lalaki: ing metung ibat king alipan a babai, at ing metung ibat king malayang babai' ([463] ).

Ing kabaldugang alegorikal o piguratibu mayakit ya karening amanu: 'Deni reng adwang kasunduan'.

Ing anagogical o mas matas a kabaldugan mayakit ya karening amanu: 'Dapot ing Jerusalem king babo malaya ya, at ya ing indu tamu'.

Ing tropological o moral a kabaldugan karing amanung areti yapin ini: anti mo ketang panaun a ita, ing mibait king laman penersigun ne ing mibait king Espiritu, makanian mu naman ngeni.

Inya, detang dake a mayakit king Banal a Ebanghelyo a e na mangailangan interpretasyun, sasabian la at ipapangaral agpang king literal a kabaldugan, ita pin, king makasalesayan at makapagsalaysay a paralan.

Dapot detang mangailangan interpretasyun, bibie lang interpretasyun:

Maging alegorikal, ita pin, piguratibu:

O anagogically, ita pin, kapamilatan ning mas matas a rason:

O tropologically, ita pin, antimong moral a turu.

Atin mu namang metung a pekamaikli at pekamalinaw a pamisanmetung da rening Banal a Kasulatan kareng teologo, a ipapahayag kapamilatan ning kawangis ning metung a piging, a ngeni iprisinta keni.

Ing piging (sabi da) ning Banal a Kasulatan sasabian dang atin yang atlung kurso:

Ing mumuna ya pin ing makasalesayan, salaysay a pamangaintindi, anti ing makapahayag at mipangaral king teksto.

Ing kadwang kurso ya ing mistikal, ita pin, ing misteryosu at ispiritwal a pamangaintindi.

Ing katlung kurso ya ing aspetung moral at makaturu. Ing mumunang kurso para ya karing e makarunung, para karing simpling isip.

Ing kadwang kakanan para ya karing mangabias, para karing talaturu.

Ing katlung dake para ya karing sabla, karing ating aral at karing alang aral.

King mumunang kurso, ing pamangan ya ing pekamasustansya.

King kadwang kaba, ing pamangan ya ing pinakamaniaman.

King katlung pamangan, ing pamangan ya ing pekamanyaman.

Ing mumunang pamangan sasalamin ya king lasa da ring milabas a dapat.

Ing kadwang pamangan sasalamin ne ing diwa da ring sakramentu.

Ing katlung pamangan atin yang kayamyaman ning kaburyan.

Ing mumunang pamangan papasikan na la ding milagrus a bage ning milabas a panaun.

Ing kadwang pamangan papasikan ne ing isip kapamilatan ning pamanigaral.

Ing katlung pamangan papasikan ne ing kaladua karing makapagpasulung a amanu.

Kening teolohikal a Kasulatan da ring banal a isip, ing pamitukituki makanyan ya, king mumunang kurso ning makasalesayang isip—ita pin, ing naratibung isip— king kadwang kurso ning mistikal a isip—ita pin, ing misteryoso at espiritwal a isip—kailangan neng aintindyan ing alegorya at anagoge a laman na niti, uling kapamilatan da reng makanining interpretasyun ya mipalino ing espiritwal a isip; kabang king katlung kurso ning moral a isip, atin, syempre, tropology.

IKA-APAT A PAMAGPALIWANAG

Tungkul kareng limang tinape, ing Mayap a Samaritano, i Lazaro a mebie pasibayu kaybat ding apat a aldo, at ing pamaglub nang Kristo king Jerusalem: nanu ing interpretasyun a bibie kareti king Ebanghelyo?

Sinabi ta na kanita a king bie nang Kristo, agpang king pamaglarawan da reng Banal a Ebanghelyo, deng mapilan a dapat na sinagisag la kareng bage a daratang. Uling ding gawa nang Kristo, a tutu at milyari king katutuan at aliwa bilang parabula, sasabian la at ipapangaral king makasulat a paralan—ita pin, king makasalesayan at makapanyalita; kabang ding malyaring malyari pa, a penandit da ring gawa nang Kristo, bibigyan lang kabaldugan king paralan a bagay karela.

Ing pamamangan nang Kristo kareng limang libu gamit ing limang tinape metung yang tutung milyari, aliwa metung a parabula, anti ing malinong papakit ning salese king Ebanghelyo. Milyari ini king kadwang kaleldo ning ministeryu nang Kristo, kaybat ning kamatayan nang San Juan a Mámuna; inyang abalitan na ning Ginu tamu ing pamagputut keng buntuk na kang Herodes, meko ya karin sakeng bangka, papunta king sarili nang labuad, a atyu king rehiyon ning Galilea, at linibut ya king Dagat ning Galilea papunta king metung a malanuan a lugal, papalayu king teritoryu nang Herodes. At inyang abalitan de reng tau iti, tinuki la keya king pamaglakad manibat kareng balen. At inyang ikit neng Jesus ing marakal a tau, mekalunus ya karela; at karin king ilang, pinakanan na la king limang tinape [464] . Ing milagrosung dapat a ini nang Cristo sinagisag ne ing paintungulan: ing ilang a lugal sinagisag ne reng bansa, nung nu ing Ebanghelyu nang Cristo manibat kareng Hudyuu datang ya karela; ding limang tinape sinimbulu la karing limang panamdam, o mas ustu, penandit da la ding limang maragul a sugat ning pekapuring katawan nang Kristo, a ibie bilang pamangan karing manalig; ding adwang asan penandit da la ding adwang libru, ing Ebanghelyu at ding Epistula; ding labing-adwang basket penandit da la ding labing-adwang Apostol. Ing kabaldugan da rening bage, king makapagmulalang milagru ning pamamangan nang Kristo kareng dakal a tau, ipapaliwanag ya king *Blagovestnik* nang Theophylact at kareng aliwang obrang pang-iskolar a maki isip a espiritwal, mistikal—anya pin, misteryosu—king paralan ning alegorikal a interpretasyun. E naman sasabian da ring teolohikal a kasulatan a ing milagru nang gewa ning Kristo metung yang parabula, nune ing mismung obra ya, ali parabula; metung a obrang menandá king paintungulan, a kaybat meganap.

Makanian mu naman, tungkul king babaying Samaritano, a ka-istorya nang Kristo king bubun nang Jacob, ing salese king Ebanghelyu tutu ya, meganap ya pin, at ali ya parabula. Kening saleseng ini, kapamilatan ning espiritwal at alegorikal a pamangaintindi, misteryosung papalto ning Ebanghelyu ing babaying Samaritano bilang representasyun ning kaladwang tau; ing bubun metung yang pamaglarawan king binyag; danum a mabie – ing pamangaral ning Espiritu Santo; kabang ding limang lalaking binanggit ning babaying Samaria meging patune la kaniti, uling king Matuang Tipan, ding limang libru nang Moises e ra ayantabe ing kaladua ning tau king lubus a kaligtasan. King pamipalino na kanini, e ne binayu ning Ebanghelista ing salese ning Ebanghelyu, a tutu pin milyari, dapot pelitaw ne ing misteryung atyu king mismung milyari.

Makanian murin, ing pamanyubling mebie nang Lazaro ali ya parabula, nune metung a tune milyari: metung a milyari a, king sarili na, meging alilingan ning moralidad ning tau. Ing interpretasyun ning Ebanghelista, nanupata, e ya makasaysayan a makabasi king teksto; uling ing malinong kasalesayan e na mangailangan interpretasyun, dapot metung yang trope a ing layun na ituru la ding tau king mayap a ugali—ita mismung mebuu kapamilatan da rening milyari at lalto king ugali ning tau: uling nung makananu i Lazaro mekasakit ya, makanian murin ing isip tamu, a sasakupan ning panghina ning tau, metung a makasakit a kaladua; at ing mitagan, didinan yang kabaldugan karin king paralan a moralista.

At ing pamanyulud nang Kristo king Jerusalem makasake king malating asnu metung yang tutung milyari, aliwa metung a parabula. Kening milyaring ini, ding simbolikung elemento bibigyang-kahulugan la king paralan a alegoriku; at ing milyaring ini pareu yang propesiya karing bage a datang at ing katuparan na ning penulaan; uling i Kristo, a makalukluk king inahin a asnu at king anak nang asnu, tinupad ya karing propesiya nang Isaias at Zacarias, a menula tungkul kaniting [465] ; at king pamanupad na karing karelang propesiya, sinimulan neng pasibayu ing sarili nang propesiya tungkul karing bage a malyari pa. Inya, i San Crisóstomo, king Homilía 66 king Mateo, ngana: 'Ya mismu ing linukluk (king asnu) at, kaibat nang tinupad kanini (king propesía nang Zacarias), minye yang bayung umpisa karing propesía, a kapamilatan na pin penandit na la ding bage a daratang.' Angga keni i Crisóstomo [466] . Makanian mu naman, i San Teofilacto, king kayang pamagpaliwanag king Ebanghelyu nang San Juan, sasalita ya tungkul king pamanyake ning Ginu king metung a anak a asnu, at sasabian na: 'Meyari ya ing propesiya nang Zacarias, a sasabing: "Eka tatakut, , O anak a babai ning Siyon; lawen mu, ing Ari mu daratang ya keka, makalukluk king metung a anak a asnu":[467] uling iti metung ya namang pamaglarawan karing bage a daratang. Metung ya namang panyalamin, para karing marusing karing bansa, nung kaninu ya manuknangan ing Salita ning Ibpa, at pasunuran na la ding mapag-alsa anti mong metung a anak a kabayu. Kareng amanung areni, malinong mayayakit a ing Ginu, king Keyang malingad a pamanyulud king Jerusalem, kabang tutuparan na la ding propesiya da ring banal a Propeta a menula tungkul Keya, inumpisan na ing sarili nang propesiya, a magparating king daratang a mangapalyari, a kaybat meganap; at dening pamagparating a reni, king kapamilatan ning espiritwal a pamangaintindi la bibigyan kabaldugan.

Anti kaniti ing interpretasyun karing dapat nang Kristo a mayakit king Ebanghelyu at karing aliwang sinulat a pamanuru: tune lang milyari, aliwa lang parabula.

Uling nung ing pamamangan da ring tau kareng tinape metung ya mung parabula at aliwa ing tune milyari, makananu na wari asabi ning Kristo kareng keang alagad: 'E yu wari atatandanan inyang belian ku la ring limang tinape para kareng limang libu, pilan la ring basket a mitmu kareng mitagan?'[468] . At pasibayu Nang sinabi kareng tau: 'Manintun kayu Kanaku, e uling ikit yu ing metung a tanda, nune uling mengan kayu kareng tinape at mebusug kayu'[469] . Mabula la wari ding amanung areni nang Kristo?

Nung ing babaying Samaria metung ya mung parabula at ali metung a tune milyari, bakit ding alagad, anyang miras la, menatili lang marayu, kabang makipagsalita ya i Cristo king metung a babai? At bakit ding taga-Samaria, anyang miras la, pekisabi ra kang Cristo a manatili ya karela, at menatili ya karin kilub ning adwang aldo? Dapot sinabi da ring Samaritano king babai, 'E ya uli na ning sinabi mu ing believe[470] mi'.

Nung ing pamanyubling bie nang Lazaro metung ya mung parabula at ali metung a tune milyari, makananu at dakal kareng Hudyung mekadatang kang Maria, kaybat dang ikit ing gewa nang Jesus, menwala la keya[471] ? At bakit pinlanu da ring manimunang pari ing paten ya mu naman i Lazaro[472] ? Uling ing metung a parabula e ya tutu nune atyu mu karing amanu; makananu ya pin mate?

At nung ing pamanyulud nang Kristo king Jerusalem a makasake king anak a asnu metung yang parabula, at aliwa ing tune milyari, kanita, makanian ya mu naman ing pamaghirap at pamakrus nang Kristo. At ing Keyang pamikutkut at ing Keyang pamanyubling mie malyari la mu namang ausang parabula: at ing matuang erehiya Manichaean mibangun ya, a nagturung i Kristo menirap ya bilang metung a alima, at ali king katutuan. Tungkul king lubus a kaburyanan da reng mapanghimagsik a palsung talaturu at mangmangmang, a nung kenu ding isip makapiring la.

KALIMANG PAMANYABI

King nanu yang paralan akikilala ing mismung milyari king Ebanghelyu, at king nanu naman yang paralan akikilala ing parabula?

King Banal a Ebanghelyo, nung ing metung a gawa nang Kristo ya ing ipasiag kabang malilyari ing Banal a Misa, ing pamamasa king Ebanghelyo magumpisa ya anti kaniti: 'Kanitang panaun a ita'; dapot nung ing metung a parabula, a sinabi na ning asbuk nang Kristo, ya ing ipasiag, ing pamamasa king Ebanghelyo magumpisa ya anti kaniti: 'Ing Ginu sinabi na ining parabula'.

Lawen yu, O kayung mangmangmang, nung makananu la magumpisa ding salese ning Ebanghelyu tungkul karing tinape, ing Mayap a Samaritano, i Lazaro, at ing pamanyulud ning Ginu king Jerusalem.

Ing Ebanghelyu tungkul kareng tinape magumpisa ya anti kanini: 'Kanitang panaun a ita, ikit neng Jesus ing marakal a tau, at mekaluan ya karela[473] .'

Ing Ebanghelyu tungkul king Samaritano magumpisa ya anti kanini: 'Kanitang panaun a ita, i Jesus miras ya king metung a balen king Samaria a mayayaus Sychar'[474] .

Ing Ebanghelyu tungkul kang Lazaro magumpisa ya anti kaniti: Kanitang panaun a ita, atin metung a lalaking mayaus Lazaro a taga-Betania a masakit[475] .

Ing Ebanghelyu magumpisa ya anti kaniti tungkul king pamaglub na ning Ginu king Jerusalem: 'Anam a aldo bayu ing Pasku, miras ya i Jesus king Bethany, nung nu ya mete i Lazaro'[476] .

Deni ali la parabula, nune ding mismung gawa nang Kristo; uling e la magumpisa anti mo reng parabula, at e sasabian: 'Ing Ginu sinabi na ing parabulang ini'; nune, 'Kanitang panaun a ita, ikit nang Jesus…', 'Dinatang ya i Jesus…', at aliwa pa. Uling ding aliwa parabula lang sinabi nang Kristo Ginu tamu, kabang ding aliwa naman milagru nang gawa. Uling ding gawa, bilang gawa, ipapahayag la kapamilatan da ring makasalesayang salese king kasulatan; kabang ding parabula, bilang parabula, sasabian la king makatagung amanu at bibigyan lang kabaldugan; at detang aspetu da ring gawa nang Kristo a magpahiwatig karing malyaring king paintungulan, mibubunyag la, bilang misteryu, kapamilatan ning kabiasnan a ispiritwal.

Mipalino kayu, nung makanian, tungkul karening bage a reni, at ding bulag akit de ing sala ning katutuan ning Mayap a Balita; ding mekalili, mibalik la king matulid a dalan; at abalu da nung nanu ing laman ning Mayap a Balita tungkul king kasalesayan da ring dapat nang Kristo, nung nanu la ding parabula, at nung nanu la ding karelang interpretasyun.

Kabanata 22. Tungkul king Pamanikim king Lihim

At keni mu naman, itama ya ing maling interpretasyun at turu da ring pekamangmang at alang balu tungkul king pamamye limus.

King Banal a Ebanghelyo, sasabian na ning Ginu: 'Mag-ingat ka bang e gawan ing pamamye mu king arapan da ring tau, ban akit da ka'; at aliwa pa; at pasibayu: 'Dapot nung mamye ka, e me pabaluan ing kaili mung gamat nung nanu ing gagawan na ning wanan mung gamat, ban ing pamamye mu makasalikut ya'[477] .

Uling e ra aintindyan ing tune kabaldugan da rening amanu nang Kristo, ding mangmang at alang kabalu-balu tuturu da na e dapat mamye limus king arapan da ring aliwa, nune king lihim mu, a alang makakit. Sasabian da kasalanan ing mamie limus nung nu la makakit ding tau; sasabian da e na katamu inutusan Kristo a mamie limus king arapan da ring aliwa, baka abalu na ning demonyu ing gagawan na ning wanan a gamat. Uli na niti, king e ustung pamangaintindi king sinabi nang Kristo, ila mismu e la mamie limus karing mangailangan king arapan da ring makakit, at sasabian da at pagbawalan da la detang gagawang makanyan. At magdalá lang dobleng kapahamakan karing pakakalulu at king sarili da: makasakit la karing pakakalulu uling ilalayu de ing limus da karing aliwa, at makasakit la king sarili da uling ilalayu de ing gantimpala ning Dios para karela. At para mibunyag ing karelang kamangmangan, iti labanan ya keni, at itama—aliwa king kapamilatan ku, metung a mapagkumbabang tau, nune king kapamilatan ning marangal a Ibpa ning Pisamban, i San Juan Crisostomo, at ning talapaliwanag da reng kayang interpretasyun, i Teophylact, Arsobispo ning Bulgaria.

Ing banal a Chrysostom, king kayang homilya king Mateo kapitulo labing-siyam, ininterpret na la ding mebanggit a amanu ning Kristo anti kaniti: 'E ka mamye limus king arapan da ring tau,' ing buri nang sabian, ban dang akit da ka; uling atin lang mamye limus king arapan da ring tau, e para akit lang mamye, at atin namang e mamye king arapan da ring tau, dapot gagawan da iti para akit la mung mamye. Uli na niti, e mu ing gewa ing pakibatan, nune ing intensyon ing bibyayan at kukoronan (a). Angga keni i Chrysostom. I San Theophylact, Arsobispo ning Bulgaria, linawan na la ding kayang amanu, sasabian na: agyang mamye kang limus king arapan da ring tau, basta e mu gagawan iti para akit da ka at purian da, e ka makondena, at e mu naman mawala ing kekang gantimpala: dapot nung atin kang isip a kayabangan, agyang mamye ka man ibat king kekang pibandian, makondena ka, at e me akwa ing kekang gantimpala: uling ing Ginu parusanan na la o gantimpalaan na la ding isip ning pusu. At pasibayu, tungkul king wanan a gamat at kaili a gamat, nganang Theophylact: ing kaili a gamat yapin ing kaburyan, kabang ing wanan a gamat yapin ing limus; uli na niti, inutusan na katamung maging mapagbanté, ban e na ka akitan ning kaburyan, at takawan na ing kekang limus. Angga keni i Theophylact.

Manibat karening amanu da ring talaturu ning Pisamban, malino a aliwa ing pamamye limus king arapan da ring tau kumpara king pamamye king arapan da ring dakal a manalbe; dapot ing pamamye limus king arapan da ring tau, iti para king pamagmalaki at pamananggalang, kalupa na ning gagawan da ring eskriba at Pariseo da ring Hudyos. At aliwa ing gamat a gagamitan mu king pamamye ing problema, nune ing mayabang a isip a magnasang puri da ring tau. Uling agyang ing metung mamye yang limus king lihim, dapot atin yang mayabang a isip, e ya gagawang lihim nune makabuklat; uling ing kayang mayabang a isip malinaw yang akit. Anti kaniti ing sinabi nang Theophylact: 'Nung magtalan kang isip a pamaragul, agyang mamye kang limus ibat king kekang pibandian, makondena ka, uling e me na atanggap ing kekang ganti'; at kabaligtaran: 'agyang mamye kang limus king arapan da ring tau, e mu gagawan iti para king pamaragul, nune anti kang gagawang makasalikut'. Anti kaniti ing sinabi nang Chrysostom: 'Ating mu namang pamamye limus a gagawan king arapan da ring tau, e para king sangkan a akit de ring tau a gagawan na iti.' At pasibayu king aliwang lugal, ing pareung sinabi: 'E makasuya king Dios ing pamamye limus a akit da ring tau, nune itang gagawan para akit la.' Aliwa (ngana) ing pamamye limus a makasuya king Dios a akakit da ring tau; nune itang sadyang gagawan ning metung a tau uli ning kayabangan, ban akit de at purian de ring tau.

Ikami, nanupata, sasabian mi: mayap ing magkalub king paralan a e ne akit ning mata da ring tau. Anti kaniti ing gewa nang San Nicolas ning Kristo, inugse na la ring atlung malating pakete ning gintu king bintana papunta king metung a pulubi kabang bengi, kabang makasalikut ya. Makanian mu naman ing gewa da ring dakal a banal a tau, mamye lang lihim king sanumang paralan a agyu da; dapot nung imposible yang isalikut karing mata da ring tau, at makakit kang pulubi a lubusang kalulu at maragul ing pangangailangan na king kekang limus, at e mu ne agyung akit pasibayu para dinan kaibat, kanita, e ka mag-alangan a ibye kea ing atin kang ibye. Uling agyang kailangan mung mamye king arapan da ring aliwa, eka lilingun; at e mu naman isusuko ing kekang gantimpala para mu king panimanman da ring tau, uling eka mamye para king kayabangan, nune para king pangangailangan na ning mangailangan. Dapot nung, agyang malugud kang mamye at atin kang ibye, linipasan me ing mangailangan uli da ring mata da ring tau, mekasala ka laban king lugud king kapwa mu: uling ing ganap a lugud e na panintunan ing para ke a sarili na, ni e na panintunan ing sarili nang ganti. E na mu naman pakialam ing puri da ring tau, dapot ing pagtuunan na mung pansin ya pin ing pakalmawan ing mangailangan a kapwa king kayang kakaluluan [478] .

Uling detang mangaturang e dapat magkalub ing metung bayu pa ing aliwa, e ra aintindian mayap ding amanu ning Kristo, at mali ing interpretasyun da kaniti, salungat king turu ning Kristo at king tune interpretasyun da ri Chrysostom at Theophylact.

At dakal la pa reng kalupa da; e ta la agyung ilage keni ding eganaganang talata ibat king Banal a Kasulatan at ding turu da ring Ama a misaling-interpretan da ring schismatics, at ala ta namang oras para pabulaanan la ding karelang maling interpretasyon at linawan la kapamilatan ning ustung interpretasyon. Saktu na ing mepakit a mali ya ing karelang interpretasyon at ing karelang turu e ya tutu.

At uling ing karelang turu e ya tutu, uling e ya makasaup king kaladua nune makasira kaniti.

Kaduang Artikulu

Kabanata 23. Tungkul king Makapangheretiku a Turu king Brynyany

E wari makapang-hereya ing karelang turu?

Malinaw iting pepakit king mumunang dake ning Pamanyisiyasat, tungkul king Kasalpantayanan, king kadwang artikulu, a ding skismaticung Brynyan, a tataluki king bakas ning karelang pekabantug a talaturu i Avvakum, malalam lang erehe.

Pipitnan de ing Triunung Dios, a metung ing diwa, king atlu.

Pibangal de ing metung a Anak ning Dios king adwang anak.

Gagawan de ing Trinidad a metung a kuaternidad.

E ra ipinapahayag ing Paman-katawan ning Anak ning Dios, a tune milyari.

Pápaluklukan de i Kristo king metung a trono a makakawani king Trinu Santisima.

At ding aliwa rang ere, a salungat karing dogma ning kasalpantayanan at salungat karing tradisyun a pang-iglesia, sapat nang milarawan at mibulgar karin.

At uling ing karelang turu mitmu ya king erehesia; uling e ya makasaup king kaladua, dapot makasira kaniti.

Katlung Artikulu

Kabanata 24. Ing mapanirang pamamusit da ring schismatic laban king krus a maki-apat a suluk, at ding kutang tungkul king krus

Ala waring pamanyirang puri laban karing banal a bage karing karelang turu?

Bihira la pa mung mika mapanyabing erehya manibat pa kanitang minunang panaun a mamamuska king kabanalan ning Pisamban, anti mo reng erehya da reng Bryn ngeni, a nung nu reng makabuklat a kutkutan magpalwal lang mabau ning pamamuska: uling e la mu manlalapastangan king anggang banal, kayabe la ding banal a gamit ning Banal a Pisamban, nune pibabaliwala da la pa bilang metung a kasuklam-suklam, kabang itatas da ing karelang sarili babo ning anggang banal. Uli na niti, kailangan ngening ipakita la ding mapilan kareng karelang pamanyirang puri ban ilantad ing karelang karokan, kamangmangan, pamagmatigas, at pamagkamali, at ban pabulaanan la kapamilatan ning pamipakita king katutuan.

Mumuna

Paninirang-puri de ing marangal a krus a maki-apat a punta, ausan deng 'krus a Romano', metung a alang laman a krus, metung a aninu ning krus a maki-walung punta a atyu king Matuang Tipan, metung a kasuklam-suklam ning kalaswaan, metung a dios-diosan ning Antikristo at ing selyu ning Antikristo. Dapat lang ibalik keti ding karelang paninirang-puri at ding karelang sinulat.

I Abacum, metung a pari, susulat:

Nung makananu neng linoku ning demonyu ding kalulung taung Ruso: malinaw a papunta la king kapahamakan; Megustuan de ne ing Romanang Tukso – ing krus a maki-apat a sanga, imbes na ing tune krus, a megawa ibat karing atlung pun dutung: ing sipres, ing pinu, at ing sedru; at king krus a maki-apat a sangang ini, keni de larawan ing pamako kang Kristo. Kanian, meging yang krus a Polish, metung a anak labas ning Pisamban Romano.

I Erufei, dapot, metung a alagad da ring Avvakum, magmura ya king Diyos anti kaniti:

Lawen ye ing krus a adwa-dake, ing krus a Romano at aliwa ing kang Kristo; at king balang misa at serbisyu king pisamban, ing krus a atlung-dake nang Kristo ing gagamitan, at aliwa ing krus a adwa-dake, metung a bubungan a alang laman, at aliwa ing kang Kristo; uling i Kristo e ya mekrusipisyu kaniti: ding krus keni king yatu makakawani la, ban ing krus a mamye-byeng Kristo ya ing parangalan, at aliwa detang mayayakit keni king yatu. Nung ausan me ining krus a maki-apat a punta a krus nang Kristo, kanita, alang duda, ausan ke ing malanding Roma. Nung ausan me itang krus a krus ning Manatbus, kanita, siran ke. Dala tamu ing adwang krus king katawan tamu: ing metung, kang Kristo, at ing metung, alang laman; ilayu ye ing krus a atlung-baras king katawan yu, ban e na apisabi. Angga keni, Erofey.

Kabang susulat ku kanini, mika metung a matuang makasisiwalang sulat a miras karing gamat ku, a mitmung kabutangan, erehesia at marok a pamanyirang puri laban king Pisamban ning Dios; King scroll a ita makasulat ya ing pamanyirang puri laban king krus a maki-apat a sanga nang Kristo, ausan deng idolu o idolu ning Antikristo, at metung a kasuklam-suklam ning kalaswaan a makatalakad king banal a lugal, at metung a sumpan a pun dutung.

Ing pareung marok a pergamino ausan na murin ing krus a maki-apat a punta bilang 'selyu ning Antikristo'. Ing makanining pamanyirang puri laban king banal a krus a maki-apat a punta mararamdam ya king balang suluk, a manibatan karing mapanyirang puri a asbuk da ring schismatiko; para king banal a Krismasyun, nung nu ing maniwala, kaibat ning binyag, pinahiran ya king selyu ning kaloob ning Banal a Espiritu king itsurang krus a maki-apat a sanga: dening skismatikung ayni ausan de ini aliwa ing selyu ning Banal a Espiritu, nune ing selyu ning Antikristo. Ing makasalanang pamanyirang-puri a iti menibat ya kanitang minuna king metung a Germanung Lutheranung erehe, a i Bullinger ing lagyu, a menirang-puri king Kumpilsyon; eku mu naman balu, nung makananu ya miras king labuad da ring Ruso kareng schismatiko. Dapot e makapagmulala iti; uling ing pareung marok a espiritung megobra kareng dayung erehe, megobra ya mu naman kareng Ruso erehe.

Ing makanining makasalanan at heretical a pamanyirang puri laban king krus a maki-apat a punta nang Cristo ing migpukaw king kakung sigasig para kaniti, at ing mig-udyuk kanaku para sumabat laban karing manyirang puri, at para ipakit a malino a ing kabilugan a upaya ning Banal a Krus atyu king kayang apat a punta. Uling nung atin man titulung makasulat king Krus ning Ginu, at nung atin man patungan bitis, bakit la sinulat at gewa reng walung-sanga ing krus? Dapot, ing titulung makasulat at ing patungan bitis, uling mangakuyad lang troso, ali la dake ning kalapad ning krus, nune ning kayang kaba. Ing krus mismo, nanupata, maki-apat yang suluk, aliwa walung-suluk, uling ing itsura na anti yang taung makaladlad ing gamat, a magdalang sarili na ing kekatamung Mananglaga, a nung kenu ring pekadalisay a gamat makaladlad la king babo na; at aliwa anti ing gagawan da ngeni king itsurang walung-suluk a e kailangan. E mi sisiran ing krus a walung-sanga, ni e mi ya tatanggian, dapot tatanggapan mi ya king lugud, rerespetuan mi ya king kabanalan, at sasamban mi ya king debosyon, kabang gaganakan mi ing pamamaku kang Kristo.

Nanupata, tututul kami king pamanyirang puri laban king krus a maki-apat a sanga, a kapamilatan na niti—bilang tanda nang Kristo at selyu ning regalu ning Espiritu Santo—makamarka tamu king kekatamung binyag kapamilatan ning pamahid king krisma, at kapamilatan na niti ding eganaganang sakramentu ning Pisamban mapapala, mapapabanal, at makakumpletu; nunu ing gagamitan da reng eganaganang Kristiyanu para gawang senyas ning krus, aliwa ing krus a walung-sanga, nune ing krus a apat-sanga, anti ing isipan tamu king sarili tamu; uling ing Ginu tamung i Kristo e ya pikasulung king krus a walung-sanga, nune king krus a apat-sanga.

Para manahimik la ding mapang-insultung asbuk da ring erehe, kailangan tamung suryan ngeni ding makatuking puntu tungkul king krus a maki-apat a sanga:

1) Ing krus a maki-apat a sanga king Matuang Tipan, aliwa ya wari klasi ning krus a maki-walung sanga?

2) King sanung krus ya mekrusipisyu i Kristo: king krus a Romano o king krus a Bryn?

3) Ing krus a maki-apat a sanga ya wari ing krus a Romano?

4) Ing krus a maki-apat a sanga, metung ya bang dios-diosan o larawan ning Antikristo, at metung a kasuklam-suklam ning kalaswaan a makatalakad king banal a lugal?

5) Ing krus a maki-apat a sanga ya wari ing tanda ning Antikristo, o maging ya?

Dapot bayu ta pa man umpisan suryan ding argumentung mipresenta tungkul king krus a maki-apat a punta, maglatag ta pa mung ditak a impormasyun tungkul king dutung a gagamitan para kareng krus.

Ing pamanggit king krus ning pun dutung isipan dang lalto ya karing adwang lugal king Matuang Tipan: king propeta Isaias, kapitulo 60, at king Jesus Sirach, kapitulo 24; inya, surian ta la reng adwang dake a reni agpang king karelang interpretasyon.

Nganang Isaias: 'Ing kaluwalhatian ning Libano datang ya keka, ing cipres, ing pinu at ing sedru' ([479] ). Ing kabaldugan da rening amanu adwa ya: makasalesayan at ispiritwal.

Ing makasalesayang interpretasyun e ya tungkul king krus, nune king Pisamban ning Jerusalem, a mibangun pasibayu kaybat ning pamikasipid king Babilonia. Uling mumuna, menula ya tungkul king pamagkasira ning labuad ning Juda: 'Deng lunsud maging la makatila uling king kakulangan da reng manuknangan,' ngana, 'at deng bale uling king kakulangan da reng tau, at ing labuad manatili yang makatila'[480] . Ing propesiyang ini mitupad ya inyang i Nebucadnetsar, Ari ning Babilonia, sinakup ya king Judea; kanita ing Jerusalem, ing siyudad a aryan da ring Hudyo, mesira ya, ing Templo nang Solomon mesilab ya at mesira, at ing mitagan a gabun meging ilang ya. Menula ya mu naman tungkul king pamibalik ning Jerusalem, a malyari kaibat dang mibalik ding tau ibat king pamikabilanggu king Babilonia. 'Mibangun ka, mibangun ka, O Jerusalem,' ngana, 'uling dintang ne ing sala mu, at ing ligaya ning Ginu sinlag ya keka. Itas mu la ding mata mu king palibut at lawen mu la ding anak mu a mitipun (kaybat ning pamikabilanggu): lawen mu, ding eganaganang anak mu lalaki manibat la king marayu, manibat pa king Babilonia [481] . Tungkul naman king pamibalik ning Templo king Jerusalem, sasabian na: 'Ing ligaya ning Libano datang ya keka—ing sipres, ing pinu at ing sedru'—a ing kabaldugan na, anti mo i Solomon, kaibat nang gewa ing Templo, pinarangalan ne iti karing pun dutung a dela manibat Libano: sipres, pinu at sedru; makanyan mu naman i Zerubbabel, ing prinsipi ning bale nang David, ing apu nang Kristo, kaybat nang mekalaya ibat king pamikaslub ning Babilonia, sinubli ne ing mesirang pisamban at pinarangalan ne kareng pareung pun dutung—cypress, pine at cedar. Ini ya ing makasalesayang interpretasyun agpang king mismung teksto.

Ing espiritwal a interpretasyun da rening amanu ning propesiya, dapot, tungkul ya king banal a Pisamban nang Kristo, a mayayaus Bayung Jerusalem, a tinipun na ning kekatamung Ginu kapamilatan ning Kayang pamipakita keti king yatu; a pinaslag na at patuluy nang paslagan king ligaya ning Kayang grasya; at a papalaguan na karing kaloob ning Banal a Espiritu. Keti keya, ding matulid, anti mo ring sedru ning Libano at anti mo ring aliwang malanglang a pun dutung, tutubu la, darakal la at mitatag la bilang metung a espiritwal a pisamban at metung a templu ning Banal a Espiritu, anti ing sinabi ning Apostol: 'Ikayu ing mabie templu ning Dios' ([482] ). At pasibayu: 'Ding kekayung katawan metung lang templu ning Banal a Espiritu a manuknangan kekayu' ([483] ). King Bayung Jerusalem a ini, ing banal a Pisamban, dinatang ya ing kaluwalhatian ning krus, ing pun dutung ning Libano, nung nu i Cristo Ginu tamu minabeng magdusa para kekatamu; at ding amanu ning propeta tungkul karening pun dutung a reni in-aplay la king Krus nang Cristo king Octoechos ning Pisamban, a sasabing gawa ya king cypress, juniper at cedar. Kanya, king Tono 2, king Miyerkules king Matins, king Ode 9, bersikulo 2, mababasa ya: 'Ikaw ikit da ka, O Ginu, makatas king sipres, ing ayup a magkanta at ing sedro, uli ning Kayang Kayanakan.' King Tono 3, karing Miyerkules at Biyernes king Matins, ing sedalen mababasa ya anti kaniti: 'King sipres, pinu at sedru Ika, O Kordero ning Dios, minukyat'; at karing aliwang dake ning Octoechos, pati na karing aliwang aklat pang-simbaan, mayakit ya mu naman ini.

Kareng pun dutung a reni, akikilala ta la ding sedru at sipres; dapot ing 'pevka', e ta balu nung nanung klasing pun dutung ya. Ating sasabing pinu ya: ini ing pananaw nang Hieromonk Epiphanius ning Kiev, ing talasulat ning 'Six-Day Commentary' kang San Basil a Dakila, a menalili manibat king Griegung diyalekto papunta king Slavonic, at ya, king Discourse 5, king pahina 16 verso, king lele ning salitang 'pevka', sinulat yang 'pine' king gilid. Dapot e naman laltong makanian; uling pareu i Solomon at i Zerubabel pinarinan de ing templo king dutung a e malati, o, a e malating malagua; uling ing sedru at cypress malyari lang manatiling e malati anggang libung banua, kabang ing pinu halos e ne man manatiling buu king dinalan a banua.

I Jesus Sirach, king pamaglarawan na king pamuri king kabiasnan ning Dios, migsalita ya para kaniti: 'Tinikdo ku anti mong cedro king Libano, at anti mong cipres king kabundukan ning Hermon, at anti mong palmera ning datiles (o pun dutung a datiles) tinanggi ku, a makatalakad king lele baybay dagat'[484] : Deng talapaliwanag karing amanu nang Sirach, sasabian da ing ini tungkul ya king Krus ning Kristo, at sasabian dang metung yang sedro, sipres, at palmera. Para kekatamu, nanupata, makalitu ya ini, uling keti palmera ing mebanggit at aliwa ing sipres; e wari malyaring pareu la mu—ing sipres at ing palmera—a metung, ita pin ing palma? Tungkul naman king pamikakaroon ning pun dutung a palmera king krus, i San Cipriano, ing Banal a Martir, Obispo ning Cartago, ing pekamatuang talaturu ning Pisamban, magpatutu ya, at sasabian na king Kristo ing Ginu: 'Menikang ka, O Ginu, king palmera, uling ing pun dutung ning krus mu sinagisag ne ing tagumpe laban king demonyu'[485] . Angga keni ing sinabi nang Cipriano. At ding keang amanu e la alang katutuan, uling kanitang minunang panaun, ding pun dutung a datiles parati lang tanda ning panyambut at tagumpe laban king kalaban; at inyang i Kristo ing Ginu miglakbe Ya king keang maluwalhating pamagpasok king Jerusalem, sinalubung de iti karing sanga ning pun dutung a datiles bilang tagumpeng menambut king kamatayan, at bilang metung a panyalese a ing pun dutung a datiles maging representasyun ya king Krus. Bukud pa kaniti, atin pang metung a kapansin-pansing testimonya ibat king Banal a Kasulatan, nung nu sasabian na king tauan nang Kristo: 'Paitas ku king pun dutung a palma at talan ku ing babo na' ([486] ); a ininterpretan di Cassiodorus at San Cipriano, tungkul king dutung ning krus nang Cristo, a mangabaldugan a i Cristo, kaybat nang minukyat king krus, sinakup na at tinalan ing balang pamuntuk (da ring mamuntukan ning karalumduman ning panaun a iti), at ing balang autoridad at upaya. Ing pun dutung a palmera ning datiles, tutu pin, metung ya karing pun dutung a e mabubuluk, kalupa da ring cedro at cypress. Dapot nung iti ing palmera ning datiles at ing 'singer' metung la mu o ali, e ta na kailangan pagpagalan pa ing bageng iti. Uling iti ali ya metung a dogma ning kasalpantayanan, uling e tamu maniwala karing pun dutung ning Krus, nune kang Kristo ing Ginu a mekrusipisyu.

Bukud kanita, atin tamu keti metung a mas maunang salese tungkul king krus a maki-apat a punta, ban isulat ing kwentu ning krus a mamie bie; agyang makapagmulala ya, e ya naman alang karapatang paniwalan.

Metung a kwentu tungkul king krus, a tinipon ibat kareng miyayaliwang libru.

Ibat king librung maki-pamagat a *Ing Susi king Pamanaintindi*, a milimbag king Lviv, king sermon tungkul king Pamipatas ning Banal a Krus, folio 335.

Ibat kang Juan ning Carphaeus, Libru 10, Homilia 19 tungkul king Krus ning Kristo.

Ibat kang Nicholas Liran, king kayang komentaryu king Ebanghelyu nang Juan, Kabanata 5.

Ibat king Kronikula nang Jacob Vergomita, folio 59.

Ibat king kronika nang Juan, a mayayaus Navklir, folio 163.

At ibat karing aliwang talasalese, a mayakit king dayung diyalekto.

Makanian mu naman; agyang aliwa ing pamanyalita, mayakit ya naman king Rusyano a manuskritu a mayayaus *Ing Pinili*.

Anyang mekasakit ya i Adan angga king kamatayan, pinadala ne ing anak nang i Seth king Hardin ning Eden, king Anghel a magbabante king Hardin, ban mangutang king Anghel ning lunas, para mapreserba ing kayang kalusugan at pakaban ing kayang bie keti king yatu. Ing pamanulu, nanupata, manibat ya king larung ning pakalulu, a pengaku ning Dios a iparla kea, at para kaniti, pepalual ne ibat king Paraisu. (Ing larung pengaku ning Dios kang Adan, metung yang tanda para king Anak ning Dios, a iparla ning Dios king yatu ban tubsan ing lahi ning tau ibat king alang anggang kamatayan. I Adan, nanupata, king isipan na ing langis para king pamanulu king katawan, inutus ne para adwan iti. E sa maging sangkan ning pamigunyat kaninu man ini, uling ing taung ini, i Set, pepadala ya king Anghel. Uling e ya ini ing mumunang besis a i Set atyu ya king pamanalipunan ning Anghel; uling agyang king kayang kayanakan, inyang apulung banwa ya idad, inakyat ne ning metung a Anghel king katasan agpang king utus ning Dios, at tinuruwan ya king beluan karing dakal a misteryu ning Dios, at ing kaayusan da ring katawan a pang-banwa: ing galo da ring banwa, ing dalan ning aldo, ning bulan at da ring batuin, at ing kaayusan da ring planetang pang-banwa at ing karelang pamipagobra. I George Kedrin ning Constantinople magpatutu ya kanini king kayang obrang pangkasalesayan. Uling e wari makapagmulala a ing makanining tau pinadala ne ning Ibpa Adan king Anghel a manibante king Paraiso? Uling ing Anghel, king utus ning Dios, kinwa yang atlung butil ibat king makawalang pun dutung—nune pin ing penikman nang Adan at linabag king utus ning Dios—at binie na la keya, ban nung makananu ing kasalanan ning tau megumpisa king pun dutung a ita, makanian mu naman ing kaligtasan maipagkaloob ya king lahi ning tau. I Sif, kaibat nang tinggap ding bini ibat king Anghel, mibalik ya king tata nang i Adan, dapot e ne ikit a mabie pa; mete ne at mekulkul. Inya tinanam na la ding bini a ita king gabun lele ning kutkutan ning tata na. Ibat kareng bining aita, sinibul la ding atlung usbong: metung a sedro, metung a sipres, at metung a pun dutung a date, o pun palmera (o, agpang karing amanu ning talakanta king Isaias); at detang usbong misanmetung lang meragul at meging metung a maragul a pun dutung, uling manibat king yamut angga king babo metung ya mung pun dutung, kabang king babo, ding sanga ning balang pun dutung mikakawani la. At itang pun dutung menatili ya angga karing aldo nang Aring Solomon. Anyang ing Pinakabanal a Lugar ning pisamban king Jerusalem gagawan neng Solomon, at dakal a mangasanting a pun dutung ing dadalan ibat karing miyayaliwang lugal, ita muring pun dutung pinutut ya bilang metung a masanting a alimbawa at dela ya king Jerusalem para king pamangawa; dapot king probidensya ning Dios eya megamit king pamangawa ning pisamban; menatili ya king metung a lugal king malambat a panaun, at king aliwa king saglit a panaun. Uli na niti, ing dutung likuan de king pasilyu ning pisamban king lele dingding, para magsilbing luklukan da ring daratang, at para karetang magnasang magpaynawa ibat king karelang obra. Ngeni, inyang ing Reyna ning Sheba, a i Nicavla ing lagyu, metung karing sinaunang propetesa, a kilala bilang ding Sibyl, meko ya Jerusalem ban damdaman ing kabiasnan nang Solomon: kabang lilibutan ne ing makapagmulalang pisamban at ikit ne itang pun dutung karin, mitmu ya king takut at, uli ning espiritu ning propesiya, pepasiag na a king pun dutung a ita ing Dios, a makasulud king laman a tau, mate ya. Ing Libru ning Ruso, a mayayaus *Ing Pinili*, sasabian na mu naman a kanitang panaun a ita, ding makapropesiyang amanung areni sinabi la karin: 'O ikatlung mapalad a pun dutung, nung nu ya ipapaku i Kristo ing Ginu!'

Uli na niti, ing pun dutung a ita teraklub yang malalam king gabun king utus nang Aring Solomon, malapit king inuman da reng tupa, ban eya mapunta karing gamat da reng tau. Dapot kaybat da reng dakal a banua, king probidensya ning Dios, linto ya manibat king gabun at lumbang ya king danum ning inuman da reng tupa. Uli na ning pun dutung a ita, ing Anghel ning Ginu papasok ya king paliguan a ita balang kaleldo at kikialan ne ing danum [487] , a pagligwan ne ing pun dutung; at ing pamanulu bibie ya karing masakit, a ila ring mumunang lulub king paliguan kaibat nang mekial ing danum. Dapot inyang i Kristo Ginu tamu kinwa ne ing kalikasan a tau, linto ya keti yatu, at mebie ya kayabe da ring tau, ding Hudyos dinakap de at inabulag de kang Pilato para ipaku king krus; menintun la king pekamabayat a dutung para king krus, ban gawan dang mabayat ing pasanin para kang Kristo. At inyang ikit de ing mesabing pun dutung king danum ning paliguan da reng tupa , a mababad king danum at masyadung mabayat, linwal de manibat karin at binye ra para gawang krus; at masyadu yang mabayat anya kinailangan neng atin sumáup kang Kristo king pamagdala kaniti; at inutus de i Simon a taga-Cyrene para dalan ne ing Krus na. E mi ya paninindigan ing salitang ini, uling para karing aliwa, apocryphal ya (e tutu), dapot e mi ya naman lubusang tatanggian, uling atin yang sariling saksi, at ing eganagana posible kapamilatan ning kabilyan ning Dios.

Manibat kening salese, lalto ya ing krus ning Ginu gawa ya ibat king metung a pun dutung nung nu atlung pun dutung—cedro, ciprés, at palmera o pheuk—tinubu lang misanmetung at meging metung mung pun dutung.

Dapot bayu ta pa isipan ing krus a maki-apat a punta, tuknang tamu saguli ban suryan ini: atin wari footboard (pang-apak) king krus? Uling ing titulung mibili king krus mebanggit ya king Ebanghelyu, kabang ing footboard eya man mebanggit king sanumang lugal.

Ating makisabi: ding Propeta sinabi la tungkul king metung a patungan-bitis. Uling i David sasabian na: 'Itas ye ing Ginu Dios tamu, at sumamba kayu king patungan-bitis na, uling banal ya' ([488] ). At i Isaias, a magsalita para kang Kristo, sasabian na: 'Ipasiklab ku ing lugal da ring bitis ku' ([489] ). Ngeni, surian ta ya ing interpretasyun da rening adwang propesiya ban abalu nung sanung patungan-bitis ing tutukuyan da. Dapot mumuna, surian ta ya ing pamiyaliwa da ring talananan ding bitis ning Dios: atin talananan a dapat tamung dukwan, at atin talananan a e dapat tamung dukwan. Sasabian na ning Dios king propesiya nang Isaias: 'Ing banua ya ing luklukan ku, at ing yatu ya ing tumpungan da ring bitis ku'[490] : alang ninu man ing luluhud king tumpungan a ita ning Dios, ing yatu, maliban king Miglalang kaniti, ing Dios. Pasibayu, makasulat ya king Salmo: 'Ing Ginu sinabi ya king kakung Ginu: "Lukluk ka king wanan ku, angga king gawan ku la reng kalaban mu a patungan da reng bitis mu"'[491] . At ninu wari ing magnasang sumuku king patungan a ita ning Dios—kareng kalaban na? King sanung patungan, nung makanian, ing papaturu nang David a sumuku tamu?

Ing interpretasyun da rening amanu nang David adwa ya: agpang king letra ning Kasulatan at agpang king misteryu.

Agpang king letra, ing interpretasyun makanyan ya: king Matuang Tipan atin Kaban ning Dios, nung nu la atyu ing tungking nang Aaron a menampal, ding lapida ning kasunduan, at ing gintung banga a maki-laman a manna; Itang Kaban a ita meyaus yang tumpungan da reng bitis ning Dios, anti ing makakit king Libru ning 1 Cronica, kapitulu 28, nung nu sinabi nang Aring David karing tau: 'Pinasyan ku king pusu ku ing gawang bale nung nu ya makapainawa ing Kaban ning Tipan ning Ginu, at ing patungan ning Ginung Dios tamu' ([492] ). Bakit, kanita, ing Kaban meyaus yang patungan ning Dios? Uling king babo ning Kaban, king libutad da reng adwang kerubin, a makaladlad la reng pakpak babo ning Kaban, atin metung a plato ning purung gintu, a tatalan da ring pakpak, antimo metung a takap para king Kaban. Itsura yang luklukan o trono, nung nu pinanwalaan da ring Israelita a lukluk ya ing e makikit a Dios, antimo ing makasulat king mumunang bersikulo na nitang parehung salmo: 'Ya ing lukluk king babo da ring kerubin'. Dening amanu, agpang kareng komentarista, e la tinukoy ding Israelita kareng e makakit a cherubim king banua, nune king makakit at gintung cherubim nang Moises, a makalukluk king babo ning Kaban ning Tipan. Dapot ing Dios Mismo ing sinabi kang Moises: 'Ipakilala ku ing Sarili ku keka manibat karin, at makipagsalita ku keka manibat king babo ning luklukan ning pakalulu, king libutad da reng adwang kerubin a atyu king Babo ning Kaban ning Patutu' ([493] ). Uling ing Dios mekyukyat Ya king gintung luklukan king libutad da ring kerubin, a susuportan da ring karelang pakpak, at ing Kaban atyu lalam da ring bitis na ning Dios; at uli na niti, ing Kaban meyaus yang patungan na ning Dios, a nung nu i David inutus na katamung dukû: 'At dukû kayu,' ngana, 'king arapan na ning patungan na, uling banal ya'[494] . Ini ing interpretasyun agpang king teksto.

King mistikal a interpretasyun, dapot, i San Atanasio ing Maragul at ding aliwang banal a Ama aintindian da ing bitaganan ning Dios bilang ing pagkatau king persona nang Cristo. Anti kaniti nganang Athanasius: ing mabie Dios king katasan, a atin king lalam na ning kayang bitis ing eganaganang lelangan, meging yang tau a alang pamagbayu, mikyabe king kekatamung kalikasan, a ya pin ing kayang tuktukan. Makanian mu naman, king Maragul a Melimbag a Salmo ning Kyiv, a atin komentaryu king gilid, makasulat: "Ing tumpungan da ring bitis ning Dios ya ing yatu, ing pekadalisay a katawan nang Kristo, a meyakua ibat king yatu—ing katawan ning pekadalisay a Birhen—nung nu ya menuknangan i Kristo, ing tune Dios, makisanib king Pagkadios king metung a hypostasis; inya iti banal ya at pekabanal."

Kaya, malino ya manibat kareng adwang komentaryu—pareu king aspetu ning teksto at ning sakramentu—a ing teksto e ya tumutukoy king sandalan a gewa o larawan king krus. Nune, iti tutukuy ya king Banal a Pisamban at king mismung Krus nang Kristo, uling ing prokimen a kakantahan para king Krus yapin ini: 'Itas ye ing Ginu tamung Dios, at dukuk kayu king patungan da ring Keyang bitis , uling banal ya [495] .' Dapot iti tutukuy ya king kabilugan ning Krus nang Kristo, at ali mu king malating dake na, agyang ing patungan bitis malati ya itsura.

Bukud pa kaniti, ding amanu nang Isaias, a sinabi para kang Cristo: 'Ipasiklawan ku ing lugal da ring bitis ku'; deni e la mayayakit karing Bibliang Ruso, dapot king Triodion mu, karing parabula a babasan king Maragul a Sabadu; dapot dening amanu, mayakit la karing Bibliang Romano, king salin nang Jeronimo, a ing interpretasyun na, agpang king letra, pareu ya king mebanggit king babo tungkul king Kaban ning Tipan, kabang, agpang king misteryu, tutukuy ya king Banal a Pisamban: Uling ing Dios, a makalukluk king Kayang banal a luklukan king banua, ing Kayang banal a Pisamban a magobra keti king yatu ya ing Kayang tumpuan.

Nung atin man o alang tatalnan-bitis lalam ning krus, e ne pepabalu ning Banal a Kasulatan o ding talapaliwanag na niti. Nanupata, kareng gamit ning Kagalang-galang Anthony a Romano, king Banal a Kopang, ing Krus nang Cristo makalarawan ya a alang bitis, maki-apat a punta, at daralan ing pamagat nang Cristo a makasulat king pergamino imbes na king tabla: '[496] '. E mi pagdudahan ing makalarawan at makasulat king salu ning krus; ipapabalu mi mu na alang mababanggit tungkul kanini karing sinaunang banal a libru, ni sanumang tuneng tala tungkul kaniti.

Lalu pa sigurung metung yang kwentu ing ikit kung makasulat anti kanini king metung a manuskritung schismatic:

Tungkul king bitis ning krus, lawen ya ing kutang king Alphabets: 'Bakit makasulat a king bitis ning krus nang Kristo, ing wanan a gilid, a tatalakad anti mong bunduk, ya ing makalarawan, kabang ing kaili naman lulbug ya pababa?' Paliwanag: Uling inyang makakrus ya i Kristo, tinikdo ya ing Keang buntuk papuntang wanan, ban maniwala la at sumamba Kea ding bansa; at uli na nita, tinaas na ing kayang wanan a bitis, ban ding kasalanan da reng maniwala kea mibawas ing bayat, at king Kayang Kaduang Pamanibalik, atagkil la ban salubungan de; kabang uli na naman nita, penabayat ne ing kaili a bitis, ing bitis a lulbug king gabun, ban detang e maniwala kea mabayat la at lumbug la king impyernu. Angga keni ing pamangatuiran a ini.

Sabian ku na ing pamangatuun a ini e ya salungat king Pisamban nang Kristo, ni man king Banal a Kasalpantayanan; dapot uling daramdaman ku ring simpling tau a maniwala king kwentung ita anting iti mismu ing katutuan ning Ebanghelyo; at uling ing Pisamban alang kapintasan ya, bilang Nobya nang Kristo, e ya dapat tumanggap king sanumang malikot a isipan o sariling-imbentung interpretasyun, nune dapat makabasi ya king mismung Banal a Kasulatan, at pakiramdaman la ding tune interpretasyun da ring mangaragul a talaturu ning sansinukuban (at aliwa ring karaniwan at mapananalitang tau). Uli na niti, uling masigasig ku king katutuan ning Pisamban at tatalakaran ku ing katungkulan ku bilang obispo, e ku papansinan ding makanitang maling isipan.

Didindukan ku ing bitis ning krus, baluktut ya man o ali, at eku tututul king kaugalian da ring gagawang krus at maminturang krus, uling eya salungat king Pisamban, dapot papayagan ku ya; Dapot, eku tatanggapan ing interpretasyun tungkul king pamikiling ning pundasyun, anti ing makasulat king traktadung schismatiku, uling eya mayakit kareng sinaunang Banal a Ibpa o kareng komentaryu.

Ngeni, surian ta la ding mebanggit a proposisyun a milaban karing heretikal a pamanyirang-dilu, a sasabing ing krus a apat-a-sanga king Matuang Tipan ya ing canopy ning krus a walung-sanga. Dapot i Kristo mekrusipisyu ya king krus a walung-sanga; ing canopy at ing porma ning krus apat-sanga la mu, at itang mismung krus a apat-sanga meging yang ausan a krus a Romano at metung a kasuklam-suklam ning kalaswaan, metung a dios-diosan ning Antikristo at ing tatak ning Antikristo.

Inya, paintunan ta ya ing katutuan tungkul kanini.

KING MANTATAGUN

Ing krus a apat a sulung king Matuang Tipan, metung ya waring pamaglarawan king krus a walung sulung a daratang?

Nung, agpang king pananaw da reng schismatic, ing krus a maki-apat a punta king Matuang Tipan ya ing canopy ning krus a maki-walung punta, kanita, bagay ya king balang paralan a ing krus a maki-apat a punta king Matuang Tipan dapat gawa ya pin king sanumang materyales at makatikdo ya king metung a lugal. Ipakit da sa kekatamu ding schismatic, nung makanian, nukarin king Matuang Tipan mayakit ya ing krus a maki-apat a sanga? O nung ali man, nukarin king Matuang Tipan da ring Bibliang Ruso makasulat ya ing lagyung 'krus'? Bukud kanita, ipakit da kekatamu ing ebidensya ibat kareng Banal a Ibpa (at ali ibat kareng sarili dang Bryn a mangarok a talaturu) para ipakit a king Matuang Tipan, ing krus a maki-apat a sanga ya ing representasyun ning krus a maki-walung sanga. Uling ing kasalpantayanan e ya mibibili kareng bage a makaduda nung alang masasalpantayanan a ebidensya. Inya, kami, isasagawa mi ya ing kasalukuyang imbestigasyun king arapan yu, susurian la ding Kasulatan ning Matuang Tipan ban akit nung mepakit ya man karin ing krus a maki-apat a punta; o, king pekamababa, nung mayakit ya ing lagyung 'krus' king Matuang Tipan karing Bibliyang Ruso, bukud karing makasalikut a inskripsyun ning krus—' '—a e malinong babanggit, dapot lihim a maglarawan king krus nang Cristo? At nung ing krus man o ing lagyung 'krus' e la mayakit king Matuang Tipan, bakit la e mayakit?

Metung a Pamanyisiyasat kareng Simbulu at Prototipu ning Krus

Ipa-balu tamu manibat pa king umpisa a ing lagyung 'krus' e mayakit king Matuang Tipan karing Bibliang Ruso (Eku magsalita keni tungkul karing dayung Biblia, a atyu karing aliwang amanu, nune tungkul karing Ruso; uling ding amanung ku para la karing kapara tang Ruso). Ninu kareng mamamasa kareng Bibliyang Ruso ing biasa? Ninu ing mekabasa nang masalese king kabilugan ning Matuang Tipan? Atin na bang ikit kaniti ing krus a maki-apat a punta? O agyang man ing mismung salitang 'krus'? Magsipun-sipun la sana ding Rusong schismatiko ibat karing anggang suluk, at basan deng masikap, aldo't bengi, ing Matuang Tipan karing Bibliang Ruso angga king bayung grasya, angga king Ebanghelyo (sasabian ku) a pamanialita; makakit la kayang nanumang pamanggit tungkul king krus king sanumang lugal? E man kapilanman.

Uling agyang dakal la reng pamaglarawan at alimbawa ning Krus ning Ginu king Matuang Tipan, ing mismung krus e ya mayakit king sanumang lugal; ni reng pamaglarawan a deta e la meyaus king lagyung 'krus', ni reng kasulatan tungkul king krus e la mekilala da reng tau kanitang panaun a ita, maliban kareng mapilan a Propeta a nung kaninu ya pepakit ning Dios. Deni mekilala la king bayung grasya kapamilatan da ring Kristiyanu a sinuri king Matuang Tipan at atuklasan da a deni mga sinyal la ning Krus ning Ginu. Kareti, saguli tamung banggitan ing metung karing pinakabantug keni.

Atin atlung pamaglarawan at alimbawa ning Krus ning Ginu king Matuang Tipan:

Deni mayakit la kareng e-materyal dapot makapagmulalang penomenon, o kareng mapilan a milagrosung upaya a binie na ning Dios karela.

Deni mayakit la karing dapat da ring tau, a propetikung menandá king paintungulan.

At deni atyu la kareng panyalese at kapahayagan a tinggap da ring banal a patriarka at propeta.

Ing mumuna, kanita, simpli na mung penandit ing upaya ning Krus ning Ginu.

Ing kadwa, king lihim, pepakit na ing upaya at ing larawan ning Krus.

Ing katlu, dapot, pepakit na la pareu ing upaya at ing itsura, kayabe na ing mismung pamagdurusa ning Ginu.

Ing mumuna menandá ya king krus ning Ginu at ing kayang aninu karing bage a e mararamdaman, dapot marangal at makapagmulala.

King umpisa, ing pun dutung ning bie, a makatukud king libutad ning Paraiso, metung yang alimbawa at aninu ning Krus ning Ginu, a makatukud king libutad ning yatu. Makanyan ing sasabian nang San Juan ning Damascus: 'Ining marangal a Krus minunang pepakit king pun dutung ning bie, a tinanam king Paraiso ning Dios[497] . Angga keni i Damascus.

Uling nung makananu ing bunga na ning pun dutung a makaparadisu magkalub yang bie, magkalub king e-mamateng bie kareng mengan kaniti, makanian mu naman ing bunga na ning Krus—i Kristo—magkalub yang alang-anggang bie kareng makikiabe Keya, antimo ing sasabian Na Mismo: 'Ing ninu man mangan king Kanakung laman at minum king Kanakung daya, atin yang alang-anggang bie'[498] . Uli na niti, ing Krus ning Ginu ausan ne ning Pisamban king kanta bilang pun dutung ning bie, nung nu kanta re iti king makatuking paralan: 'Ing Krus a mamie bie mitanam ya king yatu'[499] .

Keni kutnan ku la reng schismatiko, a sasabing king Matuang Tipan ing krus apat ya puntas ing itsura at atin yang payung a walung-pintas, a sabian da kekami: ing pun dutung ning bie king Paraiso, a menandá king Krus ning Ginu, apat ya puntas, kalupa na ning krus a apat puntas?

Ing Arkang Noe, a gewa ibat king dutung a e mamubul, nung kapamilatan na mesagip ing lahi da ring tau ibat king delapang pangyatu: a (agpang king pamangatuwiran ning libru tungkul king kasalpantayanan a sinulat ning metung a e makikilalang talasulat, a milimbag king Moscow anyang panaun ning pamamunu nang Patriarka Joseph, king banuang 7156, king baliktad ning folio 67) metung yang pamaglarawan at sagisag ning krus ning Ginu, a kapamilatan nung nu ing lahing Kristiyanu miligtas ya king delap ning kasalanan. Aku, nanupata, mangutang ku: ita wari ing daung ita, a meging larawan ning Krus ning Ginu, mismu yang korting krus, anti mong krus a maki apat a punta?

Ing dutung a bitbit nang Isaac, a dela ning tata na para isakripisyu king Dios, king balugbug na, metung yang pamaglarawan king Krus ning Ginu. Kanya, i Venerable Ephrem isipan na ini: i Isaac, a magdalang dutung, minukyat ya king bunduk para paten anti mong malyap a kordero; at ing Tagapagligtas, a magdalang krus, minta ya king lugal ning pamamate para paten anti mong kordero para kekatamu. Potang akit me ing kutsilyu, isipan meng metung yang sibat. Potang isipan me ing altar, lawe me ing lugal ning pamakamate. At potang akit me ding tabla (ning dutung), isipan mong ila ing krus [500] . Angga keni i Ephrem. Kukutnan ku: detang tabla, a meging Krus ning Ginu, maki-apat la bang suluk, kalupa na ning krus a maki-apat a suluk?

Ing tungkod o sceptre nang Jose, a menungkulan king Ehipto, a king sepu na linukob ya i Jacob [501] , metung yang pamaglarawan pasulong at ing lilung ning Krus ning Ginu. Anti kaniti ing mababasa king Canon para king Pamanas, king Ode 7: Ing tungkod sakup ne ing labuad nang Jose, nung nu ing Israel king metung a aldo akit ne ing masikan a kayarian: uling itas ne ing malingad a Krus, at ipakita ne iti. Itang tungkod nang Jose, a menandá king Krus ning Ginu, apat ya wari sulung, kalupa na ning Krus a apat sulung?

Pasibayu: ing milagrusung tungkud nang Moises, a meging ulad, at pekanan na la ding madyikung ulad, gewa nong daya ding danum ning Ehipto, at minye yang aliwang salot karing Ehipsiyu: a mekalat king Dagat a Malutu at ginawang malanging dalan para dalanan ning Israel: iti metung yang pamaglarawan at aninu ning Krus ning Ginu, a makalawe para siran la ding ubingan ning impyernu, para iligu ya ing Pisamban—a ibat karing Hentil—king daya nang Kristo, para parusan ya ing makasalanang yatu, at para gawang malinis a dalan papunta banua para king bayung Israel. Ing tungking nang Moises, a menandá king Krus ning Ginu, apat ya wari sulung, kalupa na ning krus a apat a sulung?

Makanian murin, ing tungkud nang Aaron, a tinubu at mebunga, metung yang pamaglarawan at sagisag ning Krus ning Ginu, anti ing kakanta ning Pisamban: 'Ing tungkud meging sagisag ning misteryu, uling king kayang pamanyubu, papakit na ing pari; at ing pun dutung ning Krus, a sadya alang bunga, ngeni mamulaklak ya'[502] . Ing tungking nang Aaron, a menandá king Krus ning Ginu, apat ya wari puntas, kalupa ning apat a puntas a krus?

Ing dutung, a linubug king mapait a danum ning Merreh at pepamis king karelang kapaitan [503] , metung yang pamaglarawan at aninu ning Krus ning Ginu. Inya, king Canon para king Pamipatas, king Ode 4, makasulat: 'I Moises binayu na la ding mapait a sibul king matuang ilang kapamilatan ning metung a dutung, papakit na ing pamagbayu kapamilatan ning Krus para king kabanalan da ring bansa.' Makanian mu naman, i Jose, ing talasulat ning Canon para king Bayan-pista, sasabian na king Ode 5: 'I Moises, kaybat nang minunang peyamyaman ing danum ning Marah, tinuru na kekayu ing marangal a Krus kapamilatan ning pun dutung, nung kapamilatan na niti inibug yu ing mamye-kaligtasan a yamyam king katauan'[504] . Ing pun dutung a ita, a menamis king Marah at meging Krus ning Ginu, apat ya ba sang suli, kalupa na ning krus a apat a suli?

Ing pun dutung a palma, nung nu ya linukluk ing propetisa Deborah para humukom king Israel [505] , metung yang alimbawa at silungan ning krus ning Ginu, nung nu ne ginawa ning Ginu ing hustisya laban king prinsipi ning mundung ini, ing demonyu, ban ya mapalayas: 'Ngeni,' ngana, 'dinatang ne ing hustisya king mundung ini; ngeni ing prinsipi ning mundung ini mapalayas ya'[506] . Ita wari ing palma nang Deborah, a meging itsura ning Krus ning Ginu, a maki-apat a sanga, anti mong krus a maki-apat a sanga?

Ing pangalagî ning asnu, a ginamit nang Samson para pete la reng sanlibung Filistio; dapot inyang mepanas ya at minaus ya king Dios, binuklat ne ning Dios ing metung a sibul king pangalagî, at mibulos ya ing danum manibat kaniti, at mininum ya [507] . Itang pangalanga metung yang pamaglarawan at sagisag ning Krus ning Ginu, nung kapamilatan na niti pete na ning Samson a espiritwal—i Kristo—ding Filisteo ning impyernu; Migbuklat yang sugat king Kayang pekadalisis a tagiliran, migpalwal yang bukal a daya at danum, at kanita na pemakna ing kau ning kalikasan ning tau para king kaligtasan. Ing pangal a ita ning asnu, a metung a alimbawa ning Krus ning Ginu, apat ya wari suluk, kalupa na ning Krus a apat suluk?

Ing lira nang David, a kilala mu namang David mismu, masamyung kinanta, at penayus na kang Saul ing marusing a espiritung mamagkas kea at k [508] : itang lira metung yang alimbawa ning krus ning Ginu, nung nu ing laman nang Cristo mikalat ya anti mong kwerdas king tablang ning lira. At inyang ing malunus a Ginu migkanta yang mayumung panalangin para kareng mamate kea, a sasabing, 'Ibpa! Patawaran mu la,' ding marok a espiritu tinakas lang marayu, mesambut at mitabug uli ning pakalulu ning malunus a Ginu. Ing lira nang David, a ya mismu ing meging krus ning Ginu, apat ya wari suluk, kalupa na ning krus a apat suluk?

Ing tungkod nang David, a maki limang mayap a batu a pinili ibat king sapa, a ginamit nang David laban kang Goliath, anti mo ing sinabi na mismu ning higanti kang David: 'Asu ku wari, a labanan mu ku gamit mu ing tungkod at batu?'[509] ? Itang tungkod metung yang pamaglarawan at sagisag ning krus ning Ginu, kabang ding limang mayap a batu metung lang pamaglarawan karing limang sugat ning kekatamung Ginu, a tinggap na king krus. Ing tungkod nang David, a naglarawan king krus ning Ginu, apat ya wari panig, kalupa ning krus a apat panig?

Ing pun dutung nang Eliseo, a binugnus na king danum, a meging sangkan para lumbua ya ing bakal a lumbug king danum [510] , metung yang alimbawa ning Krus nang Kristo. Inya i San Teodoro ing Studita sasabian na king Canon para king Duminggu ning Pamanggalang king Krus, king Ode 8: 'Dalo ka, O Propeta Eliseo, at sabian mu kekami king malinaw: nanu ya itang pun dutung a binulus mu king danum? Iti ya ing Krus nang Cristo, nung kapamilatan na mesagip tamu ibat king kalalalaman ning kasiran.' Ing pun dutung nang Eliseo, a menandá king Krus ning Kristo, apat ya wari sulung, kalupa na ning Krus a apat sulung?

At dakal pang aliwang kalupa na niti ing mayakit karing Kasulatan ning Matuang Tipan tungkul king Krus ning Ginu king porma da ring paunang larawan at aninu; ala tamung oras para bilangon la ngan, dapot saktu na la reni ngeni para linawan ing paksang sisiyasatan. Gaganakan ta ya pa ing metung a bage: ing pun dutung nung nu ya tinali Holofernes kang Achior, ing kumander da ring Ammon, king gamat at bitis na, king arapan ning lakanbalen ning Bethulia, uling king pamagpatutu na king katutuan [511] , anti ing makasulat a maleparan king Libru nang Judith; ing ninumang magnasang manakit, lawen ne karin: itang pun dutung metung yang pamaglarawan at sagisag ning Krus ning Ginu, nung nu ya mepakabitan king kamay at bitis ing Ginu tamu bayu ing siudad ning Jerusalem. Itang pun dutung nang Achior, a naglarawan king Krus ning Ginu, apat ya wari sulung, kalupa na ning Krus a apat sulung?

King Matuang Tipan mu mayakit ding makanining pamaglarawan at aninu ning Krus ning Ginu karing pormang e materyal, at ding aliwa kareti maki-apat lang suluk, kalupa na ning krus a maki-apat a suluk. Uling makananu yang maging metung a pamaglarawan ning krus a walung-sanga ing krus a apat-sanga king Matuang Tipan, kabang ing krus a apat-sanga e ya mayakit kareng konkretung pamaglarawan at alimbawa?

Sasabian da kaya ding schismatiko a ing pun dutung nung nu ne itinaas Moises ing serpiente king ilang [512] metung yang krus a maki-apat a punta, kalupa na ning krus? Uling ding gagulis king larawan ipapinta de ing serpiente a makataas king pun dutung a kamukha ning krus a maki-apat a punta. Dapot aliwa ya ing makasulat king Banal a Kasulatan; uling makasulat karin anti kaniti: 'Gewa neng Moises ing metung a tansung ubingan at tinikdo ne king metung a tangke.' King sanung bandila? E wari malyaring sabian ning ninuman, 'king bandilang korting krus'? Nung makanian, lawen na sa ing talatang ita karing Griegung Bibliya, at karin na basan at aintindian a ing bandila e ya krus, nune metung a bandilang militar, ita pin: metung a bandera o bandila. Uling karing hukbu ning Israel, a meglibut king ilang kilub ning apat a pulung banua—uling ating labing-adwang tribu (liban king tribu nang Levi) at labing-adwang prinsipi—atin la naman labing-adwang bandila o estandarti (at aliwa ring krus) a dadalan; antimo ing akakit king Libru ning Bilang, kapitulu 2: nung nu inutus na ning Dios i Moises nung makananu lang ayusan ding hukbu ning Israel king ustung panga-ayus, agpang karing karelang bandila, at agpang karing bale da ring karelang ninunu[513] , ita pin, agpang karing karelang tribu: uling ding tau ning balang tribu menatili la king sarili dang hukbu at bandila [514] . Uling i Moises tinaas ne ing serpiente king metung a patpat king ilang bilang tanda; anti kaniti ing mababasa king Griyegong teksto: ἐπὶ σημείου, a mangabaldugang, king metung a tanda [515] . Ing banal a martir i Justin ing Pilosopo, a sinunod karening kasulatan king kayang Apology—a sinulat na kang Antoninus, Imperador ning Roma—sinabi na a i Moises tinaas ne itang serpiente king metung a sibat (king metung a bandila) at linage ne babo ning banal a tabernakulo, a nagsilbing pisamban para kareng Hudyo king ilang [516] . Itang banderang ita, metung ya pin a pamag-una-dake at silong ning Krus ning Ginu, agpang karing amanu ning Ginu Mismo, a sinabi kang Nicodemus king Ebanghelyu: 'Nung makananu neng tinaas Moises ing serpiente king ilang, makanian ya naman dapat itas ing Anak ning Tau'[517] ; dapot, agpang karing kasulatan ning Bibliya, ing pun dutung nung nu ne tinaas Moises ing serpiente e lalto bilang representasyun ning krus a maki apat a suli. Maliban nung ing krus a maki-apat a punta ya ing larawan bilang serpiente, salungat king mekabit king bandera o estandarte: para kang Jose, ing Canon, a manuna king Exaltation, sasabian na ning talasulat king kawalong ode: 'Itas me matas king pun dutung, kasalungat ning ubingan, anti ing makasulat, " ", itutukoy nang Moises itang pekamarangal a pun dutung [518] '; uling ing ubingan atyu king kasalungat ning bandera, ing krus a maki-apat a suluk akit ya. Dapot ing mismung pun dutung a ita e ya maki-apat a sanga, anti ing krus a maki-apat a sanga. Uling nung ing pun dutung a ita tutu yang maki-apat a sanga, e ya sana meging krus a maki-walung sanga, nune metung a krus a maki-apat a sanga. At nung makananu reng larawan da reng mag-icono ing serpiente king pun dutung a korting krus, makanian mu naman magpinta la agpang king karelang kaburian, agpang king sarili dang pamangusga. Ila naman, neng ilarawan de ing Kebaitan nang Kristo, pipinturan de ing Pekaduming Purung Birhen a makakera king sipanan, balamu mekasakit ya kaybat neng mibait i Kristo, agyang menganak ya a alang sakit at eya makakera: Makanian mu naman, ilalarawan de i Kristo a tatalan at paliliguan ning metung a babai, anti mong uli ning karinatnan, agyang mibait Ya a alang karinatnan, at e na kailangan ing saup ning babai king Keyang pangabait, anti ing malinong pepaliwanag king kekaming libru, king ika-25 aldo ning Disyembri, king sermon tungkul king Pangabait nang Kristo. Sabian ku mu naman ini tungkul kareng e matenakan a pintor-retratu: king metung a kagalang-galang a monasteryu, king pasbul ning pisamban, mekakakit kung mural; a maglarawan king pamaglalang na ning Dios kening makakit a yatu, nung nu ing pamagpainawa na ning Dios king kapitung aldo larawan de anti kaniti: makatalakad ya ing metung a kama, at king kama makakalat la ding ulnan, at king babo da ring ulnan makakera ya i Dios Ibpa, at king babo na makasulat ya: 'Migpainawa ya ing Dios ibat king eganaganang obra na.' O kalokuan! Matudtud ya wari ing Dios karing ulnan at kama? At dakal la pa reng aliwang bage a alang katutuan a karaniwan dang larawan: antimo i banal a martir Cristobal a maki buntuk a kakanta, at ding banal a martir Flora at Laurus a maki kabayu. Puru la mung imbentung-imbentu. Makanian murin, larawan de ing metung a ubingan king pun dutung a korting krus; dapot, ini e ya salungat king Pisamban, nune mekalili la king Kasulatan para karing schismatiko, uling itang pun dutung e ya metung a krus a apat a sulung, nune metung a bandila ning rehimentu, pang-militar. Linarawan ya king makanining paralan ban e ra isabing iti ing karelang pananaw, antimo sanang metung yang krus a maki-apat a sanga, ing bubungan ning krus a maki-walung sanga, o metung mung simbolo ning krus a maki-apat a sanga. Uling ing bubungan (at sasabyan ku ini laban king karelang rason) dapat yang maging kalupa ning bage nung nu ya bubungan; antimo ing akakit da ring kekatamung mata, nung ing metung a tau lalakad ya king maslag a aldo, a sisinag ya ing aldo, ing aninu na lalto yang pareu king itsura ning tau king eganagana: uling ing taung atin metung a buntuk, ing aninu na e ya magpakit adwang buntuk; makanian mu naman, ing taung atin adwang gamat, ing aninu na e ya magpakit apat a gamat. Makanian mu naman ing masasabi tungkul ketang kasangkapan nung nu tinaas nang Moises ing ubingan king ilang: uling, agpang king pananaw a heretical (at ali agpang king Banal a Kasulatan), itang kasangkapan maki-apat yang suluk, uling iti metung yang representasyun ning krus a maki-apat a suluk, at aliwa ing maki-walung suluk.

Ating aliwa pang pamaglarawan at aninu ning Krus ning Ginu karing dapat da ring tau, a propetiku rang penandit ing malyari king paintungulan.

I Jacob, ing matuwid a tau ning Matuang Tipan, a mitmung kalooban ning propesiya, bayu ya mete, kabang babasbasan na la ring adwang anak nang Jose, i Efrem at i Manase, pinalit na la ring gamat na, inyang inukyat ne ing wanan nang gamat king mas anak a i Efrem, at ing kaili nang gamat king mas matuang i Manase [519] ; ini metung yang pamaglarawan king krus. Inya, king piesta ning Pamipatas ning Banal a Krus, ing kekatamung Pisamban a Orthodox kakanta ya king stichera ning Litaniya: 'Ing pamisulung da ring gamat nang Patriarka Jacob king pamamindisyun karing anak na—papakit na ing tanda ning kamalan ning Krus Mu'[520] . Keni sasabian da ring schismatics: 'Ini metung yang krus a maki-apat a punta, ing bubungan ning metung a maki-walung punta'; dapot ing pakibat mi kaniti: ding gamat nang Santiago, a makayayus king itsurang krus, aliwa la ing mismung krus a maki-apat a suldu, at ing lagyung 'krus' e ya man mayakit karin, nune metung ya mung lihim a pamaglarawan king krus; at ing krus e ya maki-walung suldu, nune maki-apat. Dapot, nung buri da ring iskismatiku ing pamikayus da ring gamat nang Jacob a korting krus maging larawan ning krus a walung-sanga, kanita dapat lang magdagdag king bilang da ring gamat nang Jacob a higit pa king adwa, ban mas dakal la ring sanga.

Ing daya ning kordero king Ehipto, a inutus ning Dios karing Hudyos a ipahid da karing silid da at karing adwang pasimunu ning pasbul [521] , itang daya (antimo ing ituru nang San Cipriano) metung yang pamaglarawan king Banal a Krus; uling mumuna, pinahiran de ing silid king babo ning pasbul, kaybat ing king lalam, at kaybat ding adwang pasimunu. Nanupata, ining pamahid a maki-apat a dake aliwa ya ing krus mismo, nune metung ya mung lihim a pamaglarawan king krus; uling ing lagyung 'krus' e ya man mayakit karin, at ding memahid kaniti e da naman balu a metung yang pamaglarawan king krus. Dapot itamu, a mabibye king bayung grasya at susuri king Matuang Tipan, kikilalanan tamu a iti metung yang tanda ning krus—aliwa ing krus a walung-sanga, nune ing krus a apat a sanga. Nung, makanian man, buri da ring schismatics a ining pamahid king lintel at pasimanu king daya ning Kordero mangabaldugan yang krus a walung-sanga; kanita, idagdag da la pa ding adwang lintel at adwang pasimunu king mumunang lintel at pasimunu king karelang Biblia, ban maging apat a lintel at apat a pasimunu king balang pasbul da ring bale ding Hudyos king Ehipto, ban maging metung yang pamaglarawan king krus a walung-sanga.

Ing pamikabukud ning Malutung Dagat kapamilatan ning tungkod nang Moises [522] meging itsurang krus. Uling inyang ing tungkod nang Moises inlatag ya king kalapad ning dagat, mebuu ya ing krus; uli na niti, ing Pisamban kakanta ya: 'I Moises, kaybat nang gulis krus king kayang tungkod, likas ne ing Malutung Dagat, at pepaburen na ing Israel a lumabas a makibandi'[523] . Dapot, ing pamipitna ning dagat aliwa ya ing krus mismo, nune metung mung lihim a pamaglarawan king krus; uling ing lagyung 'krus' eya mayakit karing Kasulatan kanita, at e da naman kilala ring tau bilang makanian, ita pin, bilang metung a pamaglarawan king krus. Dapot itamu, a mabibie king bayung grasya at susuri king Matuang Tipan, kikilalanan tamu a iti metung yang pamaglarawan king krus—aliwa king krus a maki walung sanga, nune metung a krus a maki apat a sanga. Dapot, nung buring da ring schismatics a ing pamibuká ning Dagat Pula kapamilatan ning tungkud nang Moises maging metung yang representasyun ning krus a walung-sanga, bakit e la menalangin kang San Moises a itampaling ne ing dagat e mu misan gamit ing kayang tungkud, nune makatatlut, ban ing krus a walung-sanga mipalage agpang king karelang nasa?

Ikit ku pa pin, king metung a petisyon ibat Solovetsky a makasulat para king mapalad a alala ning banal a Tsar Alexei Mikhailovich, ing makatuki: I Juan Crisóstomo, ing talaturu ning sikanan, king kayang homilía para king Dominggu tungkul king Ebanghelyu para king katlung Dominggu ning Kuwaresma, e na tuturing ing krus a Latin bilang tune krus nang Kristo, nune ausan ne mung larawan at simbolo na niti, at aliwa pa. Aku man, kinwa ke ing libru, binasa ke itang dake, at eku ikit karin ing krus a Latin, o ing krus a maki-apat a sanga, o ing krus a maki-walung sanga, nune mu ing pamanggit king krus ning Ginu, a penandit ning tungking nang Moises; Tungkul naman king krus—nune man apat-a-sanga o walung-sanga—ala yang sasabyan tungkul kanita karin; dapot ipapaliwanag na mu a, kalupa ning tungkod nang Moises, linakad ya ing Dagat Malutu, penamis na la ding mapait a danum ning Meribah king ilang, migpalwal yang danum ibat king malanging batu, gewa nong daya ding danum ning Ehipto, at meglunsad yang aliwa pang milagrung, metung yang uri at pasilip king banal at mamie-byeng Krus ning Kristo. Ngeni, kekatamu na ing isipan nung bakit ing tungking nang Moises metung yang larawan at simbolo ning Krus nang Kristo: uli wari king kayang punta? Dapot ing tungking nang Moises e ya maki-apat a punta, nune adwa, anti mo reng karaniwang tungking, at ing kayang punta e ya maki-itsurang krus. Bakit, kanita, ing tungking nang Moises metung yang simbolo at aninu ning Krus nang Kristo? Uli ning milagrosung upaya a binie ning Dios kaniti, a e mebuu king sanumang partikular a itsurang-krus o bilang da reng sangang-krus, nune pepakit na king sarili na ing milagrosung upaya ning Krus. Uling ing petisyun a Solovetsky, a tutukuy king ausan dang 'sermon nang Chrysostom', maglaram ya, antimo sanang i Chrysostom susulat ya tungkul king krus a Latin at pipigilan na ing pamagpugue kaniti. Bukud kanita, itang sermon e lalto a i Chrysostom ing sinulat, nune ing metung a aliwang talasulat. Patunayan ya ini karing adwang argumentu: mumuna, ing sermon a ita metung yang komentaryu king Ebanghelyu nang San Marcos, kabang alang akit a komentaryu nang San Chrysostom kang Marcos, nune mu kang San Mateo at San Juan. Ing kadwang argumentu ya pin ing laman na ning sermon a ita salungat ya king salese king Banal a Kasulatan, agpang king sinulat nang Moises. Uling makasulat karin a balamu i Moises linamis na la ding mapait a danum ning Merrehia king kayang tungkod; dapot e ini tutu. Uling i Moises e na lininamnam ing danum ning Meribah king kayang tungkod, nune king metung a pun dutung a pepakit na ning Dios kaya, anti ing malinong makasulat king Libru ning Exodo, kapitulo 15, nung nu makasulat: 'Pepakit ne ning Ginu ing metung a pun dutung kaya, at binulus ne iti king danum, at ing danum meging linamnam' ([524] ). Ing aliwang pun dutung a ini, a pepakit ning Ginu, ya ing migpamis king mapait a danum, at aliwa ing tungking nang Moises. At sasabian da ring rabbi ning kasalpantayanang Hudyo a ing pun dutung a ini, a pepakit ning Dios kang Moises ban apamis la ring danum ning Marah, mayayaus yang 'adelpha', a king mismung kalikasan na, labis yang kapait at makamate. Dapot ing Dios, a magnasang gawang mas maragul a milagru at ipakit ing Kayang mayupayang upaya karing tau kapamilatan na ning pun dutung a mapait at makamate, pinyamyaman na la ding mapait at makamate danum at gewa nong mayap para king kalusugan, at inaus na ing kabaligtaran para king kabaligtaran. Sasabian ta, nung makanian, a king iti misanlambat ya ing kalungkutan ning kusang-lub a pamag-dusa at kamatayan nang Kristo king krus, kapamilatan na nung nu ya minye king katamisan ning kaligtasan at alang-anggang bye king lahi ning tau, a melungkut uli ning kasalanan at maglele-lebe papunta king kamatayan. Kanya, ing kalungkutan ning pamaku-krus ning Ginu pinasamyu na la ding kasakitan at obra a tiniis da ring Apostol king pamangaral king Ebanghelyu, ding gawa ning pamagmartir king pamagtiis, at ding disiplina ning pamagpigil king sarili da ring banal. At angga ngeni, papanyaman na ing balang mapait a kasakitan para kareng magdalang Kristo a makapaku-krus king karelang isip. Uling iti ing pun dutung, at aliwa ing tungkod nang Moises, ing menamnam king kapaitan ning danum king ilang. Manibat kareting adwang argumentu, malino a ing kasabihan a ini aliwa ya kang Chrysostom, nune kang aliwang tau, a e masyadung biasa. Ngeni, mibalik tamu pasibayu kareng prefigurasyon ning Krus, anti mo reng mayakit kareng dapat da reng tau.

Atlung banal a lalaki—i Moises, i Josue, at ing propetang Jonas—king pamag-unat da karing gamat da king babo, a manalangin king Dios, bibilug de ing krus ning Ginu.

Tungkul kang Moises, kareng stichera para king Pamipatas ning Banal a Krus, makanyan ing karelang kanta: 'I Moises inuna nang penandit ka, kabang makayatyat la ding gamat na king babo; at tinalan ne i Amalek ing mamamulastug, O ikang pekamarangal a Krus, ing kapurian da ring maniwala.'

Tungkul kang Josue a Anak nang Nun, king sedalnia para king piestan a ita, makanyan ing kanta da: 'King misteryosung paralan, kanitang minunang panaun, i Josue a Anak nang Nun penandit ne ing larawan ning Krus, inyang inunat na la ring gamat na king itsurang krus, O Saviour ku! at penaynat ne ing aldo kilub ning dinalan a aldo, anggang mesambut la ring kalaban.'

Tungkul kang Jonas, king panganam a himno: King atsan ning dagat-dagatan, inunat nang Jonas ding gamat na king itsurang krus, a malinong papakit king makapagligtas a Pasiun.

Nanupata, ing pamikalat da ring karelang gamat e ya mismung krus, nune metung mung lihim a pamaglarawan king krus: uling ing lagyu ning krus e mebanggit kaugnayan king pamikalat da ring karelang gamat; imbes, king kapamilatan ning propetikung kabaluan, ikit da ing pamagdurusa ning Ginu king krus, at kanita, king pamikalat da ring karelang gamat, menalangin la Keya, a gagawa king itsura ning krus gamit ding karelang katawan; Ing krus, dapot, e ya walung-sanga, nune apat-sanga. Dapot, nung nais da ring iskismatiku a ding makayatyat a gamat da retang banal a tau maging larawan la ning krus a maki walung sepu, kanita, makayagpang para karela ing magdagdag la pang adwang paris a gamat king balang metung, ban ing balang metung mika anam yang gamat, at kanita, agpang king karelang nasa, ing krus a maki walung sepu ya ing malarawan.

Bukud kanita, sasabyan ya i Daniel, a king kulungan da ring leon, mikalat ya gamat king itsurang krus at, king kayang panalangin, pepatahimik na la ding animal; anti ing sasabyan ning himno ning pisamban, a kakanta: Pinyuklat neng Daniel ding gamat na, at ding makabukang asbuk da ring leon king lub ning kalub ing sinara la [525] . Dapot agyang king pamikatagun a ini, ing pamamuklat da ring gamat na ing meging itsura at aninu ning krus a maki-apat a sanga, aliwa ing maki-walu.

Ing pamikakayus da ring tribu ning Israel king ilang king apat a dake [526] metung yang pamaglarawan king hinaharap king apat-a-sanga a krus ning Ginu, anti kaniti:

King libutad atyu ya ing Tabernakulu a kayabe ing Kaban ning Tipan, at ing tribu ning Levi, a ila ring pari.

King arapan, king aslagan, atin atlung dibisyun: Juda, Isacar at Zabulon.

King gulut da, king banda albugan, atin atlung dibisyun: Efraim, Manases, at Benjamin.

King wanan a gilid, makayarap king mauli, atin atlung batalyon: Reuben, Simeon at Gad.

King kailing gilid, makayarap king pangulu, atin atlung dibisyun: Dan, Asher at Naphtali.

At makanian, ing kampu da ring Israelita king ilang mikalat ya king itsurang krus.

Mebanggit ya naman ini king Vezhsky Canon, king Kanta 4, bersikulo 3, anti kaniti: 'Deng tau, a mepipitna king apat a dake, makasalansan la king banal a paralan, agpang king alimbawa ning Tabernakulu, a pinarangalan uli ning karelang pormasyun a korting krus.'

Nanupata, ing panga-ayus da a korting krus aliwa ya ing mismung krus, nune metung ya mung lihim a pamag-una-dake king krus. Uling ing lagyung 'krus' e ya mabanggit kaugnayan king panga-ayus a ita king Banal a Kasulatan, at e da naman aintindian ding tau kanitang panaun a ita a metung yang larawan ning krus. Dapot itamu, a mabibye king bayung grasya at susuri king Matuang Tipan, kikilalanan tamu a iti metung yang pamaglarawan king krus; dapot, ali king krus a walung-sanga, nune king krus a apat a sanga. Nung, kanita, buri da reng schismatiko a ing pormang krus da reng Israelita maging metung yang pamaglarawan king krus a walung-sanga, kanita dapat sanang pekumbinsi de i Moises, ban, imbes na pakiramdaman ne ing Dios, a inutus na la reng sundalus a ayusan la karing apat a dibisyun, pakiramdaman na la sana at ayusan na la reng sundalus karing walung dibisyun, ban ing walung-sanga a krus mebuu ya agpang king kaburian da.

Deng adwang sanga ning dutung a tinipun na ning balo king Zarephath ning Sidon para maglutu king malating keyk a alang lebadura [527] (agpang kareng komentarista) metung lang pamaglarawan king Krus ning Ginu. Anti kaniti ing makasulat king komentaryu: uli na niti, ing balo tinipun yang adwang troso, uling tinggap ne i Kristo king kawangis nang Elias; bisá yang manipun adwang troso, uling bisá yang abalu ing misteryu ning krus. Uling detang adwang troso ali la mismung ing krus, nune metung mung lihim a pamaglarawan king krus; at ing krus e ya walung-sanga, nune makapat a sanga. Nung, nanupata, buri da reng iskismatikung talatangi a isadya la reng adwang troso para maging lilung ning krus a walung-sanga, kanita dapat da sanang sinabi king balong a ita a magtipun yang apat a troso, e adwa, ban ing krus a walung-sanga a buri da malarawan ya.

Ing katlung pamaglarawan at larawan ning Krus ning Ginu, anti ing ikit kareng bisyun at rebelasyun a binie kareng banal a ninunu at propeta.

Ing eran nang Jacob, a ikit na king metung a paninap, a makatalakad a matatag king yatu, at ing babo na miras king banua, anti ya, kalupa na ning Pekadalisay a Birhen Indu ning Dios, metung a pamaglarawan king Krus ning Ginu, agpang king testimonya nang San Cirilio ning Alexandria at San Herman, Patriarka ning Constantinople [528] : Ing Ginu, king pamanuklu Na kaniti, sinagisag na, a, kaybat nang kinang karing laman a tau ibat king sabyan ning Pekadalisang Birhen, Iya'y ipaku ya king Krus, at ing Krus maging yang eran papunta banua. Uling Iya mismu minukyat ya king eran ning Krus, anti ing sasabian Na: 'E wari makayagpang king Kristo ing magdusa karening bage at lungub king Kayang ligaya?'[529] . At inutus na la ring kayang talatuki a sumaka king banua kapamilatan ning krus—ita pin, king kapamilatan ning pamagdurusa—a sasabing: 'Ninu man ing magnasang tuki kanaku, akuan ne ing krus na'[530] . Kanian, ing banal a martir a i Perpetua, a pagmasusian king primeru ning Pebreru, ikit na bayu ing kayang pamagdurusa ing metung a maragul a gintung eran, a sasakad angga king banua; king metung a gilid na ning eran a ita, makatambak la ring dakal a mataram a sandatang bakal: espada, kutsilyu, labaha, sibat, paku, kawit pangisda at aliwa pang kalupa da reni [531] ; a nung sanu ngan deni, sinagisag la king kayang pamamartir at king kayang malungking pamanyampa king banua. Makanian murin, i San Sadof, Obispo ning Persia, a pagmasusyan king ika-20 ning Pebreru, ikit na, bayu ing kayang pamamatir, ing metung a eran a sasadsad king banua, at i San Simeon a Obispo, a mepamatir bayu kea, makatalakad king babo na king maragul a ligaya, at manyaus kea kabang makatalakad ya king gabun: 'Paitas ka kaku, Sadof'[532] !

Ing letrang Griegu a 'tau', a pareu kabaldugan at pamanulat king kekatamung maragul a 'T', a ginamit na ning Anghel ning Ginu para markaan la ding tau ning Dios king karelang noo king Jerusalem, ban makaligtas la king makamate a salot; anti ing makakit king kapahayagan ning banal a propeta Ezekiel [533] . Ing tanda a ita metung yang pamaglarawan king Krus ning Ginu, nung kenu tamu tatatakan king Kumpil; at king pamagtatak kaniti, milalabanan tamu king eganaganang karokan kapamilatan ning upaya ning kekatamung Ginu, a menasa king Krus.

Ing tungkod at baston, a pisasabyan ning Salmistang makapagpanatag, a sasabing: 'Ing Tungkod Mu at ing Baston Mu, ila ing magpanatag kanaku'[534] , metung lang pamaglarawan king Krus ning Ginu. Inya ing San Atanasio ing Arsobispo sasabian na: 'Ing tungkod at ing baston ila ing Krus para karing matapat, uling kapamilatan da reni, lalakas la at maliligtas la.' Makanian murin, i Euthymius a Exegete sasabian na: 'Aintindian yu ing tungkod at baston bilang krus, uling bibilugan ya king adwang dake; ing dake a mayayaus baston makatikdo ya, a kapamilatan na itamu a atyu king kamalian mipabangon tamu, kabang ing pakuruskus a dake mayayaus yang tungkod, a kapamilatan na ing Ginu mamukpuk at pipisakan na la ding demonyu.' Uling kaugalian da ring bisang mamukpuk king metung a Kristiyanu ing itas de ing tungkod at, kabang makatikdo ya, ing mamukpuk, ban makapamukpuk king pekamasakit a tama. Angga keni i Euthymius. Ikami, nanupata, atin kaming siguradung kabaluan a ing tungkod at ing baston, king kapahayagan a propetiku, bubuu de ing itsura ning krus—metung a krus a maki-apat a punta, aliwa ing maki-walung punta.

Ing upaya king pago nang Emmanuel, a penulaan nang Isaias, a sasabing: 'Ing upaya atyu king Keyang pago' ([535] ), sinagisag ya (agpang karing talapaliwanag) king krus, a dapat nang dalan ning Kristo king sarili nang pago.

At ating dakal pang aliwang kapahayagan ibat karing propeta ning Dios tungkul king krus ning Ginu: anti kanitang i David, a magsalita para kang Kristo, ngana: 'Tusuk de ring gamat ku at ding bitis ku'[536] . At i Isaias, a sasabing: 'Dinalan na la ding kasalanan da ring dakal king metung a pun dutung'[537] . At i Jeremias, a magsalita para karing mengamua kang Cristo: 'Munta ka, maglatag tamung patibung para Keya'[538] , a ing kabaldugan na, ilatag ta ya ing krus king katawan nang Cristo, a ausan dang tinape ning banua. Atin la pa muring aliwang propesiya tungkul kanini, a sinabi da ring miyayaliwang propeta, a ala tamung panaun para tipunan keni king kabilugan; dapot detang mebanggit sapat na la para linawan ing paksang panigaralan tamu.

Inya, pepakit mi la ding pamag-una at simbolo ning Krus ning Ginu: ding aliwa menibat la karing bage alang katawan, ding aliwa menibat la karing gawa da ring tau a propetiku rang penandit ing paintungulan, at ding aliwa menibat la karing kapahayagan a binye ning Dios karing banal a Propeta ning ; at king sanumang lugal e mi ikit ing mismung sangkap ning krus a maki-apat a punta, a magsilbing alimbawa ning krus a maki-walung punta; ni e mi man dimdam ing lagyung 'krus' king sanumang dake ning Matuang Tipan. Ikit mi mu a ating mapilan a pamaglarawan ning krus a maki-apat a punta, dapot aliwa ing maki-walung punta, at deni atyu la karing panyeripan at pamagbala, aliwa king katutuan.

Uling ding schismaticu, hereticu la, babatikusan de ing krus a apat a suli ning Ginu, ausan deng alang laman a krus, ing aninu ning krus a walung suli, at babatikusan de pa king aliwa pang pamamuska.

E mi tatanggian ing krus a walung-sanga, o ita man a dakal sanga: parangalan mi la ngan king kapante-pante (antimo ing sinabi mi na), para king pamag-alala king pamaghirap ning Ginu; dapot babatikusan mi at tatanggian ing mangmang, makikawaning pamisip a magmura king krus ning Ginu a apat a sanga.

Bakit ala yang mababanggit ing krus, o ing lagyung 'krus', king Matuang Tipan?

Ing pamakrus e ya paralan ning pamakamate da reng Hudyos, nune metung a paganu—a gagawan da reng Romano, Griegu, at aliwa pang paganu. Dapot, kareng Hudyos, king Matuang Tipan, alang makanyan a kaugalian a pamamate kapamilatan ning pamaku king krus; manibat king panaun ning Exodus ibat Ehipto angga king pamag-ari da reng ari, ding atlung karaniwang parusang kamatayan ila pin ding: pamamatu, pamanyilab a mabie, at pamangabit king pun dutung—aliwa king krus; uling nung atin man lang pete king krus, siguradung mibanggit ya ing krus karing karelang Kasulatan; dapot king simpling pun dutung, ita pin, king bitayan, o king pun dutung a makatanam king sarili nang gamut a maki sanga. At makasulat tungkul kareng mebitin: 'Sumpa ya ing balang metung a mebitin king pun dutung' ([539] ). Anyang mitatag ya ing karelang kayarian, mipakilala ya ing kapat a paralan ning pamakamate: ing pamakamate king makasalanan kapamilatan ning tabak; anya pin, pete nong Solomon di Adonijah at Joab kapamilatan ning tabak ([540] ), at pete neng Herodes i San Juan a Mámuna kapamilatan ning tabak. Ala lang krus man, ni e man ginamit ing krus king lahi da, ni e la man pamilyar kareti, angga king panaun a ing Romanung gobernador a i Pompey, a meko king Palestina kayabe ing metung a puersang militar, sinakup ne ing siudad ning Jerusalem, sinailalim ne ing mabilug a Judea king Imperyung Romano, at gewa lang manintun buwis; Milyari ini lampas limampulung banwa bayu ing Kebaitan nang Kristo. Kanita da pa mung ikit at akilala ding Hudyo ing krus; uling ding Romano megumpisa lang parusan king krusipisyun, isasaklung la ding Hudyong rebelde karing karelang krus a Romano, anti mo ing gewa rang pamakrus kang Antigonus, ing aring Hudyo a menungkulan bayu i Herodes. At angga king lalam na la ning pamamunu ning Roma, ala lang balu tungkul karing krus. Uli na niti, king sanumang dake da ring karelang Kasulatan king Matuang Tipan, ala kang akit a krus, at ni ing salitang 'krus' e mebanggit.

Manibat kanini, malinaw a mayayakit a king Matuang Tipan, alang krus a maki apat a sanga o ing itsurang krus a maki walung punta.

Nanupata, atin lang pamanyalita at simbolo ning krus a apat a punta, dapot aliwa ing maki walung punta.

Dapot nung ding schismatiko, king karelang katigasan buntuk, buri reng ipalusut ing karelang maling pamanyirang puri laban king krus a maki-apat a sanga bilang katutuan; pakit da na kekatamu ngeni ing metung a ebidensya manibat king Banal a Kasulatan, o manibat karing Banal a Ibpa (aliwa manibat karing sarili dang bayung inimbentu, e tutu at mapangmura a sinulat, nune manibat karing sinaunang pang-iglesia), a magkondena king krus a maki-apat a punta at mag-utus a ing krus a maki-walung punta mu ing dapat parangalan. Ing krus a walung-sanga mapagalang ya, dapot ing krus a apat a sanga e ya naman makasumami; uling, anti ing sinabi tamu, ding eganaganang tipu ning Matuang Tipan penandit la kaniti, at ing eganaganang bage pinagpala la at pinasantu king larawan da ring kayang apat a sanga. Ila, king pamanyúlung king karelang pananaw tungkul king krus a walung-sanga, babanggitan da la ding amanu a sadya nang misulat king Octoechos, a sasabing: 'I Kristo mekrusipisyu ya king cypress, pine at cedar' ([541] ): uling ing krus nang Kristo eya megawa ibat karing adwang pun dutung, nune ibat karing atlu, uling eya maki-apat a sanga; dapot, sasabian mi na e ya krus a walung-sanga, maliban nung iti metung yang krus a anam a sanga. Uling ing krus a walung-sanga e ya malyaring gawan ibat karing atlung pun dutung, maliban nung midagdag ya ing kapat a pun dutung, ban ing krus maging walung-sanga ya.

Sasabian da: 'Ing inskripsyon king krus, a inilagay nang Pilato karin, ya ing mengumpletu king krus a walung-sanga.' Sabian da kekami reng magsabi kaniti, king nanu ya mesulat itang inskripsyon? Atiu wari king pergaminu, anti ing akakit tamu king pamaglarawan da ring icon-painters (at anti ing pamaglarawan king Krus nang Kristo kareng gamit nang Kagalang-galang Anthony a Romanu king Banal a Kális, a atin titulung Kristo a makasulat king pergaminu), o sasabian da wari a ing titulung Kristo atiu king lata, o king tansu, o king dutung? Kareng sarili tamung librung Ruso, alang mayakit a tuneng salese tungkul king nanu yang materyales sinulat ing Pamagat nang Kristo. Ating pamanggit kaniti king aliwang lugal, dapot ali kareng librung Ruso tamu, nune kareng dayu, anti ing pisabian king lalam. Keni, nanupata, sasabian mi a nung ing Pamagat sinulat ya king pergamino, o king lata, o king tansu; kanita, kareng anam a sepu ning krus a atlung baras, adwa la reng sepu a e makilala, at e ya maging kumpletu ing krus a walung-sanga . Dapot nung ing titulu atyu ya king metung a pirasu ning dutung, kaninung pirasu ning dutung? At kailangan yang idagdag ing kapat a pirasu ning dutung king sanumang klasi kareng atlung mebanggit a pirasu, ban ing krus maging yang walung-sanga. Potang midagdag ne ining kapat a pun dutung kareng atlu, ding amanu ning pisamban a makasulat king Octoechos—a sasabing king atlung pun dutung mu mekrusipisyu i Kristo—e na la maging tutu (agyang salungat ku king isipan da ring mapanghimagsik); uling atin nang kapat a pun dutung king krus. E balu, king tutu, nung sanu ing pilinan dang itaguyud ding schismaticu: ing krus a walung-sanga o ing krus a atlung-sanga. Uling nung sabian da na ing krus nang Kristo atlu la mu ding sanga na, kanita, agpang king karelang pamangatu, ing krus e ya maging walung-sanga, nune anam-sanga. Dapot, nung ipilit da ing panigup king krus a maki walung sanga, kanita ing krus nang Kristo e ya maging atlung-sanga, nune makapat a-sanga. At uli na niti, ing karelang kasalpantayanan—maging king krus a atlung-sanga o king krus a maki walung sanga—agyang ipahayag da ing kapanwalan king Dios, ala yang matatag a pundasyun. Ikami, king metung tamung Tagapagligtas a i Kristo, a mekrusipisyu king krus a maki apat a sepu (at aliwa't walu), at ilalagay mi ing kekaming kasalpantayanan at pag-asa Keya, at aliwa king krus a maki atlung sepu o maki walung sepu; kikilalanan mi ini at ipapahayag kambe ning Banal a Pisamban a ing krus nang Kristo tutu yang maki atlung sepu, at ing sulat king krus ila pin: dapot itang itsurang atlung-baras at walung-sanga e na babasuran ing krus a apat-sanga nang Kristo, ni e na naman babayu iti para maging idolu ning Antikristo, maging kasuklam-suklam ning kalasakan, o maging tanda ning Antikristo. King sanung Kasulatan ya makanyan pibabastusan ing krus a apat-sanga nang Kristo? Ninu kareng Apostol at talaturu ning yatu ing magsalungat king krus a maki-apat a punta nang Kristo? Alang ninu man; deng mapaghiwalay mu, king karelang mangmang a pamangatuwiran, ing mengisip kanini—mas maniwala la king krus a walung-sanga kesa king Kristo Mismo, at ibibili da ing kabilugan dang pamagsip at kasalpantayanan king krus a walung-sanga.

Ikami, dapot, sasabian mi king ing masyadung pamagpalawig kanining paksa sobra ya at mas menibatan ya king pamagmulala kesa king kabanalan. Lalu na sigurung karokan at pamanyalungat kang Kristo ing Tagapagligtas Mismo ing magdalang pamipitna tungkul kanini kilub ning Pisamban nang Kristo at ing isakwil la ding taung simpli king pamisanmetung ning Pisamban. Uling ing kekatamung kasalpantayanan at kaligtasan e makasalalay king bilang da ring sanga ning krus, ni king bilang da ring takde na, nune king Kristo Ginu tamu mu, a mekrusipisyu king krus. Saktu na ing maniwala at mangumpisal a ing Ginu tamu mekrusipisyu ya king krus para kekatamu. Dapot, ipasiya na ning balang metung para king sarili na nung ing pamaglagay king kasalpantayanan at pag-asa king kaligtasan king bilang da ring sanga ning krus o karing sungay na ning krus e ya salungat kang Kristo Mismo. Ing dutung o ding sung ning krus ing tinubus kekatamu? Aliwa wari i Kristo ing tinubus kekatamu, a migbubu king Keyang daya para kekatamu king krus? At e king bilang ning dutung, o king bilang da ring sung, paparangalan ta ya ing Krus nang Kristo, nune king Kapamilatan nang Kristo Mismo, a ing Keyang pekabanal a daya ing mekulor kaniti. At ing sanumang krus a gagawang milagrung at pakayayat, e ya kikimut king sarili nang kaburian, nune king kapamilatan ning upaya nang Kristo a mekrusipisyu kaniti, at king pamanyaus king Pekabanal nang Lagyu. Ing krus a walung-sanga makagalang ya, at makanian murin ing krus a apat a sanga; pareu lang makagalang, at pareu lang atin kapamilatan; uling ing balang metung mayayaus yang Krus nang Kristo a mamie bie: dapot ala metung man karela a diyos para kekatamu, ban maniwala tamu karela, nune ila senyas la ning pamagkasakit nang Kristo a Dios tamu, kaninu tamu mu maniwala, at para kanu paggalangan tamu ing sanumang krus. Nanu pa ing kailangan, kanita, a ing Pisamban magkawatak-watak ya pa tungkul king krus a maki-apat a sanga? Ing krus a maki-apat a sanga, heresi ya at pamamuska? Makanian mu naman, ing krus a maki-walung sanga, metung yang dogma ning kasalpantayanan?

Bukud kaniti, ban patahimikan la ding mapanyirang asbuk da ring erehe, iprisinta la keni ding testimonya tungkul king krus a maki-apat a punta.

Deng testimonya tungkul king krus a maki-apat a punta:

King ika-14 a aldo ning Setyembre, king Matins, kaybat ning Maragul a Doxology, king stichera para king pamanggalang king Krus, ing makatuki ing kakantahan: 'Ngeni ing yatu a maki-apat a suluk mebabanal ya, O Kristo Dios, kapamilatan ning Ika mung Krus a maki-apat a parti a mitas.' King Canon ning Moscow para king Banal a Krus, metung a komposisyun nang San Gregorio ing Sinaita, ing mumunang ode na ning Canon mababasa ya anti kaniti: 'Pekamarangal a Krus, makapat a sulung sikanan, ligaya da ring Apostol.'

King pareung canon, king kapat a ode, makasulat ya anti kanini: 'Ing katas Mu, Krus a mamye bie, sasambut ne ing prinsipi ning angin, at ing kalalam ning kabilugan a bangin papaten ne ing ubingan; pasibayu, sakup Mu ing kalapad, king pamagpabagsak king prinsipi ning yatu kapamilatan ning sikanan Mu.' Ini ya ing Krus a maki-apat a sulung, a atin katas, kalalam, at kalapad.

Pasibayu, king pareung canon, king Ode 8, makasulat ya iti: Tinikdo Me ing kekaming mibagsak a kalikasan kapamilatan nang Kristo a mekrusipisyu, at inyang abalik Me ne, O Banal a Katasan, O e maisalaysay a Kalalaman, Ika ing tanda nang Kristo, O pekabiyayang Krus, at ing e asukad a Lapad, at ing tanda ning e aintindian a Trinidad, O Mamyeng Bie.

Ing apat-a-sanga, aliwa ing walung-sanga, a kalikasan ning Krus nang Kristo ya ing papurian: katas, kalalam, at kalapad. At uli na niti, ing Krus ausan yang atlung-dake, atlung-mapagmahal, at makatatlung-pinagpalan a larawan ning Dios a Trinidad. Uling ing katas na sasagisag ya king Ibpa, a manuknangan king katasan; ing kalalam na, king Anak, a linusuk angga king Hades; at ing kalapad na , kayabe ning kaba na, sasagisag ya king Espiritu Santo, a atyu karing sablang lugal at sasakupan na la ring eganagana. Uli na niti, potang gagawa tamung senyas ning krus, sasabian tamu: 'King lagyu ning Ibpa, at ning Anak, at ning Espiritu Santo.'

I San Atanasio ing Maragul, king Kutang 41, sasabian na: 'Sasamban mi ya ing larawan ning Krus, a gawa karing adwang pirasung dutung, a makabangal king apat a dake[542] .'

I San Juan de Damasco, king Libru 4 tungkul king Ortodoksung Pananampalataya, Kabanata 12, sinulat na ing makatuki: 'Nung makananu la reng apat a sepu ning krus a makasuglung at misasagana king metung a sentrung puntu, makanian murin ing katas at kalalam, kaba at kalapad, a papanatili ning upaya ning Dios.'

King librung mayayaus Sunday Gospel of Instruction, a milimbag king Moscow, king sermon tungkul king Pamipatas ning Banal a Krus, king gulut ning folio 347, makasulat ya ing makatuki: Ing larawan ning Krus, a makabangal king apat a dake, papakit na king kayang kalibudtan a tanda a ding eganaganang bage sasalpantanan la king banal a upaya; uling ing babong dake sasalpantanan ne ning babong takde, ing lalam ning lalam, at ing libutad ding adwang gilid, ita pin, ding adwang sepu ning pekamarangal a Krus.

At pasibayu, king pareung lugal, makasulat ya: a mangabaldugan kanini, ing bendisyunadung Pablo sasabian na karing taga-Efeso: 'ban aintindian yu, kayabe da ring eganaganang banal, nung nanu ya ing kalapad, at ing kalalam, at ing kaba, at ing katas'[543] . King 'katas' tútukuyan ne ing banua, king 'kalalam' ing lalam-lalam, at king 'kalapad' at 'kaba' ding pang-libut a sepu, a ding eganagana tatalnan na ning mayupayang upaya.

Ing Banal a Chrysostom, king kayang pamagpaliwanag kareting mismung amanu nang Pablo, ngana: 'Sasalita ya tungkul king lapad at kaba, at kalalam at katas: ita pin, ing abalu ing kadakilaan ning lugud ning Dios, nung makananu yang makakalat king balang suluk'[544] .

Para king karagdagang patune tungkul king krus a maki-apat a suluk, lawen ya ing librung mayayaus *The Rod* at ing librung mayayaus *Uvet*.

Dapot ing Dios ginawa ya naman kening makakit a yatu agpang king aliling ning krus a maki-apat a suluk. Uling ginawa ne iti king apat a dake: aslagan, albugan, mauli at pangulu.

At lelangan ne ning Dios ing tau agpang king aliling ning krus a maki-apat a sanga; uling nung ibuklat ne ning tau ing kayang gamat, maging ya anti mong krus a maki-apat a sanga.

Anya ing testimonya da ring Banal a Ibpa at ding aklat a pang-iglesia tungkul king krus a maki-apat a punta! Dapot ding schismatiko, king karelang pamanyirang puri, e la mamalagwang manirang puri kaniti king balang paralan.

KADUA NING PAMANYALIKSIK TUNGKUL KING KRUS

King sanung krus ya pikaskel i Kristo: king Romanu, o king Bryn?

Angga man king malyari ing metung a taung seryosung manintun para abalu nung king sanung krus ya pikaskel i Kristo, itanung ku: ninu ing mekaskel kang Kristo? Sabian yu: ding Hudyuu ing mekaskel Keya. Ing pakibat ku: aliwa reng Hudyos. Uling agyang reng Hudyos ing minye kang Kristo para ipabitin king krus—o, para mas ustu, seli de ing kamatayan nang Kristo king krus kang Pilato kapamilatan ning suhul—at mikasala la king pamamabit king krus kang Kristo, agpang king kasabian: 'Gawan mu kareng aliwa ing buri mung gawan da keka'; dapot e re ya pinerukru king sarili rang gamat, ni e re ya kinondena king kamatayan kapamilatan ning pamamaku agpang king sarili rang batas a Hudyo (nung nu alang probisyon para king pamamaku). At inyang sinabi nang Pilato karela, 'Kuanan ye at hukuman ye agpang king sarili yung batas,' pekibat da ring Hudyo keya, 'E kekami katungkulan ing mamate ninuman'[545] . Sinabi da ini uling, kanitang panaun a ita, ding Hudyo ala na lang sariling pamamahala, at atyu la lalam ning pamamahalang Romano; at e atyu king upaya da ing humukom o mamate ninuman. Dapot i Pilato, ing gobernador, ing representanti ning Cesar king Jerusalem, ya ing menibala karing eganaganang pamaglitis da reng Hudyo at papaten na la reng maki-kasalanan. Uli na niti, ding Hudyo, kaibat deng inabul i Cristo kang Pilato, pepasiag da: 'E kekatamung karapatan ing mamate ninuman'; uling aliwa reng gamat da reng Hudyo ing mekipusil kang Cristo.

Ninu, kanita, ing mekrusipisyu kang Kristo? I Pilato at ding keang sundalus; uling inabulug de kang Kristo kea bilang metung a rebelde, kalaban nang Cesar, a sasabing: 'Asumpungan mi ining taung ini a sisira king kekaming amanu at pagbawalan na kami king pamamayad buwis kang Cesar, at sasabian nang ya ing Ari da ring Hudyuu'[546] . King pamanyabing ini, pekisabyan de reng Hudyos i Pilato a ipaku ne agpang king batas at kaugalian da reng Romano, uling kaugalian da ing mamaku kareng rebelde. Gewâ ra ini para king adwang sangkan: mumuna, para ipagtanggul ing karelang sarili king arapan da reng taung malugud kang Kristo; antimo bang e re ya inampang king kamatayan uli ning sarili dang marok a nasa, nune uli ning pamanyira king dangalan nang Caesar, antimo bang kalaban ne i Caesar; at saka para siran de king pekamababangis a kamatayan, king paralan a pagano imbes na pang-Judio, at saka pa king pekamasakit a paralan ning pamako king krus.

[547]Keti ku pasibayung kutnan: i Pilato at ding keang sundalus, a memako kang Kristo, king kebaitan at kasalpantayanan, Hudyû la? E man, nune ding Romano; a pepadala ning Romanung Caesar para bantayan ing siyudad ning Jerusalem, uling ding Hudyo kanitang panaun a ita atyu la lalam ning panga-Romanu at pagka-alipan; at ing hukbu nang Pilato puru lang Romano: uling e malyari karing Hudyo ing mika sarili lang hukbung Hudyo, uling alipan la at panibalan da la ding Romano; uling ding Romano ing mekrusipisyu kang Kristo. At e malyaring sabian ing aliwa, nune mu ini: a ding Romano ing pete king Panginuan tamu kapamilatan ning pamakrucipisyu, king pamipilit da ring Hudyos. Makanian mu naman, ing banal a Apostol Pedro (king Libru da ring Gawa da ring Apostol) sinabi na karing Hudyos: 'Kayu ring tau ning Israel, pakiramdaman yu la rening amanu: I Jesus a taga-Nazareth, metung a taung pinatunayan na kekayu ning Dios kapamilatan da ring upaya, milagrung at tanda a gewa ning Dios kapamilatan na king libutad yu, anti ing balu yu mismu: ining taung ini siniklat ye king krus at pete ye karing gamat da ring taung alang batas; dapot ing Dios sinubli neng binie ibat king kamatayan. Angga keni ing sinabi ning Apostol. Pansinan la rening amanu ning Apostol: 'Inya ing pinasak at pete yu king krus king gamat da ring taung alang batas.' E ya king sarili yung gamat (ngana) ing ginamit yu para pasakan at pete ya, nune king gamat da ring taung alang batas. Ninu, kanita, ing ausan nang alang batas ning Apostol keni? Aliwa reng Hudyos, uling atin lang Kautusan nang Moises, nune reng Romano, a alang Kautusan nang Moises. At potang sabian na ning Apostol a i Hesukristo pikasak ya king krus karing gamat da reng alang batas, malino nang sasabian a reng Romano, a inudyukan da reng Hudyos, ila reng memakasak kang Kristo.

Mangutang ku pasibayu: nung ding Romano ing mekrusipisyu kang Kristo, kaninu ya krus, at nanung klasing krus, ing ginamit da para ikrus ke? Ala lang krus king Hudaismo, uling (antimo ing sinabi ta na) ing karelang batas e ya man mag-utos king pamangrusipisyu ninuman, at e la naman gagamit krus. Alang krus a walung-sanga (a panualan da reng schismatic anti mong ya ing Dios) a peparala king Russia, kareng hermitage ning Bryn; uling kanitang panaun a ita, ing Russia makababad ya pa king idolatria, e na kilala i Kristo o ing krus, at ding gubat ning Bryn ala lang nanumang hermitage a anti kareng atyu ngeni; ni man ding memako—ding Romano—e la sana mekiling mag-anté anggang datang ya ing krus a walung-sanga king Jerusalem ibat karing gabun ning Russia, ibat karing hermitage ning Bryn.

Uling ding Romanu ing sinipa kang Kristo king sarili dang krus, ing mismung klasi a karaniwan dang gagamitan para ipasak ding eganaganang mangamali.

Dapot nung i Kristo pinaripasan de ring Romano king krus a Romano—uling ing krus a maki-apat a sulung (a ausan da ring schismatics a 'krus a Romano') dapat yang parangalan bilang ing tune krus nang Kristo.

Ikatamu, ding matapat, paggalangan ta ya ing krus a walung-sanga kalupa na ning paggalang tamu king krus a apat a sanga; dapot salungat tamu king sasabian ning Octoechos ning Pisamban, a sasabing i Kristo mekrusipisyu ya king cypress, pine o cedar; dapot ituki ta ya ining pareung pamangaintindi. Bukud kaniti, tungkul king inskripsyon, daramdaman mi la reng mapilan a komentarista a sasabing iti mekasulat ya king sanga ning oliba, a sasabing makatagu ya angga ngeni king Roma, king Pisamban ning Banal a Krus, a ausan da reng Romano ing Pisamban ning Jerusalem; (antimo keti Rostov atin metung a pisamban, a mayayaus 'Jerusalem', a atyu lalam da ring kampana); dening komentarista ibabatay de ing karelang salese karing amanu ning kabiasnan ning Dios king Libru nang Sirak, a balamu penula na la ding pun dutung a magdalang krus, at nung nu iti pupurian ya at ipapahayag: 'Kalupa ning sedru, tinaas ku king Libano, kalupa ning sipresu karing bunduk ning Hermon, at kalupa ning palmera ning datte, tinaas ku king lele dagat, at kalupa ning maringal a pun dutung oliba karing marangle [548] .' Dening apat a pun dutung; nung nu ya ikukumpara ing kabiasnan ning Dios; sasabian da ing krus mismu gawa ya king sedro, king sipres, king palmera (o, agpang king propesiya nang Isaias, ing magkanta), kabang ing pahalang a krus gawa ya king sanga ning pun dutung a oliba. Nanupata, agyang makanian, sasabyan dang atyu ya king itsurang krus a maki-apat a punta, aliwa ing maki-walung punta; uling pareu ing krusbeym ampon ing bitis (neng atin yang bitis) mangakuyad lang pirasu ning dutung, a lalto ali king kalapad ning krus nune king kayang kaba. Ing krus mismu atin yang itsurang tau, a makaladlad palad, a magdalang Kristo king babo na, a nung kenu ring pekadalisis a gamat makaladlad la king babo na; Uli na niti, ing Krus nang Kristo sasamban mi ya bilang maki-apat a punta, uling i Kristo mepakrus ya kaniti king apat a parti (at ali king walu): ing Keang pekabanal a buntuk king babo, ing Keang katawan at bitis king kaba na, at ding Keang gamat king lapad na.

KATLUNG PAMANYALIKSIK TUNGKUL KING KRUS

Ing krus a maki-apat a sulung ya pin ing krus a Romano?

Keni, king prangkang pamagsalita laban king mangmang a pamangatuwiran da ring karaniwang tau, magpalto tamung simpling kutang: ika, O Brynyan! a ausan me ing krus a maki-apat a suluk e krus nune 'kryzh', sabian mu kekami: Ing krus a bitbitan nang Kristo ing Tagapagligtas tamu—a pekasalanan nang Pilato king kamatayan king krus at dela para ipaku, a ya mismu ing migbitbit manibat king palasyu ning praetor angga king Golgota—metung yang krus, o 'kryzh'? At nanu ing pepabitan kang Simon a taga-Cyrene : ing krus nang Kristo, o metung a 'kryzh'? Nung sabian mung krus ya, kanita malinaw mung salungat ka king sarili mung rason; uling e me ausan ing krus a maki-apat a suluk a Krus nang Kristo, nune krus a Romano. At inyang tinalan neng Kristo ing krus king Kayang pago, itang krus e pa walu-sanga, nune apat-sanga pa mu; uling ala pa kanita titulung makasulat o patungan bitis. Ala pang titulung makasulat, uling inutus neng Pilato a ikabit ya iti king krus kaibat neng mekrusipisyu i Kristo king Golgota. Ala yang sandalan bitis, uling e pa mebitin i Kristo king krus, at e ra balu ding sundalus nung makananu kalaut ing dasnan da ring bitis nang Kristo, ni e la ginawang sandalan bitis—liban na mu nung ginawa na la kaniti king Golgota. Ing krus a bitbit da ring takde nang Kristo, e ya man walu-sanga, nune apat-sanga; at e malyaring sabian ing aliwa, nune mu ing krus a bitbit da ring atlung takde nang Kristo, apat-sanga ya. At nararapat kekayu, ikayung schismatics, e yeng ausan a 'cross' ing krus nang Kristo agpang king kekayung pamangatuiran, nune 'kryzh'; uling makapat a suluk ya, aliwa makawalung suluk. Nung, makanian man, ausan ye yang 'kryzh', malinaw a lalabanan yu la reng apat a Ebanghelista, a nung isalin la king amánung Ruso, ausan de e 'kryzh' nune 'cross', uling makapat a suluk ya. Basan yu kareng Ebanghelyo: e wari makasulat anti kaniti: 'Kinwa ne ing krus na, meko ya out [549] '. At kabang lulwal la, ikit de ing metung a taung taga-Cirene a i Simon ing lagyu; at pilitan de para dalan ing krus na cross[550] . Deng banal a Evangelista, king diyalektung Ruso, ausan de ing krus nang Kristo a maki-apat a punta—a darala king pago nang Kristo—bilang 'cross' at aliwa bilang 'kryzh'; dapot ikayu reng salbahis, e yu man damdaman ing ninuman a aus king makanining krus bilang 'cross', nune ausan ye bilang 'kryzh'. At ninu ing mas mayap: ding banal a Ebanghelista, a pinalinawan ning Banal a Espiritu, o ikayu reng simpli at mangmang a tau? At kaninu ku dapat ibye ing kakung kapanwalan: king Banal a Ebanghelyo, o king kekayung mangmang a pamangatuwiran?

Metung pang kutang:

Deng ausan deng 'kryzh' king Romanu ing krus a maki-apat a punta, sabian da pa kekami ini: balu de ing amánung Romanu? At saka,

Sabian da: makananu ya ausan ing krus king amánung Romano? Kaibat, sabian da, king sanung amánu mayakit ing salitang 'kryzh'? E wari ing nasa da a ding eganaganang tau at nasyon lalam ning banua ausan de ing Banal a Krus a 'kryzh' king amánung Ruso? At e wari ra isipan a, agyang king panaun ning Pagsubuk ning Ginu, ing amánung Ruso ya ing misalita king Jerusalem at king Golgota, at ing Krus ning Ginu inawsan deng 'krus a Ruso'? Isipan da a i Kristo ing Ginu, ding banal a Apostol, at ding eganaganang banal a Ama, king amánung Ruso la migsalita. Dapot, O kayung mangmang! E yu wari dimdam ing pamagkalitu da ring dila king Torre ning Babel? At e yu wari balu a balang lahi at balang bansa ing magngalan king balang bage king sarili nang katutubung dila? Ding Hudyos magsalita la king Hebreo, ding Griego king Griego, ding Romano king Latin, at ikami ding Ruso magsalita kami king sarili ming amanu, ing Ruso. At king katutuan, balang amanu atin yang sariling salita para king krus: ding Hudyos ausan de 'gets', ding Griego 'stauros', ding Romano 'crux'—aliwa ing 'kryzh'—kabang itamu ding Ruso sasabian tamung 'krest'. Ing salitang 'kryzh', nanupata, ali ya salitang Romano, nune salitang Polish; uli na niti mismu, ding Polako, king sarili dang amanu, ausan de ing krus 'kryzh'; uling e la magsalitang amánung Ruso, nune ing sarili dang Polaco, a binye na ning Dios karela. Uling ing balang amánu e ya magsariling lalto, nune bibye ne ning Dios king balang lahi at bansa. Turco, Tatar, Aleman, Hudio, Griego, Romano, o nanu pa man, ding eganagana binye la at pinili ning Dios; uling ing amánung Polish binie ne ning Dios karing Polaco, anti murin ing amánung Ruso binie ne kekami reng Ruso. Para karing Polaco, king sarili dang amánu, ausan de ing krus a 'kryż'; at e ya naman ini pamanyirang puri laban king banal a krus; uling nung ausan de reng Polaco a 'kryż' king sarili dang amánu, anti murin nung makananu mi reng Ruso ausan yang 'krest'.

Uling meging malino na ing krus a maki-apat a punta aliwa ya ing 'kryzh' ning Roma, nune ing ning Polandia; at ing salitang 'kryzh' ali ya pamanyirang puri, nune marangal ya, kalupa na ning 'cross' a marangal keka tamu. Dapot ding schismatiko, a mapanirang-puring ausan de ing krus a 'kryzh', sisiran de ing sarili da; uling papakit da ing karelang kaburyan at kamangmangan, a e ra balu ding salitang gagamitan karing aliwang amanu.

Ing kapat a kutang tungkul king krus

Ing krus a maki-apat a punta, metung ya waring larawan o dios-diosan ning Antikristo, at metung a kasuklam-suklam ning kalaswaan a makatalakad king banal a lugal?

Itang sumpan a sinulat a schismatiko, a manirang puri king marangal a Krus nang Kristo a maki-apat a punta at ausan neng idolu ning Antikristo at ing kasuklam-suklam ning kalaswaan, babanggitan na—antimo bang patunayan la ding sarili nang kabutangan—ding amanu nang Kristo at ding amanu nang Chrysostom.

Deng amanu ning Kristo:

Ing Ebanghelyo agpang kang Mateo, kapitulo 99: 'Potang akit ye ing kasuklam-suklam ning kalaswaan, a sinabi ning propeta Daniel, a makatukud king banal a lugal—nung nu e dapat atyu—intindian na ning mamasa: kanita, ding atyu king Judea, tumakas la papunta karing bunduk[551] .'

Metung a schismatic a interpretasyun karing amanu ning Kristo:

Ing banal a lugal dapat yang aintindian bilang sanumang lugal nung nu ding pisamban Kristiyanu atin lang altar at luklukan – metung a banal a lugal nung nu ding pari mag-alay lang sakripisyu king Dios, babanal de ing tinape at alak para maging katawan at daya nang Kristo; uling king altar da reng pisamban Kristiyanu atin yang adwang banal a lugal – ing lamesang pang-alay at ing mismung altar: ing metung para king alay, at ing metung para king konsagrasyun; Tungkul kanini, magsalita ya i San Crisóstomo, sasabian na ing Anticristo, bayu ya datang, magtalakad yang sarili nang altar king balang lugal: ban siran ing tune sakripisyu at ibili ing sarili nang dios-diosan king banal a lugal, ita pin, ing krus a Latin.

Deng pareung keang kabutang a amanu, anti ing balu da ring keraklan, makasulat la anti kaniti:

Komentaryu king 1 Corinto, magumpisa king 150.

Uling sasabian nang Chrysostom tungkul kanini: a ing Antikristo, bayu ya datang, italakad na la ding kayang altar king balang suluk, siran ne ing tune sakripisyu—ita ya pin, ing Krus nang Kristo—at italakad ne ing kayang dios-diosan king banal a lugal, ita ya pin, ing sumpan a Krus a Latin.

Dapot banang mibunyag ing pamaglaram a schismatic, manintun ta pa mumuna king tune kabaldugan da ring amanu nang Cristo, at surian la reni:

I Kristo ing Tagapagligtas sinabi na la rening kayang amanu: 'Potang akit ye ing kasuklam-suklam ning kalaswaan,' at aliwa pa:

Nanu ing panaun a penula na niti?

Nanu yang banal a lugal? At

Nanu yang karinakan?

Ing Ginu e ya magsalita tungkul king kasalukuyan tamung panaun, nung nu sasabian da ring mapanghimagsik a ing pamagdatang na ning Antikristo meganap na; nune tungkul ya ketang panaun a datang apat a pulung banwa kaybat na ning Pamikakataas na ning Ginu king banwa, inyang ding puersang Romano, a penimunan nang Heneral Vespasian at ning anak nang i Titus, linusub la king Judea at Jerusalem. I San Juan Crisóstomo magpatutu ya kanini king kayang pang-15 a Homilía king Mateo, king folio 511, a sasabing: 'Kanita datang ya ing wakas, aliwa ing wakas (ning yatu), nune ning Jerusalem.' Makanian murin, i San Teofilacto, king folio 155, sasabian na: 'Kanita datang ya ing wakas—aliwa ing wakas ning mabilug a yatu, ngana, nune ning Jerusalem.' Pasibayu, i Crisostomo, king Homilia 76, king baliktad ning folio 320, sasabian na: Papakit na (i Kristo ing Ginu) ing kalakwan ning kapahamakan, Ngana: 'Manalangin kayu ban ing pamaglakbe yu e ya king panaun ning karimlan, o king Sabadu'[552] . Akit yu wari a kareng Hudyos na la sinabi dening amanu, at tungkul kareng karokan a mepababa karela? Uling ding Apostol ala la karin para mag-obserba king Sabadu, at ala la mu naman karin (king Judea) inyang ginawa neng iti Vespasian; uling ing keraklan meko na la bayu pa ita: at para karetang menatili, manuknangan la kareng aliwang dake ning yatu kanitang panaun a ita. At pasibayu, king gulut ning pahina 321, makasulat ya: 'Nung e la mepakuyad deng aldo a ita, alang laman ing miligtas' ([553] ). Nung tinuluy na pa ning hukbung Romano ing pamamilob king lunsud (Jerusalem) king mas malambat a panaun, mengamate la ngan deng Hudyos; uling keni, tungkul ya karing eganaganang taung Hudyos ing sasabyan na. Angga keni i Chrysostom.

Manibat king interpretasyun a ini, malino nang akit a ing Ginu e na propesyan ding amanung deta para king sarili tang panaun, nune para king panaun a ita ning pamanyira karing Hudyu at Jerusalem ding Romano. Uling ing sumpan a makabukud a makulung e ustu nang inaplikan ding amanung sinabi nang Kristo ing Ginu tungkul king pangasira da ring Hudyu at Jerusalem king kasalukuyan tamung panaun.

Nanu yang banal a lugal ing sasabyan na ning Ginu? Ing metung a sinagwang pisamban da reng Hudyus king Jerusalem, a atyu karela kanitang panaun a ita, at aliwa ring kekatamung pisamban a Kristiyanu, a mayayakit king mabilug a yatu. Uling e sinabi ning Ginu: 'Lawen ye ing karinayan a makatalakad karing banal a lugal', nune king banal a lugal, itang atyu Jerusalem, at aliwa karing banal a lugal da ring Kristiyanu king mabilug a yatu. Nung makananu ing Ginu minunang sinabi tungkul king metung mung pangasira ning Jerusalem kanitang panaun a ita, makanian mu naman sinabi Ya tungkul king metung mung Pisamban ning Jerusalem.

Uling ing makabiyak at mapamintas a kasulatan ning Salita nang Kristo, a magsalita tungkul king metung a sinagisag a Pisamban da reng Hudyo king Jerusalem, metung yang kabutangan, nung isasabing para ya karing eganaganang pisamban Kristiyanu.

Nanu ing kasuklam-suklam a makatalakad king banal a lugal ing sinabi na ning Ginu? Sinabi na ing dios-diosan ning Romanung Caesar, a planu da ring Romano, kaibat dang asakup ing siudad, a idala king pisamban at italakad king banal a lugal. Kanian, i San Juan Crisostomo magpatutu ya kanini king kayang pang-15 a homilia tungkul kang Mateo, king folio 512: 'Ing karinayan, ngana, ya ing dios-diosan ning menakop kanita king siudad—iya mismu ing sinira king siudad at telakad king dios-diosan kilub ning templu; inya ausan na ining "pangasira".' Makanian mu naman, i San Teofilacto, king folio 155 king gulut, sasabian na: 'Ing karinayan ning pangasira—ini ing tutukuyan na tungkul king dios-diosan.' Uling ing sinakup king Jerusalem tinikdo ne ing dios-diosan na king pekakailub-luban ning templo; magsalita ya tungkul king kapahamakan uling ing siudad mesira ya; at tungkul king karinayan uling ding dios-diosan at larawan da ring tau ausan lang 'karinayan' ding Hudyos." Angga keni i Theophylact. Uling iti metung yang makasisiwalang, mapamintas a sulat, a magbaluktut karing amanu nang Kristo tungkul king dios-diosan ning Romanung Caesar, a magdala king krus a maki-apat a sanga nang Kristo.

Bukud pa kanita, itang makasumaming kasulatan alang marine yang gagamit kareng mebanggit a amanu nang San Akiba Chrysostom bilang kumpirmasyun at testimonya king kayang mangmang a pamangatuiran, amanu a e man mayakit king sanumang kasulatan nang Chrysostom. King kayang komentaryu king Mumunang Epistula karing taga-Corinto, king umpisa ning kapitulu 150, sinabi nang Chrysostom: a ing Antikristo, kaybat nang mitikdo sarili nang altar king balang lugal, siran na ing tune sakripisyu—ing krus nang Kristo (ing maki walung suli)—at itikdo ne ing sarili nang dios-diosan king banal a lugal—ing sumpan a krus a Latin [554] .

Nung ing metung a tau buri neng abalu ing katutuan tungkul kanining e maka-Diyos at mapanghiwalay a kabutangan, kuanan de sana ing homilies nang Chrysostom tungkul kareng sulat nang Pablo, at hanapan de ing umpisa ning kapitulo 150 king Mumunang Sulat karing taga-Corinto, nung sanung iti ing karelang tutukuyan, at basan de ing mabilug a talata, manibat king pahina 877 angga king pahina 893; Akit na wari agyang ing pekamalinong pamanggit tungkul king Antikristo, king sakripisyu, king krus, o king pamako king krus? Ali king kapilanman. Dening kalulung taung areni maglaram la para king sarili dang kapahamakan, at king kapamilatan da ring karelang laram, sisiran de ing puri nang San Krisostomo! At pati na ring aliwang Banal, king pagnasang agyang pati ring Banal pa ing maniwala karing karelang laram.

Makanian ing lubus a kamulangan da reng tau tamu king Rus' a tatanggapan da la reng kasinungalingan da reng schismatic anti mong iti ing mismung katutuan; dapot ing pekabanal a katutuan, a ipapangaral da reng talaturu a Orthodox, ituring da yang kabutangan!

E mu ing karelang malinong kabutangan ing lalto kareng mapanlinlang a amanu a e tutung sinabi nang Chrysostom, nune pati na ing karelang maragul a kamangmangan, a karapat-dapat king pamanyuya, lalto ya naman king karelang mangmang a pamangatuiran: uling inaus de ing Krus a metung a tune sakripisyu. O ikayung lubus a mangmang! Ing krus mismo wari ing sinunog king sarili na para kekatamu? Ing krus mismo wari ing migbubu king sarili nang daya (a ala naman king dutung) para kekatamu? Ing krus mismo wari ing mete para kekatamu, at aliwa ing Kordero ning Dios—i Cristo? Makananu yang maging sakripisyu ing metung a dutung a alang malay para king mabilug a yatu? Aliwa wari ing Anak ning Dios ing mesunug king krus para kekatamu (at aliwa ing krus mismo), at iti metung yang sakripisyung katanggap-tanggap king Dios Ibpa? Bukud kanita, ausan da ing krus a maki-apat a punta (a ausan dang 'kryzh') a diyus-diyusan; at keni, malino ing karelang kaburyan. Uling ing metung a diyus-diyusan dapat kamukha ne ing taung kayang representanti, atin yang buntuk, lupa, gamat, bitis, at kamukha ning mabilug a katawan ning tau: uling ing Antikristo metung yang tau a atin buntuk, gamat, bitis at eganaganang parti ning katawan ning tau. Dapot ing krus a maki-apat a punta, kalupa ne wari ning tau? Atin ya waring buntuk, lupa, mata, balugbug, asbuk, gamat, bitis at aliwa pang parti ning katawan ning tau? Uling makananu yang maging diyus-diyusan o larawan ning Antikristo ing krus a maki-apat a punta, metung a lalaking e maki-itsurang tau? At saka: ing krus a maki-apat a punta, a ausan dang 'kryzh', ausan deng sumpa, sasabian da: 'ing sumpang krus a Latin'. At king aliwang dake ning karelang makulung, makasulat: 'Ing dutung nung nu ya makakukil ing metung a diyus-diyusan—ita pin, ing Latin a "kryzh"—at ausan da bilang kapalit ning Dios, makasumpa ya, anti murin ing menukil kaniti.'

Kareng mapang-insultung amanu rang ayni, pareu lang mapanlinlang at masyadung mayabang. Mapanlinlang la, magsalitang e tutu, anti mo sanang ating sinamba king krus a maki-apat a sulung kapalit ning Dios. Ninu ing sasamba king krus antimong Dios? Aliwa reng Romano, aliwa kami; uling ing krus ali ya Dios, liban na mu nung ituring da retang mapanghiwalay ing krus a walung-sanga antimong karelang Dios. Dapot mangahas lang ausan ing krus a apat-sanga a sumpa; ipakit da pin, nung nukarin de kinangwa ing sumpa king krus a apat-sanga? Ibat king sanung konseho? Uling nung alang anathema ning konseho ibat king Pisamban, e malyaring ideklara ing ninuman o nanu man a bage bilang makasumpa. Nanu pin a konseho, kanita, ing minye anathema king krus a maki-apat a punta: metung bang Konsehong Ekumenikal, o metung a lokal? Siguradu, ing karelang heretikal a pamitipun, a mitipun-tipun karing gubat ning Bryn, ya ing mengondena king banal a krus a maki-apat a punta ning Ginu king anathema, kabang ila mismu ing sumpa. O alang-diyos a kapalalwan!

Ing dios-diosan ning Antikristo milarawan ya king Apokalipsis a atin yang upaya para magsalita, kalupa ning metung a mabie tau; inya makasulat: 'Mipagkalub kea ing magkalub espiritu king larawan ning animal, ban ing larawan ning animal makapagsalita ya, a sasabing, "[555] ."' Dapot ing krus a maki-apat a punta, a ausan da reng schismatics a dios-diosan ning Antikristo, atin ya waring siwala o amanu ning tau? Magsalita ya wari ing krus king ninuman? E ya mu magsasalita, ala ya pa mung asbuk. Makananu, nung makanian, maging dios-diosan o larawan ning Antikristo ya ing krus a maki-apat a sanga , a alang sasabyan at alang asbuk? Uling ding iskismatikus maglaram la kapamilatan ning karelang blasphemous scroll, ausan deng banal a krus a maki-apat a sanga nang Kristo bilang dios-diosan ning Antikristo at metung a kasuklam-suklam ning kalaswaan a makatalakad king banal a lugal. Dapot king kabilugan da ring karelang ispekulasyun at aral a heretiku, mapanlinlang la, at, antimo reng malilito, e ra aintindyan a magkalat la mu salita. Dapot deng simpli at mangmang, paniwalan da la at tutukyan de ing karelang bakas papunta king kamalian at kapahamakan.

ING KALIMANG KUTANG TUNGKUL KING KRUS

Ing krus a maki-apat a punta ya wari ing tanda ning Antikristo, o maging makanian ya?

Manibat king libru nang San Juan a Teologo, a mayayaus Apocalipsis, malinong papakit a karing tauling aldo, king pamagdatang ning Antikristo, mibangun la ding adwang grupu da ring tau: ing metung maniwala ya kang Kristo, ing metung naman king Antikristo. Pareu lang magdalang tatak king karelang noo ding adwang grupung deni: detang maniwala kang Kristo, idala ra ing tatak nang Kristo, kabang detang maniwala king Antikristo, idala ra ing tatak ning Antikristo.

Tungkul kareng taung maniwala kang Kristo, makasulat ya ing makatuki: 'Mekakit kung metung a anghel a sasaka manibat king pasbul ning aldo, a atin tatak ning Mebie Dios; at sinigaw ya king masikan a siwala kareng apat a anghel a mipagkaloan dang siran de ing yatu at ing dagat, a sasabing: 'Eyu siran ing yatu, ing dagat o ding pun dutung, angga king atatakan mi la ring alipan ning kekaming Dios king karelang noo'[556] .

Tungkul naman kareng bansang makatadhana para maniwala king Antikristo, makasulat iti: maglagay ya (ing Antikristo) tatak king wanan dang gamat o king noo da, ban alang makasali o makapamisali nung e la maki tatak, o ing lagyu ning animal, o ing bilang ning lagyu na [557] .

Uling paten na la ning Antikristo detang e maniwala keya; anti kaniti ing makasulat: 'Ninu man ing e sumamba king larawan ning animal, paten ya'[558] .

Dapot detang alang tatak ning Dios king karelang noo, parusan la king mua ning Dios, anti ing makasulat: 'Ing asuk menibat king balon kalupa ning asuk ning maragul a pugun, at ing aldo at ing angin mengalumlam la uli ning asuk a menibat king balon.' At ibat king asuk, mibulus lang tipak king yatu, at mirinan lang upaya, kalupa da ring alakdan king yatu a ating upaya. At sinabi karela a e ra dapat siran ing dikut ning yatu, o ing sanumang berdeng tanaman, o ing sanumang pun dutung, nune mu detang taung alang tatak ning Dios king karelang noo [559] .

Inya, siyasatan tamu: nung sanu ya ing tatak ning Dios, at nung sanu ya ing kanu ning Antikristo?

Nanu ing tatak ning Dios a mayakit karing noo da ring tau ning Dios karing aldo ning Antikristo? I San Andres, Arsobispo ning Caesarea king Cappadocia, ing talapagsalin ning Apocalipsis, malino nang sasabian a ing selyu ya ing Banal a Krus. Makanyan ing pamipalino na ning talapagsalin karing amanu king Apocalipsis: 'Mekakit kung metung a anghel, at atyu kea ing selyu ning mabie Dios[560] , at ing susulat sinabi na: a mepakit kanitang minuna kang Ezequiel tungkul king metung a makasulud king wadding—ita pin, king makabang imalan a linen—at mamarkang king noo, ban ding matulid e la mapapariu karing e matulid, uli da ring e balu at makasalikut a birtud da ring banal, at kapamilatan ning Anghel [561] . Iting metung a grupu, agyang king milabas menwala la kang Kristo at mekaligtas la king pangasira ning Jerusalem king gamat da ring Romano, mekapagbalik la king dalan ning karalumduman (ita pin, ing bilang da merakal ya anggang libu-libu), Ini, bukud pa kanita, agyang dati iti ing milyari kareng maniwala kang Kristo kanitang minunang panaun—detang mekatakas king pangasira ning Jerusalem kareng Romano—ngeni magaganap ya kareng dakal a lalakad king dalumdum (ita pin, king pamarakal da anggang libu-libu), anti ing pepakit nang San Santiago ing karakal da kang San Pablo. Dapot, anti ing mesabi na, king panaun ning pamagdatang ning Antikristo, iti ing maging pekamalinaw—ing pamandakal da ring matapat—ing tatak ning Krus a mamye bie, a maghiwalay karing matapat ibat karing e matapat, a magdalang tanda nang Kristo a alang kamulangan at mitmung tapang king arapan da ring e makatarungan [562] . Uli na niti, ing Anghel sasabian na: 'Eyu siran ing yatu, ni ing dagat, ni ring pun dutung, angga king atatakan mi la ring alipan ning kekatamung Dios king karelang noo'[563] .

I San Andres ning Caesarea sasabian na mu naman king aliwang dake: 'King kawakasan da ring marok a gawa atin makasalikut a kamatayan ning kaladua, a pibabalyan da ring e memarkan king karelang noo king banal a selyu at ing kaliwanagan ning krus a mamie bie'[564] . Angga keni i Andres. I San Hipolito sasang-ayon ya keya, king kayang sermon para king Dominggo ning Pamag-ayun king Kanan, king folio 127 at king gulut ning folio 133, a sasabing ing Krus nang Kristo ya ing maging selyu da ring matapat. Patutuan na mu naman ini king libru tungkul king kasalpantayanan ning metung a talasulat a e mekilala, a milimbag king Moscow anyang banuang 7156, king panaun ning pamamunu nang Patriarka Joseph; karin, king Kapitulo 9, tungkul king Krus, king gulut ning folio 69, makasulat ya anti kanini: King panaun ning Kaduang Pamanibalik nang Kristo, ding eganaganang banal markaan la king tanda ning krus. Keti ya mayayari ing libru. At nanu pa ing mas malino kesa kaniting testimonya at ebidensya?

E wari sasabian da ring mapanghimagsik a ing krus a walung-sanga ya ing maging tatak karing noo da ring manalig? Dapot pakiramdaman da la ding mumunang amanu nang San Andres, a, kabang gaganakan na ing bisyon nang Ezekiel, ipakilala na ing kang Juan, a sasabing: 'Nung makananu yang mibulgar kang Ezekiel kanitang minuna, at aliwa pa: makanian mu naman keni king biniyayan.' Nanu, kanita, ing ikit nang Ezekiel? Asabi ta ne ini king babo kareng prefigurasyun ning Krus a mayakit kareng bisyun at revelasyun ning Propeta, at ulitan ta ya naman keni: I Ezekiel ikit ne ing metung a Anghel a mamarkang king noo da reng tau ning Dios; ing panganam a marka ya pin ing letrang Griegung 'ταυ', a sinulat king kawangis ning maragul a 'T' tamu. Ing letrang ita metung yang pamaglarawan king krus a maki-apat a punta, aliwa king maki-walung punta; uling inyang ing pamagat nang Kristo midagdag ya king babo na nitang letra, anti kaniti:

akakit ye ing krus a maki-apat a punta nang Kristo. Nung makananu, king panyawup a ita, ikit nang Ezekiel ing metung a pamag-una-dake ning krus a maki-apat a punta, makanian mu naman king Apocalipsis ikit nang Juan a Teologo ing mismung krus a maki-apat a punta, a nung kenu ing Anghel tatatakan na la ding alipan ning mabie Dios; ing mepakit kang Ezekiel mepakit ya mu naman keni king Biyaya. Ini ing sasabian na, at ala nang aliwa; ita pin, e ya walung-sanga ing krus nune metung a apat-sanga ing pepakit kang San Juan. Bukud kanita, ibat kanini mibabaluan a ing tatak nang Kristo metung yang apat-sanga a krus, e ya walung-sanga. Susulat ya i San Hipólito king kayang sermon para king Meatfare Week, king baliktad ning folio 131: Bakit isulat ne ning Antikristo ing marka na king wanan a gamat at king noo da ring kayang talasunud? Uling alang ninu man ing gawang banal at magbie-byeng krus king wanan nang gamat king kayang noo, dapot ing gamat na makagapus ya, at uli na niti, ala yang upaya para markan la ring sarili nang parti ning katawan. Angga keni i San Hipolito. Makanian mu naman, nganang San Efren: 'Ing Antikristo maglagay ya king wanan a gamat ning tau, at makanian mu naman king kayang noo, king metung a kasuklam-suklam a imahe, ban ing tau ala neng upaya a markan ing sarili na king tanda nang Kristo ing kekatamung Tagapagligtas gamit ing kayang wanan a gamat'[565] . Angga keni i Efren. Maliwanag, nanupata, a tatatakan ta la ring kekatamung noo at aliwa pang dake ning katawan king krus a maki-apat a punta, at aliwa king krus a maki-walu a punta, kabang gagawan ta ya ing tanda ning krus king kekatamung wanan a gamat.

Uling king krus a maki-apat a sanga, ing selyu nang Kristo, anti ngeni, makanian ya naman king noo da ring manalig karing aldo ning Antikristo.

Nanu, kanita, ing maging selyu ning Antikristo? Ing mebanggit a San Hipólito malino nang sasabian a e ya iti krus, nune aliwang-aliwa. Inya, king mebanggit nang obra, king pahina 121, ing santung ita sasabian na: 'Ing Ginu minye yang tanda kareng maniwala Keya—ing marangal a krus; at ya (ing Antikristo) magkalub ya naman king sarili nang tanda. At pasibayu, king gulut ning pahina 133, sasabian na: 'Deng eganagana likuan de ing Dios at minwala la king manlinlang (ing Antikristo), uling tinggap de ing tanda ning marok a kalaban ning Dios imbes na ing makapagbyeng Krus ning Mananggalang.'

Ini ing testimonya nang Santa Hipolito—ita ing matua at maluwalhating tau kareng obispu at martir—mas malino pa kesa king mismung aldo, a ing selyu ning Antikristo aliwa ya ing krus. Nanu ya pin ita? Ding iskismatiku dinagdag de ing krus a Latin kareng amanu nang Hipolito king karelang palsung makulung; antimo sanang sasabian nang Banal a Hippolytus a detang maniwala king Antikristo tanggapan de ing marka na—ing krus a Latin—imbes na ing Krus a mamye-bye ning Manatbus. Dapot ing amanu a 'krus a Latin' e ya man mayakit king sinulat nang Hippolytus. Dening mangaburî, kambe ning tata da reng kabutangan, ing demonyu, dinagdag da la rening amanu king sinulat ning santu uli ning sarili dang karokan; dinagdag lang burak king gintu, dalumdum king sala, at kaburîgan king katutuan, king kapagnasan dang siraan ing krus a maki-apat a sulung. Tungkul naman king nung nanu ya ing tanda ning Antikristo, i San Juan a Teologo pepalino neng masalese king Apocalipsis: ita pin, ing inskripsyon, o ing lagyu ning animal, o ing bilang ning lagyu na—[566] ; ita ing maging tanda ning Antikristo. Makanian mu naman, i San Andres ning Caesarea magpatutu ya, at sasabian na: 'Ing Antikristo magsadya yang mamate, at pilitan na lang itatak king balang metung a sasamba kea ing tanda ning sumpa-an a lagyu ning apostata.' Angga mu keni i Andres. At ninu wari ing maki-lakas-lub a mag-isip pa lampas kanini? Liban na mu, marahil, nung atin mang magnasang mangutang tungkul king lagyu ning Antikristo, nung nanu ya itang lagyung ita. Dapot alang makibalu kanini; uling selikut ne ning Dios king kuryosidad ning tau, anti ing sasabian nang San Andres: 'Nung kailangan ya (anti ing paninindigan da ring aliwang talaturu) ing siguradung abalu nung nanu ya ing lagyu (ning Antikristo), pepalto ne sana; dapot ing grasya ning Dios e na pinuri ing lagyu ning pangasira a misulat king Banal a Libru.' Angga keni i San Andres. Dapot nung e na binalak ning Dios a ipabalu iti, ninu ing makabuklat king sininup nang makasalikut ning Dios? Deng aliwa penintun de ing lagyu ning Antikristo kareng sinaunang banal, at atin lang ikit a bakas at kamukha ning lagyu na, dapot pinagsalita da iti king haka-haka, ali king kasiguraduan. Anti kaniti i San Hipólito, king kayang mesabing a tractate, king gulut ning folio 131, sasabian na: 'Ing bilang na 666; eku balu, uling mapanganib ing suryan ing kasulatan a ini.' Pakiramdaman ta la rening amanu na: 'Eku balu'—ing buri nang sabian, sasuspetsan ku, dapot eku sigurado—uling mapanganib yang intindian ing kabilugan ning kasulatan a ini; at sasabian na: 'Uling dakal lang lagyu mayakit king numerung ini, at para kareng aliwang lagyung atin bilang ning Antikristo, a makasulat karin, basan na la ning ninumang magnasa.' Makanian mu naman king komentaryu nang Andres king Apocalipsis, king kapitulu 13, king pahina 62 [567] . At king libru-libru nang Kayang Kabanalan Stephen, Obispu ning Ryazan, king Kapitulu 8. Ikami, nanupata, sasabian mi: nung ing misteryung ini e ya mipahayag karing sinaunang banal, ban dang tune abalu ing lagyu ning Antikristo, kanita ninu karing tau ngeni ing makibalu king misteryung ita, a e na ipinahayag ning Dios kaninu man? At e ya kailangan o makasaup ing siyasatan ing bageng ini. Mayap ing sinabi nang San Andres: 'Ing balu nang kaalaman tungkul king bilang, pati na ring aliwang bage a sinulat tungkul kea (ing Antikristo), mibunyag la king ustung panaun'[568] .

Para kekatamu, a manintun king krus a maki-apat a punta ning Ginu, sapat na ing ikit ta ya ing tune testimonya da ring banal a ama, a ing krus a maki-apat a punta nang Kristo aliwa ya ing selyu ning Antikristo. Uling ding mapanghiwa-hiwalay maglaram la, at king heretical a paralan babatikusan de ing krus nang Kristo a maki-apat a punta, at e makatarungan a ausan deng selyu ning Antikristo.

Dapot, nung buri rang patunayan a tutu ya ing karelang kaburyan, ipakit da sa kekami agyang metung mung testimonya ibat king Banal a Kasulatan, o ibat karing sinaunang Banal a Ibpa—ninu man ing sinulat o sinabi kaniti— mapalyaring metung a Apostol, o Propeta, o talaturu, o kunkumpisal, o martir, o marangal, o ding aklat ning pisamban, a ing krus a maki-apat a punta ya ing selyu ning Antikristo? Ninu, kanita, ing maniwala kareng e magpakit makapanalig a ebidensya, dapot magsalita la mu king anti kanitang bage basi king sarili dang e tutu at makasalanang imbentung-isip? Uling nung makananu ing metung a bale a mitikdo king buer, a alang pundasyun, e makatalakad, makanian mu naman ing balang amanu at turu a alang tutu at malinong ebidensya e malyaring paniwalan o maging matatag. Ipagpatune da sa, kanita, ibat kareng matuang, makumpirmang libru da reng santu, at aliwa ibat kareng sarili dang bayu at e tutung libru. Dapot king sanumang lugal, e la makapagpalwal king makanitang testimonya, maliban nung ituru de ing tata da ring kabutangan, ing sarili dang talaturu at giya, ing demonyu, a mamua king Kristo at king sandata na ning Kristo—ing Banal a Krus, a nung kenu ya mesambut—at tatakut at mangalgal king aninu na ning Krus, at king kapamilatan da ring asbuk da ring keang alagad, nung nu ya manuknangan, magsalita yang pamamuska laban king banal a krus a maki-apat a suluk.

Dapot agyang pa king karelang mapanghimagsik a pamanyirang-puri at king krus a maki-apat a suluk, markaan na la man ning Antikristo ding kayang talatuki, dapat ta wari uli na nita iswalang-bahala ing banal a krus a maki-apat a suluk? Malaut ya sana ita kekatamu. Ing Antikristo ausan de mu namang Kristo: uling e ya ausan Antikristo, nune Kristo. Uling agyang ding Hudyo, king sarili dang pamangaintindi, e re panayan ing Antikristo, nune ing Kristo; dapot itamu, ding ortodoksung Kristiyanu, e ta ya kasaman ing lagyu nang Kristo ing Tagapagligtas tamu, agyang sabian na pa ning Antikristo a iya ing magdalang lagyung ita. At uling ing Antikristo ausan de Kristo: uling eya ausan Antikristo, nune Kristo. Uling agyang ding Hudyo, king sarili dang panimanman, e la manenaya king Antikristo, nune king Kristo; dapot itamu, bilang ortodoksung Kristiyanu, e tamu liliwas king lagyu nang Kristo ing Tagapagligtas tamu, agyang ing Antikristo ya pa ing ausan king lagyung ita. 'King balang aspetu': uling ausan na pa ing sarili na king lagyu nang Kristo. Dapot ing Ginu mismu ing sinabi king Ebanghelyu: 'Dakal la reng datang king lagyu ku, a sasabing, "Aku ing Kristo"' ([569] ). 'Dakal'—ing buri nang sabian, ding manguna para king Antikristo. At nung ding reni kinuha de ing lagyu nang Kristo para kareng sarili da, lalu na pin ing mismung Antikristo ing kumuha king lagyu nang Kristo para king sarili na.

Uling nung makananu ta yang e lalapastanganan i Kristo, ing Anak ning Dios, agyang ing Antikristo sabian na pang ya i Kristo, ing Anak ning Dios, makanian mu naman e ta ya lalapastanganan ing krus a maki-apat a punta, agyang iti ya pa ing selyu ning Antikristo. Dapot nung makananu tang kaluguran i Kristo, ing Anak ning Dios, at ipagtapat at paniwalan ya, makanian mu naman parangalan ta ya at umang king banal a krus a maki-apat a sepu bilang ing tune, at kaniti gagawa tang senyas ning krus at tatatakan tamu king Kumpil, bilang ing tune tatak nang Kristo Dios tamu, at aliwa ing ning Antikristo. Kanya, tatapusan ta la ding eganaganang sakramentu, babasbasan ta la ding ortodoksung maniwala at ding karelang pamangan, at protektan ta ya ing sarili tamu king sanumang lugal kapamilatan ning krus a maki-apat a sepu.

Dapot nung kasaman da reng schismaticu ing krus a maki-apat a punta uling, king pamaglinlang da king sarili da, iti ya ing selyu ning Anticristu, kanita, karapat-dapat mu naman ing kasaman da ya ing mismung Kristo, ing Anak ning Dios; uling ing Anticristu ausan yang Kristo, ing Anak ning Dios. Dapot, nanung kamangmangan, erehesia, at malisya iti king karelang panig! Uling king pamanyirang puri da king Krus nang Kristo, sisiran de puri i Kristo Mismo, a mekrusipisyu kaniti.

Bukud kanita, karapat-dapat la namang katawaan king aspetung ini: sisiran de ing krus a maki-apat a punta ning Kristo, ausan deng tanda ning Antikristo, dapot ing krus a maki-apat a punta ya ing gagamitan da para gawang senyas ning krus; uling gagawan de ing senyas ning krus gamit ing (agpang king karelang mapanirang salita) tanda ning Antikristo, at e la Kristiyanu, nune anti-Kristiyanu. Karapat-dapat kekayu, O mga mapamipitna! a mamua king krus a maki-apat a punta dapot kaluguran de ing krus a maki-walung punta, ing gawang tanda ning krus e king krus a maki-apat a punta nune king krus a maki-walung punta, mumuna gulisán ya ing tanda king kekayung noo, kaibat ibaba ya angga king kekayung pusu, at ing lapad ning krus king balugbug yu, at kaibat markan ya ing lalam na pabagsak king atyan yu: at king makanining paralan, agpang king kasalpantayanan yu, maging kayung tune Kristiyanu.

Inya, kapamilatan ning masusing pamanyaliksik, sinuri ta ya, O kaluguran, ing banal a krus a maki-apat a sanga nang Kristo, at iti ing ikit tamu:

a ing krus a maki-apat a punta, king Matuang Tipan, e ya ing aninu ning krus a maki-walung punta;

uling king apat-a-sanga a krus a Romano ya mekrusipisyu i Kristo;

uling ing krus a maki-apat a punta aliwa ya ing krus

Krus a Romano;

uling ing krus a maki-apat a punta e ya larawan o idolu ning Antikristo, at e ya naman ing kasuklam-suklam ning kalaswaan;

at uling ing krus a maki-apat a punta e ya, at e man kapilanman maging, selyu ning Antikristo, dapot ya ing selyu nang Kristo, ing mabie Dios.

Kabanata 25. Tungkul king Tanda ning Krus

Abalitan mi mu naman a ding mapilan a grupung mapaghiwalay, a ausan de ing krus a maki-apat a punta nang Kristo bilang selyu ning Antikristo, miras na la king kaladkad a isip a megumpisa na lang magduda king tanda ning krus—a maki-apat a punta at igugulis king katawan gamit ing wanan a gamat— uling tatakutan lang baka tatatakan de ing sarili da king tanda ning Antikristo; at king tutu, ding aliwa karela e na la gagawang tanda ning krus, agyang pamisan-misan lang makasulud king pisamban. Kukutang da: ninu ing minutus karing Kristiyanu a gawang tanda ning krus, a maki apat a suluk, king sarili da, at kapilan ya megumpisa ining kaugalian a ini, at kaninu manibat? At kukutang la pa: e wari malyaring manalangin king Dios a alang tanda ning krus, at sumuku a e gagawa tanda ning krus king sarili?

Bilang pakibat king karelang kamangmangan, sapat nang isipi ding makuyad a amanu nang San Juan Crisostomo, a mebanggit na kanita, ibat king kapat nang homilia king Kaduang Epistola karing Tesalonicenses: 'Ating tradisyun; e na manintun pa king aliwa [570] . Ding amanu nang San Basilio Magaling, Arsobispo ning Caesarea king Cappadocia, a mebanggit king librung maki-pamagat a 'Uvet', king folio 128, saktu na la naman para pakibatan ini, a sasabing makatuki: ''Ing pamangawa king tanda ning krus king lupa at salu metung yang matuang tradisyun a Apostoliku, a mipamana kekatamu kapamilatan ning pamanuru at aliwa king kapamilatan ning pamanyulat.' Angga keni ding amanu nang Basil. Dapot uling ding bulag manintun lang talapamie at ding maina kasalpantayanan manintun lang tune gabay, ipakit ta la naman karela, ibat karing kasulatan ning pisamban, nung makananu kalambat na megumpisa ing tanda ning krus karing Kristiyanu.

Ing tanda ning krus megumpisa ya king mumunang Pisamban manibat pa karing aldo da ring Apostol, manibat karing pekabanal a Apostol mismu, a tinuru na ning Ginu Kristo mismu, kanitang panaun a, kaybat ning Kayang Pamanyubling Mebie, dela na la king Bethany at, inyang itas na la ring Kayang gamat, binasbasan na la: '[571] '. Manibat kanita, ding banal a Apostol, a mismung mebendisyunan nang Kristo, makanian la naman megumpisang magbendisyun kareng aliwa at gawang milagrung kapamilatan ning tanda ning krus, a malinawan kabud na.

King bie nang San Juan a Evangelista, ing Teologo, makasulat: misan ikit neng San Juan ing metung a lalaking masakit a makakera king lele dalan, a pipisabian ning masikan a lagnat, at pinalyawan ne king tanda ning krus[572] ; at ing bie nang Juan sinulat ne i Prochorus, ing kayang alagad.

Ing pareung kasulatan a iti atin ya namang makasulat a makatuki: Atin kanung metung a Kristiyanu a mekalub king sobrang kakaluluan ania, uling ala yang agamit a pambayad karing kayang utang karing kayang talautang, migdesisyun yang kitilan ing sarili nang bie uli ning sobrang kalungkutan. At pekisabi ya king metung a Hudyung salamangkero a dinan ya king makamate a lason a inuman. Ing salamangkero a ini, uling kalaban de reng Kristiyanu dapot kaluguran da reng demonyu, gewa na ing adwan na at binye ne ing makamate a inuman. Ing Kristiyanu kaybat kinwa ne ing makamate a lason ibat kea at minuli ya: kabang mag-isip-isip ya at tatakut, e na balu nung nanu ing gawan na. At kaibat nang gewa ing tanda ning krus babo ning basu, inuman ne, at alang nanumang kapahamakan a delanan na ibat kaniti; uling ing tanda ning krus inalis na ing eganaganang lason king basu. Mengapamulala ya king sarili na uling mayap ya at e man mekilamut ing ditak a kapinsalan. Uling e na na agyung tiisan ing pamagpahirap da ring kayang maningil, minta ya king Hudyo para adwan ing pekamapanganib a lason. Ing Hudyû, nanupata, mengapamulala ya uling mabie ya pa ing lalaki, at binie ne ing pekamapaling lason, a ininum na; kaybat, king pamagbalik na king sarili nang bale, kabang malalam yang mag-isip nung inuman ne, ginawa ya naman king senyas ning Banal a Krus babo na ning inuman a ita, at ininum ne, dapot eya man mekasakit. Kaybat, mibalik ya king Hudyo at pepakitang masalese ya; ininsultu ne ing Hudyo, at sinabing e ya biasa king sarili nang katusuan. Ing Hudyo, nanupata, kabang mangalgal, kitang na: 'Nanu ing gewa mu inyang ininum me?' Pekibat na: 'Ala namang nanu man; gewa ku mu ing tanda ning Banal a Krus babo ning basu.' Akanalasan na kanita ning Hudyo a ing upaya ning Banal a Krus papalayu ne ing kamatayan. At ban patunayan ing katutuan, minye ya king asu king ditak a lason; at agad-agad, inyang atikman ne ning asu king arapan na, mete ya. Inyang ikit na ini, tinaglus ya ing Hudyo king Apostol kayabe ning Kristiyanu, at sinabi na kea ing milyari. Kaybat, tinuru ne ning Santo ing Hudyo para maniwala kang Kristo at bininyagan ne; at inutus ne ing maralitang Kristyanung ita a magdalang metung a kargang dayami, a gewa nang gintu ning Apostol kapamilatan ning tanda ning krus at panalangin; at inutus ne a gamitan ne itang gintu para abayaran la ding utang na karing menutang kaya, at gamitan ne ing mitagan para karing kailangan ning kayang pamilya [573] .

King Bie nang San Mateo ing Ebanghelista makasulat ya: Metung a prinsipi, a magnasang dakpan ya ing Apostol, bigla yang mebulag at penintun ne ing kayang talapadal. Megumpisa yang manikwad king Apostol a pasensyan ne ing kayang kasalanan at ibalik ne ing panakit da ring kayang mebulag a mata. Ing Apostol, kaibat nang gewa ing tanda ning krus karing mata ning prinsipi, binalik ne ing kayang panakit [574] .

King bie nang San Felipe ing Apostol, metung karing Labing-adwang Apostol, makasulat: a ing Apostol tinuru ya king metung a lalaking maki lagyung Ira, a mekaslagan kapamilatan ning banal a binyag, a igulis ne ing tanda ning krus king sarili nang gamat king masakit a Aristarchus, kabang babasbasan no ring kayang masakit a parti ning katawan. At inyang agawa neng Iru ini, ing malanging gamat nang Aristarchus agad yang keyap, ing mata na mekapakit yang pasibayu, ding balugbug na megumpisa lang makaramdam, at meging yang whole [575] .

King Bie nang San Dionisio Areopagita, makasulat ya: Anyang ing banal a Apostol Pablo papako ne king siudad ning Atenas, metung a bulag—a balu da ring sabla a bulag ya manibat kebaitan—minyad ya king Apostol a ipagkalub ne ing panakit. Kaybat, gewa ne ing tanda ning krus karing mata ning lalaki at sinabi na: 'Ginu ku at Talaturu, i Hesukristu, a meglalang king yatu, pinahiran na lang langis ding mata ning lalaking bulag ibat king kebaitan at dininan neng panakit—sana, king kapamilatan ning Kayang upaya, paliwanagan na ka mu naman.' At king oras a ita, ing lalaking bulag ibat king kebaitan mekatakit ya [576] .

I Santa Tecla, ing mumunang martir at alagad nang Apostol Pablo, inyang dakal a dutung at sanga ing tinipun para king pamanyilab keya, gewa ne ing tanda ning krus babo ning eganagana, minukyat ya, at tinuknang ya king babo; at e ne sinilab ning api [577] .

I Santa Basilissa a Martir ning Nicomedia, kaibat nang gewa ing tanda ning krus, linub ya king mapaling pugun king libutad da ring api, at, king pamitalakad na king mapaling api king dakal a oras, meyaligtas yang alang kapinsalan [578] .

Ding banal a martir a di Avdon at Sennis, prinsipe ning Persia, dela la Roma ning Romanung emperador a i Decius at binulus la karing animal uli ning Kristo; dapot, uling protektadu la king tanda ning krus, e la asaktan ding animal [579] .

Ding Banal a Martir Zinon, Alexander at Theodore, kayabe da ring aliwa, a, anyang pamagmartir ning Banal a Martir Terentius, ginugunita king kapulu nang aldo ning Abril: kaybat dang pamaritir ning gobernador Fortunatianus malapit king metung a templung idolatra, gewa ra ing tanda ning Krus nang Kristo king karelang noo, at dinipa la king templo; kanita, ding diyus-diyusan king kilub na agad lang mibagsak a maki masikan a inge at meging alikabuk [580] .

Ing Banal a Maragul a Martir Procopius, kaibat nang mibulus king sukulan kaybat nang menasa dakal a mabayat a sugat para king kapakanan nang Kristo, dinalo de king kapitangan bengi ding adwang pekamaslag a anghel a itsurang malagung kayanakan, a sinabi kea: 'Lawan mu kami at akit mu.' Tinalan na la at ngana, 'Ninu kayu?' Pekibat da, 'Kami reng anghel, a pinadala na kekayu ning Ginu.' Kanita ngana ning martir karela, 'Nung anghel kayu ning Ginu, kanita dukû kayu arapan ning Ginu king arapan ku, at gawan ye ing tanda ning krus para proteksyunan yu la reng sarili yu, ban maniwala ku kekayu.' Agad lang mekyukub ding anghel, at sinabi da: 'Ngeni maniwala ka, uling ing Ginu ya ing migpadala kekami keka [581] .'

Kabang i San Gregorio, Obispo ning Neocaesarea, maglakbe ya manibat king disyerto papunta king keang obispado, miras ya king metung a paganung templo king dalan; uling bengi na at megumpisa ing masikan a uran, inya ing santo ampo reng kayabe na napilitan lang lungub ketang paganung templo at karin la menatili para king bengi. Dakal lang diyus-diyusan karin, nung nu la manuknangan ding demonyu; linto la king karelang pari at mekipagsalita la keya. Kabang makatuknang ya i San Gregorio karin king bengi, ginanap na la ding kayang karaniwang himno at panalangin king kapitangang bengi at abak, at ginawa yang tanda ning krus king angin, a mekadilu uli da ring sakripisyu da ring demonyu. Uling mitakutan la king tanda ning krus at karing panalangin nang San Gregorio, likwan da ring demonyu ing karelang templu at ding karelang dios-diosan, at tinakas la [582] .

King bie da ring banal a martir Cyprianu at Justina makasulat ya: a ing metung karing prinsipi da ring demonyu, a pinadala nang Cyprian a salamangkero kang dalagang Justina; kaybat nang ginawang itsurang babai, linapit ya at inakit ne karing dakal a salita para pakasal ya king alang-Dios at malisyang kayanakan a i Aglaides, kabang babanggitan na la ding amanu da ring Apostol ibat king Banal a Kasulatan: 'Ing pamikasal marangal ya at ing kama ning kasal e malinisan'[583] . King pamakaramdam na karening amanu, akilala neng Justina ing demonyu, itang mapanlinlang a manuksu, at, mas mayap pa kesa kang Eba, tinalan ne: uling, e ne mekipagmalawig a pisasabian kea, minagli yang meko king santungan ning Krus nang Kristo, tinikdo ne ing banal a tanda king kayang lupa, at tinangug ne ing kayang pusu kang Dios, ing kayang Nobyu; at king oras a ita, mewala ya ing demonyu king maragul a kahihiyan, mas lalu pa kesa king sadya. Kanita, ing mapagmataas a prinsipi da ring demonyu linapit ya kang Cyprian a magulu itsura, at i Cyprian, anyang abalu nang ala ya namang agawa, sinabi na king demonyu: 'E me man apigilan ing dalagang ita, agyang ika pa ing metung a mayupayang prinsipi at mas biasa kesa kareng aliwa king anti kaniting bage? kanita ninu kekayu ing makagawang nanuman laban king e matalong pusu na ning dalagang ita? 'Sabian mu kanaku, kanita,' ngana, 'king nanung sandata ka makasabat? At nanu ing magpaluya king kekang masikan a sikanan?' Ing demonyu, pilit ning upaya ning Dios, minamin ya agyang labag king lub na: 'E mi agyu,' ngana, 'lalon ing tanda ning Krus, dapot tatakas kami kaniti, uling papali na kami anti mong api at itatabi na kami marayu [584] .'

Makasulat mu naman karin: Anyang lubus nang aintindian i Cyprian a alang makasambut king tanda ning Krus at king lagyu nang Kristo, migsip ya at sinabi na king demonyu: 'O talapanyira at manlinlang ning eganagana, pibandian ning eganaganang karinat at karinutan, ngeni abalu ku na ing kekang kaynan; uling nung tatakut ka king alino ning Krus at mangalgal ka king lagyu nang Kristo, nanu pa ing gawan mu potang ing mismung Kristo ing datang keka? Nung e mu asambut detang gagawang tanda ning Krus, ninu pa ing akit mu ibat karing gamat nang Kristo? Ngeni abalu ku na alang kuang-alang ka, at alang agawa mu, at alang upaya kang magbales. Aku, kalulung tau, nalinlang ku king pamakiramdam keka at king pamaniwala king kekang pamanamuy; inya lumayu ka kanaku, ikang sinumpa, lumayu ka! Karapatdapat para kanaku ing manalangin kareng Kristiyanu ban maawa la kanaku; karapatdapat para kanaku ing manalili kareng mayap a tau, ban iligtas da ku at ingatan ing kaligtasan ku. 'Mako ka, mako ka, ika alang batas at makasumami!' King pamandandam na niti, ing demonyu sinugud ya kang Cyprian para paten ne; at, anyang mibagsak ya kaya, penimulan neng gulutan. I Cyprian, dapot, alang saupan ibat kaninu man, at e na balu nung makananu yang iligtas ing sarili na o tumakas karing mabangis a gamat da ring demonyu; at, halos mate na, aganaka ne ing tanda ning Banal a Krus, nung nu pin akalaban nang Justin ing eganaganang upaya da ring demonyu, at sinabi na: 'O Dios nang Justin, saupan mu ku.' Itinaas ne ing gamat na at ginawa yang senyas ning krus; at agad-agad ing demonyu, anti mong metung a matulis a pana, tinaglus ya palaut kea. Kaybat nang mekalma at mekakuang lakas lub, inaus ne ing lagyu nang Kristo, ginawa yang senyas ning krus, at masikan neng sinagupa ing demonyu, kabang susumpa at sasabianan neng masakit. Ing demonyu, nanupata, menatili yang marayu kea, at, uling e ya megingas lumapit kea uli ning tanda ning krus at ning lagyu nang Kristo, mabangis neng binantaan, a sasabing: 'E na ka iligtas nang Kristo king gamat ku.' At masyadu yang mimua kea, mengungung anti mong leon, at meko ya [585] .

King Bie da ring Kagalang-galang a Ibpa Barlaam at Joasaph ning India, makasulat a ding demonyu, a pinadala ning salamangkero i Feuda, sinubuk lang pasiklab king kayanakan a prinsipe Joasaph ing pamagnasa para king kasalanang laman; dapot inyang alang ila ikuwa at mibalik lang alang dala, sinita na la i Feuda, a sasabing: 'Kayo pin deng makalunus a masyadung maina a e yu man asambut ing metung a kayanakan?' Dapot ila, uling pilit na la ning upaya ning Dios at e ra buri, inamin de ing katutuan, a sasabing: 'E mi agyung labanan ing upaya nang Kristo, ni agyang akit ing tanda ning Krus, a gagamitan na ning kayanakan para ipamingwa ya'[586] .

King Bie ning Kagalang-galang Hilarion a Maragul makasulat ya: metung a demonyu ing migpalwal king metung a pulu da reng kayabe na at sinigaw king bosis a makanian kasikan a i Hilarion, king takut king mismung katni da reng bosis da, likwan ne ing disyertu a ita at tinakas ya. Dapot inyang abalu na a deni ila ring pamagkaba da ring demonyu, ginawa yang senyas ning krus i Hilarion, sinabing sandata ne ing kalasag ning kasalpantayanan, linukub ya, at masigasig yang menalangin king Dios a sana dinan na yang saup manibat king banua. At kabang makakera ya king pamanalangin, pibagsak ne ing kalaban a makatalakad king babo na [587] .

Ing Kagalang-galang Anthony a Maragul, kabang lalabanan na la ding demonyung manlusub keya, ngana: 'Nung atin kayung upaya, dininan na kayung kapamahalan ning Ginu laban kanaku; atiyu ku keni, lunuan ye ing inampang kekayu; dapot nung e yu agyu, bakit kayu pa magsikap a alang saysay? Uling ing tanda ning krus at ing kasalpantayanan king Dios metung lang pader a e matatablan'[588] .

Ing pareung Kagalang-galang a Anthony, kabang tuturu ya kareng kapatad, ngana: 'Nung ala lang agawa ding demonyu kekatamu king isip tamu, kanita tatuksu da katamu kapamilatan da ring panyinag at tatakutan da katamu, neng misan magporma lang babai, neng misan alakdan, at neng misan metung a maragul a lelangan a laman, a isasaklo na pa ing buntuk na angga king tuktuk ning pisamban; at karing e-mabilang a itsura at grupung mandirigma, a ding eganagana mawawala la king mumunang sinyal ning cross [589] .

Ing pareung Kagalang-galang a Anthony ing Maragul, kabang maglakbe ya king disyerto papunta kang Kagalang-galang Paul ning Thebes, ikit ne ing metung a lalaking kamukha ning kabayu, a ausan da reng poeta a Hippocentaur. Anyang ikit ne, sinagisag ne ing sarili na king tanda ning krus at mitmung tapang yang mengutang: 'Balu mu nung nukarin ya manuknangan ing alipan ning Dios?' Ing mabangis a animal, nanupata, sinuku ya karing amanu ning banal; at, uling e ya makapagsalita, tinuru ne king gamat na ing paralan nung nu ya dapat munta para akit ing alipan ning God [590] .

I San Epifanio ning Cyprus, kabang eya pa bininyagan king kayang kayanakan, mibagsak ya ibat king metung a mabangis a asnu; at ing anak mibagsak ya ibat king asnu, mepugna, at mekera, e makabangon; uling ing kayang puad mepakpak ya king gabun. Ing metung a Kristiyanu a atyu karin, a i Cleopius ing lagyu, linapit ya at dininan ne ing balakang na; at kaibat nang gewang makatatlu ing senyas ning krus, pekayap ne [591] .

Ing pareung San Epifanio, kabang atyu king labuad ning Ehipto, makipagsalita ya tungkul kareng libru king metung a Griyegong pilosopo a mayaus Eudemus; anyang ikit na ing anak ning pilosopo bulag ya king metung a mata, gewa neng tanda ning krus makatlu babo ning bulag nang mata, at king agad-agad, mibuklat ya ing mata, at malino neng ikit ning anak [592] .

Ing Kagalang-galang a Macrina, kapatad nang Santa Basil a Dakila, atin yang mabayat a sakit a linto king kayang salu, at e na buring ipakit iti king doktor para pápakayap, minalang ya king ima na a ipatung ne ing wanan nang gamat king lugal a masakit at gawan ne ing tanda ning krus karin. At inyang ing ima na, kaybat neng linub ing gamat na king salu na, dininan ne ing masakit a parti kabang gagawan ne ing tanda ning krus, ala neng ikit a bakas ning sakit: uling king upaya ning Dios, mekalunus ne ing sakit, at meko ne ing karamdaman, at mekatiya ya mung malating marka ning sadya nang sakit bilang pamagpagunita king milagru ning Dios [593] .

Anyang ikit ne ning Kagalang-galang Zosima i Santa Maria ning Ehipto king disyerto, king umpisa, mitakutan ya, isipan na baka metung yang aparisyon ning demonyu. Kabang mangalgal, ginawa yang senyas ning krus, at mebawas ing takut na [594] .

Anyang ikit ne ning Kagalang-galang Zosima i Santa Maria a manalangin king Dios king babo, makatalakad metung a kubitu ibat king gabun, mengalitu ya, isipan na baka metung yang aparisyon: I Santa Maria, anyang abalu na king metung ya mung laman at aliwa yang espiritu o aparisyon, ginawa yang tanda ning krus king kayang noo, mata, labi, at salu [595] .

Ing pareung Banal a Maria, kaibat nang gawang senyas ning krus babo ning Jordan, linakad ya king danum, at, kabang lalakad king danum, tinabig ne ing ilug [596] .

King *Limonar* nang Kabanalan Sophronius, Patriarka ning Jerusalem, atin yang banggit tungkul king metung a presbiteri a mayayaus Conon, metung a monghe king monasteryu ning Penfokli, a mitiwalaan king obra ning pamaminyag kareng lalaki't babai a mekilub king banal a kasalpantayanan ibat kareng Griegu. Dapot, kabang babinyagan na la ding bábai, tinuksu ya king isip na ning marok a pagnasa, uling aramdaman na ing masikan a pagnasa king sarili na; at, king takut na king tukso a ini, bísá yang lakwan ing lugal a ita. Metung a aldo, atin metung a kayanakan a babai ibat Persia a dinatang para mabinyagan—i —a masanting lupa; at i presbiteru Konon, ban e na akit ing hubad ning kayanakan a babai kabang bibinyagan ya at kikirisman, kinwa ne ing kayang imalan at meko ya karin, a sasabing: 'Eku malyaring manatili kening lugal para kanining sangkan.' At kabang papako ya king lugal a ita at papanik king bunduk, asaganan ne i San Juan a Maminyag at sinabi keya king malumeng siwala: 'Mibalik ka king kekang monasteryo, at pagaanan ku ing kekang pamakilaban king laman.' Dapot i Abba Conon sinabi keya king masungit a paralan: 'Manwala ka kanaku, e ku mibalik; uling dakal a besis mung pengaku a gawan me ini para kaku, dapot e me naman ginawa.' Kanita, kinwa neng San Juan, pelukluk ne, at, kaybat nang binuklat ding kayang imalan, ginawa yang tanda ning krus makatlu lalam ning kayang puseg, at sinabi na kea: 'Manwala ka kaku, Presbyter Conon, uling nasa ku sanang tanggapan mu ing ganti mu para king pamagsubuk a ini; dapot uling e mu buri, lawen mu, likas ku ne keka ing laban a ini, at e ka tanggap king gantimpala na niti.' At ing presbiteru mibalik ya king monasteryu; king tutuking abak bininyagan ne itang dalaga at pinahiran neng myrrh, at alang marok a nasa ing dimdam na king sarili na king pakanengakit na king kayang hubad, antimo sanang babinyagan ne ing metung a e babai [597] .

King pareung *Limonar* atin metung a salese tungkul kang San Julian, Obispo ning Vostretum, a peniknegan da ring mapilan a kilala at mayaman a memalen, at pinlanu reng paten kapamilatan ning lason. At sinuhul de ing metung a kayanakan a talasuyu a magobra para keya, at pinangaku de king dakal a regalu, at dinan de ing kayanakan king metung a makamate a lason, ban potang iyampang ne ing basu king obispo, isalin ne ing makamate a lason king kilub na niti: at ing kayanakan gewa na ing inutus da kaya. Dapot i banal a Julian, uling abalu na ing karelang pakana kapamilatan ning banal a kapahayagan, kinwa ne ing basu at linage ne king arapan na; at e man migsalita king kayanakan, pignasanan na la ding eganaganang pekapun ning siudad, kayabe la detang mengamana king pamamate kea. Ing banal a obispo, dapot, e na bisang ilantad detang mengplanu kaniti, sinabi na karing sabla king malumeng siwala: 'Nung isipan yung paten ing mapagkumbabang Julian king lason, keti king arapan yu ngan inuman ku ing lason a inandam yu para kanaku'; at, kabang gagawa yang senyas ning krus king basu makatatlut gamit ing wanan nang gamat, ngana: 'King lagyu ning Ibpa, at ning Anak, at ning Espiritu Santo, inuman ku ining basu king arapan yu ngan, at potang ayinuman ku ne ngan, e ku masaktan.' Ding minadyang samal kinabitan lang takut; at king pamibagsak da karing bitis na, inamin da ing karelang kasalanan at minyad lang pasensyaforgiveness [598] .

Makanian mu naman, ing Kagalang-galang Benedict, ing abbot, dinan de ring mapilan a kapatad a mamamua keya, metung a basung maki lasun a makamate a misamut king inuman na king oras ning paugtuan. Dapot inyang gewa ne ing tanda ning krus babo ning basu, ing sisidlan agad yang mebating at mebasag uli ning upaya ning Banal a Krus, anti mong tinud king batu [599] .

King Bie na ning Kagalang-galang Simeon a Stylite makasulat ya: Ing demonyu, king inggit na king kayang kayapan, migbalin ya king metung a maslag a anghel, at linto ya king santo malapit king haligi, a atin karwahe ning api at kabayung api, antimo'y manibatan banua, at ngana: 'Pakiramdaman mu, Simeon, Ing Dios ning banua at yatu pinadala na ku keka, anti mong akakit mu, kayabe ing karuwahe at kabayu, ban, anti mong i Elias a meyakap king banua, ika mu naman akap ka, uling karapatdapat ka king makanining dangal, uli ning kabanalan ning bie mu: uling ing oras mu datang na, ban anian mu la ding bunga ning obra mu at tanggapan me ing korona ning kayapan ibat king gamat ning Ginu. Kaya, datang ka na, alang patumpik-tumpik, O alipan ning Ginu, ban akit me ing melalang keka at samban me Itang mekagawang keka agpang king sarili nang itsura; at sana ding Anghel at Arkanghel, kambe da ring Propeta, Apostol at Martir, a magnasang akit da ka, akit da ka mu naman. Kabang makanyan ya sasabian king demonyu, e ne apansinan ning baluarti ing pamaglinlang ning kalaban, dapot ngana: 'Ginu! Aku wari, a metung a makasalanan, ing isaka Mu king banua?' Ginalo ne ing wanan nang bitis anti mong mamakbung king mapaling karwahe, dapot inunat na murin ing wanan nang gamat, ginawa yang senyas ning krus, at king agad-agad, ing demonyu, kayabe ning karwahe at ding kabayu, mewala la anti mong alikabuk a delap ning angin. At inyang abalu nang Simeon a pamaglinlang ne pala ning demonyu, sinabi na, 'repented [600] .'

Makanian ya karakal ing testimonya tungkul king tanda ning Krus at ing makapagmulalang upaya ning tanda ning Krus; at makakit kang e mabilang a testimonya tungkul kanini king mabilug a Banal a Kasulatan, a e la ngan malyaring tipunan king malating libru, maliban nung king metung yang maragul a tomo.

Banggit ta la naman agyang mapilan a bage tungkul kaniting paksa ibat karing Ama ning Pisamban:

I San Hipólito, kabang magsalita ya tungkul king Antikristo at kareng maniwala kea, ngana: 'Magmarka ya karela king wanan dang gamat at king karelang noo; bang alang ninuman ing gawang banal a marka ning krus king wanan nang gamat king noo na, dapot ing gamat na makagapus ya: at manibat kanita, ala nong upaya gawang marka kareng karelang miyembru'[601] . Angga keni i Hipólito. Ikatamu, nanupata, pakatandaan tamu: I San Hipólito magsalita ya tungkul king tanda ning krus, sasabian na: 'Balu ne ning balang metung, uling king panaun na, kaugalian da ring Kristiyanu ing markaan de ing sarili da king tanda ning krus, at makanian mu naman king kawakasan ning panaun, anti mo ing malilyari ngeni karing Ortodokso.'

I San Juan Crisostomo, king kayang Homilies king Ebanghelyu nang San Mateo, king Homily 54, sasabian na: 'Iti ing paralan a dapat tamung dalan ing krus nang Kristo bilang korona; uling ing eganaganang bage a para kekatamu, king kapamilatan na magawa. Nung kailangan tamung mibait pasibayu, daratang ya ing krus; manung mangan tamu ketang mistikal a pamangan; manung ma-ordena tamu; o nanu pa man ing gawan tamu, king balang lugal ing tanda ning kekatamung tagumpe (kareng kalaban tamu) atyu na: uli na niti, kareng pisamban, kareng dingding, kareng pasbul, kareng kekatamung noo, at kareng kekatamung isip, susulat tamu iti king maragul a ingat. At saka: Uling karapatdapat yang igulis gamit ing taliri; dapot mumuna king sarili mung kaburian, a maki maragul a kasalpantayanan. At nung akit me king makanining paralan king isip mu, alang marusing a espiritu ing makalapit keka, uling akakit na ing tabak a magdalang sugat kaya; akakit na ing tabak a magdalang kasiran kaya. Uling potang akit ta la ding lugal nung nu la mibulus ding makasumpa, mitmu tamu king takut; isipan mu nung nanu ing daranas ning demonyu at ding demonyu potang akit de ing sandatang ginamit nang Kristo para siran na ing kabilugan dang upaya at pututan ne ing buntuk ning dragon (ing ubingan)[602] . Angga keni i Chrysostom.

Nganang San Efren king Homilia 103: 'Ilage ta ya ing tanda ning Krus a mamie bie karing pasbul, at karing kekatang noo, at karing kekatang salu, at karing kekatang labi, at karing eganaganang kekatang miyembru: markan ta la ring sarili tamu kaniti, at sandatan ta la ring sarili tamu kaniti.' Uling iti ya ing sandata da ring Kristiyanu, ing tagumpe laban king kamatayan, ing pag-asa da ring maniwala, ing sala ning wakas, ing magbuklat king paraisu, ing pamanyira king ere, ing maragul a pamipatibe ning kasalpantayanan, ing pamamingwa at puri da ring Kristiyanu; a inaalay da ring Kristiyanu alang patugut balang aldo at bengi, king balang oras at panaun, king balang lugal. Nung ala ya, king tutu, e ka magumpisa king nanu man, ni tatapusan ing nanu man; dapot nung makakera ka, talakad, magobra, o maglakbe king dalan mu—nune ka man maglayag king dagat o tatalakad king ilug— patibayan la ngan ding kekang galamay at bitis king Krus a mamye-bye, at ding kalaban a puwersa, potang akit da ini, e la lumapit keka; uling, potang mitagu la, tumakas la [603] .

I San Cirilio ning Jerusalem, king Katekismung Moscow a milimbag king banuang 7204, anti ing mebanggit king pahina 43, mituru ya, at sinabi na: Gawan ya ing tanda ning Banal a Krus kabang mamangan, minum, makalukluk, makatalakad, makipagsalita, o lalakad. At e ka magumpisa king sanumang dapat mu a e ka mumunang gawang tanda ning Banal a Krus, king bale, king dalan, king aldo o king bengi, o king sanumang lugal.

Anti kaniti la reng turu tungkul king tanda ning Krus! Nanu, ngeni, ing asabi mu laban kareti, O ikang schismatic, a magduda king tanda ning Krus, tatanggian me, at tatakutan me anti mo ing pamagtakut ning demonyu king krus a maki apat a sulu? Ding banal a Apostol, kaibat dang tinggap ing alimbawa ning biyaya ibat kang Kristo, megumpisa lang gawang upaya at pamanulu karing tau kapamilatan ning tanda ning Krus; ding banal a Martir sinagisag la king tanda ning Krus; ding Anghel ning Ginu, anyang linto la king banal a Martir Procopius, ginawa lang tanda ning Krus king sarili da; I San Juan a Mamaralas, dakal a banua kaybat ning kayang kamatayan, linto ya king presbiteru i Conon at, kapamilatan ning tanda ning Krus, pinate ne ing pasyun ning kasakiman king sarili na. Ding banal ning Dios inagaw de ing upaya da ring demonyu at ing eganaganang klasi ning takut kapamilatan ning tanda ning Krus. Ing mabilug a Pisamban nang Kristo, manibat pa king umpisa angga ngeni, tatalnan na itang banal a kaugalyan a Kristiyanu ning pamangawa king tanda ning krus at pabanalan la ngan ding bage kapamilatan na niti. Dapot ika, O kalaban ning krus, tatakut ka king tanda ning krus, at mangalgal kang anti mong demonyu, baka sakaling salan na ka ning krus a maki-apat a punta.

Nung ausan me ing krus a maki-apat a punta ning Kristo bilang 'selyu ning Antikristo', nanu ne man ing ausan mu king selyu ning Kristo? Metung a krus a maki-walung punta? Dapot ninu wari ing menakit nang krus a maki-walung punta king sarili na, o gagawan na ita ngeni? Ninu ing mamiyebendisyun king ninuman o nanu pa man gamit ing krus a maki-walung punta? E wari gagamitan ing krus a maki-apat a punta para gawang tanda ning krus king sarili tamu, para konsagran la ding tau at ding sakramentu, at para bendisyunan ing pamangan? Uling ini ya ing tune tanda at selyu ning tune Kristo a Dios tamu, anti ing patutuwan nang Damascene, a sasabing: 'Ing tanda a ini binie ya kekatamu king kekatamung noo, agpang king pamakutkut ning Israel; uling kanini makakawani tamu karing e manalig at kikilalanan bilang manalig; ini metung yang kalasag, sandata at tagumpe laban king demonyu; ini ya ing selyu, ban e na apahawakan ning lubus a manira ing us[604] .'

Angga keni i Damascene. Ining Ama ning Pisamban, agpang king mesabing talaturu, ausan ne ing krus a maki-apat a sulung—antimo ing pamaglarawan da kaniti—bilang tatak nang Kristo, at aliwa ing ning Antikristo. Mipapahiya la at mipapamula, detang ausan de ing marangal a krus a maki-apat a punta nang Kristo bilang selyu ning Antikristo, at tatakut la king krus a maki-apat a punta kalupa da ring demonyu.

Kabanata 26. Tungkul king blasphemya da reng mapaghiwalay tungkul king makapanginig a komposisyun

Bukud kaniti, atin pang metung a mangmang a isipan tungkul king tatak ning Antikristo a mararamdam king Brynyany: ausan da ing tanda ning krus a megawa king atlung taliri bilang tatak ning Antikristo. Anti kaniti ing makasulat king karelang erehe at mapangmawangis a Scroll: 'Nung ing ninuman gawa yang senyas ning krus king lupa na gamit ing atlung taliri, ita pin, gamit ing atlung taliri, tinakwil ne i Kristo at sinuku ne ing sarili na kang Satanas; uling ita ing tanda ning Antikristo.' Keti ya mayayari ing Scroll. At uli na niti, ikadwa da nang tuturing a tanda ing tanda ning Antikristo: ing metung a tanda ning Antikristo ya pin ing krus a maki-apat a punta, at ing metung pang tanda ning Antikristo ya pin ing pamangalog. Talagang e malino nung sanu kareng karelang argumento ing dapat paniwalan—ing mumuna o ing kadwa; uling e la mikakasundu king karelang sarili, ni e re atutukoy ing tune selyu ning Antikristo. Babanggitan de i San Hipolito, anti mo sanang ya ing menaus king 'kilos ning pamanginig' bilang selyu ning Antikristo; dapot king ini, malino lang maglaram. At makananu la e makiramdam a maglaram king arapan ning Dios at king arapan da ring sablang tau? Uling i San Hipolito e ya man migsalita tungkul king sanumang senyas ning taliri, ni ing 'manigdig' a senyas ni ing 'adwang-taliri' a senyas; ni e na sinulat a ing krus a maki-apat a punta ya ing selyu ning Antikristo; uling nung makananu ing krus a maki-apat a punta ali ya at e maging tanda ning Antikristo, makanian murin ing makayayang senyas ali ya at e maging tanda ning Antikristo. Uling itang saksi—i San Hipolito, nung kenu la manalig ding makikawani—e ya sasalpantaya karing karelang pamanyirang puri. Basan de reng sabla ding amanu nang Hippolytus—a tutukuyan da reng Brynians—king masusing atensyun at pamisip, at suryan la letra-por-letra at amanu-por-amanu: atin kayung akit karin a pamanggit tungkul king pamitukituki da reng taliri? Ali ya pin. Bakit, kanita, dening talasaling e la mangiming maglaram tungkul kang San Hipólito pati na king sarili da? E wari para malinong ipakita da ing sarili da bilang anak ning tata da ring kabutangan—ing demonyu?

Ikit ku pin, kareng listaan ibat kareng sulat nang Avvakum, a ining palsung talaturu, a magturu king pamang-signu ning krus a adwang taliri (parang Armenian), kabang e na tatanggapan ing pamang-signu a atlung taliri, sasabian na la rening makatuking pamamuska:

Kanita, ing sekta da reng Nikonian iyak la, uling e ra ikumpisal ing malinis a Katas-katas, ding adwang kalikasan ning panga-Diyos at panga-tau a misanmetung para king kaligtasan tamu, dapot imbes na ita, tatandaan da king atlung taliri ding atlung marusing a espiritu, a ila ding espiritu da reng demonyu, kalupa da reng palakang. Mikalat la king mabilug a sikan: mapalad ya ing manbanté at mag-ingat king kayang imalan, ban e ya matuklasan a makubul. Lawen yu, kakung pengari at kapatad, ining makapanggalgal a heresiya ya ing kabubul ning kaladua at katawan; ingatan ta ya ing sarili tamu laban kaniti king balang paralan. Keni ya mayayari ing pamanyirang-diyos nang Avvakum.

Kareng mismung amanung areni, papalto nang Avvakum ing sarili na bilang metung a talasira, metung a heretiku, metung a maling talapaliwanag at metung a mapamintas, a malantad kapamilatan ning sanumang mapanuring kaisipan.

Magsinungaling ya i Avvakum inyang inaus na katamung, ding ortodoksung Kristiyanu, a taga-eskwelang Nikonian. Menibat ya pin ing Kristiyanismu king Russia kang Nikon? Mipalino tamu pin king banal a binyag kapamilatan na? Darandam tamu a ing Kayang Kabanalan Nikon metung yang marangal a obispo ning Dios, Patriarka ning Moscow, metung a taung biasa king Banal a Kasulatan, deboto, at banal king kayang bie; dapot e ya ing kekaming ninunu, king laman man o king espiritu, uling e kami mibait keya, at e mi naman tinggap ing kekaming kasalpantayanan keya. Dapot ikami, king kapanganak king laman, menibat kami king lahi nang Japheth, ing anak nang Noah; at king kapanganak a ispiritwal, menibat kami kang banal a Prinsipe Vladimir, Kapante da ring Apostol, uling ibat keya ing mabilug a Russia tinanggap king kasalpantayanan at binyag; at i Vladimir tinanggap ya iti ibat karing Griego, at ding Griego tinanggap ya iti ibat karing sinaunang banal a obispu at talaturu ning mabilug a yatu; Deng sinaunang obispo at talaturu tinggap de ibat kareng banal a Apostol; ding Apostol tinggap de ibat kang Kristo Mismo: uling ikami Kristiyanu kami, at aliwa Nikonian, agpang king sinabi ning banal a Apostol Pedro, 'metung a piniling lahi, metung a kayarian a pang-pari, metung a banal a bansa, metung a balen para king sarili nang pibandian' ([605] ). Dapot i Habakkuk, kayabe ding kayang alagad, uling mekalas la king Pisamban nang Kristo at king kasalpantayanang Orthodox, king sanung lahi ka kayabe? Siguradung king lahi ning kalaban nang Kristo – ing demonyu.

Maglaram ya pasibayu i Habakkuk, manirang-puri kekami, anti mong e mi ikumpisal king bugtung-bugtung a Anak ning Dios, i Cristo Ginu tamu, ding adwang kalikasan—ing pagka-Dios at ing pagka-tau—a misanmetung para king kaligtasan tamu. Ya mismu ing gagawang ini, anti ing pepakit na kanita king mumunang dake, king kadwang sanese, nung nu mibulgar ing keang heretikung pamangatuiran, a sasabing atin makakawaning Anak ning Dios king banua kayabe ning Ibpa, at metung a makakawaning Anak king sinapupunan ning Pekadalisang Birhen.

I Avvakum maki-hereya ya, panlalapastanganan na ing kekatamung marangal a pamangawa king tanda ning krus, at ausan neng hereya, a kapamilatan nung nu marangal at ortodoksung ipapakit tamu ding atlung Persona ning Pekabanal a Trinidad; at, kabang gagawan mi ing tanda ning krus king kekatamung sarili mitmung galang, sasabian mi: 'King lagyu ning Ibpa, at ning Anak, at ning Espiritu Santo'. King pamagtanggi na king senyas a ini ning krus, tatanggian na ing pamangumpisal king Trinidad.

Pepakit neng Avvakum ing sarili na bilang pareung manlinlang king katutuan at metung a maragul a mapamintas, king pamagkamali na king kabaldugan da reng amanu a makasulat anti kaniti king Libru ning Pamanialita, kapitulu 16: 'Ikit ku manibat king asbuk ning dragon, at manibat karing asbuk da ring animal, at manibat king asbuk ning palsung propeta , atlung marusing a espiritu a kalupa da ring palaka a lulwal[606] , at aliwa pa.' Ya, dapot, gagamitan ne ing keang baluktut a interpretasyun karening amanu para ilili ing kekatamung isip a matatakut, anti mo sanang king pamangawa tamung senyas ning krus gamit ding atlung taliri, manawus katamung atlung marusing a espiritu at atlung tukak a lulwal king kalibutan. King pamangawang iti, sisiran ne ing Pekabanal a Trinidad, king lagyu na nung kenu tamung gagawan ing senyas ning krus gamit ding atlung taliri, sasabian na: king lagyu ning Ibpa, at ning Anak, at ning Espiritu Santo. Dapot ausan na lang atlung marusing a espiritu at atlung tukak ing Ibpa, at ing Anak, at ing Espiritu Santo—ing Dios a babansagan tamu. O makasumaming pamanyirang puri! O pamanyirang puri a makasuklam king Dios! O alang-Dios a kawalan-respeto! Ninu man ing menamdam manibat pa kanitang minunang panaun king makanining pamanyirang puri laban king Pekabanal a Trinidad? Alang ere, o nanumang karokan, ing menanyirang puri king Pekabanal a Trinidad anti ing gewa ning mapanyirang puri a i Avvakum. Makanining mestru ing atin da ring mapanghiwalay; makanining tau ing tutuki da; anti kaniti ing karelang ortodoksiya.

Bukud kaniti, ing makasisiwang sulat a iti atin yang makasirang-loob a gawa laban king tanda ning Krus: makalarawan ya ing metung a gamat a makakabit la ding atlung taliri; king metung a taliri makasulat ya ing 'sa', king aliwa 'ta', at king katlu 'na'—ini i Satanas; at makapirma ya, uling ing lagyung ita king marok a kalaban ning Dios, ing Antikristo, a iyukyat na king wanan da ring maniwala kea. At mamamusit ya kekatamu, ding ortodokso, anti mong maniwala tamu king Antikristo imbes na king Kristo, at anti mong darala ta ya ing lagyu ning Antikristo karing atlung taliri, at anti mong gagawan ta ya ing senyas ning krus a maki lagyu ning Antikristo. Anti kaniting pamanyirang-purí ing itatambak na kekatamu ning sumpan a Makulung a Papil, a maniwala kang Kristo (at aliwa king Antikristo), at e gagawang tanda ning krus king lagyu ning Antikristo, nune king lagyu ning Pekabanal a Trinidad: ing Ibpa, ing Anak, at ing Espiritu Santo. Malinang isasambit na ing testimonya da ri San Efren at San Hipolito, a ausan deng tanda ning atlung taliri bilang tanda ning Antikristo; dapot kareng santung deta (antimo ing sinabi ta na kanita) eya man mayakit iti. Metung yang imbentung ibat king demonyo at ing angin ibat king asbuk ning impyerno.

Mas bage karela, bilang iskismatiku, ing isulat de ing lagyu ning metung a demonyu gamit ing karelang Armenian a senyas ning adwang taliri: 'de' king metung a taliri, 'mon' king metung pa; at kanita ing metung a demonyu manuknangan ya karing karelang adwang taliri—iya mismu ing malambat da nang sesen king karelang pusu, a pakiramdaman da, at king espiritu na la mituturu, a gagawang mapangmura at e tutung turu laban king Pisamban nang Kristo. Dapot ing Dios ning pamag-ganti, ing Ginu, Dios ning pamag-ganti, gantiwan na la agpang karing karelang dapat, at siran na la uli ning karelang pamaglinlang.

King pareung Schismatic Scroll, a mituturu king paralan a Armenian a adwang taliri king pamangawang senyas ning krus, makasulat ya anti kanini:

King maragul a librung Liturgy a makalimbag, bulung 659: 'Nung ing ninuman e gawa king tanda ning krus gamit ding adwang taliri, anti ing gewa nang Kristo, sumpaan ya.'

Aku man, kinwa ke itang maragul a makalimbag a Libru ning Liturgiya at, kaibat kung sinuri ding kayang dake, ikit kung aliwa ing pamaglimbag na anti kaniti: 'Nung ing ninuman e gawa king tanda ning krus gamit ding adwang taliri, anti ing gewa nang Kristo.' At ini agad yang linto bilang metung a pamiklarung pamaglaram, uling ing makalimbag a teksto sasabian na: 'nung ninu man e gawa king tanda ning krus'; dapot dinagdag da la ring 'ini' at 'ita', anya ing kabaldugan na: 'nung ninu man e gawa king tanda ning krus'. Kanian, lilinlang de ring taung simpli king karelang pamaglaram, magdagdag king makasulat a e naman makasulat, kalupa na ning dinagdag dang 'ini' at 'ita': uling aliwa ing gawang tanda ning krus para king aliwang tau, at aliwa naman para king sarili.

Isipan ye ini king masalese pamangatuwiran: mebinyagan ya wari i Kristo ing Ginu king tanda ning krus kabang mabibie ya king yatu kayabe da ring tau? Inayus na la wari ring taliri na king itsurang tanda ning krus king sarili na? Ing tanda ning krus, ginagawa de ba iti bayu ing Pamagpasakit nang Kristo ding banal a Apostol a tinuki kea, o ding Propeta at ding ninunu a menuna karela?

At saka: mebinyag ya wari i Kristo ing Ginu gamit ing adwang taliri? Nukarin ya makasulat ini? King sanung Ebanghelyu o king sanung Apostol? Makanyulat ya king Ebanghelyu nang San Lucas, king tauling kapitulu, nung makananu i Kristo ing Ginu, kabang sasaka ya banua, binindisyunan na la ding banal a Apostol: Itinaas na la ding gamat na at binindisyunan na la; dapot alang mababanggit karin tungkul king pamisanmetung da ring taliri. Pinagpala na la karing kabilugan nang gamat, karing kabilugan nang taliri. Ing ugali ning pamamuklat taliri kaibat meging kaugalian ya karing manalampat, at metung yang mayap a kaugalian; dapot e ya metung a dogma ning kasalpantayanan.

Dapot e ku na paglambatan pa ing pamisanmetung da ring taliri; uling sapat na ing mesulat at mepaliwanag tungkul kaniting paksa king libru *The Rod*, at king libru *Uvet*, anti ing aus da kaniti, at karing mebayung Salmo; ding bisang mamasa, basan da karin.

Kabanata 27. Tungkul king karelang pamanyirang puri laban karing Banal a Misteryu

Bukud pa kaniti, ding iskismatiku babastusan de ing pekadalisay a banal a misteryu: ing Katawan at Dayâ nang Kristo, a pagmasusian lalam ning itsura ning tinape at alak.

Pibablasphemian da at kasaman de rening pekamatas a banal a bage anti mong metung lang karinat, ausan deng marusing ing pamananggap kareng banal a misteryu, ing pekamarusing kareng eganaganang karinat. O alang-diyos a pamanyirang-puri, at mabagsik a pamag-alipusta kang Kristo Ginu tamu, a rerespetu tamu at tatanggapan kareng Keyang pekadalisay a Misteryu! O masakit a pamagkasakit king Ginu tamu ibat kareng alang-hiya at mababaliw a asu, a migbuklat kareng karelang asbuk a mang-aming king Keyang laban, a ding aliwa karela sinigaw: 'Kunan ye, kunan ye, at ipaku ye king krus!'

Mamblasphem la at lalapastanganan de ing atlung banal a misteryu (antimo ing pepabalu ra kekatamu) uli na ning:

Mumuna, uli ning krus a maki-apat a punta a makalarawan king banal a prosphora;

Ini uli da ring bayung limbag a librung pang-liturhiya:

At ini, uli da ring paring gagawang banal a ritwal.

Awsan de ing krus a maki-apat a sanga bilang tanda ning Antikristo:

Deng bayung limbag a Libru ning Liturhiya ausan dang 'bayung kasalpantayanan';

At ding kura a magserbisyu pipintasan la karing adwang bage: para karing bayad a makatakda para king karelang pamitalaga, a ausan da reng iskismatikung suhul, at para king karelang marok a pamibie-bie,

At sasabian da, uli da rening bage a reni, ding pari ali la pari; ing Liturhiya ali ya Liturhiya; ing sakripisyu ali ya sakripisyu.

Ila, nanupata, talasan la reng atlung puntu:

1) Ing krus a maki-apat a punta a makalarawan king banal a prosphora, metung ya waring sagabal king pamiyampang ning Banal a Sakripisyu, ania pin e ne maging Katawan nang Kristo?

2) Deng bayung limbag a Libru ning Liturhiya, sagabal la wari king Banal a Liturhiya, ania't e ne maging tuneng Liturhiya?

3) Ing bayad a makatakda para king ordinasyun at ing malikot a pamibie-bie ning pari, sasagkaan na la ba ing Espiritu Santo a bumaba at ding banal a misteryu a maganap kabang pagmasusian na ning pari ing Liturgiya?

MUMUNANG PAMANYURI

Tungkul king krus a maki-apat a punta king prosphora; metung ya waring sagabal king Banal a Sakripisyu?

Kukutang ku:

King banal a pamagselebra da ring banal a misteryu, a inaalay kang Dios Ibpa para king mabilug a yatu king itsurang tinape: iti wari ing krus, a makalarawan bilang selyu king prosphora, o i Kristo mismu, a makapaku king itsurang krus?

Nung ing krus ya ing inalay bilang sakripisyu, kanita aliwa ya i Kristo; uling ing kabaldugan na nita, aliwa ya ing katawan nang Kristo ing atyu, nune ing sangkap ning dutung ning krus king itsurang tinape, a alang katutuan at kabalintuna.

Dapot nung ing mismung Kristo ya ing inaalay bilang sakripisyu, kanita aliwa ya ing krus; uling aliwa ya ing krus ing isasakripisyu para king bye at kaligtasan ning yatu, dapot ing Kordero ning Dios, a maglakwan kareng kasalanan ning yatu, ya ing isasakripisyu king itsurang krus.

At uling aliwa ing krus nune ing Kristo ing inalay bilang sakripisyu, nanu ing makasagabal para ing sakripisyu ilarawan ne ning krus a maki-apat a punta, a makalarawan bilang selyu king prosphora?

Mangutang ku pasibayu:

Anyang i Kristo ing Tagapagligtas mekrusipisyu ya king krus para kekatamu, kabang makayatyat la ding Keang pekadalisay a gamat, i Kristo kanita walu ya bang sanga, o apat?

E mu asabi a walu ya sanga, O Brynyan! nune nung e apat ya sanga: ing Keang pekabanal a buntuk king babo ning krus, ing Keang makayayat a katawan king kaba na niti, ding Keang bitis king lalam ning krus, at ding Keang gamat king lapad na; anti mo ing Keang pamaglarawan king prosphora kapamilatan ning krus a apat a sanga.

Inya, nanu ing pamangontra king krus a maki-apat a punta king prosphora, a nung nu ilalarawan me ing katawan nang Kristo, a mekrusipisyu king apat a dake king krus?

Pasibayu:

Nung ing Kordero ning Dios, a inampang king banal a diskus, pitusukan de king sibat, inampang ya wari king itsurang krus a walung-sanga, o king krus a apat-sanga? King katutuan, king itsurang krus a apat-sanga, a pinitusan pahaba at pababa king apat a sepu at dake, at ali king walung sepu at dake.

At nung ing Kordero, potang pitnaan ya king apat a dake, e ya madungisan uli ning krus a maki apat a sanga; nanung karinat o sagabal ing atin king banal a sakripisyu ibat ketang krus a maki apat a sanga, a makatatak king babo nang dake ning Kordero?

Bukud pa kaniti:

Potang ing pari, kabang magdiriwang ya king Banal a Misa, kaibat nang sabian ding amanu nang Kristo at anyaran ing Banal a Espiritu, king pamanyabing: 'At malyari sa…' at aliwa pa, gawa yang tanda ning krus babo ding banal a handug; nanu ing krus a gagamitan na king pamanggawa king tanda: ing maki walung sanga, o ing maki apat a sanga? King katutuan, metung a maki apat a sanga.

At nung ding banal a handog, potang basbasan la king krus a maki-apat a sanga, e la mipapakarinat nune mapapabanal la, nanung karinat o sagabal ing malyaring ibat kareng sakripisyu ibat ketang krus a maki-apat a sanga, a makalarawan bilang selyu king Kordero?

KADUA NING PAMAG-ISIPAN

Tungkul kareng bayung limbag a Libru ning Serbisyu; sagabal la wari king Banal a Liturhiya?

Kutnan ku:

Kareng bayung limbag a Libru ning Serbisyu, mibayu ya wari ing matuang kaayusan ning Banal a Liturhiya? Mibayu la wari ding panalangin at ding amanu nang Kristo, at ing pamanaus king Banal a Espiritu? Ali king sanumang paralan: nune anti mu kareng luma, makanian mu naman kareng bayu la makalimbag alang kulang.

Nung makanian, kareng bayung limbag a Libru ning Serbisyu, ni ing kaayusan ning Banal a Liturhiya, ni reng panalangin, ni reng amanu nang Kristo, ni ing pamanaus king Banal a Espiritu e la mibayu; dapot kalupa da reng luma, makalimbag la mu namang alang kulang kareng bayu: nanu, kanian, ing makasagabal king Banal a Liturhiya a darala da reng bayung limbag a Libru ning Serbisyu?

Mangutang ku pasibayu:

Ninu ing magselebra king Liturhiya? Ninu ing manalangin king Dios kabang malilyari ing selebrasyun? Ninu ing manawag king Banal a Espiritu karing Banal a Handog at mag-alay king sakripisyu? Ing libru wari—ing luma o bayung Service Book—o ing taung mepili para king layuning ini, ita pin, ing paring?

Nung ing libru ya—makaluma man o bayung Service Book—ganap yang balidu; uling e kailangan ing pari, dapot ing libru mismu ing dapat makalukluk king altar.

Dapot nung metung a pari, imbes na libru, ing magpalakad king Misa, nanu ing problema king bayung limbag a Libru ning Serbisyu, nung nu babasan na ning pari ding pareung panalangin anti king luma, sasabyan na la ding mismung amanu, at gagawan na la ding mismung ritwal, anti mu rin king makasulat king luma?

Kabanata 28. Tungkul king Bayad da reng Pari

Katlung PAMAG-ISIP

Tungkul karing bayad a sisingil da ring pari para king pamagselebra ning Banal a Misa, a ausan da ring ismátiku 'sweldu', at tungkul king biéng maling pamagbié; sasagkalan la kayi ring bage a reni ing Banal a Espiritu king pamangawa na kapamilatan da ring Banal a Misteryu?

Tungkul kareng bayad.

Kutnan ku: deting adwa—bayad at suhul—pareu la mu? Nung pareu la mu, kanita e malyari para kareng paring magsilbi king altar a suportan la manibat king altar; uling kaugalian da ing tumanggap bayad ibat karing manalig para king balang serbisyung pang-iglesia: para king binyag, para king kasal, para king kumpisal, para karing serbisyu ning panalangin, para king pamangutkut, para king pamag-alala, para king pamagdala karing Banal a Sakramentu, at aliwa pa; at dening eganagana, bilang regalu ibat king Dios, e la dapat pisali, nune ibye lang malaya. At anti ing utus ning Apostol a detang magsilbi king santuaryu dapat lang mangan ibat king santuaryu, at detang magsilbi king altar dapat lang tanggap king karelang pangkabyayan ibat king altar [607] ?

Ipa-balu ye sa ngan, kanita, a ating pamiyaliwa pilatan ning ikapu at bayad. Ing ikapu inatas ne ning Pisamban para king pangkabyayan da reng magsilbi king altar; ing bayad, dapot, bawal ya, uling iti pamamisali ya kareng banal a bage, a mayayaus simony, a menibat king lagyu nang Simon a salamangkero, a sinubuk nang salwan ing grasya ning Banal a Espiritu ibat kareng Apostol kapamilatan ning pilak [608] . Ing ikapu balu de ring sabla, kabang ing suhul lihim yang bibye; uli na niti, ausan deng sakrilihyu. Ing ikapu alang kasalanan, uling inapruban ne ning Pisamban; ing suhul, nanupata, metung yang kasalanan, at ipagbawal ne ning Pisamban. Ing ikapu malati yang alaga, kabang ing suhul maragul ya. Ing ikapu tuparan na ing katungkulan king Pisamban, kabang ing suhul lihim neng sasalwan ing pabor ning Pisamban. Uling ing buwis mibilang yang limus, anti ing akit kareng amanu ning banal a Griyegong Emperador Justinian, king librung *Kormchiya*, king folio 323, nung nu makasulat ing makanyan: 'E mi mu ini sasagkaan, nune utusan mi la pa gawang makanyan para king kaligtasan da reng karelang kaladua.' Uling ipagbawal mi mu itang ibibye ning metung a pribadung tau kesa karing banal a pisamban. Keti ya meyari ing sinabi nang Justinian. At king katutuan, ing ikapu magsilbi ya para king kaligtasan ning kaladua; uling itang ibibye karing pari para ya king karelang pangkabyayan, kabang itang ibibye king obispu agad yang ipamye bilang limus karing pakakalulu . Tungkul naman king bayad, iti tuturingan yang kasakiman at e makatarungan a pakinabang, at pamamilit, at metung yang mabayat a kasalanan; at parusan ya king excommunication at anathema; anti ing akit king librung mayayaus 'Kormchiya', king Kapitulo 1, karing Apostolic Canons, king pahina 7, verso.

Tuntunan 29 da ring Banal a Apostol.

Ninu mang obispo, pari o diacono a tinanggap king kayang pwestu kapalit ning pibandian, dapat yang tanggalan king pwestu, anti murin ing minukluk keya.

Para kareng aliwang kalupa nang kasu, lawen ya ing pareung *Kormchiya*, folio 184 king baliktad, at folio 211 king baliktad, at ding folio 283, 284, 289 king baliktad, at 290 king baliktad.

Tungkul naman kareng bayarin a legal a dapat bayaran king ordinasyun, lawen ya king pareung libru, a mayayaus *Kormchiya*, Kabanata 42; at kareng dekretu nang Emperador Justinian, tala bilang 32 king folio 319: karin partikular a makasaad nung nanu ing dapat bayaran king ordinasyun. I Emperador Justinian minukyat ya king tronu ning Imperyung Griego inyang banuang 527 AD.

I Theodore, Patriarku ning Antioch, a kilala bilang Balsamon, kareng kayang komentaryu kareng Apostolikung Canon at kareng Konsilyu da reng Banal a Ibpa, lalam ning kapitulu 54 [609] , gaganakan na ing banal a Griyung Emperador Isaac Komnenos, a, kapamilatan ning kayang imperyal a dekretu, kinumpirma a pitung pirasung gintu ing dapat ibye king obispo ning presbiterung itatalaga, a makakawani anti kaniti: metung a pirasung gintu ibat karing klero, atlu ibat karing diakono, at atlu ibat karing pari. I Isaac Komnenos inumpisan ne ing kayang pamamunu king Gresia inyang banuang 1057 AD; I Theodore Balsamon, king kayang dake, sinulat yang komentaryu kareng canon king banuang 1202.

Lawen da ring sabla nung makananu, manibat pa kanitang minunang panaun, ing alang-kasalanang pamagbigay ibat kareng ma-ordinan a itatag da ring banal a emperador king Pisamban a Griego; karin tamu tinggap ing kekatamung kasalpantayanan at ding patakaran at batas ning Pisamban.

Balu mu naman nung bakit mitatag ing kaugalyan a ini para kareng ma-ordinan: ing bayung me-ordinang pari o diacono, kaybat ning kayang ordinasyun, kailangan yang maghandang pamangan para king obispo at king kayang klero. At uling e la ngan makapaglaan para king obispo at karing kayang klero agpang king nararapat, uling limitadu la mu pibandian, inya pin inutus a ing alaga ning pamangan itakda ya king pitung zlatics. Dapot nung nanung klasing zlatics deni king Gresia kanitang panaun a ita—nukarin matas o mababa ing alaga—e tamu balu. King kekatamung bansa, nanupata, ing buwis e ya babayaran king gintung barya, at e ya naman maragul alaga: uling king lugal da ring gintung barya, ding dating obispung Ruso telakad de ing hryvnia. Tungkul kaniti, makasulat ya ing makatuki: Kareng aldo nang Kabanalan Cyril (a ikatlung menalan kanitang lagyu), Metropolitan ning Kyiv at ning Mabilug a Russia, inyang i Serapion mitulduan ya bilang Obispo ning Vladimir (king banuang 6782 ning pamaglalang king yatu, at king banuang 1274 ning Pamanikwa ning Salita ning Dios), ding makatuking obispu atilu king pamituldu a ita: I San Ignacio, Obispo ning Rostov; i Teodoto ning Pereyaslav; at i Simeon ning Polotsk; ding obispung areti kinumpirma de ing bayung me-ordena, at tinakda da a ing bayung me-ordenang pari dapat yang mamye pitung hryvnia karing miyembru ning koro.

King libru *The Correct Old Manuscript*, karing canon ning Kanam a Ecumenical a Konsilyu, king Canon 22, at king komentaryu kaniti, makasulat ya ing makatuki:[610] : Deng daratang king sakramentu ning Banal a Orden para king ordinasyun, dapat lang idala king arapan ning lokal a obispo. Deng taung anti kaniti ila ing magbayad karing eganaganang gastus at kailangan: para karing kandila, para king alak (pang-simbahan), para king insinsu at prosphora, para karing serbisyu da ring pari at aliwa pang gastus, at para king pamangan ning obispu. Deng makanining tau e la dapat isiran puri o akusahan, uling alang karokan a malilyari karing bage a reni, at ing ordinasyun malilyari agad-agad, anti ing sinabi nang Kristo: 'Agad-agad kayung tinggap; agad-agad kayung mamye.' Uling metung yang bage ing kumuang bayad para king ordinasyun—ita pin, ing mamisali at saling banal a ranggu—at aliwa namang bage ing maglaan para karing gastus at alay. Uling alang pamamisali keni, at ing gawang ini mayakit ya king balang lugal; at ding taung matinu isip ala lang kontra kaniti, anti mo ing sasabian na murin ning Apostol: 'Ninu ing magsilbing sundalus a gagastus para king sarili na? Dapot tatanggap yang pangkain ibat kareng pagsisilbian na.' O ninu ing mananam king ubasan at e na kanan ing bunga na? O ninu ing maningat king kawan at e na inuman ing gatas na? Tungkul ya wari king pamangan a pantaung ing sasabyan ku? Ali, e wari ing mismung Kautusan ing sasabi kanini? Uling makasulat ya king Kautusan nang Moises: 'E me ikulung ing asnuk ning baka kabang gagaling ya king butil' (ing buri nang sabian, e me pigilan ing animal a magobra para keka king pamamangan; pakwanan me). Ing Dios ba magsalita ya tungkul king pamangan para kareng baka? O tungkul ya king eganagana para kekatamu? Uling mesulat ya para kekatamu: '[611] '. At pasibayu: 'Nung menimula kaming espiritwal a bage kekayu, sobra ba nung manikwang materyal a bage kekayu?'[612] ?

Gaganakan ta la keti ding makatuki:

Kareng milabas a banua, inyang panaun da reng makakawaning principality ning Russia, kabang atyu la lalam ning pamamunu ning Horde, metung a grupu da reng heretiko, a mayayaus Strigolniki, ing tinikdo king siudad ning Pskov, (antimo reng Kapitons Brynyans ning kasalukuyan), a, king pamanyabi da reng mapilan a pamamuska laban king Pisamban ning Dios, mekawani la kaniti at dinala la reng dakal king karelang makasalanang pamagmatigas. Kareng aliwang pamamuska, sinisi da la reng pari tungkul kareng ikapu, antimo sanang reng ranggu king pisamban sasaliwan la; at uli na niti, iniiwasan da la ding pari at ing Pisamban. Anyang abalitan na iti, Ing Kayang Kabanalan Philotheus, Patriarku ning Constantinople (a kanitang panaun a ita atin pamisusungit kang San Alexius, ing Metropolitanu, at Romanu, ing Obispu, tungkul king Sedyu ning Kyiv), Ing Patriarka sinulat yang sulat a makapanaguyud karing tau ning Pskov; ing sulat a ini mayakit ya karing lumang sinulat-gamat a canon, a linub pilatan da ring canon ning Kanam a Ecumenical a Konseho, pilatan ning pang-22 at pang-23 a canon, at ilimbag mi ya keni.

Metung a sulat ibat kang Kayang Kabanalan Philotheos, Patriarka ning Constantinople.

Karing marangal at kagalang-galang a boyars, lalaki ning Pskov, anak kung posadnik, ding libung-tau, ding dinalan-tau, at anggang anak ku, ding taung magdalang lagyu kang Kristo, lalam ning Banal a Metropolis ning Mabilug a Russia, king lunsud ning Pskov king Russia, at king kilub da ring kayang angganan, ding anak a pakamalan ning Ginu ning kekaming kababan, uling ausan da kayu ngan anak at bingut! Bukud kaniti, detang mekilayo king Pisamban Katoliku at mekalag king pamisanmetung a Kristiyanu uli ning pamangawa ning marok a demonyu. King pamikilala yu king kekaming kababan, at king kababan da ring mangaragul a Banal a Hierarchs a kayabe mi, ing Banal a Konseho, at ding mapilan kekayu a, king lalam ning pamagkunwaring banal—a magkunwaring papanatili la king Banal a Kasulatan at karing banal a canon—linisyaw kayu king Ecumenical Apostolic a Pisamban, Turingan da ing kekatamung pamisanmetung—ding banal a obispu, pari, ing kabilugan ning kleru, at ing aliwa pang Kristiyanung tau, pareu ding mangatag at ding mitag—bilang erehe, kabang ila mu ing turing dang ortodoksu. King pamakaramdam mi kaniti, masaklap ing pamagmalun mi king pusu at menasa kami king kilub king pamikawani da ring miyembru nang Kristo. Uling nanu la pa reng sakit at kalungkutan a e tamu damdaman, king pamakiramdam a ding kekatamung miyembru pipikawanan la ning kalaban ning katutuan, ing mamunu manibat pa kanita, ing kalaban ning mismung kalikasan tamu? Uling makanyan ya talaga parati: nung e na agyung salakayan king lualas, magplanu ya king lihim, at lilinlang na la ding atyu king wanan. Kanian, pepasulud na ing balang heresiya king Pisamban nang Kristo; uling kaybat ning pamagdatang nang Kristo king laman, ing eganaganang pamanyamba king dios-diosan bigla yang tinuknang, at ing demonyu ala neng mitagan a lugal para pasakupan la ding tau king pamanyamba king dios-diosan: sinimulan neng atakian manibat king wanan, uling e na la malyaring linlang king hayag para samban la ding dakal a dios; king tutu, tinuru ya karing aliwa a ausan ya ing Anak ning Dios a metung a lelangan: king pareung paralan, pepasulud na la ding aliwang erehya manibat king wanan. Ngeni, nanupata, akakit tamu ing malilyari ini kekayu mu naman: a ding tau bagya-bagya lang lalayu king Kristianismu at king ministeryung sakramental a panibalan da ring obispu at pari, a nung ala kaniti, alang ninuman ing makapanayang kaligtasan, agyang pa man mabie la king yatu anti mo ring anghel: dapot ining maling pamanyira isasabug ya kekayu, ban paniwalan yu a ing Pisamban ning Dios mitatag ya para king pibandian. At sanung marok a demonyu ing mengiloku karela ban tanggapan de ing makanining bage? Uling ing Pisamban ning Dios, a keya nang Cristo, a Katoliku at Apostoliku, a atyu manibat king metung a sepu ning yatu angga king aliwa, matatag ya at e matitinag a mitatag king tune kasalpantayanan kapamilatan ning grasya at upaya nang Cristo Dios tamu Mismo, at ing kayang pamikakaroon at panga-ayus malinong makasulat karing banal a canon. Dapot detang mitatalaga para king bayad, antimo bang pisasali de ing e misasaling grasya ning Pekabanal a Espiritu, ila ila ring kayabe nang Simon, ning Macedon at ding aliwang kalaban ning Espiritu. Uling ing Pisamban nang Cristo pane yang makanyan gawa. Dapot nung atin mang ditak a gagawang kasamaan a ini at mangahas a mag-ordinar king kapalit ning bayad, e la kayabe king pangkalahatang Pisamban: uling ditak la mu, gagawang lihim; dapot potang abalu la, ipagbawal la, at atulan at palayasan la king Pisamban. Agiang atin mapilan a obispu a mag-ordina para king suhul, e makayagpang ing makakawani king Pisamban uli na niti, ni ituring lang heretiku ding eganagana, dapot dapat yang manatiling makisanib king Pisamban at maki-ambag king Eukaristiya. Nung para naman king metung a obispung gagawang marok, ireport ye king kekayung metropolitan; at nung e ya manulid, parusan de ning kekaming kababan-lub, a itinatag ning Dios bilang Ibpa, Talaturu, at Patriarka ning mabilug a sansinukuban, Constantinople. Uli na niti, susulat mi at ipapabalu kekayu king paralan a pang-ibapa, anting sarili ming anak, bilang kayabe king Pisamban, bilang miyembru nang Kristo Mismo—ing Ulo ning kabilugan a Pisamban—a dapat kayung tuknang king pamipate-pate at pamipitna-pitna; at, kaybat yung mibuklud king metung a isip kambe ning kaayusan ning Pisamban, mag-alay kayung ligaya king Dios king pamikasundu. Uling ing Pisamban nang Kristo paparangalan ya king katutuan at king mabángis a pamibie-bie; dapot ing sanumang katungkulan a gagampanan para king pakinabang, malinaw a ausan yang karokan. Bukud kanita, detang mituldu maralas lang kumikinabang para king karelang sarili ibat karing kandila, alak, insenso, aliwang handog, at king pamangan. Deng anti kaniting gawa e la makasira kareting bage; uling ing katungkulan pansamantala ya, anti ing sinabi nang Kristo: 'Pansamantala yeng tinggap; pansamantala yu mu namang ibye.' Uling metung yang bage ing tumanggap suweldu para king katungkulan, at aliwa namang bage ing gumastus para kareng kailangan a gastusin. Akit ta la naman ing Ginu tamung Dios, i Hesukristo, a lulub kareng dakal a bale kayabe ding keang alagad, tatanggapan da king galang, mituturu king tune salita at kabiasnan, at gagawang dakal a milagrus, at tatanggap ibat karela king inialay da. Uling inyang linub ya king bale nang Mateo ing maningil buwis, migsadya la para keya king maragul a piging. At inyang linub ya king bale da ri Maria at Marta, i Marta abala ya karing dakal a dapat gawan; at makakit kang dakal a kalupa nang alimbawa. Ing banal a Apostol Pablo, a menalbe ibat king Kautusan nang Moises , ngana: 'E me takpan ing asbuk ning baka kabang gagalingan na ing butil'[613] . Makanian mu naman, king pamagpaliwanag na king kabaldugan ning banal a Kasulatan, ngana: 'Ing Dios ba makisamahan ya karing baka? Dapot king eganagana yang paralan ya magsalita kekatamu.' Makanian murin, detang magsilbi king santuaryu makibahagi la karing alay ning santuaryu, at detang magsilbi king altar makibahagi la karing alay ning altar. King pareung paralan, ing Dios inginutusan na a detang mangaral king Ebanghelyu manintun lang pamibie-bie ibat king Ebanghelyu. Nung menimula kaming espiritwal a bage kekayu, masyadu wari nung manikim kami king materyal a bage ibat kekayu?[614] Dapot, dakal la reng magnasang miras kareng bage anti kaniti at maging karelang sarili kareng bage ning Dios; uling detang gagawa agpang king ustung pamisip at malinong konsensya, ala lang gagawang makasagabal king kaayusang mitatag, a ngeni gagawan ya a alang kabayaran: inya, king pamangaintindi yu king eganaganang ini, pagsikapan yung itama ing mekamali. Uli na niti, mapagkumbabang papadala mi ing kekaming mensahe, at ing maragul a konseho, king Dios-kaluguran a Arsobispo ning Suzdal, Dionysius, metung a taung marangal, matapat at mayap a ugali, at metung a bantug a talapamingwa karing banal a Canons, sana akit na kayu para kekami, at basbasan na kayu, ituru na kayu, sawayan na kayu, payuan na kayu, at ayusan na kayu at pisanmetungan na kayu agpang king nararapat king Apostolikung Pisamban ning Dios. Baluan yu ini: ninu man ing makakawani king sarili na king Pisamban, makakawani ya king sarili na kang Kristo, ing Dios Mismo; ala yang dake, ni kapartian, king bie ngeni o king daratang a bie. Uling king sanung Pisamban la kaya makakapit, nung makanian? Uling nung isalisi yu la ring sarili yu king kekayung Pisamban uli ning sarili yung kamalian, at ilako yu la ring sarili yu bilang erehe, kanita ala yang Pisamban i Kristo keti king yatu ngeni agpang king kekayung amanu, at e tutu ing amanung magdeklara: 'Ati ku kekayu angga king kawakasan ning panaun'. Dapot e ini kabutangan; e sana maging makanian. Uli na niti, kaibat yung akilala ing dalan ning kaligtasan at mekisanmetung kayu kareng kekayung kapatad, sana, king pamisanmetung, papurian ye ing Dios, a ing grasya at pakalulu na suma kayung eganagana. Sinulat mi ya ing makuyad a ini, at dakal pa ing e mi sinulat; dapot ing mas maragul a dake inyasain mi ya kang Arsobispo Dionysius; nanu man ing sabian na kekayu king personal, tanggapan ye bilang salita mi. Maniawad kami mu naman a sumulat kayu kekami, ban abalu mi ing pamibalik a milyari uli ning grasya ning Dios, at ban purian ta ya ing Dios at magsaya king karelang pamagbalik at king karelang pamagsisi, a ikagagalak da ring anghel at ding tau, agpang king amanu ning Ginu tamung i Hesukristo. Sana tanggapan tang eganagana ing Keyang grasya at lugud para king katauan king bie a ini at king bie a daratang. Keti ya mayayari ing sulat a patriarkal.

Bukud kaniti, king banuang 6883 manibat king pamaglalang ning yatu, at king banuang 1375 manibat king Pamanatawli ning Dios a Salita, ding ortodoksung tau, a masigasig king kabanalan, pete da la ding heretikung Strigolnik: ing diakonong Nikita, ing simpling taung Karpa, at ing metung pang tau a kayabe da, at binulus da la manibat king tete, detang manyangsang a tau! a sadya lang banal a martir nang Kristo. Dapot, ing karelang heresiya e agad mewala, nune menatili ya angga karing aldo na ning Kabanalan Photius, Metropolitan ning Mabilug a Russia, a linukluk king luklukan king banuang 6917 ning pamibie-bie ning yatu, at king banuang 1409 ning Pamanatawli ning Dios a Salita; at ya naman, sinulat yang sulat a makapanaguyud karing tau ning Pskov, a ing kabilugan a laman na e mi isasama keni, uli ning pamikuyad, dapot magbanggit kami king makuyad a mapilan a dake manibat kaniti.

Ing Kabanalan Photius, ing Metropolitan, sinulat na la rening amanu king kayang sulat karing tau ning Pskov:

Atin kung dimdam, king maragul kung kababan-lub, ing tungkul king kekayung kabanalan ibat karing sinulat da ring kekayung pari, at meging masaya ku; dapot tungkul karetang mekalili king batas ning Dios at king Ortodoksiya, a mayayaus Strigolniki, ing pusu ku maragul ing kaligaligan, anak ku, at eku tinuknang isipan la parati. At menintun kung gabay karing Banal a Canon, at sinulat ku kekayu, at para pakalmawan la reng atyu kekayu a mamintu king Ortodoksung kasalpantayanan, a ausan dang 'Strigolnitsy', a mebulag king pamaglinlang ning demonyu at king erehiya ning kayang katusuan, at e ra akilala ing tune sala nang Kristo, ni aintindyan ding Kayang matulid a pamangusga, ni akit ding Kayang tune dalan, at aliwa pa. Sasabian na mu naman ing makatuki: agyang ninu pa man ing magsalitang labis a mapang-insultu laban king metung a obispo o pari, e dapat isantabi ing ninuman king pamananggap king Banal a Komunyon ibat karela, angga king magkaroon metung a tune pamaglitis, at aliwa pa.

Tungkul naman kareng buwis, makasabi ya ing makatuki: ing kautusan ning maragul a Justinianu papatuparan na ing pamamayad buwis para king pamag-orden bilang pari. Ing e malilimutang Emperador Isaac Komnenos, kaybat nang sinulat ini kayabe da reng aliwang bage, ngana: 'Papasiag ning kekaming kayarian a, agpang kareng mitatag a matuang kaugalian, e dapat lalampas king pitung zlatics ing pibuwis king ordinasyun da reng pari.' King pamipatune kareting matuang patakaran, ing konseho sinodal a tinipun nang Patriarka Michael—metung a bantug a pilosopo—misan na mu namang telakad, pinatune, at sinelyu la. At ing metung pang dekretu ning conciliar, a inisyu nang Patriarku Nicholas ning Constantinople, mag-utus ya naman, at king pareung paralan anti ing sadya nang mesulat, a ing pareung alaga ing itakda para karing ordinasyun.

Tungkul naman king aliwa pang makasulat king sulat a ita, ing ninumang magnasang abalu, basan ne king pareung libru, at king pareung lugal nung nu ya makasulat ing sulat nang Kabanalan Patriarch Philotheos.

Ikami, kaybat ming pepakit ing makanining ebidensya tungkul king alang kasalanan da ring mituldung katungkulan, ipapahayag mi: Nung ding Orthodox (antimo ing dimdam mi) a ari at Patriarka ning Constantinople, at ding sinaunang obispo ning Russia, telaga de ing bayad para king ordinasyun; uling itang bayad e ya suweldu, nune metung yang mitakdang katungkulan. At uling e ya iti suweldu, e na sasagkalan ing Banal a Espiritu a bumaba karing banal a handog, gawan ing transubstantiation, at ipamahala la ding aliwang sakramentu.

Kabanata 29. Tungkul king Bie ning Metung a Pari

Ing marok a pamibie-bie ning metung a pari, sasagkaan na wari ing Espiritu Santo king pamibabâ na karing Banal a Sakripisyo at king pamagbala king banal kareti?

Kutnan ku:

Nung ing metung a pari gagawan ne ing banal a serbisyu, iyampang ne wari ing sarili na bilang sakripisyu kang Dios Ibpa para karing kasalanan ning mabilug a yatu, o iyampang ne ing Anak ning Dios? Tutu pin, ing Anak ning Dios, at aliwa ing sarili na; uling ing pari e ya malyaring maging sakripisyung inampang para karing kasalanan ning mabilug a yatu, nune mu ing Anak ning Dios Mismo, a tungkul kaniti sasabyan king umpisa ning Proskomedia: 'Ing Kordero ning Dios sasakripisyu ya, a maglakwan karing kasalanan ning yatu, para king bye at kaligtasan ning yatu.'

Mangutang ku pasibayu:

King Banal a Liturhiya, neng ing Anak ning Dios iyampang ya bilang sakripisyu king Dios Ibpa para karing kasalanan ning mabilug a yatu, para kaninu ya sasalpantak ing Banal a Espiritu king inampang a sakripisyu: para king kapakanan ning pari, o para king kapakanan ning Anak ning Dios? Tutu pin, para king kapakanan ning Anak ning Dios; uling i Dios Ibpa, kayabe ning Banal a Espiritu, mas makatiman ya king Anak na a inaalay kesa king pari a mag-alay kea, agyang ing tauli karapat-dapat ya naman at e dapat isipan a e karapat-dapat king panimanman ning Dios.

Uling sasabian ku:

Nung ing pari iyampang ne ing sarili na bilang sakripisyu, at nung ing Banal a Espiritu bumaba ya para king kapakanan ning pari, kanita, king tutu, ing marok a pamibie-bie ning pari maging sagabal ya king pamagdatang ning Banal a Espiritu. Dapot uling ing Anak ning Dios ya ing inaalay bilang sakripisyu, at ing Banal a Espiritu daratang ya para king Anak ning Dios, nanung sagabal ing malyaring idulot ning marok a bie ning metung a pari king Banal a Espiritu, a makasagka Kanya bang lumusung king babo da ring inaalay a handug at alilan la para maging katawan at daya ning Anak ning Dios?

Malyari mung sabian:

Ing sakripisyu nang Abel a matulid mekatula ya king Dios, kabang ing sakripisyu nang Cain a makasalanan ali ya. Uli na niti, nararapat para king metung a pari ing mamye byeng matulid at banal, ban ing sakripisyung iyampang na makatula ya king Dios; dapot nung ing pari makasalanan ya, ing sakripisyu—maski sakripisyu ya man o ali—ali ya makatula king Dios, kalupa na ning kang Cain.

Pakibatan ku:

King Matuang Tipan, ing Dios linawe ya king mag-alay, aliwa king mismung alay, at tinggap ne ing alay uli ning kasigasigan ning mag-alay; anti kaniting makasulat: 'Ing Ginu linawe ya kang Abel at karing kayang alay; linawe ya kang Abel mumuna, at anyang ikit ne ing kayang tune lugud king Dios, linawe ya naman karing kayang alay' ([615] ). Dapot nung nu na e ikit ing tune kabanalan king metung a mag-alay, karin e na la tinggap mayap ding inalay a sakripisyu, uling sasabian na: 'E ku tanggapan king bale mu ing sanumang baka, o manibat karing kawan mu ing sanumang kambing.' 'Kakanan ku wari ing laman da reng baka, o inuman ku ing daya da reng kambing? Mag-alay ka king Dios sakripisyu ning pamangdayaw'[616] : at aliwa pa. At king Matuang Tipan, ing pari mas marangal ya kesa king sakripisyu.

Ngeni, dapot, king bayung grasya, ali na makanyan. Ing pari ali ne mas marangal kesa king sakripisyu; dapot ing sakripisyu mas marangal ya kesa king pari. Ing pari metung yang tau; ing sakripisyu ya ing Anak ning Dios. Ing pari metung yang taung makasalanan; ing sakripisyu ya ing Kordero, alang kapintasan at alang mantsa – i Kristo. At ing kabilugan ning pansin ning Dios Ibpa atyu king sakripisyu, king Kayang bugtung a Anak; at ali king bye ning pari a makatalakad king arapan ning sakripisyu at magsilbi kaniti. At ing sakripisyung inampang e makapalyaw king Dios uli ning matuwid a bye ning pari; nune uling ing Anak ning Dios Mismo ya ing inampang bilang sakripisyu king Dios Ibpa. Uling maging matulid ya man o makasalanan ing pari, ing sakripisyu manatili yang sakripisyung katanggap-tanggap king Dios, makatalakad a alang sagabal king arapan ning Espiritu Santo at gagawan ne ing sakramentu.

Ing mabuting bie talagang kailangan ya para king ministeryu ning pari; ban, anti mong metung a makakit a anghel, makatalakad ya king arapan ning sakripisyung alang daya kayabe da ring e makakit a anghel. At ing balang pari, agpang king kayang agyu, dapat yang mag-ingat a makatalakad king arapan ning altar ning Dios a malinis at karapat-dapat, ban e ya lunto king arapan ning Dios para arapan ing paghukuman at parusa. Uling kaluguran na la ning Dios ding paring magsilbi Keya king kalinisan, at magsadya yang gantimpala para karela king banua; dapot detang mangahas lumapit king pamagsilbi king karinat at e karapat-dapat, isuku la king pamagpairap. Nanupata, agyang ing makasalanang bye ning metung a pari e ya sagabal king kimut ning Banal a Espiritu king konsagrasyun at pamagselebra da ring Banal a Sakripisyu: ding eganaganang Ama ning Pisamban metung la lub a sasabian iti.

Bilang katibayan na ning katutuan a ini, gawan ta yang alimbawa, king lugal da ring dakal a banal a Ibpa, ing metung a banal a Juan Crisostomo. Kareng kayang homilya tungkul kareng sulat nang Pablo, king kayang homilya king Kaduang Sulat kang Timoteo, Kabanata 1, Pamanaguyud 2, pepasiag na [617] : a ing alay tutu ya, agyang ing mag-alay magdalang maling bie, at ngana: 'Ing Dios megobra ya kapamilatan ning Arka inyang nais Nang iligtas ing balen.' Uling ing biye ning pamari? Ing birtud ya pin ing magdalang anti kaniti? E malyari ding bage anti kaniti—a ibibye ning Dios—a magawa king kapamilatan mu ning birtud ning pamari; para king pari ing mibuklat ya asbuk, dapot ing Dios ya ing gagawa king eganagana; ika mu ing tuparan me ining papil. At pasibayu ngana: 'Buri kung sabian ing metung a bage a pekamaluwalhati, dapot e kayu magtaka, o magmalunus.' Nanu ini? Ing alay pareu ya pa mu rin, agyang ing magdala metung yang bisitang e sinadya. Ikatamu, nanupata, pakiramdaman ta la ding amanu nang Chrysostom: 'Agiang ing metung a basta-bastang lalabas ya pa ing mag-alay kaniti,' ngana, '—ing buri nang sabian, agiang ing pari marok ya ugali—pareu ya pa murin ing alay; iti mismu yang sakripisyu, at alang aliwa, anti mu rin king sanumang banal a tau;' at sasabian na: 'Maging i Pablo man o i Pedro, pareu ya ing alay—ita mismung binie nang Kristo karing keang alagad, at gagawan da ngeni ring pari: at ini e ya mas mababa kesa kanita, uling ini mu naman e ya pinasanting da ring tau, nune ning Metung a nagpasanting kanita.' Uling nung makananu ring amanu a sinabi ning Dios ila mismu ring sasabian ning pari angga ngeni: makanian mu naman ing handug pareu ya. Angga keni i San Crisostomo.

Bukud kaniti, ban patunayan ing katutuan a ini, isalaysay ta la naman keni ding kwentu ning Kagalang-galang Marku ing Makakit, a tungkul keya sinulat ing Prologo, king kapulu nang aldo ning Marsu, anti kaniti:

Sasabian ya i Marku, ing mongheng Ehipsiyu, a menatili ya kilub ning atlung pulung banua a e meko king kayang selda. Kaugalian na ning metung a presbiteru ing lungub kaya, at kaibat nang isagawa ing Banal a Misa, ibie ne kaya ing Banal a Komunyon. Dapot ing Demonyu, king inggit na karing birtud at pasensya ning matua, binalak neng tuksoan; at dela ne kaya ing metung a lalaking makayluman ning marok a espiritu, antimo bang makatanggap panalangin at bendisyun; Dapot ing lalaki, a tinuru ning Demonyu, minuna yang sinabi king makatatua: 'Ing pari mu mitmu ya king balang klasing karinat a makasalanan; e me na papalapit keka.' Dapot i Marcos, ing taung menibatan king Dios, sinabi na kea: 'Anak ku! Itatabi da ring sablang tau ing karinat; dapot ikayu linapit ka kaku; at makasulat: "E ka manghusga, ban e ka hurusgahan"; dapot agyang makasalanan ya, iligtas ne ning Dios. Uling makasulat: "Manalangin kayu para king metung at metung, at kayi kayung pápakayap."' Kaybat nang sinabi ini, ing matua migdasal ya, pelual ne ing demonyu king tau, at pepalakad ne a masalese. At inyang miras ya ing presbiteryu, sinalubung ne ning matua a maki tula. Ing mayap a Dios, anyang ikit ne ing kabaitan ning matua, pepakit yang tanda kea; uling kabang ing presbiteru malapit neng talakad king banal a altar, ikit ne ning matua ing Anghel ning Ginu a bababa ibat banua; at inyang inampang ne ing gamat na king buntuk ning presbiteru, ing presbiteru agad yang meging haligi ning api. Kabang mamulala ya ing matua king pangitang a ita, atin bosis a migsalita keya, a sasabing: 'O tau! Bakit ka mamulala kanini? Uling nung ing metung a aring panglupa e na buri ding kayang maharlika a lunto king arapan na king kabilyan a marusing, nune king kalinisan at maragul a kaluwalhatian, lalu na pin ing Ari ning Banua ing maglinis kareng magsilbi kareng banal a misteryu at makatalakad king arapan ning Kayang tronu? Tutu, linisan na la at paslagan na la king langit a kaluwalhatian. King ikit na ini, sinabi nang Kagalang-galang Marcos karing sabla a alang ninu man ing dapat mamintas king metung a pari uli ning kayang kasalanan; uling ding pari ila ding tagapamagitan ning Dios at katuwang da ring anghel king ministeryu.

Ating kawangis a salese a mayakit king *Paterikon of Skete*, king Kapitulo 9: Ing metung a presbiter ibat king monasteryo bibisita ya king sanumang eremita para idala kea ing Banal a Misteryu. Dapot ing metung a lalaki, anyang miras ya king eremita, ininsultu ne ing presbiter, at inaus neng makasalanan. Anyang dinatang ya ing presbiteryu, agpang king kayang ugali, para ipamahala la ding sakramentu, e ne binuklat ning eremita ing pasbul kea, uling isipan na e ya karapat-dapat, at minuli ya ing presbiteryu. At mekaramdam yang siwala manibat king katasan, a magsalita king eremita: 'Ding tau ing sinali king kakung pamangusga.' At ing eremita anti yang atyu king trance, at ikit ne ing metung a masanting a bulusok, at metung a gintung timba, at metung a gintung gripo, at danum a sobrang kalinis; at ikit ne ing metung a ketungin a kumukwang danum ibat king bulusok gamit itang gintung timba at ibubusid ne iti. Angga man mebisang minum anyang ikit ne ini, e ya mininum; uling ing kumukwang danum metung yang ketungin. At kanita, atin pasibayung bosis a migsalita keya, a sasabing: 'Bakit e ka minum kanining mayap a danum? Nanu ing kasalanan na ning ketungin a kumukwang kaniti?' Kanita, mibalik ya isip ing eremita, at inyang a-kilala ne ing upaya na ning panyilip, inaus ne ing presbiter para isadya ing Banal a Sakripisyu, anti ing sadya, at tinanggap ne ing pekadalisis a Misteryu ibat king gamat na.

Manibat kareting argumentu at testimonya, malinong mipapakit a ing mabubulok a bye ning metung a pari e ya sagabal king grasya ning Banal a Espiritu a bumaba kareng banal a handog at gawan lang sakdal.

Talaga namang siniyasat tamung masalese ding Pekadalisay a Misteryung Banal, at iti ing ikit tamu:

Ni man ing krus a maki-apat a punta a makatatak king prosphora,

ni man ding bayung milimbag a librung Liturgy,

Ni ing takdang bayad para king ordinasyun ning pari.

At e na mu naman sasagkalan ning malikot a bie ning metung a pari ing pamagdatang ning Banal a Espiritu king sakripisyung inampang.

Uling alang-saysay ing pamanyirang puri da ring schismatiko karing pekadalisis a Misteryung Banal, at kasuklaman da la anti mong metung lang karinat.

Kabanata 30. Tungkul king Banal a Kordero, a isakripisyu at paten

Tungkul naman king karelang makakawangis a kasulatan, pibabastusan na la ding Banal a Misteryu at ing alang-dawang sakripisyung inaalay tamu, at pibabastusan na ing konsagrasyun, nung nu gugulutan mi ya at papaten ing Kordero ning Tinapay, sasabing: 'Kakanan ya ing Kordero ning Dios', at aliwa pa. At pasibayu: 'Ing metung karing sundalus tinusuk ne ing tagiliran na king sibat,' at aliwa pa. King pamag-uyam king gawang ini, ita rang sumpan a pergamu susulat na anti kanini: 'Ing Ginu (sabi da) misusuk ya misan king tagiliran king sibat king krus, nung nu linwal ing daya at danum; uling i Hesus tikman ne ing kamatayan king krus, at tinusuk de king krus, ita pin, king tagiliran. Aintindian ye ini: imposible para king ninumang tau ing mate makatidwa o maigit pa; balang tau tikman ne ing makamate kamatayan misan mu. At pasibayu king lalam: 'Uling ninu pin ing makapaté king taung mepaté na makatidwa?' Angga keni ing makasulat king Makulung.

Pakiramdaman de ini ding sablang tune manalampat, at kilalanan de ing isip a mapaghiwalay at mabaliw, nung king sanung espiritu, king sanung isip, sasabyan da la rening amanu. E wari la mangatuwiran king espiritung erehe, ban ing tune Katawan nang Kristo e ya maging presenti king sakripisyung iyampang at pagmasusian tamu? Anti mong i Kristo, kaybat neng misakripisyu misan king krus at misusung king sibat, e ne iyampang para king kaligtasan ning yatu; at ing sakripisyung gagawan da ring pari e ne man sakripisyu.

Eku bisang makipagtalu king makabang pakibat king karelang mangmang a pamangatu, uling e ya karapat-dapat; uling makasulat: 'Eku ipasiag ding kekang lihim karing kalaban mu.' Dapot itang makasakit a pamanyirang-purí laban kareng banal a misteryu, a sinabi da, papasikan na ing kanakung sigasig; at ing katungkulan ning metung a obispo papatnubayan na kung e manahimik, nune ipamingwa ing dangal ning pekabanal a misteryu. Sumbatan ya ing karelang marok a pamanyirang puri, at pakabainan la; pilit kung gawan, agyang labag king lub ku (uling ing pangangailangan mas mabayat pa kesa king batas), ing ipaliwanag karela king makuyad a paralan ding mapilan a misteryung malilyari king Banal a Sakripisyu, a e la karapat-dapat damdaman o abalu. Ipa-balu ku la mu rin, a agyang i Balaam, ing salamangkero at talapagsamba king dios-diosan, e ya meging karapat-dapat king pamagpakit ning anghel, agyang kailangan ya para king layunin a ita, ban patamnan ya asbuk kabang pilit neng isumpa at laitan ing Israel: ing Anghel ning Ginu linto ya keya a atin yang tablang espada at inutusan neng e laiten o isumpa ing Israel [618] .

Sana ding mapanyirang-purian at mapamipitang asbuk keni patahimikan la naman, a manyirang-purian kang Kristo ing Ginu Mismo karing Keang pekadalisay a misteryu: ing pakibat tamu karela ya ing pamipahayag ning misteryu ning Banal a Sakripisyu, anting ispadang sasalak at puputut king karelang heretikung pamanyirang-purian.

1) Ing misteryu ning Banal a Sakripisyu.

Ing Banal a Sakripisyu, a gagawan kapamilatan ning banal a ritwal, aliwa ya ing pamamate o ing mismung kamatayan ning alang-kamatayang Kristo a Dios tamu, a papurian king banua at manungkulan kayabe ning Ibpa king alang-angganan king laman; tungkul keya, ing Apostol sasabian na: 'Mibangun ya i Kristo ibat karing mete, at e ne mate pasibayu; ing kamatayan ala neng upaya kea [619] ; dapot metung yang pamag-alala king sadya nang pamamate at kamatayan. At nung ing metung a dake misunog ya king diskus—a meyakwa king prosphora a kawangis ning katawan nang Kristo at ausan dang Kordero—misunog ya iti bilang pamag-alala king Kordero ning Dios Mismo, i Kristo, a mehalay king krus para kekatamu. At nung ing metung a dake, a mayayaus Kordero, tusukan de king sibat king babo ning diskus, tatusukan ya iti king pamag-alala king Kordero ning Dios Mismo, i Kristo, a tatusukan king tagiliran king sibat king krus para kekatamu. I Kristo mismu ing Ginu ing mengutus karing banal a Apostol a gawan iti, a sasabing: 'Gawan ye ini king pamag-alala Kaku'[620] . Pakiramdaman yu, O kayung mang-insultu, at pansinan ye ing sasabian ning Ginu: E na sinabi, 'Gawan ye ini bilang pamag-alala king kadwa kung pamamate, king pamakamate kanaku', nune 'bilang pamag-alala kanaku'—ita pin, bilang pamag-alala king kusang-lub kung pamag-tiis at kamatayan, bilang pamag-alala king minunang pamamate at pamakamate kanaku king gamat da ring Hudyos. Uli na niti, i San Basilio Magaling, king kayang Misa, magsalita ya para kang Kristo: 'Gawan ye ini bilang pamag-alala kanaku'; uling balang mangan kayu king tinapay a ini at minum king kopa a ini, ipapahayag ye ing kamatayan ku at ipinapahayag ye ing pamanyubling ku king bie. At i San Crisostomo, king kayang Misa, kabang manalangin ya kang Kristo, ngana: 'Uling gaganakan ta ya ining makapagligtas a kautusan, at ing eganaganang milyari kekatamu : ing Krus, ing kutkutan, ing pamanyubling mie king katlung aldo, at aliwa pa.' Inya, ikayu reng makalunus a mang-insultu, lawen yu a ing Banal a Sakripisyung yampang tamu e na papaten i Kristo, nune gaganakan na ing minuna nang kamatayan king gamat da ring Hudyos.

2) Ing Misteryu ning Banal a Sakripisyu.

Itang dake a, king umpisa ning Proskomedia, kukunan ibat king prosphora, at ausan a Kordero, at makabili king banal a diskus a kawangis ning katawan nang Kristo; potang pitnan ya at paten, aliwa ing mismung katawan nang Kristo ing pitnan at paten, nune simpling tinape, a e pa mitransubstansya king katawan nang Kristo, a metung mung kawangis ning katawan nang Kristo. Ngeni, nung ing larawan ning metung a tau igulis ya king metung a bage, at ing larawan a ita gilitan ya at paten, magdusa ya wari ing mabie king kayang katawan ibat king pamanggilit at pamamate ning kayang larawan a gulis? Ali ya pin. Makanian mu naman, i Kristo ing Ginu, king Keyang Glorificadung Katawan—a e na sasakupan ning sanumang pamagdurusa at e mamamate—ala yang daramdaman, at e ya mamamate, neng ing larawan ning Keyang Katawan, ing Tinapay ning Kordero, maputut ya at isasakripisyu kabang gagawan ya ing Proskomedia.

3) Ing Misteryu ning Banal a Sakripisyu.

E mu bayu ing transubstantiation ning tinape a makalukluk king paten king Katawan nang Kristo, Kristo, a atyu karin anti mo king sarili nang larawan a makatasak at misasakripisyu, magdusa king sanumang paralan; nune uling itang tinape me-transubstantiate ne kapamilatan ning kimut ning Banal a Espiritu, at aliwa ne tinape nune ing tune Katawan nang Kristo king lalam ning itsurang tinape, i Kristo e ne man nanu man magdusa potang pitnan ya at kanan. Uling misan ya mu migdusa king Kanyang laman para kekatamu king krus; dapot kaybat ning Kanyang pamanyubling mebie, e ne makasailalim king pamagdusa. At kalupa na kanita, king panaun ning kayang kusang pamagtiis, ing kayang panga-Diyos, a parating kayabe na, e ya menasa nanuman: makanian naman ngeni ing kayang panga-tau, a pinarangal king e pamagkasakit at e kamatayan, e ya menasa nanuman king Banal a Sakripisyung gagawan; uling ing Banal a Sakripisyu nang Kristo, a gagawan tamu, e ne papaten o pamanasan pasibayu.

4) Ing Misteryu ning Banal a Sakripisyu

King Banal a Sakripisyung inaalay tamu at gagawan kapamilatan ning banal a ritwal, agyang ing Ginu tamung Kristo ala yang daramdaman a pasakit king Keyang laman, o e Ya mamamate; dapot, Tusukan Ya, at papaten, at ing Keyang daya mitutulu ya a alang nanumang pasakit manibat Keya, anti ing mipahayag karing banal a Ama kanitang minuna kapamilatan da ring Banal a kapahayagan. Pakiramdaman ye ing sinulat nang Kagalang-galang Ephrem king Homily 86 tungkul king metung a makatua a mepabiyayan kapahayagan tungkul kareng Banal a Misteryu [621] : 'Ikit ku,' ngana ning matua, 'ding banua mibuklat la, at ing api manibaba kayabe ning dakal a banal a anghel; at king babo da atin adwang malagung lupa, a ing kayapan e malarawan, uling ing sala da anti yang kildap; at king libutad da ring adwang lupa atin metung a malating anak.' Uling ding anghel makapalibut la king banal a lamesa, kabang detang adwang lupa atyu la babo ning banal a lamesa, at ing anak atyu ya king libutad da. At anyang malapit nang mayari ing pamagselebra da ring Banal a Misteryu, at linapit la ring diakono para pitnan de ing tinape ning alay, ikit ku (nganang makatua) adwang lupa a atyu babo ning banal a lamesa. Ginapus de ring gamat at bitis ning anak a lalaking atyu babo da; at kinwa de ing kutsilyu, at pinate re ing anak a lalaki, at tinulu re ing daya na king kalis a atyu king banal a lamesa; at kaibat deng pitna-pitnan ing katawan na, linage re iti babo ning tinape, at ing tinape meging yang katawan na. At magbasa ka manibat karin angga king dake nung nu makasulat a, king pangayari na ning Banal a Liturgiya, detang banal a upaya ikit lang papaitas king banua, at ing anak a lalaki atyu king libutad da, mabie at e mete. Makanian murin, king Bie ning Kagalang-galang Arsenius a Maragul makasulat ya [622] : King metung a kapatad a mika-duda tungkul kareng banal a misteryu, adwang mangaragul a matua ing menalangin king Dios para keya a makipag-ayunu kilub ning metung a dominggu; at inyang makatalakad la kayabe ne king pisamban king metung a lugal kabang malilyari ing Banal a Liturgiya, mibuklat la ding karelang mata, at inyang mibili ya ing tinape king banal a lamesa, ikit de ing metung a malating anak; Dapot inyang inunat ne ning pari ing gamat na para pitnan ya ing tinape, ikit de ing metung a Anghel ning Ginu a bababa ibat banua, a tatalan kutsilyu king gamat na, a, kaybat neng pete ing anak, binuhus ne ing daya na king kalis; at kabang pitnan ne ning pari ing tinape, pit-pirasu ne ning Anghel ing katawan. At anyang ding kapatad dinatang la para tanggap karing Banal a Misteryu, dinatang ya naman ing metung a kapatad a e maniwala, at kinwa na king gamat na ing sariwa at makadalan laman, at ikit na ing daya king kopa mu naman; at, uling mitakutan ya, sinigaw ya, a sasabing: 'Manwala ku, O Ginu, a ining tinape ya ing Katawan Mu, at ining alak ya ing Daya Mu.' At agad-agad, ing karni meging yang tinape, at ing daya meging yang alak, at tinanggap yang Komunyon king maragul a takut at malalam a kapanamdaman. Ing makanining kapahayagan milyari ya e mu kareng karapat-dapat, nune pati na murin kareng e karapat-dapat, agpang king kaburian ning Dios. King Prologo, king ika-26 a aldo ning Nobyembri, makasulat ya: king siudad ning Diospolis, ing kapatad ning Aring Saracen a i Nunermia linub ya king Pisamban nang San Jorge at, anyang ikit ne ing pari a mag-alay king Banal a Misa, minate yang kordero, binuhus ne ing daya na king kopa, at pinirpiri ne ing laman na king bandeha; at kaibat meyari ya ing Liturhiya, ding eganaganang tau kinan de ing laman at mininum la king daya. Makanian mu naman, king * * (Bie nang San Basilio ing Dakila), makasulat [623] : kabang magdiriwang yang Banal a Misa, metung a Hudyo, a magnasang abalu la ding banal a misteryo king lugal ning metung a Kristiyanu, mekilam ya karing mananampalataya at linub ya king pisamban; at ikit ne i San Basilio a tatalan yang anak king gamat na at pipirapirapan ne; Kabang tatanggap lang Banal a Komunyon ding mananampalataya ibat king gamat ning santo, linapit ya ing Hudyú, at inaluk ne ning santo, anti mo ing gewa na karing aliwang Kristiyanu, metung a dake da ring Banal a Handug; kinwa ne ning Hudyú king gamat na at ikit na king iti pin tuneng laman; kaibat, inyang linapit ya king kalis, ikit na king atin pin tuneng daya king kilub na.

Lawen yu, ikayung makalunus a mambabatikus, nung makananu i Kristo Ginu tamu, karing Keang banal a misteryu, tutu yang atyu lalam ning itsura ning tinape at alak—mipipira-pirasu, papaten, at mamagus ing Keang daya para king kaligtasan tamu; dapot Eya sasakupan ning pamagdurusa, ni eya papaten o mamate, nune mabie ya kapilanman, at eya kapilanman masisira ning lasun. Deni, ngeni, ila ring misteryu ning Banal a Sakripisyu—agyang ditak la bilang at makuyad ing paliwanag karela—sana patamnan da la ring kekayung dila a mapamintas at heretiku, O kayung mangmang a schismatiku, a manirang puri, anti mong magselebra kami king Banal a Misa king intensyon a tusukan, paten, at paslangin i Kristo king kadwang besis o makapilan a besis; at king pamanyirang puri kekami, at king tutu, kang Kristo Mismo king Banal a Sakripisyu, sasabian yu: 'Makananu yang apaten ing taung metung nang besis mete, king makapilan a besis?' King sanung amanu yu ipapahayag ing kekayung erehiya, a anti mo sanang i Kristo, kaybat neng mehalay metung a besis king krus at tatusukan ning sibat, e ne ihalay para king kaligtasan ning yatu? At nung iti ing tutu, agpang king kekang mangmang a heretikung pamangatu, bakit na la inutus Kristo ring banal a Apostol, a sasabing: 'Gawan ye ini bilang pamag-alala kanaku'? King nanu sang sangkan i San Santiago, ing kapatad ning Dios, at i San Basilio ing Dakila, at i San Juan Crisostomo (nung kaninu kasalpantayanan ing kekayung pananampalataya) ginawa lang sarili dang liturhiya? Dapot, O kayung pekamangmang, lubus kayung mekalili king dalan ning katutuan at mamamate kayu, dapot e yu buri akit ing sarili yung kapahamakan.

Kabanata 31. Karagdagang blasfemiya a schismatiku laban karing Banal a Misteryu

Metung yang maragul a blasfemiya at pamikakawani laban karing Banal a Misteryu a daratang karing kekatamung balugbug, at e la man mangiming ausan iti ing kasuklam-suklam ning kalaswaan. At ngeni pa, king karelang makabuang pamangatuwiran, e la mu makaisip metung a kasuklam-suklam ning kapahamakan, nune ausan da ing krus a maki-apat a suluk, ding kekatamung banal a pisamban, at ing mismung Banal a Misteryu, bilang 'kasuklam-suklam ning kapahamakan'. Uling sapat na tamung abulaanan ding karelang mumunang pamanyirang-dilu, detang laban karing pisamban at king krus a maki-apat a suluk. Tungkul kareting mabayat at alang-Dios a pamanyirang-puri laban kareng Banal a Misteryu, makasadya kaming pakibat. Dapot mumuna, buri mi lang damdaman ing sangkan nung bakit ausan da lang 'kasuklam-suklam ning kalaswaan' ding Banal a Misteryu; uling makananu yang makapanghusga ing ninuman king metung a kamalyan a e mepalino? Sabian da pa mu, kanita, nung bakit ding Banal a Misteryu metung lang kasuklam-suklam ning kalaswaan? Aliwa wari iti ing tune institusyon nang Kristo, a pepamana na kareng banal a Apostol at kareng eganaganang maniwala, at dapat gawan angga king datang ya ing '[624] '? Meko na wari ing upaya ning Dios, at tinuknang neng kumilos ing Banal a Espiritu? Meklaru ya wari i Chrysostom, inyang sinabi na king said [625] : 'Ing alay pareu ya king binye nang Kristo karing keang alagad, at iti ing gagawan da ngeni ring pari; at eya mas mababa kanita, uling iti man eya pinalinis da ring tau, nune nita muring minlinis kanita; at makanian pa, anti ing sinabi ta na'? Dapot ding kalulu, ala lang asabi tungkul kanita, at e la man makakit king nanu mang tune kamalyan, nune mu ing metung a e tutu at mapangmura, uling sané la king pamaglaram, pamangmura, at pamangang a anti mong asung mababali king Banal a santuaryu. Uling i Kristo Dios tamu Mismo, karing Keyang banal a Misteryung Divino, ya ing katutuan, kabang Siya masakit ing pamanyirang puri da kea; Siya mismu ing pakibatan na la kapamilatan ning sarili nang manirang puri kanita, potang akit de ring Hudyos ing tinusuk da, at potang akit de rening mapanghiwalay ing sinirang puri at ininsultu da kareng banal a misteryung deta, ausan deng 'kasuklamsuklam ning kapahamakan'.

Kabanata 32. Ing karelang pamanyirang puri laban king katungkulan ning obispo

Bukud kaniti, ding mapanghiwalay maglapastangan la king katungkulan ning obispo, magmanira la anti mong sasalwan da ring obispo para king sarili da ing karelang banal a katungkulan.

Pakibatan ku:

Nung king sadya, anti ing kaugalian king imperyal a siudad ning Moscow, ikami, a meyaus ibat karing sakup ning Kyiv, ala kaming balu kanini, at e mi la naman sisiyasatan ding bage a alang kinalaman kekami. Ngeni, nanupata, e makiramdam a ding mamuntukan at ding s , ding atin upaya, manyad lang bayad kareng itatas king ranggu ning obispo; dapot king grasya ning Dios, balang metung tatanggap ya king kayang ranggu agpang king sarili nang kaburyan. At aku, metung a makasalanan, agyang e ku karapat-dapat king banal a obrang episkopal a ini, mebilang ku pa mang karapat-dapat agpang king kaburian ning Dios. Tinuringan kung karapat-dapat, e king sarili kung pamagnasa, e king sarili kung pamanintun, o king kapamilatan ning bayad—ing Dios ya ing kakung saksi (at sasabian ku kayabe ning Apostol), a pagluyuan ku king espiritu[626] —nune king probidensya at planu ning Dios, kaybat kung ausan ning dekretu ning maragul a Souverano. At nung magsalita ku tungkul king sarili ku, magsalita ku mu naman tungkul kareng kapara kung obispo, a pareu rang meyaus manibat karin at mipatas king ranggu ning pagka-obispo; balu da ring sabla a ila mu naman tinanggap la king opisina ning pagka-obispo e para king bayad, nune king mayap a kaburyan ning Dios at king kautusan ning makapangyarihan, agpang king sarili dang kabiasnan. Dapot nung atin man kareng atyu keni king arapan tamu ing menintun upaya kapamilatan ning suhul, nanu ing pakialam tamu kanita? Titingin tamu king sarili tamu. Balu mi pa pin, para king kapakanan ning metung o adwang tau a mekasala king pamamisali karing banal a bage, ing mabilug a Pisamban nang Kristo e ya masisira o mababagsak. At karing Apostol a kayabe nang Kristo, atin yang i Hudas, ing traydor; dapot uli na nita, ing Kolehiyo da ring Apostol e ya mesira. Kalupa na ning, kabang ing trigu atyu pa king marangle at e pa me-ani, e maiwasan a ating alikabuk a mayakit king libutad na: dapot ing trigu manatili yang trigu, at e ne itatabi ning kayang amo uli da ring ditak a alikabuk a mayakit king libutad na, nune papaburen ya anggang panaun ning pamamupul; kanita, ing amo ing magutus karing mamupul a tipunan de ing trigu king kayang kamalig, dapot ibugnus de ing samsam king api. Makanian mu naman, king Banal a Pisamban, kabang manatili yang anti mong trigu king marangle king mundung iti ning kalungkutan, imposible ing e makakit marok libutad da ring mayap. Dapot, para karela, i Kristo ing Ginu e ne paburen ing Keang Pisamban, at e ne murin paburen angga king kawakasan ning panaun, anti ing Keang pangaku, a sasabing: 'Ati ku kekayu kapilan man, angga king kawakasan ning panaun' ([627] ). Potang, kalupa ning pamamupul, datang ne ing makatakut a pamangusga, kanita na la paghiwalayan ding marok karing mayap, anti ing pamaghiwalay karing samal karing trigu. Ikatamu, nanupata, mag-ingat tamu: nung ing Kristo mismu e ne paburen ing Keang Pisamban, agyang atin lang makasumaming tau karing matulid; lalu na pin, e makayagpang king metung a matapat a Kristiyanu ing makakawani ya king Banal a Pisamban uli da ring mapilan a dating obispu a ginamit king karelang pwestu para king sariling kapakinabangan, a e ta la man kilala o buri tang akilala. Makanian murin, e makayagpang king ninuman ing manirang puri king katungkulan a episkopal uli da ring mapilan a obispung mekasala. Atin wari manirang puri king Orden Apostoliku uli nang Hudas, a meakit kareng Apostol?

King sulat a schismatic, detang manirang-puri at manlait king katungkulan a obispo, inlarawan da la ring lupa da ring demonyu a tatalan king baston obispo, anti mo king kasalukuyan, ali la tuneng pastul a manibala king Pisamban nang Kristo, nune demonyu. King makanining pamagplanu, at uling e la bisang ipalwal ding karelang tune pastul—a demonyu—dadala de ing karelang kawan karing karelang hermitage e papunta king bye a alang angga, nune papunta king kamatayang alang angga. Uling ing balang metung karing karelang iskismatikung monasteryu, a tatalan king sarili nang aliwang kasalpantayanan, metung yang pamitipun nang Satanas, at atin yang sariling pastul—metung a demonyu. Uling sinubuk lang magdalang pamanyirang puri kekami, king makanian, ila mismu ing mebuklat.

Kabanata 33. Ding Adwang Manimunang Pamanirang-puri da ring Makakawani Laban king Pisamban ning Dios, Sinagutan la

Dapot e ta na la pakaban ding pakibat tamu karing eganaganang pamanyira da; ding aliwa e ta la pansinan uling e la karapat-dapat pakibatan. Iti mu ing idagdag tamu: a karing eganaganang pamanyirang-dila da laban king Pisamban ning Dios, deting adwa ila ding pekamabayat:

1) Anti mong mebawi ne ing grasya ning Dios king Pisamban, at anti mong ngeni ala neng grasya ning Dios;

2) at antimo pinanapun ya kareng ere.

King ini, makuyad ku mung pakibatan:

Nung ing grasya ning Dios meko ya king Banal a Pisamban, kanita nukarin la ding tune amanu nang Kristo Dios tamu, a sinabi na karing kayang pinakalinis a labi: 'Ati ku kekayu kapilan man, angga king kawakasan ning panaun'?

Pasibayu:

Nung ing Pisamban ngeni napnu ya kareng erehesia, nukarin la naman ding amanu nang Kristo a sinabi kang San Pedro, a minamin a i Kristo ya ing Anak ning mabie Dios: 'King babo ning batung ini, italakad ku ing kanakung Pisamban, at ding pasbul ning impyernu e la mananaig laban kaniti' ([628] )?

King sinabi ku, mangutang ku:

Mabula la wari ding amanu ning Kristo, o ali? King katutuan, ali la mabula. Ing Ginu matapat ya karing sablang amanu na[629] . Ing banua at ing yatu milabas la, dapot ding amanu ning Ginu e la milabas[630] ; e la mabigu.

Uling ing grasya ning Ginu e meko king Pisamban, nung nu ya atyu i Kristo angga king kawakasan ning panaun: uling nung nu ya i Kristo, atyu karin ing Kanyang grasya.

Uling ing Pisamban e ya mapnu kareng heresiya, at ding pasbul ning impyernu e la magtagumpe laban kea. Uling nung sakaling magkaroon ya man mung heresiya king sarili na, kanita ding pasbul ning impyernu magtagumpe na la sana laban kea, at ding amanu nang Kristo e la maging tutu. Dapot dininan Ne ing Keang Pisamban ning matatag a alang-kamalian, anti ing sasabian ning Apostol: 'ing Pisamban ning mabie Dios, ing haligi at pundasyun ning katutuan' ([631] ).

Dapot ding makalunus a Brynians, detang schismatics, e la mag-alangan a baluktutan ding amanu nang Kristo para maging kabutangan—ding amanu ning Dios, ding amanu ning katutuan; at itatas da la ding sarili dang heretical a pamanyirang-puri at kabutangan babo karing amanu nang Kristo: anti mong mas tutu la, ing yatu, ing alikabuk, ing gabun, ing abu at alikabuk, kesa kang Kristo, ing Anak ning Dios at kekatamung Dios; at pagsikapan dang ipakit ing karelang mangmang at pang-magsasakang pamisip karing simpling tau antimong metung a paninindigan, kesa king upaya ning Dios at ing kabiasnan ning Dios. At ninu ing e sumawa king karelang kamangmangan? At ninu ing e malungkut king makapanabik a pamanyirang puri laban king Pisamban ning Dios, a manibatan king karelang buluk a isip at asbuk, antimo manibat king kalalalamnan ning impierno? At ninu pa, bukud kanita, ing e malungkut para king sarili dang pamaglinlang at kapahamakan, pareu kareng manylinlang at kareng nalilinlang? Uling ing Pisamban makatalakad ya anti mong matas a batu king libutad ning dagat; agyang babasbasan de ring alun king aldo't bengi, e ya masisira; dapot ding mang-insultu, anti mong alun a mamagsak king batu, mawawala la't alang bakas. Ya ing midarangal, kabang ila ing maburid; ya ing manungkulan kayabe nang Kristo bilang Buntuk na, kabang ila, a i Satanas ing pekapun da, ila ring ibulid king kalalalam-lalalaman ning Gehenna; ya ing manyambut kapilanman king banua, kabang ila ing kiyak at maglamentu kapilanman karing silid king lalam gabun ning impyernu. At ninu ing lubus a makasupil at makalantad king karelang pamanyirang puri laban king Banal a Pisamban, laban karing pari, at laban king balang banal a lugal ning pisamban, a e mabilang? Ngeni, talikdan ta la at ilantad ing karelang kabutangan, heresiya, at kasamaan, a pepautang da ibat mismu kang Satanas.

Lawen yu, O kaluguran a ortodoksung tau, tune tupa ning kawan nang Kristo, at sinserung anak ning Kayang Banal a Pisamban, king kapamilatan ning matulid a pamangatuwiran at ing bunga ning hardin nang Bryn, sinuri mi la ding karelang turu, at king kapamilatan ning tune pamanyaliksik, atuklasan mi la rening atlung bage:

1) E wari palsu ing karelang turu?

2) Ing turu da, e wari heretical?

3) Ala bang pamanyirang puri laban karing banal a bage karing karelang turu?

At ikit mi king prutang ita, kalupa na ning malutung mansanas ning Sodom, aliwa ing mayumung lasa, nune ing mabau alikabuk at abu; ikit mi, sasabian ku, a ing karelang turu

mabula.

mapanghere,

mitmu king pamanyirang puri.

Uling ding karelang turu e la makasaup king kaladua, nune makasira kaniti.

Ikatlung Dake. Tungkul kareng Bageng Pamikakawani

1. Tungkul king kabayat da reng kasu ning pamikakawani

Ing Imbestigasyun karing Bagay a Schismatic.

Eku bisang magsalita keni tungkul kareng lihim at e balu a bage ning tau, o kareng kasalanan a megawa uli ning kahinaan o kamangmangan, a e magdalang pamipate kilub ning Pisamban nang Kristo. E na sa magsalita ing labi ku tungkul kareng makanining bage ning tau [632] ; uling ninu ing mituldu kanaku bilang hukom karela? Uling aku man metung kung makasalanan, makasailalim king kahinaan ning tau; uling i San Elias (agpang king sinabi nang Santiago) metung yang tau a makasailalim karing pareung kahinaan anti kekatamu [633] ; lalu na pa kekatamu, a makasalanan. Saktu na para king balang metung ing isipan na la ding sarili nang kasalanan; atin metung a Hues para kareng eganagana, ing Ginu tamu, a humusga kareng mabie at kareng mete.

Dapot sasabyan ku la reng gawang iti a lantaran gagawan laban king Banal a Pisamban nang Kristo. At e la gagawan uli ning kahinaan, nune uli ning karokan ning demonyu; ni e uli ning kamangmangan, nune sadyang gagawan uli ning katigasan buntuk; tungkul kareng makanining gawa ing dapat tamung pisabian.

Ing diwa na niti, agpang king daramdaman tamu, atyu kareng gawang mayap (agpang king panlupa): dakal a gawang penitensya, makabang panalangin, dakal a pamagbaba, katamtaman a pamibie-bie at pamag-iwas king makaburing inuman, at king pamamangan karne at asan, at ing mismung pamag-retiro da king disyerto (antimo bang gagaya la kareng Banal a Ama), at aliwa pang kabayanihan at obra, a paniwalan dang makapalyaw king Dios—at e mi la babatikusan—dapot ing Dios a makakit king eganagana ya ing humusga king eganaganang ini.

Dapot uling miras kekami ing balita a mangangampran la, itatas de ing sarili da babo ning Pisamban nang Kristo, ipagmaragul da la ding karelang pamagsikap king pamagpigil king sarili at pamagdasal at pamag-ayuno: kabang sisian da kami king kekaming pamamangan at pamaninum, at king kabilugan ming paralan ning pamibie-bie bilang makasalanan, kabang ituring da la ring sarili da bilang baluarti. Uli na niti, kailangan tamung suryan ding karelang mayap a gawa pati na ding karelang marok: uling king kapamilatan da ring karelang marok a gawa, lantaran deng lalabanan ing Banal a Pisamban nang Kristo, kabang isipan dang mayap la ding sarili dang gawa; anya, kalupa da ring babing babakal king arung, sisiran de ing Pisamban, at lilokwan da la ring dakal a karaniwang tau king karelang pamagkunwari.

Nung pangkabilugan ing pisasabyan tamu tungkul kareng dapat, pareung marok at mayap, mag-imbestiga tamu.

Deng dapat da reng tau, king pangkabilugan, adwa la klasi: deng ali mayap la, deng ali marok la.

Ing marok a dapat, marok ya parati; e ya man maging mayap, anti mo ing uling e maging niyebe, ing burak e maging gintu, o ing apdu e maging pulut-panilan.

Tungkul naman kareng mayap a gawa:

i) Neng kai, lalto lang lubus a mayap, dapot e balu nung papaligayan la ning Dios.

2) Neng kai, agyang laltong mayap la, king tutu, marok la at makasumami la king Dios.

3) Neng kai, agyang tune la mayap, ala la pa mu ring bunga at e la makapagkalub king sarili mung kaligtasan.

Mumuna, surian ta lang saguli ding mayap a gawa.

Artikulu Metung

Tungkul kareng mayap a gawa.

Kabanata 2. Tungkul kareng gawang laltong mayap, dapot ing pamikagustuan da king Dios e balu

1) Metung a pamitalake tungkul kareng dapat a laltong mayap, dapot ing pamagtanggap na ning Dios kaniti e balu.

Deng mayap a gawa a makapaliket king Dios makasulat la king Banal a Kasulatan: ding aliwa karing kautusan ning Dios, ding aliwa karing payu ning Ebanghelyu at ding Apostol, at ding aliwa karing gawa da ring Ama ning Pisamban at ding ascetic; at atin tamung e mabilang a alimbawa nung nanu ing makapalyari king Dios king bie da ring santu, a dapat tamung alilan agpang king kekatamung agyu, at akakit ta la naman karing taung mayap a mabibie kasiping tamu; dapot e tamu tune makibalu king sarili tamu nung ing gagawan tamu makapalyari ya king Dios. Uling nung abalu na ning metung a tau a ing kayang dapat makapalyaw ya king Dios, siguradu ya mu naman king sarili nang kaligtasan. Dapot kalupa ning pamagpalya king Dios, makanian mu naman king sarili nang kaligtasan, alang makapagmaragul a siguradu ya. E tamu sana mawalan pag-asa king kekatamung kaligtasan; atin tamung pag-asa king Dios, a magnasang maligtas la ngan ding sabla: dapot alang ninuman kekatamu ing makapagsabing: 'Apakagalak ku ya ing Dios, metung ku karing maligtas, ding dapat ku mayap la at makapagalang king Ginu.' Ngana ning Mamasa: Ninu ing magmalaki king malinis ya pusu? O ninu ing mangahas a sabian a malaya ya ksin [634] ? Pagsikapan tamu, king anggang agyu tamu, ing ingatan ing sarili tamu ban e tamu pasiknangan ing mua ning Dios; magobra tamu, king anggang agyu ning kekatamung mainang sikanan—a pepatibayan ning saup ning Dios—ban maging katanggap-tanggap tamu king arapan nang Kristo. Dapot ing eganaganang pamagsikap at obra tamu e na apatunayan a pakamalan na katamu ning Dios. Masanting ing sinabi ning Ama ning Pisamban tungkul kanini, a sasabing: 'Ding matulid at ding mangabias, at ding karelang gawa, atyu la king gamat ning Dios; dapot ing lugud at ing pamamua e la akakit ning tau'[635] . Ing talatang ini mas malinaw yang mepaliwanag king salin anti kaniti: 'Deng matulid at ding matenakan, at ding karelang gawa, atilu king gamat ning Dios; dapot alang tau makibalu nung karapat-dapat ya king lugud (ibatan king Dios) o king pamamua.' Ing pamag-ayunu metung yang mayap a gawa, dapot e ya makaligaya o katanggap-tanggap king Dios nung ing mag-ayunu miras ya king sukdulan a pagal ning katawan; uling ing Dios neng kai sasabian na: 'E ya anti kaniting ayunu ing pinili ku [636] .' At i San Crisostomo, king kayang 'Margaret', ipinaliwanag na, sasabian na: '[637] ' Inya, nanu ya pin ing pamag-ayunu, agyang mag-ayunu tamu? Ing pamag-ayunu, makabasi ya wari king pamag-ayunu king pamangan, o king pamag-ayunu king masamang nasa? Uling agyang mag-ayunu tamu king pamangan ning katawan dapot e tamu mag-ayunu king masamang nasa ning kaladua, ing makanitang pamag-ayunu king pamangan e magdalang kapanatagan, dapot magbunga yang karokan. Uling nung mag-ayunu ku king tinape dapot eku apigilan ing mua ku king kaparawan ku, e na ku tau; uling ing animal makanyan ya mu naman gagawan: ing animal e ya mangan tinape, dapot laman ing kakanan na [638] . Mayap ing e minum makaburing inuman, o mangan karni o asan, para king pamag-ayunu; dapot ing mag-ayunu king makaburing inuman at king karni o asan e ya siguradung makalugud at katanggap-tanggap king Dios, uling, agpang kang San Crisostomo: 'Nung ing ninuman e ya minum alak o mamangan karne, e ya sa pagmaragul kaniti, uling alang lelangan ing Dios a mas maragul kesa kareng animal. Uling alang animal a mamangan karne o minum alak—ni ing baka, ni ing asnu, ni ing tupa. Mayap a gawa para king taung papakasakit king sarili nang laman ing matudtud king gabun a alang patuluan para king saglit a pamanudtud; dapot ing makanian a tau e ya makalugud o katanggap-tanggap king Dios; uling tungkul king makanian a tau, ing pareung talaturu sinabi na king pareung sermon: Nung ing ninuman matudtud ya king gabun, a e mangailangan kama o banig, dapot ding butul na mu ing magsilbing kama na, e ya sa mangdayaw kaniti, o magmalaki, a balamu isipan nang alampasan na la ngan ding aliwa; uling ding makanining bage, kalikasan la ring animal. Uling iti e ya man kapuri-puri, nune mapangmura ya pa; uling nung itamu, a makibahagi king Salita, mas maging mababangis tamu kesa kareng animal, kanita… Angga keni, i Chrysostom. Mayap ing alang patugut a pamamanalangin; dapot aliwa ya ing makalugud at pakamalan ning Dios ya pin ing makabang magdasal a makakanta king dakal a oras; uling ing Ginu mismu ing sinabi king Ebanghelyu: 'E kayu pakiramdaman uli ning dakal a amanu' ([639] ). At i San Teofilacto, king kayang pamagpaliwanag karening amanu ning Ginu, sasabian na: 'E makabage ing pakaban la ding panalangin, nune ing maralas a pamamanalangin, a ditak mu ing amanu.' At pasibayu: ing sobrang pamagsalita (king panalangin) yapin ing alang kabaldugang kwentuhan. Dapot naman king Commentaries on the Epistles of the Apostles nang Chrysostom, king pahina 1830, makasulat king gilid: 'Ing taung sobra magsalita king panalangin e ya manalangin, nune makipagkwentuhan ya mu king alang kabaldugan.' Mayap ing magpabayat king sarili king dakal a obra, manuknangan karing liblib a hermitaje, at pasakitan ing sarili nang katawan king balang paralan: dapot e na ya papaligayan ning tau ing Dios king pamangawa karing makanining bage, at e na mu naman balu nung nanung obra ing makapapaligaya Keya. Uling atin tamung akit kareng kasulatan da reng Ama ning Pisamban a mapilan a lalaking menibye-bye king pamag-ayunu, pamag-isa, at mabayat a obra, a sinakit de ing karelang katawan anggang king sukdulan, dapot meko la king bie a ini a e ra balu nung ila mekaligtas la. Magluluksa ya i San Juan Climacus para king metung a eremita a i Stephen [640] , a meglambat dakal a banua karing obra king disyerto; ding mabangis a animal meging maluman la keya, uling papakanan ne ing metung a leopardo ibat king sarili nang gamat king disyerto: dapot kabang mamamate ne, dinalan ya king metung a makatakut a pagsubuk karing makatakut a taung linto kea; kabang papahirapan de, pekibat na la ding aliwa rang kutang king masalese, dapot alang apekibat karing aliwa; at iti metung yang tune makatakut at makapangilabut a pangit, (ngana ning Ladder) metung a e makikita at alang-awang pagsubuk. Kayang-kaya! Ing Tahimik at ing eremita sinabi la tungkul kareng partikular a kasalanan na, a sasabing, 'Ala kung asabi laban kanini'; kaybat nang megi halos apat a pulung banwa king bie monghe, kakiyak a: 'Kawawa ku, kawawa ku!' At ing Talasulat ning *Ing Tuktukan* tinapos ne ing kayang salese tungkul kanini king makatuki: 'At makanian, kaybat nang mesubukan, likwan ne ing katawan a ini.' Nung nanu ya ing hatul, o ing resulta, o ing pakibat na, o ing wakas ning pagsubuk, e ya malinong sinabi. Angga mu keni ing *The Ladder*.

Ikami, nanupata, mitmu kami king takut at pangamba tungkul king alang kasiguraduan ning kekaming kaligtasan, uling e mi balu nung ding sasabyan ming mayap a gawa makapalyari la king Dios o ali; nung karapatdapat kami king Keyang lugud o king Keyang pamamua. Makatakut ining amanu ning Dios king Salmo: 'Potang datang ing panaun, humukom kung maki-katuliran' ([641] ). E ne man makapagmulala a ding kasalanan tamu paghusgaan la; dapot makapangilabut a ing katuliran tamu—ita pin, ding mayap tamung gawa: pamag-ayunu, panalangin, pamagpigil, pamagpakatatag, pamamate king sarili, at dakal pang aliwang gawang debosyon—paghusgaan la naman, kalupa da ring kasalanan tamu. Bakit makanian? Uling, agyang karing kekatamung mayap a gawa, maralas ating antas ning kasalanan; uling alang perpektu, at higit king sabla, ugali na kekatamu ing magdalang mapagmataas a isipan tungkul king sarili tamu, lalam da ring kekatamung mayap a gawa, antimo bang papaligayan ta ya ing Dios at matulid na at banal tamu; metung a isip a, anti mong masikan a api, sisiran na ing eganagana tamung obra at dapat, at ing eganagana tamung merito. At e makapagtaka a ing metung a makasalanan e ya ituring karapat-dapat king Kayarian ning Banua: maging metung yang kababalaghan para kanita a ituring dang matulid at banal keni, dapot mitabug ya king Kayarian ning Banua karin. E makapagtaka a ing lalakad king malapad a dalan e makasulud king bie: makapagtaka ya pin a ing lalakad king makiput at masakit a dalan, kamatayan ing akit na imbes na bie. E makapagtaka a ing lasing o masebeng tau e makatanggap king ligaya da ring biyayang pang-banwa: makapagtaka a ing taung mag-ayunu, a e man tikman king alak a makababo, mawalayan ya king katamasan ning banwa. E makapagtaka a ing taung mataba, mabagal, at matambak e makalabas king makiput a pasbul ning banuang tuknangan: makapagtaka ya ing metung a menipis at mengayat ing laman na uli ning sobrang pamag-ayunu at obra, at ding butul na makabalut la mu king balat, e ya makalusut king makiput a pasbul at mayakit yang atyu king lual da ring tuknangan king banua. Uling potang ing Matulid a Hues magumpisa neng husgahan ing kekatamung katuliran at ding kekatamung kasalanan, Akit na king oras a ita king balang matulid a tau ing metung a makasalikut a kabilyan a pakakubli, a e na akakit ning tau king sarili na, o mas ustu, e na buri akit: uling nung hahatulan ta la ring sarili tamu, (ngana ning Apostol), e tamu maparusahan [642] . Ing kekatamung makasalikut a kabaluktutan, sasabian ku, mibulgar ya king arapan ning Makakit-Kabilugan a Hues; uling kanita (agpang karing amanu ning Apostol) ilwal na la ning Ginu ding makasalikut a bage ning karalumduman, at ibulgar na la ding lihim a nasa ning pusu[643] . Potang mibulgar na la reni, ninu ing mayakit a alang kasalanan? Nanu pa ing mas malinis kesa kareng sinag ning aldo, a magliwanag king mabilug a paligid? At nung ing sinag ning aldo lungub ya king metung a templo kapamilatan ning awang o lamat, pilan la karakal a partikula ning alikabuk a gagaló king kilub na niti ing lalto! Makanian mu naman, kareng kekatamung mayap a gawa, a ilawan king Tauling Aldo, pilan la karakal kareng kekatamung kakapuyan at kakulangan ing lunto! Uling ninu ing malyaring malaya karing kasalanan, agyang e na iti gewa king gawa, dapot pinagnasa na king kaburian? At makananu yang malyaring lunto ing ninuman a malinis king arapan ning Dios, king arapan na ninu (antimo ing sasabian nang Job) ding batuin e la malinis: mas lalu pa ing tau dusing, at ing anak ning tau metung yang worm [644] ? Kanita, pinagyaman ta la ding dakal tamung mayap a gawa, isipan tang banal at matulid tamu; dapot deni mibulgar la mu naman, anti mo ring kasalanan tamung makasumami at kasuklam-suklam king Dios: uling ing nanumang tuturing ning tau a marangal king sarili na, kasuklam-suklam ya king Dios. At ing kabilugan ning kekatamung katuliran, a gewa king kapalaluan, makaladlad ya king Arapan Na anting marusing a basan; daramdaman tamu ing propeta Isaias a sasabing: 'Ing kabilugan ning kekatamung katuliran anting karinutan ya'[645] . At makanian, ding kekatamung mayap a gawa, nung nu tamu mangalag king maragul a pagmaragul, mibilang la kayabe da ring kekatamung kasalanan, at mituldu la king parusang makapangilabut agpang king matulid a paghukom ning Dios; uli na niti, ing Apostol matalinung papabala na kekatamu, sasabian na: 'Isakatuparan ye ing sarili yung kaligtasan king takut at panginginig'[646] . E mu king takut, nune pati na king pangakigtig: 'Paglingkuran ye ing Ginu king takut,' ngana, 'at magsaya kayu king arapan na king pangakigtig'[647] . Kahit pa sigurado ka king atyu ka king dalan papunta king kaligtasan, dapat ka pa muring matakut, uling makasulat: 'Mag-ingat ka ban manatiling matatag, ban e ka mabagsak'[648] . Agiang pa king kapamilatan da ring kekang pamagsikap, miras ka king antas a tinanggap ka king biyaya ning pamangawang milagru—pamagpalayas kareng demonyu, pamagsabi king paintungulan, at pamipakayap kareng masakit—makanyan man, magtakut ka; uling ing Ginu Mismo ing sasabian na king Ebanghelyu: 'Dakal la reng magsabi Kaku king aldong ita: "Ginu, Ginu! E wari kami menhula king lagyu Mu, at king lagyu Mu migpalayas demonyu, at king lagyu Mu ginawa kaming dakal a milagrung?' At kanita, sabian ku karela, 'E ku kayu man akilala: lumayu kayu kanaku, ikayung gagawang karokan!'[649] . O Ginu, makapangilabut la ding Keka mung pamangusga! Ninu ing e mangalgal king pusu, ninu ing e mangalgal king kaladua potang damdaman de ing makanian kasindak a pakibat ibat king Dios—e mu para karing makasalanan, nune pati na karing mapilan a manggagawa king milagru a mengisip king ila baluan la, a mengaral king Ebanghelyu, mengalako demonyu, at mekgawa lang dakal a milagru, a denasan e king kapamarawan o katamaran, nune king dakal a panalangin, pamag-ayunu, at obra; kalupa na ning sinabi ning Ginu tungkul king pamagpalayas kareng demonyu: 'Ing lahing ini e ya makalwal nune king panalangin at pamag-ayunu'[650] : dapot ing Matulid a Hues e na mu tuturing antimong mayap a gawa ding panalangin, pamag-ayunu, at aliwa pang obra da ring e na papaboran, nune ausan na la pang kamangmangan, sasabian na karing menayunu, megobra, at menalangin: 'Lako kayu kaku, ikayung gagawang kamangmangan.' Bakit makanian? Ali wari uli ning metung a makasalikut, mayabang a opinyon tungkul king sarili na? Dapot ninu ing makibalu kanini? Deng dalan ning Ginu metung lang malalam a dagatmalat[651] . Deng kayang pamangusga e la asusukuban, at deng kayang dalan e la atalastas. Uling ninu ing meka-intindi king isip ning Ginu? O ninu ing meging talapayu na?[652] . Uli na niti, i David, a makatuknang king lele da ring pamangusga ning Ginu, manalangin ya kea: 'E ka lungub king pamangusga kayabe ning kekang alipan, uling alang ninuman a mabie ing mayakit a matulid king arapan mu'[653] .

Inya, e ka mangdayaw karing sarili mung gawa, ni itas me ing sarili mu babo ning Pisamban nang Kristo, Brynya, a isipan nang banal ya; ni magsalitang makaba tungkul karing kekang gawa at obra, karing kekang makabang panalangin at dakal a pamag-ayuno, king pamaninum mung danum at kvass. Uling makananu mung abalu nung ding sasabian mung mayap a gawa makapalyari la king Dios o ali? Patawaran yu ku, uling ali la ding kekayung gawa, a sasabyan yung mayap, ding kakung kukundenan; dapot eku sasang-ayunan ing kekayung kayabangan at pamagpasikat: e kayu pa mekatas ibat king yatu, dapot isipan yu makatalakad kayu pa babo kesa karing banua, kabang itatapon yu kami king impyernu.

Kabanata 3. Tungkul kareng Makipagkunwaring Gawa

2) Metung a pamanyuring karing dapat a isipan dang mayap, dapot king katutuan maragul lang karokan at makasumami king Dios.

Deng mayap a gawang gagawan a peke at hipokrita, e la mayap, nune marok la: anti mo ing lobo a makasulud balat tupa e ya tupa, nune sasalamin na mu ing itsura ning tupa, kabang king kayang kalikasan at ugali, metung ya pa muring lobo; makanyan mu naman, ding makanyan a gawang hipokrita atin lang itsurang kabanalan, kabanalan king Diyos, at pamaging banal, kabang king kilub da ila mismu ing diwa ning karokan, kawalan-batas, at pamamuska.

Ngeni, ilwal ku la king sala ding karokan a makasalikut lalam ning mapagkunwaring itsura da ring mayap a gawa.

Ing mumunang karokan yapin ing mapagmaragul a kayabangan.

Ing metung pang karokan ya pin ing alang kabaldugang obra.

Ing katlung karokan ya pin ing pamanghusga kareng aliwa.

Ing kapat a karokan ya pin ing pamag-uyub kareng aliwa.

Ing kalima at tauling karokan ya ing mapait a pangasira ning sarili at ding mepadalan king kamalian.

Isipan na ning balang metung keti nung itang karokan, a makasalikut lalam ning balatkayu ning pamagkunwari, ditak ya mu kabaldugan.

[654]Ating metung a maragul a karokan, makasalikut lalam ning tabing da ring mayap a dapat: ing mapagmaragul a kayabangan; uling lalaban ya king Dios Mismo, a lalaban karing mapagmaragul. Salungat ya ini, uling e na panintunan ing ligaya ning Dios nune ing sarili na; e na papaligayan ing Dios nune ding tau, at magobra ya e para king kapakanan ning Dios nune para king sarili na; ban parangalan ya bilang banal, at purian de ring tau bilang metung a marangal a talasuyu ning Dios. Ing makanining tau, neng mag-ayunu ya, papalalam ya lupa, ban lunto yang mag-ayunu; neng manalangin ya, manalangin ya king arapan da ring tau, papakaba na ing panalangin na, ban akit de ring tau a manalangin [655] . At nanu mang mayap a gawan na, e na gagawan king lihim, nune king arapan da ring tau, ban purian de ring tau. Uling ing kekatamung Tagapagligtas a i Cristo in-alig ne ing makanyan a tau king metung a pante a pinuti, kabang sasabian na karing mapagkunwaring Pariseo king Ebanghelyo: 'Kahabag-habag kekayu, mga eskriba at Pariseo, mga mapagkunwari! Uling kayo anti kayung pante a pinuti a king lual lalto lang malagu, dapot king kilub dakal la laman a butul da reng mete at sari-saring karinat.' Makanian mu naman kayu: uling king lual, lalto kayung matulid, dapot king kilub, mitmu kayu king hipokresya at karokan.

Metung a maragul a karokan, a makablas antimong mayap a gawang gagawan king pamagkunwari; ing kawalan kabaldugan ning obra, uling ing eganaganang obra ning tau—maging pamag-ayunu, panalangin o nanu pa mang gawan—walang saysay. Keni, ing puri da ring tau makatanggap yang ganti, dapot king panaun a daratang e ya mayakit; i San Juan Climacus [656] malinong pepabalu na ing kawalan kabaldugan da ring makanining obra, sasabian na: Ing kayabangan metung yang pamagsayang king obra, ing pangasira ning pawas, metung a pamanyirang puri laban king pibandian, metung a kuta ning alang kapanwalan, metung a paunang tanda ning pamamamusit, metung a pamanyilab king daungan, at metung a alit king pipagkayan; uling ding alit mangalati la, dapot sisiran de ing balang gawa at ing bunga na. Ing sigâ panenayan na ing pamag-mature ning trigu, at ing kaburyan panenayan na ing pamitipun ning (mayap a) pibandian; uling ing sigâ maligaya yang manako, kabang ing taung mapuri maligaya yang mamudmud. At pasibayu: Ing pamag-ayunu ning taung mapuri alang ganti, at ing kayang panalangin alang pakinabang; uling gagawan na la reni para king puri da ring tau. Ing mapagkunwaring mag-ayuno makagawa yang dobleng karokan, uling papakayap ne ing kayang katawan dapot alang tanggapan a gantimpala. Ninu ing e tawa king mapagkunwaring gagawa? Angga keni ing sinulat ning Ladder-writer.

Metung a maragul a karokan, king lalam ning maskarang mayap a dapat a gagawan a mapagkunwari, ya ing pamanyisi karing aliwa, anti ing ikit tamu king mapagkunwaring Pariseo a nanalangin king templu kayabe ning maningil buwis, at sinabi na: 'O Dios, pasalamat ku Keka, uling e ku anti kareng aliwang tau—mamatako, gagawang marok, mangangalunya, o agyang anti kaniting maningil buwis'[657] . Uling ing maningil buwis, a kinondena ning Pariseo, mekilinis ya king arapan ning Dios; dapot ing Pariseo, a mengondena kareng aliwa, meko yang makondena ya mismu, at ding kayang mayap a gawa meging alang kabaldugan la.

Metung a maragul a karokan, king lalam ning masamang gawang gagawan a mapagkunwari, ya ing pamamirait kareng aliwa, a magdala karela king maling kapanwalan. At ing ituring la reng maling gawa bilang tutu, at parangalan ya ing mapagkunwaring 'santu' bilang pekabanal king kabilugan, at ituring la reng kayang amanu bilang amanu ning katutuan, at tukyan ya ing kayang turu. King makanyan a mapagkunwaring paralan, dakal a erehe ing menari king dakal manibat king Ortodoksung kasalpantayanan papunta king erehiya; ing taung anti kaniti kalupa ne i Satanas, a magpanggap a anghel ning sala [658] ; lalto ya bilang sala ban lokwan la reng tau at iligaw la manibat king dalan ning kaligtasan.

Ing tauli at pekamaragul a karokan, nanupata, ya pin ing alang-anggang kaparusan; uling ing gagawang mayap a gawa king pamagkunwari, uli ning kayabangan, maparusanan ya siguradu kalupa na ning gagawang marok; uling ing pamagkunwari at kayabangan karokan la king sarili da.

Ing magamit king kabilugan nang sikanan karing gawang mapagkunwari, makondena ya kalupa na ning marok a alipan a manako king pibandian a pinagkatiwala na ning kayang amo at sasayangin na iti. Uling ding biyayang binye na ning Dios kaya, e na la gagamitin para king ligaya na ning Dios, nune para king sarili nang pamagpasikat.

Ing mangusga kareng aliwa, makusga ya naman antimo ing mismung Antikristo. E wari makasulat kareng libru da ring Ama: 'Ing mangusga king kapatad na, ya ing Antikristo'? Nanu ing dinanas nang Juan ning Sabaea, at bakit? Kayang-kaya, uling hinatulan ne ing kapatad na, pepalayas ya king metung a pangitun ning Kristo ing Ginu, a pikasakmal king krus, inaus deng Antikristo, at likuanan de ing kapa na. Ninu man ing magnasang mamasa, basan na ini king Prologo, king pang-22 aldo ning Oktubre.

Deng aliwa melili la at pekondena bilang manlinlang; para karela, agpang king amanu ning Ginu, makabitin ya ing gilingan king batal da, at ibugnus la king dagat [659] .

Ing makanian e ya mamate mag-isa, nune guguyud na la kayabe na ding linoku na king pareung kapahamakan: anti mo itang ubingan, a ikit nang San Juan a Teologo a mibulus ibat banua, e ya mibulus mag-isa, nune ginuyud na la kayabe na ing katlung dake da ring batuin ning banua [660] . Deng mepaniwala mamamate la kayabe ning menlinlang karela; iti pepasiag nang San Crisóstomo king kadwa nang homilía tungkul king Epístola karing Filipenses [661] , a sasabing: Ating pa kayang mas marok kesa kang demonyu, a magplanu king sermon a magdalang parusa kareng magpasakop kaniti? Akakit yu wari nung pilan la karakal a karokan a ipapamana na kareng sarili nang tau? Magplanu yang parusa at pamagkasakit para karela kapamilatan da reng kayang sermon at obra. Angga mu kaniti i Chrysostom.

Ing makanian kalaki at kasikan a karokan makasalikut ya lalam ning tabing da ring mayap a gawa, a gagawan king pamagkunwari.

Keni, ding kalaban ning Pisamban nang Kristo—a isipan da king ila, at isipan da la namang maging, banal, matulid, at madius—pabustan yeng suryan ding sarili dang konsensya, at pabustan yeng usisan ding karelang dapat, ban akit da nung king lalam ning tabing da ring karelang mayap a dapat, atyu karin itang limang-dobling karokan. Aku, a makasalanan, e ku la kukondenan, dapot ingatan ku ing kakung kawan, a pinagkatiwala na kanaku ning Kristo Ginu ku, agpang king kakung katungkulan, sasabian ku la ding amanu nang Kristo karing espiritwal nang tupa nang Kristo: mag-ingat kayu king lebadura da ring Pariseo, a ya pin ing pamagkunwari[662] ; mag-ingat kayu kareng mapagkunwari a lalapit kekayu, a lilinlang kekayu king panlual a itsura ning mayap a gawa. Kaluguran, e kayu maniwala king balang espiritu, nune subukan la reng espiritu ban abalu nung ibat la king Dios: uling dakal lang palsung propeta (mapanlinlang a talaturu) a linto na king yatu[663] .

Kabanata 4. Tungkul kareng mayap a gawa a alang bunga, uling menibatan la king lugud king sarili

3) Metung a pamisabi-sabi tungkul kareng mayap a gawa a alang bunga at e makapagkalub king kaligtasan.

Deng mayap a gawa a alang bunga ning kaligtasan ila reng gagawan:

E man ibat king lugud king Dios mismu, nune ibat king lugud king sarili.

O reng gagawan king kilwal ning Ortodoksung Katolikung Pisamban.

TUNGKUL KARENG MAYAP A GAGAWA A ING MOTIBU KING PAMAGMALASAKIT KING SARILI

Deng mayap a gawa a e gewa uli ning lugud king Dios mismo, nune uli ning lugud king sarili, dapat lang suryan anti kaniti:

Kaluguran ne wari ning tau ing Dios higit king sarili na, o ing sarili na higit king Dios? Ing taung kaluguran ne ing Dios higit king sarili na, e ne panintunan ing sarili na karing dapat na, nune ing Dios Mismo. Ing taung kaluguran ne ing sarili na higit king Dios, e ne panintunan ing Dios, nune ing sarili na, karing dapat na. Ing malugud king Dios, ing Dios ing panintunan na karing kayang gawa; balang mayap a gawa na, gagawan na para king Dios, para king lugud a pang-Dios, banang akaligaya ne ing kaluguran na. Ing malugud king sarili na, oneng, ing sarili na ing panintunan na karing kayang gawa; ing eganagana nang gagawan—agyang mayap la pa—gagawan na para king sarili na, alang panintunan a mayap para king sarili na, king panaun man o king alang-anggan.

Ing makasarili gagawang mayap para king pansamantalang kayapan, ban e ya mibagsak king alang kabaldugang pamagsikap, kamarinwan o pamanyira, bilang parusa at pamagbawi para king karokan; o para makatanggap yang pakinabang, o dangal at puri ibat karing tau para karing kayang mayap a dapat: ing marok a tau e ya gagawang marok uli ning takut king parusa, dapot gagawa yang marok king balang paralan nung alang parusa at pamagbawi. Ing mayap a tau gagawang mayap para king pakinabang, o para king dangal at puri ibat kareng aliwa; dapot e ya gagawang mayap king sanumang paralan nung e ya manayang kabayaran, o dangal at puri, ibat kareng tau bilang kapalit. Pareu lang mayap a dapat: itang ning metung a pipigilan na ing pamangawang marok uli ning takut king parusa, at itang ning aliwa a gagawang mayap para king ganti at dangalan; dapot pareu la, uling e la megawa uli ning lugud king Dios mismo, nune uli ning lugud king sarili at para king sarili nang pakinabang, at uli na niti, alang bunga la king arapan ning Dios, e la karapat-dapat king alang-anggang kaligtasan, agyang tatanggap la king karelang ganti at pakinabang keni. Uling ing e gagawang marok uli ning takut king parusa, ing maging ganti na at pakinabang ya pin ing mismung katutuan a e ya magdusa king parusa. Nung para naman king gagawang mayap para king sarili na, ing mismung pamangawang mayap ya ing ganti na, ing pakinabang, dangal, at puri a tatanggapan na, a para naman king sangkan nung bakit ya gagawang mayap.

Dapot agyang detang magpagal karing mayap a gawa para king alang-anggang kaligtasan, nung mas kaluguran de ing sarili da kesa king Dios, manatili lang alang bunga o lubusang alang pakinabang karing karelang pamagpagal; uling ditak mu ing karapatdapat karela, o king tutu, ala lang karapatdapat king kaligtasan, anti ing ipaliwanag king makatuki:

Ating atlung motibu (rason) nung bakit ing metung a tau, a magnasang kaligtasan para king sarili na, lalayu ya king karokan at gagawang mayap:

1) Mula king takut king alang anggang parusa,

2) O para king pamanyambut king Kayarian ning Banua,

3) O para king mismung lugud king Diyos. Ing gawang mayap uli ning takut king alang anggang parusa anti ya mong metung a alipan a gagawa bang e ya paluan o parusan; at nung e ya tatakut king parusa, e ya gawang mayap, dapot lumawut ya king karokan king sanumang paralan.

Ing gagawa mayap para king Kapakanan ning Banua anti ya mong metung a upahan, a magobra ban tanggapan na ing kayang suweldu: uling nung e ya manayang gantimpala para king sarili na, e ya talaga payag magpagal karing mayap a gawa.

Dapot ing pamangawang mayap uli na mu ning banal a lugud ya ing dalan ning metung a anak, a e gagawang uli ning takut king parusa o king pag-asang gantimpala, nune uli na mu ning lugud ning keang Ibpa; at ing pamangonsidera king mismung pamamua king keang Ibpa bilang parusa; kabang ing luguran ya ing keang Ibpa at ing kaluguran ne naman, ya ing pamikakamit king pekamatas a gantimpala at pibandian. At ing eganaganang gagawan na, gagawan na para pasayan ing kaluguran nang Ibpa, at ali para king sarili nang pakinabang o tubu; uling tuturing na ing eganaganang bage ning Ibpa bilang sarili na, at sasabian na ing eganaganang bage na sarili na, king Ibpa ya.

Ing metung a alipan e ya sisian king pamangawang mayap, at ing metung a upahan e ya naman bababanan uli ning pamagobra na karing mayap a gawa; dapot ing anak papurian ya at itatas ya babo da, uling ing intensyon na aliwa ya kesa karela; Ing mumuna, king sablang bage, buri neng pasayan ing tata na, at kakalingwan ne ing sarili na; dapot ing kadwa, ing sarili rang kayapan ing panintunan da, at e ra masyadung isipan ing pasayan ya ing Dios: at agyang gagawang mayap, ing intensyon da e karapat-dapat king puri, uling e ra ing layunin ing pasayan ya ing Dios, nune ing makamtan ing kayapan para king sarili da. Uling ing takut king parusa ing magpanatili king integridad ning metung a tau, ban e ya masaktan; kabang ing pagnasa king banuang kayarian ing manintun king sarili nang kayapan at pakinabang. At ala lang lugud, anti mo ing sanga a alang yamut, a e mamungang nanu pa man nune mangalanta at maging alang silbi. Kanian i San Gregorio ing 'Dialogist' (ing 'Dialogist') mituturu ya tungkul kanining bage king kayang Pangapitung Homilia king Ebanghelyu: 'Nung makananu dakal a sanga ning metung a pun dutung ing tutubu ibat king metung mung yamut, makanian murin, dakal a birtud ing mibabait ibat king metung mung banal a lugud. Alang sanga—ita pin, alang mayap a gawa—ing magkakaroon king nanu mang sikanan nung eya manatiling makakabit king yamut ning lugud.' Angga keni i San Gregorio. Manibat karening amanu na, malinaw a mayayakit a ing sanumang mayap a gawa, nung iti gewa ya e manibat king lugud king Dios nune para mu king sarili, kalupa ne ning sanga a mekalag king pun dutung: e ya mamunga nune malalanta ya, at alang silbi.

Ustu ing katakutan ing parusa, at, uli ning takut king parusa, ing ingatan ing sarili laban king karokan kabang gagawang mayap; dapot nung itang takut matunaw ya king banal a lugud, nung itang sanga manatili yang makakabit king yamut ning lugud—ita pin, ing katakutan at luguran ing Dios king metung a panaun—kanita ding mayap a gawa ning makanitang tau e la mawalayan king bunga ning karelang kaligtasan.

Dapot nung alang banal a lugud, ing puru takut—ing takut king Dios a anti mong metung yang mabangis a animal baka kananan na ka, o metung a mamarusa baka paten na ka—ing makanian a takut, a maging sangkan para gawang mayap, sisiran na; uling itang sanga, a alang yamut, lulutang ya at e mamunga: ing takut a alang lugud e makapagkalub king kaligtasan.

Mayap ing magnasang makalub king Kayarian ning Banua at gawang mayap para akamtan iti, dapot nung ing nasa a ita mitmu ya king banal a lugud; at nung ing sanga manatili yang makakabit king yamut ning lugud—ita pin, ing nasa a atyu ka king banuang makalub king lugud. ali para king sarili nang kaginawan nune para king ligaya ning Dios, banang purian ya kapilanman; kanita ding mayap a gawa ning taung ita e la mawalanan king bunga ning karelang kaligtasan. Dapot nung alang banal a lugud, ing simpling pamagnasa para king Kayarian ning Banua anti ya mong sanga a alang yamut, a e mamungang nune malalanta; antimo ing sasabian na ning Apostol, a sasabing: 'Nung atin kung kabilugan a kasalpantayanan, a makayalis bunduk, dapot ala kung lugud, ala kung kwenta. At nung ibye ku la ngan ding pibandian ku; at nung ipagparaya ke ing katawan ku para silaban, dapot ala kung lugud, alang pakinabang kanaku'[664] .

Kabanata 5. Tungkul kareng mayap a gawa a alang bunga; uling atyu la king kilwal ning Pisamban a Orthodox

Tungkul kareng mayap a gawa a megawa king kilwal ning Orthodox a Pisamban

Uli na niti, ding mayap a gawa a megawa king kilwal ning Pisamban a Orthodox, nanu man ing kayapan da, alang bunga la at e la makapagkalub king kaligtasan; uling atyu la king kilwal ning Pisamban, a ing Ulo na ya i Kristo, a sinabi: 'Ing e kayabe ku, laban ya kanaku; at ing e makitipun kayabe ku, makakalat ya'[665] . Uling ninu man ing kumapit king Pisamban nang Kristo, kumapit ya king mismung Kristo, a migsuglung king Kayang Pisamban, anti ing Ula king katawan, at atyu king kilub na niti. Dapot ninu man ing makakawani king Pisamban nang Kristo, makakawani ya king mismung Kristo—ing Ulo ning Pisamban; at nung ala ya i Kristo, ninu man ing mag-isip a mititipun yang mayap a dapat para king kaligtasan, e ya mititipun, nune sasayang na la, at e ya karapat-dapat king kaligtasan para king sarili na. Ing metung a galamay, a meputut king katawan a bibie bie at panibalan ning Ulo, makapanatiling mabie at aktibu? Malyari waring mamunga ing sanga a pinutut ibat king baging, o ing sanga a meputut ibat king pun dutung mansanas? Kapilanman. Makanian mu naman, ing metung a Kristiyanu, agyang mabuti ya pa ing bie na, e ya miras king kaligtasan nung isalisi ne ing sarili na king pamisanmetung ning Orthodox a Pisamban nang Kristo. Maging maingat ka, uling i Kayang Kabanalan Athanasius, Patriarka ning Alexandria, sasabian na king umpisa ning kayang kredo: 'Ninu man ing magnasang miligtas, kailangan, higit king eganagana, talan ya king kasalpantayanang Katolika; uling ninu man ing e na iti panatilian king kabilugan at alang kapintasan, alang duda, malaglag ya king alang angga.' Makanian mu naman, king wakas sinabi na: 'Ini ya ing Pananampalatayang Katolika; ninu man ing e maniwala kaniti king matapat at tutung paralan, e ya malyaring miligtas.' Angga keni i Athanasius. Manibat kareting amanu na, malinaw a mayayakit a alang ninuman ing malyaring miligtas king kilwal ning Ortodoksung Katolikung Pisamban; anti mo kanitang panaun nang Noah, alang ninuman ing miligtas king delap a atyu king kilwal ning arka nang Noah, dapot detang linub king arka ila mu ring miligtas, kabang detang e linub mengamate la: Makanian mu naman, dapat tamung aintindyan ing Banal a Pisamban nang Kristo (uling iti metung yang alimbawa ning arkang nang Noah), a alang metung man kareng e mayakit king kilub na ing makatanggap kaligtasan: uling e ya karapat-dapat mika Dios bilang Kayang Ibpa (antimo ing sasabian nang San Cipriano) nung ing Pisamban e ya Kayang Inda [666] . At sasabian na ning Ebanghelyo: 'Nung ing ninuman e ya makiramdam king Pisamban, ipalage ye ya anting Hentil at maningil buwis'[667] . E yu la pag-isipan ding kayang mayap a gawa nung e ya makiramdam king Pisamban. Dakal la reng taung mayap a ugali agyang kareng Hagarita, a tatalan king katutuan, papakit lang pakalulu, e la manakit kaninu man, at magpakit lang lugud at kabaitan e mu kareng sarili dang tau nune pati na kareng Kristiyanu; dapot dening mayap dang gawa e la magdalang kaligtasan karela; uling dayu la kang Kristo at king Pisamban nang Kristo. Makanian murin, detang magdalang lagyu nang Kristo, a ausan de ing sarili dang Kristiyanu, dapot iwasan de ing Pisamban nang Kristo, malaglag la kayabe da ring sarili dang (nung atin man) mayap a gawa. Malino neng tinuru ini San Crisostomo king kayang komentaryu king Epistula nang San Pablo karing Filipos, Kapitulo 1, king Diskursu 2 [668] , nung nu na sasabian: 'Ala nang mas marok pa kesa kang demonyu, a king balang lugal ipapasan na karing tau ing kayang alang-silbing obra at pipirakan na la.' At e na la mu sasagkalan king pamananggap king gantimpalang banwa, nune pipilitan na la pa mu namang gawang mga gawang penitensya. Uling ituturu na e mu ing makanitang pamanaral, nune pati na ing makanitang pamag-ayunu at kalinisan, a e mu la pagkaitang gantimpala, nune magdalang maragul a karokan kareng magdaraus kaniti; tungkul karela sinabi na pa: 'masusunug king sarili dang konsensya'[669] . Angga keni i Chrysostom. Ila, dapot, mag-ingat tamu a ing pamag-ayunu at ing kalinisan—agyang pa virginidad—anti murin ing pangangaral da reng erehe at ding aliwa rang dapat at obra, e la mu e makapagdalang kaligtasan karela, nune pati na ing alang anggang parusa. Ing matapat a asbuk nang Chrysostom ing mekapagpabalu kanini.

Kabanata 6. Tungkul king Ugali da reng Mapanikling Talaturu

Uling apakita ku na ing pamanyuri karing gawang pamipitna-pitna a king kaburyan tuturing dang mayap, e ku paburen a pisabian ing ugali da ring karelang mapagkunwaring talaturu, a kapamilatan da luloku la ding kaladua da ring mabait at simpling tau; uling dimdam ta na nung makananu la reng mabangis a lobo a lulub king kawan nang Kristo a makasulud balat tupa.

Mumuna, anti ing dimdam tamu, manintun la kareng mayaman at makualtang pamilya; dapot e la lulub kareng bale da reng pakakalulu at kalulu. Makanyan murin ing lobo: e ya pupunta nung nu e na asahan makakit biktima para takawan, nune nung nu na makaramdam kawan da reng tupa a mititipun, karin ya pupunta. Papanintun da la naman detang malagwang maakit king karelang pang-akit, antimo reng karaniwang tau, at lalu na reng bábai.

Bukud pa kanita, potang lungub la king bale, papakit lang maragul a kabanalan, ipapakit da king salita at gawa a ila mga alipan la ning Dios, banal, matulid, at mapanalangin.

Magdala lang sarili rang tinape at e la mananamnan king nanumang pamangan a inaluk karela, angga king aligaw da la ring manuknangan king bale a ita king karelang karokan. Uling e la makikiabe kareng piging, king metung a banda uling kasuklaman da la bilang marusing, at king aliwang banda para ipakit ing karelang pamag-ayunu; at mag-ayunu la anggang bengi, o king mabilug a aldo, o mas makaba pa, at ditak mu ing kakanan dang tinape a dela da.

Patuluy da ing karelang masigasig a panalangin king Dios a maki debosyon, ban akit da la ring tau; tungkul kareng makanyan a manalangin ya ing sinabi nang Kristo king Ebanghelyo: 'Malambat la manalangin a e manugud; deni makatanggap lang mas mabayat a pamangusga'[670] .

Magpanukala lang pamamasa king kasulatan, at ibat kareti, ipapaliwanag da la ding karelang turu, e para ituru la ding aliwa king dalan ning kaligtasan, nune para akit la papunta king sarili dang makitid a pananaw. Magsalita la karing karelang makiramdam a maki-buntuk, malalam a emosyon at lua. Papakit da ing balang panlual a tanda ning kabanalan at balang gawa ning kabanalan, dapot maki mapanlinlang a ugali at makitid a intensyon, kalupa da ring parabula a babasan tamu king The Ladder of Divine Ascent [671] : Ing salagubang magkunwaring matudtud ya, kabang ing demonyu magkunwaring malinis ya; ing mumuna magnasa yang makakwa manuk, ing tauli naman ing siran ne ing kaladua. Inya dening hipokritang areni magkunwari lang kalinisan, kabanalan, pamag-ayunu, panalangin at aliwa pang sasabian dang mayap a dapat, dapot ing eganagana gagawan da king pamagkunwari, ban dayaan la ding inosenti.

Dapot ding tau, uling simpli la at e ra balu ing karelang katusuan, mamulala la king karelang paralan ning pamibie-bie, king karelang pamamye limus, king karelang panalangin at king karelang mayap a ugali, at parangalan da la bilang mangaragul a talasuyu ning Dios, makiramdam lang makabuklat ding balugbug kareng karelang turu antimo bang mayumung musika.

Kaibat, inyang apakinis da ne ing dalan papunta karing pusu da ring taung alang balu, magumpisa lang mananam king dikut ning karelang ere. King umpisa, lalapastanganan de ing Pisamban ning Dios, anti mong kulang ya king kasalpantayanan, at babatikusan de ing kleru, ding kasulatan, balang reliquia ning pisamban, at ding eganaganang sakramentu.

Pupurian da la naman king pekamatas a puri ding sarili dang Brynsk hermitages, ing karelang orden, ing karelang kasalpantayanan, at ing karelang paralan ning pamibie-bie. King pareyung panaun, manghuhula la tungkul king Kaduang Pamanibalik nang Kristo, sasabian dang uling malapit na ini, manungkulan ne king yatu ing Antikristo. At king paralan a ini, liloku da la reng taung malinis lub, pipisiyan da la king Pisamban nang Kristo at dadala la king sarili dang pamahiin; makatanggap lang marakal a limus ibat karela at mibalik la king karelang sarili a atin lang samsam, anti mong lobo a atin lang mekatakaw a biktima; at gagawan da pa ngang kasamang idala ding mapilan a tau, anti mong papunta king kaligtasan, dapot king katutuan, papunta la king kapahamakan.

Kabanata 7. Ing mayap a bie e na papatibe ing maling kasalpantayanan

Uli na niti, papasikan mi la lub at mamamanikami kekayu, O kawan nang Kristo, a ingatan yu la ring sarili yu kareng manlinlang a reni, kareng mapagkunwaring 'matulid' a lalaking atin itsurang banal king lual dapot tinanggian de ing upaya na niti; lumayu kayu karela: uling nung makananu reng sinupak di Jannes at Jambres kang Moises, makanian la naman ding taung areni susupak king katutuan—ding taung maki-isip a baluktut at alang kabiasnan king kasalpantayanan [672] . E kayu padaya king itsura ning karelang mayap a pamibie-bie, uling balu nang balang metung a alang ninuman a mayap a pamibie-bie ing makapagpatune king maling kasalpantayanan. Uling neng kai, ing maling kapanwalan mayayakit ya agyang karing matulid, anti murin ing tune kapanwalan mayayakit ya karing e matulid; at ing e pamipatune ning matulid a bie king maling kapanwalan, malino yang mayayakit ibat kanini.

Makanyulat ya king Bie nang San Cirilio, Patriarca ning Alexandria [673] , (at saka king Prologo, king ika-25 aldo ning Pebreru; atin metung a matua king mababang dake ning Ehipto, a, agyang banal ya king kayang pamibiebie, magaspang ya at simpli pa mu rin; uli ning kayang kamangmangan, pepasiag na a i Melchisedec ya ing Anak ning Dios. Ing balitang ini miras ya k kang Kabanalan Cyril, a minaus king matua at pignabilin nang datang king arapan na; uling balu na ing matua gagawa yang tanda, at nung nanu man ing adwan na king Dios, ipabalu ne ning Dios kaya, dapot inyang pisasabyan ne i Melchizedek, king kamangmangan ya migsalita: ing Patriarka ginamit yang makanian a kabiasnan, a maluman ya sinabi: 'Abba, pakisabi ku keka, uling ing metung a isip sasabian na kanaku a i Melchizedek Anak ne ning Dios, kabang ing aliwang isip sasabian na kanaku, "Ali, nune metung yang tau at pari ning Dios"; at uling magduda ku tungkul kanini king isip ku, inaus da ka partikular ban manalangin ka king Dios at ipabalu mu kanaku.' Ing makatua, nanupata, king tiwala na king karanasan na king bie, matapang yang sinabi: 'Ibie yu pu kanaku, ginu ku, agyang atlung aldo, at kutnan ku ya ing Dios tungkul kanini; at ipabalu ku kekayu ing nanumang ipahayag na kanaku.' Uling ing matua minta ya king kayang silid at, sinara ya kilub ning atlung aldo, nanalangin ya king Dios a ipabalu Na keya ing katutuan tungkul kang Melchizedek; at kaibat nang tinggap ing kayang adwan, minta ya kang San Cirilio, at sinabi na: 'Ing tau ya i Melchizedek, at aliwa ya ing Anak ning Dios.' Kinutang ning Patriarka, 'Makananu mung abalu ini, Ibpa?' Pekibat na, 'Pepakit na kanaku ning Dios ding eganaganang patriarka, metung-metung, at ikit ku ing balang metung a lalabas king arapan ku, manibat kang Adan angga kang Melchizedek; at sinabi na kanaku ning Anghel, "Lawan me, ini ya i Melchizedek." Inya abalu mu, ginu ku, a iti pin ing tutu.' Mekaligaya yang maragul i San Cirilio, uling selban ne ing kaladua na nitang matua, at kaibat nang migpasalamat, pepalakad ne. At kabang papako ya ing matua, mangaral ya kareng eganagana a i Melquisedec metung yang tau, at aliwa ing Anak ning Dios; king makanian a kabiasnan, i Cirilio, ing alipan ning Dios, tinuru ne ing taung alang balu king tune dalan.

Ila man, akakit tamu a ining matua banal ya at metung yang milagru, at tinanggap na ing eganaganang adwan na king Dios; dapot, menatili ya king maling kapanwalan tungkul king Anak ning Dios; at sirâ ya sana king balang paralan nung mete ya kabang tatalnan na itang heresiya. Malyari wari, kanita, ning kayang mayap a bie ing sinuporta king maling kapanwalan a tatawag kang Melchizedek a Anak ning Dios? At king *Limonar*, king Kapitulo 37, ababasa ta ya ing tungkul king metung a ascetic a manuknangan king haligi a menuknangan king rehiyon ning Hierapolis at tinuki king heresya nang Severus, a kaybat milagung pekapanualan ning pekabanal a i Ephrem, Patriarka ning Antioch, king tune kapanualan. Kabang ing taung makatuknang king haligi menatili ya king erehiya nang Seviro, agyu na kayang suportan, kapamilatan ning kayang mayap a bie bilang makatuknang king haligi—a ginugul king pamag-ayunu at panalangin—ing kasalpantayanan nang Seviro, a penikuan na? Inya, nanu ing sabian tamu tungkul kang Patriarka Eudoxius ning Constantinople, a penakit ning banal a Maragul a Martir Theodore Tyron, a inutus nang magsadya kolivo kabang Kuwaresma para karing Kristiyanu, anti ing makasulat king Synaxarion para king mumunang Sabadu ning Maragul a Kuwaresma? E wari meging banal ing bie ning Patriarch Eudoxius, anak ning banal a martir Caesarius, a sinilab king poste para king kapakanan nang Kristo? Dapot, ing kayang mayap a pamibie-bie e na apasikan ing kayang maling kasalpantayanan; uling tinuki ya king erehiya nang Ario, at king makanitang kabilyan ya mete, mebating kayabe da ring erehe, a pekasalanan da ring Banal a Ibpa. Makanian mu naman, i Patriarch Sergius, a menlubug king imalan ning Pekad-Dalise a Birhen king dagat, at king kapamilatan da ring kayang panalangin, pepabagsak na la king dagat ding barkung Scythian malapit king Constantinople, at ya ing menatag king akathist bilang pamuri king Pekad-Dalise a Birhen Maria a dapat kantan king kalimang Sabadu ning Maragul a Kuaresma; e wari meging matulid ing bie na? Nanupata, itang mayap a bie e na apatunayan ing keang maling kasalpantayanan; uling ya ing pekapun ning erehing Monothelite, a tungkul kaniti makasulat yang maleparan king bie ning Kagalang-galang Maximus the Confessor, king ika-21 aldo ning Enero; at king erehing ita mete ya i Patriarch Sergius, at mebilang ya karing erehe, at pekondena de ring Banal a Ibpa. Malinaw neng papakit niti a alang ninuman a masanting a bie ing makapagtatag king maling kasalpantayanan. Mapatune ya naman ini ibat karing amanu nang San Juan Crisostomo [674] , nung nu inutusan na katamu a mag-ingat karing taung mabie masanting dapot mangaral lang maling doktrina, at sasabian na: 'Uling nung ing turu ning kasalpantayanan baluktut ya, agyang metung yang anghel (king kayang ugali), e me tukian; dapot nung ustu ya ing kayang tuturu, e me pansinan ing kayang ugali, nune ing kayang amanu.' Angga keni i Chrysostom.

Uling agyang ding Brynians, king karelang paralan ning pamibie-bie, sasabian da ing banal la, dapot e ra agyung panindigan ding karelang maling kapanwalan. Kapanwalan, sasabian ku, at ali metung a kasalpantayanan; uling king libutad da, (antimo ing sinabi ta na kanita) alang metung a kasalpantayanan, nune dakal. Nung pilan la karakal ding hermitage, makanian la karakal ding kapanwalan; at balang hermitage buri neng itas ing sarili nang kapanwalan at itatag iti bilang ing tune; at papalwal da king yatu ding karelang makasalikut, hipokritang mangangaral at talaturu, antimo reng Apostol nang Kristo; at dening talaturung areni ila mismu ding tutukuyan da rening amanu da reng Apostol: 'pekeng apostol, mapanlinlang a talapagobra, a magkunwaring ila reng Apostol nang Kristo' ([675] ); at e na ini makapagmulala; uling i Satanas mismu magkunwaring ya bilang anghel ning sala: e na makapagmulala, nung makanian, nung pati na ring kayang talasuyu magkunwari lang talasuyu ning katuliran, a ing karelang wakas maging agpang king karelang dapat.

Kabanata Adwa

Kabanata 8. Tungkul kareng marok a dapat da reng mapaghating, at kareng talaturu

Deng marok a dapat a schismatic, a malinong gagawan da laban king Banal a Pisamban, agpang king asabi kekatamu, e la mabilang; imposible lang isulat o sabian a detalyadu, nune mu itang ilatag tamu keni deng pekabantug. E mi la isalaysay agpang king sarili ming kaburian, uling aku, a mapagkumbaba, e ku mibait o meragul karening lugal a reni, at e ku pa man mekaramdam tungkul kareng pamikakawani a atyu king bangsang ini—ni tungkul kareng gubat ning Bryn, ni kareng hermitage, ni tungkul king pamiyaliwa ning karelang kasalpantayanan, ni tungkul kareng karelang dapat; dapot ngeni, king kaburian ning Dios at king kautusan ning Ari, a megumpisa nang manuknangan keni, abalu ku la kapamilatan da ring dakal a ulat. Inya, iprisinta mi ya ing tutung balu mi: ding aliwang bage abalu ku ibat karing mapagkatiwalang talasalaysay, ding aliwa dimdam ku ibat karing mismung mekasaksi; at deni tinggap mi la king kasulatan.

Para umpisan, iprisinta ta la ding mapilan a dake ibat karing atlung sulat ning Kanyang Kabanalan Ignatius, Metropolitan ning Siberia, a sinulat na king kabilugan nang diyosesis kabang magsilbi ya bilang pastol king Siberia, a manuligsa at manlako king kapahamakan ning heresiyang schismatic, kabang papasikanan na lub ding mananampalataya a e la papaligaw karing heresiyang makasira king kaladua.

King mumunang epistola, sinabi na la ding atlung mánuru a schismatic a atyu king labuad ning Siberia malapit king Tyumen; ding lagyu da ila pin di: Osk'a (Joseph), metung a palsung monghe, a mayayaus mu namang Astomen, metung a Armenian king kebaitan, ibat king siudad ning Kazan; at i Yakunka (Jacob), metung a apostata, a mayayaus Lepikhin; at i Avramko (Avram), metung a Hudyú, a mayayaus Hungarian, metung a palsung monghe. Dening atlu tinuru la karing tau a e la munta king pisamban, e la magkumpisal, e la tumanggap Banal a Komunyon, at e la mipakasal king ustung kasal agpang king ritwal ning pisamban; tinuru da la a e la gawang tanda ning krus king sarili da agpang king matuang kaugalyan a menibat karing Griego—e gamit ding mumunang atlung taliri ning wanan a gamat—nune adwang taliri, agpang king kaugalyan ning erehing Armenian. At menabalu la pa kareng aliwang kabalbalan a turu, a salungat king Banal a Pisamban at makasira king kaladua, kareng tau: kanita, penirapan de ing Pisamban ning Dios, menlinlang la kareng dakal at ginuyud la king karelang likuan. Kareng atlung talaturung schismatic a deta, agyang ding adwa karela mikasundu la king katlu kareng dakal kareng karelang aral a heretical, e la mikasundu king puntung ini: uling i Osk at i Yakunka tinuru la kareng tau na pasilab de ing sarili da, antimo para king kapakanan nang Kristo; at sinilab de la reng dakal, dela ra la kareng gubat at ilang, kareng lugal a alang tau; kabang i Avramko tinutul ya kareng karelang turu at dapat, pepigilan na la reng tau king pamanyilab king sarili da, dapot ing iwasan ya mu ing Pisamban at ding keang sakramentu. Bukud kaniti, binanggit na pa ning Kanyang Kagalangan Ignatius ing metung pang puntung pamisang-ayon da king malapit nang wakas ning kayang katlung sulat, a ya pin ing i Yakunka Lepikhin tinuru ya ning huwad a propeta i Avvakum, ing pun paring, a sinabing ing pamagdatang ning Antikristo e maramdaman ning katawan, dapot atyu ya mu king isip king yatu, at king tutu, balamu atyu ne: kabang i Avramko tinuru na karing Hudyos a ing Antikristo datang ya king kapamilatan ning pamagpakit at manungkulan ya king yatu; Uli na ning pamikawani da kaya at karing kayang alagad, ding talatuki nang Lepikhin inaus lang 'Orthodox', kabang ding talatuki nang Avramko inaus lang 'Sensualists'. Angga ngeni, atin pa mu ring metung a hermitage karing gubat ning Bryn da ring ausan dang Sensualists, a paniwalan dang lahi nang Avramko ing Hudyuu, a maki palayung 'ing Hungarian', metung a palsung monghe.

At ipabalu ya ing tungkul kareting palsung talaturu a i Oskia Astomen, metung a Armenian, pinalayas ya ibat Kazan papunta king labuad ning Siberia king banuang 7168 (1660) ning pamaglalang ning yatu, king kapat a banua kaybat ning pamagpalayas kang Avvakum, ing protopope ning Russia. I Oskia, mumuna ya king Tyumen, at kaibat dela re king Yeniseysk; king balang lugal, kareng balen at baryu, nukarin man ya dalan, likuan na ing bakas ning kayang pamikawani king metung a grupu kareng pekasimpling tau, a nung nu na la apandaya. Tungkul naman kang Yakunka Lepikhin, dati yang migsilbing ataman king Verkhoturye; mika-mumuna yang asawa, pete ne, kaibat mekyasawa yang pasibayu, at mika-anak yang metung a babai; megi ya namang schismaticu king pananampalataya, at inaus ne ing sarili nang pari—agyang eya me-ordena—at ginawa yang banal a ritwal a aliwa king Misa: lilinis na la reng babaying manganak kapamilatan ning panalangin, bininyagan na la reng bingut, tatalnan na la reng kumpisal da reng tau, at mamye yang Banal a Komunyon—agyang e balu nung makananu, antimo bang dinala ya manibat king marayu; gugupitan na la naman buwak deng magnasang lungub king orden monastiku; at neng mangutkut lang mete, babasan ne ing panalangin ning kapatawaran para karela.

Anyang i Oske ing Armenian dela re manibat Tyumen papuntang Yeniseysk, di Yakunka at Avramko menatili la karin bilang kayang kapalit, a liliku king dalan da ring tau ning Dios, at sinulat lang dakal a pamamuska laban king Pisamban ning Dios, a metung kareti ya ini: I Yakunka, a metung a pintor de ícono, ginulis ya king metung a papel king metung a pisamban at ing demonyu, king itsurang ubingan, makabalibid ya king pisamban at tutu-tulu na ing kayang marok a lason king pekabanal a misteryu nang Kristo; Kaibat nang gulis king dakal a makanyan a papel, pinamie na la kareng tau at pepadala na la kareng kasiping a lugal, ban ding tau lumayaw la king Pisamban at iwasan da la ding Pekabanal a Misteryu nang Kristo.

King kayang kadwang epistula, sinabi nang Kayang Kagalangan Ignatius, Obispo ning Siberia, a detang palsung talaturu, a tinuru kareng tau a pasilaban de ing sarili da, kaibat dang mekatipun disipulu at kasamang kapareu isip, at kasabuat king karelang marok a dapat, gewa re ining mabangis at e makataung kalapastanganan at pamagpahirap: Kaybat dang linoku ding dakal, at dinala la ding asawa, dalaga, at anak karing alang laman a lugal king , minuna deng dinungisan la king balang klasing pakikipagni; kaybat, kaybat dang sinara la karing kubung inadyang para kanita king gubat, at binarahan de ing pasbul, sinindian da la, kabang kinwa da para kareng sarili da ing karelang pibandian. At kanita, king kapamilatan na ning dobleng kamatayan a ini, sinira da la reng mengalingo, pete re ing kaladua at ing katawan—ing kaladua kapamilatan na ning kasalanan, at ing katawan kapamilatan na ning api.

Uling meging karaniwan na ing pamiyabe da reng lalaki kareng babai a alang kasal, inutus da a ding anak a mibait karela dapat lang binyagan kareng karaniwang tau, at e na dapat ipagkaloob ning banal a orden ing kasal, ing binyag, o nanu pa mang bendisyun.

Kabanata 9. Tungkul kang Capito, Avvakum at ding Aliwa

King katlu nang epistola, Ing Kagalang-galang Ignatius, Obispo ning Siberia, kaibat nang sapat a pignasan ing erehiya da reng Armenian at linrawan la reng dating erehista ning Veliky Novgorod a mebaling king Hudaismo, inumpisan na ing kayang salese tungkul kareng kasalukuyang pamikakawani at erehiya king metung a heresiarch, ing mongheng i Kapiton, a menuknangan king distrito ning Kostroma, king Disyertu ning Kolesnikova, at mekatipun yang alagad king paligid na. Uling kareng mapilan a taga-baryu, anyang ikit de ing kayang pamag-asceta king pamibie-bie, linapit la keya, menuknangan la kayabe na, at kinua re bilang karelang gabay king espiritwal. Ya, dapot, menatili ya king masyadung istriktung pamag-asceta ania pin agyang king piesta ning Kebaitan nang Kristo o king Banal a Pasku ning Pamanikabli, e na papaintulutan ing pamamangan kesu, mantikilya o asan; dapot ya at ding keang alagad mamangan la mu king tinape, butil, berry at aliwa pang prutas ning yatu. King pekamarangal a piesta ning Pamanyubling Mebie nang Kristo, imbes na ebun a mekulayan malutu, bibie na karing kapatad ding sibuyas a mekulayan malutu. Uling turing na king sarili na maragul ya at banal, pegumpisan na lang lumawe ding pari at e na tinanggap basbas ibat karela; pegumpisan na mu namang gawang bayung doktrina at kapanwalan agpang king sarili nang baluktut a kabiasnan, at magdalang pamipitna-pitna at pamipate kilub ning Pisamban nang Kristo, a inutus kareng tau na iwasan ing banal a pamakikipag-isa at ing basbas da ring pari; Tineru na a e dapat samban ding bayung banal a larawan, nune mu ding matua; at gawan ing tanda ning krus king paralan a Armenian gamit ding adwang taliri; at sinabi ya pa kareng aliwang kaisipan a salungat king ortodoksiya, tineru kareng dakal, at ya ing menatag king kilusang Kapiton, a mepangalan kaya.

King imperyal a lunsud ning Moscow, linto la ding schismatiko: i Avvakum, ing protopope, at i Gregory, ing protopope, a mayayaus 'Neron' (ing tauli mekamdam ya at mepatawad); pati na i Lazar, metung a pari; i Nikita, metung a pari, a palayaw 'Pustosvyat'; i Fyodor, metung a diakono; at dakal pang aliwa ibat karing pari at laypiku, at mapilan ibat king korte ning Tsar—ding talapamingwa ning erehe ning adwang-taliri da reng Armenian at ding menibatan karing aliwang pamikakawani.

Kabanata 10. Metung a dalagang babai ing tatanggap Banal a Komunyon a ating pasas

Kabayatan nita, kareng distritu ning Kineshma, Reshma at Ples, linto la reng aliwang mapanghiwa-hiwalay, a mayayaus 'Podreshetniki', Mipalagyuan la kaniti agpang king karelang talaturu, metung a taga-baryu a mayayaus Podreshetnikov, a, king pamamintu na king erehing i Kapiton, tinuru na karing tau a e la dapat makiabe king Pisamban ning Dios, o mika spiritual a tata, o tumanggap king basbas ning pari, at iwasan la ngan ding sakramentu ning Pisamban. Dening mismung lalaking areni ginawa lang partikular a serbisyu king pisamban kareng sarili dang bale agpang king ritwal da reng pari, agyang e la me-ordena, at bininyagan do reng bingut; nung para naman king karelang komunyon, metung ya iting klasi ning salamangka—aliwa tinape, nune berries, a ausan dang 'raisins', a mibabad kareng orasyon—at kinan de iti king makatuking paralan: Mamili lang metung a dalagang birhen ibat karela, idala re king silung ning kubu, at isulud re ing metung a makule a imalan; kaybat, lual ya king silung king makatakdang oras, makasulud yang salaan king buntuk na, makatakap ing malinis a tela, at ing salaan mismo ing laman na ding 'raisins'; kabang king kilub ning kubu, mitipun-tipun ya ing marakal a bilang da ring lalaki, babai, at anak. Potang lual ya ing dalaga ibat king bodega a atin salaan king buntuk na, migsalita ya anti mong metung a pari: 'Sana alala na kayu ngan ning Ginu Dios king Kayang kayarian, kapilan man, ngeni at kapilan man, at angga king alang angga'; at ila, kaybat dang menukud, pekibat da: 'Amen'; at inulit ne ning dalaga ini makatlu, at mekibat la 'Amen' makatlu. At kaibat, ing dalagang ita bibie na karela itang blasphemous a alay, bilang kapalit ning Banal a Komunyon: at detang menanam king prutas a deta, agad-agad dang pagnasan ing kamatayan para king sarili da, antimo para king kapakanan nang Kristo—mapa king pamaglaso, o king pamagbitin, o king pamaglunod king danum—antimo bang mengabali la buntuk; at dakal la ring king makanining paralan sinira king sarili da.

Kabanata 11. Magalak la ding demonyu kareng magpaslag king sarili

King kilub da ring angganan ning Nizhny Novgorod atyu la ding baryu-palasyu a mayayaus Knyagino at Murashkino; ibat kareting baryu, at ibat kareng makapadurut a balen at malating baryu, metipun-tipun la ding dakal a lalaki't babai a ating anak, magsadya lang pasilaban ing sarili da king metung a palapag king metung a kamalig, at, kaibat dang tinanggap ing karelang mahiwagang komunyon, binuklud de ing sarili da king pami-adwang o pami-atlung gamit ing manipis a lubid, at mekibit lang adwang tau para sindian la at pasulaban. Deng lalaking deta, agyang tatalnan de ing komunyon karing karelang gamat, e re kinan, uling pinreserba la ning Dios, banang mibulgar ing kapahamakan da reng masamang martir a demonyu. Anyang apasiklab de reng adwa ing api, at sinakup ne ning dalangpang ing mabilug a kamalig, at agyang ila mismu malapit na lang ibugnus ing sarili da king masikan a api para masilab, agad-agad dang ikit, king babo da ring api king libutad ning asuk, ding adwang matuling a demonyu, a kamukha da ring Etiopyano, a susulagpo king angin a maki pakpak a kalupa da ring paniki, magsaya at papalakpak, at masikan lang sisigaw: 'Aminu la, aminu la!' King pamakakit da kaniting tula da reng demonyu karing malalaso, mengalgal la ding adwang lalaki at sinabi ra king metung at metung: 'Akit mu, kapatad, nung makananu katang malalaso uli da ring turu ning mesumpa?' At pegumpisan dang gawang senyas ning krus king sarili da at tinakas la manibat karin. Anyang miras la king pari ning karelang baryu, inamin da ing eganagana kea at nagsisi la; at e mu king pari, nune pati na karing aliwa, sinabi da, kabang kakiyak, ing ikit da karing mete—ita mismung makademonyung pamagsaya—at pinasalamatan de ing Dios a menligtas karela king pamanyirang ita.

Kabanata 12. Tungkul king pusu ning bingut, a pinilas ning salamangka

E marayu king balen ning Vologda, king dalan papunta Kargopol, king metung a lugal a marayu king dagat, king metung a malungkut a lugar, atin menuknangan metung a kalaban ning Dios, metung a salamangkero at mangkukulam, a gagamit king lagyu ning metung a eremita at magkunwaring mayap; at tuturing de ring makalapit a memalen bilang banal at marangal; at dakal la ring dinatang para manuknangan kayabe na, at tuturing de bilang karelang talaturu at giya. E mu lalaki, nune pati na ring babai at dalaga pepante ne itang disyertu; uling, uli ning makagayuma nang turu at mapagkunwaring pamibie-bie, mitanggi la kaya antimo king metung a marangal a santu ning Dios. Ing kalunus-lunus a ausan dang banal a ini, lihim yang mituru a dapat lang mie king pakikipag-sexu deng eganagana a alang kamalayan, sasabian na ing pisamutsamut ning laman king kapamilatan ning pamikasundu e ya kasalanan, nune lugud; basta e la mikasal, at e la pibindisyunan king kasal. Ngeni, atin metung a lalaki ibat king siudad ning Vologda a, uli ning kabayat da ring kayang kasalanan, mekamulat ya at mepanisi ya king arapan ning Dios; at menganang ya a ing mitagan nang bie gawan na iti king kalinisan at lungub ya king ilang, ban, king pamamyeng tahimik, tanggapan na ing kapatawaran da ring kayang kasalanan ibat king Dios. King pamakiramdam na tungkul king ermitanyung ini—a dakal la reng mitipun-tipun kaya at manuknangan la king disyerto—minta ya karin, a e na balu ing karelang sikretung bye ning kalaswaan. At inyang miras ya ketang eremita at pekapun da reng makasalanan a manuknangan king disyerto, minyad ya keya a payagan neng maki-bie karela king disyerto, kalupa da reng aliwa; dapot sinabi na ning pekapun ketang bisita: 'Kaluguran kung kapatad, ustu ka pamagdatang kekami, uling ngeni ala nang Pisamban ning Dios keti king yatu; ding eganagana mebaling la at meging la makasalanan; uling kareng pisamban kakanta la't babasa agpang king bayung ritwal, kabang keni tatakpan na pa katamu ning pakalulu ning Dios, at e kami tatanggap makabayung kaugalian; mibabinyag kami agpang king kaugalian nang benditadung Theodoret, at e mi tatanggapan ding kaugalian nang Nikon; mayap ing gewa mung tinakas ka king Antikristo. Ngeni itang tau, anyang abalitan na ini, kinausap ne iti a maki malalam a kapanamdaman: 'O kagalang-galang a Ibpa! Pakisabyan da ka, gabayan mu ku king dalan ning kaligtasan; uling king mismung sangkan a ini dinatang ku king kekang banal a tuknangan, uling abalitan ku ing kekang mabait a pamibie-bie king Dios, a makagabay karing kaladua papunta kang Kristo Dios tamu; iligtas mu ku, kanita, a magnasang miligtas.' Dapot ing bendisyunadung eremita pekibat na, at ngana: 'Anak ku, karapat-dapat mung mumunang subukan king pamag-ayunu, ban eka mangan o minum kilub ning mapilan a aldo, angga king ipabalu na kekatamu ning Ginu Dios nung nanu ing dapat gawan tungkul keka; at kanita tanggapan da ka mi king tula.' Ya naman, pengaku na ing gawan na ing eganaganang inutus kaya nung alang pamag-alangan, para king kaligtasan ning kaladua na. Inutusan na kanita ning ermita na idala ya king pekakilub-luban nang selda, metung a malating kapilya a makasiping king sarili nang selda, nung nu ya manuknangan; King malating kapilya a ita, metung ya mung bintana ing atyu, makayarap king dalan, malati ya, para mu makasulud ing sala king kapilya; dapot ing pasbul, masikan yang makasara, ban ninu man ing makakulung karin e ya agyung makatakas.

Kabang ing lalaking ita atyu king pamag-isa kilub ning atlung aldo a alang pamangan o inuman, megumpisa yang gawang malating busbus king dingding ning sela ning eremita, king pamanabut king lumut king pilatan da ring troso; at kaibat nang agawa iti, menalbe ya ban akit na nung nanu ing daraptan ning eremita. Kabang makasilip ya king malating busbus a ita, atin adwang lalaking dinatang king eremita, at sinabi da: 'Banal a Ibpa! Pinatawad ne ning Dios ing mabuktut a dalaga; menganak yang lalaking anak. Nanu ing utus yu kekami tungkul keya?' Ing makalunus a ausan dang banal a eremita pekibat na karela: 'E ku wari sinabi kekayu kanita pa a nung manganak ya itang dalaga, ilukluk ye ing salu ning bayung kebait a anak gamit ing kutsilyu, ilako ye ing pusu, at idala ye kaku king bandeha? Mako na kayu, at gawan ye ing sinabi ku kekayu.' Meko la agad at, kaibat ning malagwang panaun, dela re ing pusu ning bayung kebait a bingut king metung a bandehang dutung. Bie ya pa at kikimut, at inabot de kaya; kanita, kinan ya yang kutsilyu, pinitna neng apat king sarili nang gamat, at sinabi na karela: 'Kunan ye ini, patuyuan ye king pugun, at gilingan yeng pulbus.' Deng marok a alipan na ning sumpan a eremita meko la at gewa ra ing inutus karela, at dela reng pasibayu keya ing pusu ning bingut, a megaling anggang meging pulbus. Ing eremita, nanupata, kinanwa yang metung a papel a pangasulat, ginisi-gisi ne, linage yang ditak a dake ning giniling a pusu king balang pirasu, at, inaus na la ding aliwa nang novisiyu, sinabi na karela: 'Kuanan yu la rening kapirasung papil a ating banal a relikya' (inaus ne ing anting-anting na a 'banal a relikya' ) 'at munta kayu karing lunsud, balen, at baryu; at kabang papasok kayu karing bale da ring tau, sabian yu karela a e la dapat munta king pisamban, ni tanggap bendisyun karing pari ngeni, ni munta karela para magkumpisal, ni tumanggap king sanumang sakramento ning pisamban, dapot gawan de ing tanda ning krus king sarili da gamit ing adwang taliri, at king sanumang paralan e de tanggapan ing tanda ning atlung taliri, uling ita ing marka ning Antikristo. At makiramdam la man keka o ali, kunan me ing utus a binye keka at lihim meng isamut king karelang pamangan o inuman, o king sisidyan nung nu la magtatanam danum king karelang bale, o king biras. Potang atikman de, mibalik la kekatamu king katutuan, maniwala la karing amanu mu, at maging martir la king sarili dang kaburian.

King ikit na at dimdam ini, ing lalaking makalukluk king selda na meparalisa ya king takut at e na balu nung nanu ing gawan na. Uli na niti, megumpisa yang manalangin a masusi king Ginu Dios, a pupurian king Banal a Trinidad, para king kayang kaligtasan ibat king makanitang kapahamakan, at megumpisa yang gawang tanda ning krus king sarili na gamit ding atlung taliri (uling dati, adwa la mu ding taliri na gagamitan, anti ing tinuru na kaya ning marok a eremita). Dapot ing Dios, a makiramdam kareng manalangin Keya king karelang kasakitan, migpadala yang kaligtasan ketang lalaking makalukluk mag-isa, king makatuking paralan: King tutuking abak, ating mapilan a mangangalakal a lalabas king lele ning kayang selda king dalan; inyang ikit na la ning ermita, sinenyas na la king gamat na papunta king awang at lihim nang sinabi karela ing eganaganang balu na tungkul king sarili na at king ermita—ing ikit na at dimdam—at minyad ya karela a iligtas de manibat karin. Tineran na la nung makananu deng isalba: sabian da kanu a ing metung a alipan da, mekatako ya king pibandian da, tinakas ya at magtagu ya karin, at maniawad la kanu king eremita a ibye ne ing alipan da karela. Dapot ding mangangalakal, uling mekalunus la king lalaking makakulung, mengganit la mung manintun king karelang alipan a mekawat karela at tinakas; at mengganit lang abalitan dang makasalikut ya king disyertung ita; at pekisabi ra king eremita a ibye ne ing karelang alipan karela. Ing eremita, nanupata, inaus ne ing lalaki manibat king kayang silid at sinabi na kea: 'Nanu ing gewa mu, kapatad? Linoku mu kami, king pamagkunwaring manintun kaligtasan, kabang king katutuan, tinake ka karing kekang amo at tinakas ka papunta kekami.' Ing lalaki, nanupata, mibagsak ya king gabun at ngana: 'Mekasala ku king banua at king arapan mu, Ibpa; ding marok a tau ing menagyag kanaku para gawan ini; dapot pakisabi ku keka, e mu ku ipasuku kareng amo ku, uling e ku na agyung mabie lalam da.' Kanita sinabi ning eremita: 'Mako ka, kapatad, at pagsilbiyan mu la, anti ing utus ning Apostol: "Kekayung talasuyu, tukian yu la ding kekayung amo."' Ing ermita no man ikisnawa kareng pekeng amo a e re sasakitan ing karelang lingkod, nung ibalik na la mu ding pibandian da. Menyumpa la king ermita a e re sasakitan ing karelang lingkod; at, kaybat deng dela ing tau, meko la.

Kaybat dang meko ding mangangalakal kayabe ing lalaki, abalitan na ning eremita a ding eganaganang sikretu na pelwal da la karing mangangalakal uli na ning lalaking atyu king monasteryu. Ing eremita, kanita, tinipun na la ngan ding keang alagad, lalaki man o babai, at sinilab na la ding karelang selda; kaybat, meko ya papunta king gilid ning Veliky Novgorod, at menuknangan ya king ilang king lele ning metung a lawa, king Paleostrovsky Monastery, at inangkin ne ing monasteryung ita; uling dakal a tau ibat kareng makapadurut a baryu ing megumpisang mitipun-tipun karin kaya, a nalili king kayang mapang-akit a turu at meakit king kayang salamangka. Anyang abalitan na la ning Kanyang Kagalangan Cornelius, Metropolitanu ning Veliky Novgorod, migpadala yang marangal a lalaki ibat karing pari at layku ban pamanabilinan la agpang king doktrina ning Pisamban; dapot detang masasamang eremita, kayabe ing karelang pekapun, e la mu meninilun karing pamanabilin, nune sinira da pa ing sarili da. Uling, kaybat dang minuna mengutya king Banal a Pisamban at karing anggang Ortodoksung Kristiyanu, sinara de ing sarili da king monasteryung ita, sinilab de ring pisamban, ding silid, at ing makapadurut a bakud, at makanian, kayabe ning monasteryu, mesilab la at mete la.

Kabanata 13. Deng mesilab sisigaw la manibat lalam ning yatu: 'Ay, mesira kami!'

Ing kaugalyan a ini ning pamanyilab king sarili mekalat ya pa angga king labuad ning Siberia, a pepalaganap da ring mapagkawani a mepatapon: uling inyang i Osk, ing Armenianung palsung monghe, dela re king Tyumen, liniku ne ing metung a pari a mayaus Dometian king kayang erehiya; at, kambe ning mebanggit a i Yakunka Lepikhin, dakal la ring inakit da, dela la king ilang, at sinilab da la. Kaybat nang midala i Oskha king Yeniseysk, i Pari Dometian meko ya king ilang, nung nu na ikit ing metung a mongheng i Ivanishcha ing lagyu, a kapante na king karokan; kinanwa yang panata monghe ibat kea at mipalagyuan yang Daniel. Kaybat ning kayang pamagpagupit, mitatag yang sariling tuknangan king disyerto, e marayu king monghe a i Ivanishcha; at inyang mibalik ya king yatu, pikalat ne ing kayang heresiya karing balen-balen at liniliwas na la ding e makibalu, ban iwasan da ing Banal a Pisamban at ding eganaganang banal a lugal at sakramentu ning pisamban: at sinabi na karela a ing Antikristo manungkulan ne king yatu, at ing Aldo ning Pamangusga malapit ne, at pelakwan na la ding taung simpli; at, tinipun na la ding mekiramdam keya, dela na la king disyerto king tuknangan na karin. Kaybat nang tinipun ding lalaki, babai, at ának, a bilang manga libut a pitu-ratu, sinulat ya king monghe Ivanishche, manintun payu: 'Ding matulid a lalaki at babai, dalaga at ának,' ngana, 'mitipun la kaku king ilang, at maniawad la ngan king kadwang, alang-kapintasan a binyag ning api: nanu, ngeni, ing utus na ning kekayung kabangisan a gawan ku?' Dapot ing sumpan a mongheng i Ivanishche sinulat yang pakibat kea a karapat-dapat king pamag-uyam, a sasabing: 'Ika ing migmula kaniting gulu; ngeni, ika na ing bahala kaniti nung nanu man ing buri mu.' I Domitian, a kilala mu namang Daniel, itang kaluluwang apostata at makasalanang , pegumpisan na lang ihanda para silaban, at magtalakad lang kubu a gawa king makapal a dutung; kaibat nang ayusan deti, inutus na ing dalan lang pitch, balat birch at abaka, at minyadya ya mu namang asup at pulbura, ban ding tau agad lang malamon ning api potang sindian de. Inya, kabang magsadya la para king pamanyilab—e la mamadali, dapot lalung mangalap dakal a tau para king karelang panig—Ing Kagalang-galang Paul (a menuna kang Ignatius), Metropolitan ning Siberia, at, uling melungkut ya king pusu na para kareng malalaso, agad yang migpadala karela king marangal at matalinung lalaki ibat kareng pari at karaniwang tau ban sawayan la at ilisyaw la king karelang marok a gagawan. At inyang miras la karela ding sugu at megumpisa lang manaral karela, agad lang sinara king sarili da kareng kubung sadya para silaban; at, kabang magsalitang dakal a pamamusit laban king Pisamban at kareng pari, sinilab de ing sarili da. At agad-agad, ibat king pulbura, asupre, pitch, balat ning birch at abaka, sinakupan la ning api king balang gilid at mesilab la anggang mete. King mismung lugal nung nu la mesilab, menatili ya ing mabangis a bau king malambat a panaun, anya e malyaring lumabas ing ninuman king lugal a ita nung e na takpan ing arung na.

Dapot dakal, a mekadalan king lugal a ita king abak o sisilim, mekaramdam lang malungkut a siwala karin, anti mong manigaw ibat lalam ning yatu: 'Naku, malili kami! Naku, malili kami!' At dakal la ring mekasaksi kareting malungkut a siwala, a, agpang king kapahayagan ning Dios, metung yang pamipasiag king kapahamakan da ring mengabigkis, at metung a babala kareng aliwa ban e la mibigkis kareng makakawangis a e tutung turu.

Ing pareung bage milyari ya king distrito ning Tomsk: metung a apostata, a mayaus Vasya Shaposhnikov, liniliwa ya kareng dakal a lalaki't babai at dela na la king ilang para silan. At mitikdo yang atlung maragul a kapilya a gawa king dutung, a ding sabla pinaraan na para agad silan. Ing gobernador ning siudad ning Tomsk, anyang abalitan na a dakal la reng mititipun king ilang para silaban, migpadala yang pari at aliwang lalaki karela ban amuanan la a e ra idala ing kapahamakan king sarili da. At anyang miras la reng lalaking a-reni kareng mepadaya, kinandadu nong Vasya ding eganaganang mititipun king kilub ning pisamban, kabang ya mismu minukyat ya king babong palapag at kinausap na la reng dinatang, a sasabing: 'Masilab kami king mundung api, dapot ikayu masilab na kayu king alang-anggang api, at karin kayung magsilab: lakwan ye ing lugal a ini; uling potang ing saltpetre at pulbura magumpisa nong siran la rening bulwagan, kanita ding biga ila na la ring mamatud king kekayung katawan.' Makanian ing sinabi na ning kalulu, pepangilabutan na la ding dinatang ban la mako; uling ditak mu ing karelang pulbura o saltpetre. King pamakaramdam da kaniti, ding dinatang minurung la at mekalaut la kareng templung deta; dapot i Vasya, kaybat nang linub king templo, ngana: 'Lual ku king awang ning templo, sindian ke ing dikut a mitipun king paligid na, at kaybat mibalik ku keni.' Dapot ing metung a babai sinabi na kaya: 'Eka mismu ing munta, nune magpadala kang malating babai para sindian ya'; uling ya mismu buri nang lumwal para mu sindian ya, ban king mismung pamanyindi na, apasilab na la at kaibat ya mismu ing tumakas. Uling migsadya yang metung a lihim a lubluban king pilatan da reng templung deta at metung a marayung dalan king lalam gabun, ban makatakas ya karin kayabe ding pibandian a mitagan kaybat ning pamanyilab. Uli na mismu ning intensyun a ita, linoku na la ning kalulu nang lalaki ding tau at sinilab na la, ban akamtan na la ding karelang pibandian para keya; uling kabang masisilab la ding tau, tinakas ya. Dapot inyang ing makalunus a i Vasya migplanung lumwal king pisamban, antimo bang pasindian ya, ing babai, kayabe da ring aliwa, sinugud la keya, sinikmatan de, at sinigaw: 'Buri mu kaming siran, dapot ika mismu buri mung tumakas.' At inugse de ing metung a malating babai king awang ban pasindian ing sadya rang pamasun; at inyang asindian ne ning babai ita at ikit na ing kamatayan da reng susunugan, tinaglus ya kareng pari a makatalakad king marayu, at sinabi na karela ing eganagana—nung makananu yang makakulung i Vasya king pisamban, at nung makananu yang mete ing salbahis kayabe da reng eganaganang linoku na. Kaybat dang mesilab, metung a taga-baryu ibat king pareung distrito ning Tomsk ing mengaga at kinanag, uling ibat king sarili nang bale, i Vasya, itang taung sumpa, dela na la reng walung kaladua—lalaki't babai—papunta king ilang, linoku na la at pikasiran na la kapamilatan ning pamanyilab karela. Anyang miras ya itang memalen king mismung lugal nung nu la mesilab ding mapanlinlang, linakad ya king libutad da ring abu, kakiyak para king kayang pamilya; at agad-agad, mekaramdam yang malungkut a siwala a manibatan king abu: 'Ay, mewala la! 'Naku, mewala kami!' Mipnu ya king takut kareng siwalang a ita, at kaibat nang ditak a menatili, agad yang meko karin at pekalat ne ing balita king mabilug a balen at kareng baryu, anti ing dimdam na. Angga keni ibat kareng atlung epistula nang His Eminence Ignatius, Obispo ning Siberia.

Makanian mu naman, i Maxim Danilov, a mayayaus Pivovarov, metung a miyembru ning Dalan (Hundred) ning mapagpalub a balen ning Ustyug, sinabi na kekami ing makatuki kabang kayabe ya kekami king Rostov inyang banuang 1709, king panaun ning Banal a Dominggu a papunta king Gloriosa nang Pamanyubling Mibie ning Kristo, at sinabi na kaniti: King maragul a siudad ning Ustyug, king opisina administratibo nung nu la makatagu deng tala, makasulat: king banuang 196 o 197 (e ku siguradu nung sanung banua ita), king distritu ning Ustyug, king volost ning Cherepovskaya, 120 a versts manibat king siudad ning Ustyug, atin lang schismatics a manga 300 a lalaki king gubat; at, agpang kareng ulat ibat kareng senturion ning volost at kareng ortelanu, abalu na ning voivode, i Timofey Ivanovich Rzhevsky, a ating iskismatikung manuknangan kareng gubat; at ing voivode migpadala yang tau karela ban idala la reng iskismatiku king balen; dapot e la mekiramdam deng iskismatiku. Kareng gubat a ita, ding schismatics mekatikdo lang mangaragul a pisamban, a makapalibut king bakud, at mekalikut la kweba king lalam da ring pisamban. Anyang sinubuk da lang dakpan ding taung pinadala ning voivode, masikan lang linaban ding schismatics at e la sinuku; anya likuban de ing karelang templu ning marakal a tau, tinakpan de king dayami, at sinindian de, at ila mismu mesilab la anggang mete kilub da reti, kabang ding aliwa, kareng kweba— —a atyu lalam da ring templu, mesakal la at mete. At king dakal a banua, king mismung lugal nung nu la mesilab, ating maramdam a siwala a magdalang-daing king kabilugan ning bengi: 'Naku, mesira kami! Naku, mesira kami!' Angga ngeni, ating masangsang a bau king lugal a ita.

Ding lider a schismatic agaganyak da la ring tau para king makanining pamanyilab king sarili at pamanyira e mu king kapamilatan da ring makagayumang amanu, nune pati na murin king kapamilatan da ring anting-anting; anti ing balu tang milyari na iti kanita pa, at anti ing malinong ipakit ning makatuking salese.

Kabanata 14. Tungkul kareng anting-anting, at tungkul king paring mebatu king mapaling kalub

King kasalukuyang banuang 1709, karing mumunang aldo ning Pebreru, ing matwang Hieromonk Ignatius, metung a monghe ning Uglets Resurrection Monastery, mig-ulat ya king kekaming mapagkumbabang sarili, king pasalita at king kasulatan; inyang kinangwa ya karing panata ning monghe 26 nang banua ing milabas, ing keang pangalang sekular i Jacob ya; menuknangan ya king Distritu ning Poshekhonsky, king volost ning Beloselskaya; minagsil ya bilang pari king Pisamban ning Banal a Biernes kilub ning pitung banua; at belita na king kayang parokya, 1,920 a kaladua a lalaki't babai at king sanumang edad ing mesilab anggang mete, e la pa kabilang ding kasiping a baryu at malating baryu, nung nu e mabilang a bilang da ring tau ing mesilab, uling naloku la at mepantukan da ring mapanikwang talaturu; at ing angin mipnu ya king mabau a angap ning masusunug a bangke king kilub ning dakal a aldo. At kabang detang mepanaun king salamangka sinuku la king api, ing monghe Ignatius kinumpirma na ing katutuan na niti at pepadala na kekami ing makatuking sulat: Kanitang panaun a ita, kabang dakal a tau ing susunugan king distrito ning Poshekhonsky, i Prinsipe Ivan Ivanovich Golitsyn ning Moscow minta ya king kayang asyenda king volost ning Beloselskaya, king baryu ning Kuzmodemyanskoye, ban kumbinsyan la ding kayang magsasaka a tuknangan da na ing pamanyunug king sarili da. At ding keang magsasaka silili de ing sarili da, uli ning pamaglinlang da ring marok a turu ning metung a Ivan Desyatina, metung a magsasaka ibat king baryu ning Kholma king pareung distritu ning Poshekhonsky, king asyenda ning boyar Ivan Maksimovich Yazykov. Anyang abalitan ne ning prinsipe ing tungkul kaniting mapanlinlang a ortelanu, inutus na ing paintunan de at idala ya king arapan na; kinutang na keya tungkul karing kayang turu at inagkat na ing tuknang na king makanitang karokan at pamakamate; Dapot itang magsasaka, i Ivan Desyatina, kinwa yang atlung berry ibat king kayang bulsa, a gawa king metung a klasing arina; ding berry a reni kamukha lang cranberries king itsura, at inumpisan na lang durugan king kayang bitis. Anyang ikit na ini, ing pari ning prinsipe (agyang e na aganaka ning matwang Ignatius ing lagyu ning pari) bigla yang linapit, kinwa ne ing metung a bunga, tinaas ne, dinurut ne karing taliri na king metung a pirasung tinape, at binatu ne king asu. Ing asu, kaybat nang mengan kanitang tinape, tinaglus ya; at king patyo kanitang panaun a ita, sinindian de ing api para king pamaglutu; at kabang papalapit ya ing asu king api, a mag-ungol at mag-agla, mibagsak ya king dalang at mesilab ya. Tungkul naman king pari, kaibat neng dinurut itang berry king tinape at binatu na king asu, dela na la ding taliri na—a ginamit na king pamandurut king berry—king bibig na, balamu para tikman ya; at agad yang mebating isip, at ing lupa na at ding mata na mibayu la itsura; at ding sabla mengapamulala la king biglang pamagbayu na at pamagkalitu na, at mepnu la king takut. Ing prinsipe, uling mekalunus ya keya, inutus na ing ibaba de king bodega; at king bodega kanitang panaun a ita, ating pugun a sasandanan para magsadya pamangan para king prinsipe; at inyang dela re ing pari king bodega at ikit ne ing api king pugun, agad neng binulus ing sarili na king mapaling pugun at mesilab ya sana karin, nung e re agad linwal ding tau ning prinsipe kapamilatan da ring bitis na; at ing buntuk na at lupa mepasu la, ing buak na at balbas mepasu la; at menatili yang alang malay king metung a mabilug a aldo. Kaybat, mibalik ya isip at, kambe ning lua, megumpisa yang pasalamatan detang mekaligtas keya king api; at sinabi na king prinsipe, a pepasiag na king balang metung: 'Anyang dela da ku king kulungan at ikit ke ing mamalablab a pugun, ing pugun meging paraisung ya kanaku, at ing asbuk ning pugun meging pasbul ning paraisu.' At kilub ning pugun, libutad da ring api, ikit ku la reng kayanakan a maslag a makalukluk, a sinigaw kaku, sasabing: 'Munta ka kekami'; at agad kung linusut papunta karela. Kaybat, sinabi ne ning pari iti king prinsipe at king balang metung a maki lua king mata; at atyu karin kanita ing minulat kaniti kekami, i hieromonk Ignatius—a kanita kilala pa kareng lay clergy bilang i Jacob—at ya ing mismung saksi king mata at balugbug king kabilugan a milyari. At nung makananu neng ikit at dimdam, makanian na murin inulat kekami agpang king konsensya na bilang pari, at manalig kami keya, metung a taung mas matua na ngeni.

Kabanata 15. Tungkul king Hudyuan at Schismaticung Salamangka

Ibat king sulat ning pari Joseph, a kareng milabas a banua, agpang king kautus ning Kayang Kamahalan, mitalaga ya king garnison ning Olonets, at sinulat ya kareng mamasàng schismatic king lugal a ita: kang Daniel Vikulin, kang Andrei Dionisov, at king kabilugan dang kapulungan. Itang pari Joseph, king pamanyumbat na karing schismatiko para king karelang paman-salamangka, mumuna nang isalaysay ing metung a makapagmulalang gawang salamangka a gewa da reng Hudyo king Kaharian ning Poland, a meyakua king librung mayayaus The Mirror of the Polish Crown, ibat king kalimang kapitulo, a ya pin ing minye lang maragul a alaga ding Hudyo king metung a Kristyanung babai ban akumbinsi ya a ipisali na karela ing gatas a Kristyanu; Ing babaying mebanggit sinabi na iti king asawa na, at, agpang king payu na, minisali yang gatas baka karela imbes na gatas ning tau a Kristiyanu. Deng Hudyo, kaibat dang masayang tinggap ing gatas, mengupa lang metung a lalaki at mekiabe la keya papunta king bitayan nung nu ya mebitay ing salarin, at kaibat dang ginawa ding karelang salamangka king gatas karin, inutus de ing inupahan a lalaki, ban ibuhus ing gatas, a inasanan da, king balugbug ning makasabit a salarin, kabang iya mismu iniyukiat ne ing balugbug na malapit king balugbug ning meteng salarin. Anyang agawa na ini, kitang de reng Hudyos nung nanu ing daramdaman na. Pekibat na: 'Daramdaman ku ing ungul da reng baka.' Dapot ding Hudyos, mengabigla la at minta la king asawa ning babaying Kristiyanu; at inakusaan de king pamaglinlang karela. Kaybat na nita, metung a maragul a salot ing dinatang karing animal king mabilug a Kaharian ning Poland; at itang salot miras ya sana karing Kristiyanu, nung ing babaying Kristiyanung ita minisali ya karela king gatas ning tau a Kristiyanu. Kanita, ing paring ita, i Jose, dinatang ya at sinabi na karing iskismatiku: 'Makanian mu naman, ikayu reng schismatics, king kekayung pamaglakwan king kasalpantayanan, gagawan yu ing pamanila anti mo reng Judio, mamasyar kayung bale-bale at lilinlang kareng taung simpli a lalaki't babai; at detang e makibage king kekayung pamagloku, babalbaluan yu king kekayung pamanila, anti ing abalitan mi ibat kareng mapagkatiwalang saksi.'

King Berezovo king Voloka, kilub ning sakup ning Kola, atin menuknangan metung a lalaking mayap a kabilyan, a menuknangan karin, a atin marakal a gamit a bale at mayap a pamilya, at balu na la ding kekayung makalibang a daya; ing lagyu na i Gregory, a kaybat menumpa king pamag-monk, mebie king mayap a pamibie-bie, at mete king kabanalan; ya mismu ing mengisalita tungkul king sarili na ing makatuki: Anyang ding schismaticu, kaybat dang mitipun karin kayabe ding kekayung pekapun, mitatag lang kuta king metung a isla king lawa: metung a mayaman a lokal a manuknangan, a inakit da kayabe ing mabilug nang pamilya—manga pitumpulu katau—minuknangan ya king islang ita. At dakal la pa reng aliwang menuknangan karin kayabe da; at manibat karin, penimulan deng dalawan ing bale nang Gregory at akitin de. Ya, dapot, uling balu na ing pamaglinlang yu, e na la pinansin detang pamangaki at maingat neng binantayan ing kayang pamilya. Kaybat ning mapilan a panaun, inyang abalitan da reng marok a lalaking ita a malapit nang magpadala metung a ekspedisyon laban karela ibat Olonets, lalu la pang migdalaw kang Gregory at linansi kea king balang paralan para itulak ya king karelang erehiya; dapot menatiling matatag ya, uling atin yang kapatad king Olonets a magsilbi king militar, at istriktung pinaalalahanan ne niti na e na tanggapan ding kekang palsung turu. King metung a panaun, dintang la reng taung makikawani at menatili la king bale nang Gregory; ya naman, lalu yang mig-ingat king pamagbanté king kayang pamilya kanitang panaun a ita; at detang kalulung tau, kayabe da reng kekang kasabuat, anyang ikit da ing e ya mibabagsak king karelang tukso, nanu ing gewa da? Megumpisa lang maralas lumwal ibat king kubu papunta king kamalig; king umpisa, e na pinansin iti, dapot kaybat kinilabutan ya king isipan nung bakit la lumwal; anya linwal ya murin at penintun ne ing kamalig nung atin lang selikut karin, dapot ala yang ikit. Kaybat, inyang ding aliwa karela mangailangan lang danum, linual ya pasibayu king kamalig at tinaas ne ing takap ning sisidlan a maki-laman danum; ikit na ing itsurang arina a lulutang king babo ning danum; Kinuwa ne ing mapilan kaniti king malating sisidlan ban masusi neng lawe, at ikit na la ding mapilan a mepaling butul king danum; dapot bayu ita, ing asawa na, ing manuyang na at mapilan a anak mininum la kanitang mismung danum a ita. Anyang bengi na, meko la reng marok a lalaki, at e melambat menaya lang hukbung datang laban karela ibat Olonets; dapot ing pamilya nang Grigory, a minum king danum a pinasanting, megumpisa lang manikwad keya na idala na la king kuta da reng schismatiko, kabang pilit na lang pipigilan king balang paralan, mamakipamanu at manikwad a maki lua: dapot e la apigilan; uling tinakas la kaya papunta kareng makasalanang deta. At e melambat, dintang la reng sundalus; dapot detang marok at mapanyirang pekapun (deng mestraing schismaticu), kaybat da lang kinulung king kuta detang eganaganang apiloko da, sinindian de iti at tinakas la naman. Inya ngan ding mengapaniwala mengasawi la king api. Lawen yu, ikayung kalulu, (nganang Ibpa Joseph karing schismatics): lawen ye ing pamaglinlang da ring kekayung planu; nung nu e kayu makapanlinlang karing amanu, karin gagamit kayung salamangka para man-salamangka at siran: anti kanita ing kekayung 'kasantusan'. Keti ya mayayari ing mensahe nang Joseph.

Tungkul ini king pamanyilab at king salamangka da reng iskismatiko; dapot atin pa ing aliwa rang kamatayang sarili rang gewa—ing pamagpamate da king danup, nung malyari mung sabian—a lubus tamung abalu ibat karing mismung mekasaksi.

Kabanata 16. Tungkul karing Morelitsy

Atin lang hermitage a mayayaus 'Morel-eaters'; deni, kalupa da reng 'burner-men', agaganyak da la reng karaniwang tau—lalaki at babai—a isara de ing sarili da para mate king pamag-ayunu at danup, antimo bang para king kapakanan nang Kristo: Babanggitan da ing bie da ring santu bilang alimbawa, papakit da nung makananu la karakal a mengalugud kang Kristo a sinlag kapamilatan ning pamag-ayunu, kabang ding aliwa mete la king danup at kau king pamagpalayas at kulungan para king kapaniwalan. At sasabian na ning Kasulatan: 'Kailangan tamung lungub king Kayarian ning Banua kapamilatan ning dakal a kasakitan.' Dapot nanu ing pakinabang king bie a ini? Uling ala nang tune kasalpantayanan keti king yatu, alang espiritual a tata; ding obispo at pari lobo la ngan, at ding pisamban kural la at kasuklam-suklam ning kalaswaan; at ing Antikristo manungkulan ne keti king yatu, at ing makatakut a Aldo ning Pamanusga malapit ne. Uli na niti, makabage (sabi da), para kareng tune magnasang miligtas a magdusa keni; at nung makananu reng martir at confessor a mamamate king danup at kau king makuyad a panaun a iti, ban, kaibat dang miligtas king alang anggang parusa, makapamunu la kayabe nang Kristo. Makanian, magtiis tamu ditak keni, ban e tamu makiabe kareng mengalis king tune kasalpantayanan, at ila ring mamersegu at mamagkasakit kekatamu uli na niti. Uling mas mayap pa ing magkasakit tamu king makuyad a panaun uli ning danup at kau kesa king maparusan kaming kayabe da king alang anggang pamagkasakit. Anti kaniti la magsalita ding sumpan a manlinlang, a maki maragul a emosyon a anti mong , a mangangangis at mangiyak. At nung akapdaya la king ninuman, agyagan de papunta king metung a makakawaning selda o kuweba, para magsisi ya karing dati nang kasalanan, at para mituran ya king korona ning pamag-ayunu bilang metung a martir. Deng Morelite atin lang espesyal a lugal karing gubat a makatagana para kaniting layunin: deng aliwa kubung dutung la, deng aliwa naman bangin lang mekulkul king gabun. Deng aliwang kubu atin lang malating pasbul, nung nu ra isara ing taung nalili king kilub at isara reng masalese; deng aliwa naman ala lang pasbul, dapot papasuk da la manibat babo. Tungkul naman kareng bangin o kueba, malalam la, nung nu alang makatakas, at sasakbatan la at pagmasusian lang masalese manibat babo. Neng kai, metung ing ikukulung da, neng kai adwa, neng kai atlu, at neng kai dakal la. Para kareng makakulung, king mumunang aldo, kadwang aldo, katlung aldo, o agyang kaybat da ring dakal a aldo, uling mekapuy la king danup, sisigaw la, gugulisak la, at maniawad lang palayen karin; dapot alang makaramdam karela, at alang ninuman a magpakitang lunus karela. At ing mas makapangilabut pa, ing abalitan a nukarin man adwa o atlu, o dakal la pa, ding makakulung, uling e ra na aguantan ing danup, kakainnan de ing metung at metung kabang mabie la pa, balang metung susubuk yang lampasan ing aliwa. At e sa isipan ning ninuman a e ini makapaniwala, a king pamikakulung at danup, kakainnan de ing metung at metung, kabang ing tau king makanian a kasakitan, kanian na pa ing sarili na. I Georgy Kedrin ning Tsargrad susulat ya, king kayang *Synopsis of Histories*, tungkul kang Zinon, ing masamang kapalaran a Ari ning Gresya, a uli ning sobrang pamanlasing na, maralas yang darapitan ning metung a pamanas, mabubuwal ya king gabun at makakera karin king malambat a panaun anti mong mete; ing kayang asawa, i Reyna Ariadne, meging busit ne at, e na bisang akit yang mabie, pete ne king makanining paralan: inyang i Zinon, uli ning panga-baliw na, mibagsak ya king gabun at menatili ya anti mong mete, kinwa ne ning reyna at linulan ne king kabaung king kalalman ning gabun; e ne tinakpan gabun, dapot miglagay yang maragul a batu babo ning pasbul ning kabaung at migbanté ya karin. King ustung panaun, i Ari Zinon mekamal ya isip at megumpisa yang gulisak para pakawalan de, dapot ding kayang bantay e re pinansin; uling mahigpit ya ing utus ning reyna. At kaibat nang menatiling mabie king kutkutan kilub ning atlung aldo, kabang gugulisak at kakiyak, mete ya. Kaybat ning kamatayan na, binuklat de ing kabaung, at ikit da ing katawan na kinatkat de ring gamat na angga karing pago na uli ning danup; makasulat ini karing kasalesayan a Griego. Tutu pin a malamang, anti mo karing Morelitsy ning Bryn, detang makakulung karing selda a gawa king gabun o dutung, mikakan la, uli ning grabing danup. Nanu yang tagul? Nanu ing pamanangis? Nanu ing pamanaguk? Nanu ing pamagkasakit at kalungkutan? At nanu ing kaligtasan a atyu king anti kanitang pamamartir a e kusang-lub? At makanian, kabang isusumpa de ing aldo ning karelang kebaitan, mamamate la king dobli kamatayan, king katawan at king espiritu: uling ding karelang kaladua e la pupunta king Kayarian ning Banua, nune king parusa ning impyernu, bilang mga magpakamaté. At nanu ing pakinabang a akukua da king mapait a kamatayang ita? Uling ing makanitang pamamartir e makapagalang king Kristo Ginu, kareng pipiliang siran de ing sarili da, anti ing ipaliwanag king lalam.

Kabanata 17. E ra tuturing a kasalanan ing pakikipagtalik, nune antimong lugud para kang Kristo

At makapagmulala ini, uling isasailalim de ing sarili da king kamatayan—maging kapamilatan ning api o danup—antimo para king kapakanan nang Kristo; dapot e re papaten ing sarili dang laman a nasa, a dapat nang paten ning metung a tune talasuyu nang Kristo, dapot mabibie la king pakikipag-ugnayan king lual ning kasal. Eku sasabyan ini tungkul kareng eganagana; uling balu ku na dakal karela ing mabibye king kalinisan at kabanalan: dapot ing keraklan karela makipangkantut la at e ra isipan a kasalanan iti, dapot dening kalulung kaladwang areni ausan de iting lugud nang Kristo, anti ing daramdaman tamu kabud na.

Ing Gobernador ning Rostov, i Ginu Semyon Eremeevich Pashkov, sinabi na kekami a inyang banuang 1703, pepunta ya, agpang king kautusan ning Tsar, para king negosyu king Balakhon District, king Zausolskaya volost; kabang atyu karin, milyari ing makatuking insidenti king gamat da ring mamasensyang schismatiko: Ating metung a baryu a mayayaus Bor, a mipalagyuan kang San Nicolas; king baryung ita, king bale ning paring Siso, adwang schismatiko ing kinumbinsi king asawa na para kumanan yang pera at dela re king karelang tuknangan a schismatiko king Bryn, antimo bang iligtas de. Bayu la miras king Ilug Kerzhenets, dela de ring schismatiko ing asawa ning pari king metung a bakanting kapilya. Dapot bayu la miras, king probidensya ning Dios, atin adwang mag-alaga king pukyutan ibat king volost ning Tolokontsovskaya Dvortsovaya a miras karin; kaybat dang sinindî bagya ing kalan, minukyat la king babong kwartu para magpaynawa, at mekatudtud la. Kaybat ning metung a oras, migising la, at abalu da ing daratang da reng schismatics kayabe ya ing asawa ning pari; uling kilala da lang masalese reng mag-alaga king pukyutan, uling ing asawa na, i Padre Siso, ya ing karelang espiritual a tata; at tinuklu la king katahimikan kareng bangku, lihim lang manalbe nung nanu ing malyari. Deng skismatikung deta, kaybat dang linub kayabe ning asawa ning pari at ikit dang mapali ya ing pisamban, linukluk la; isipan da alang aliwang tau king pisamban, uling e ra balu ing atyu la karin deng manukan. Kanita, megumpisa lang migsalita king asawa ning pari: 'Halika, kapatad, ibahagi me kekami ing lugud nang Kristo.' Kitang na la: 'Nanu klasing lugud nang Kristo ing ibahagi ku kekayu?' Pekibat da kaya: 'Makiabe ka kekami king pamakipagtalik, uling ita ing lugud nang Kristo.' Ya naman, mengilabut ya at ngana: 'Ita wari ing sangkan nung bakit inakit yu ku palaut king asawa ku? 'Menasa kung akamtan ing kaligtasan ning kaladua ku kapamilatan yu, at tinuki ku kekayu bilang banal at makapagligtas-kaladuang gabay at talaturu; dapot inintun yung dinumtan yu ku.' At e ya mepayag king karelang kasalanan. Kanita, penilitan de king karahasan para gawan ing karelang karokan; at ing metung karela tinumbuk ne king lupa gamit ing gamat na. Kanita, detang mag-alaga king pukyutan, a makalukluk king lihim kareng biga, a ating musketung makarga pulbura dapot alang bala, binaril da la kareng buntuk da retang taung alang batas at sinigaw la. Deng makalunus a heretiku ibat Bryn, uling king maragul a takut , mabilis lang tinakas ibat king pisamban, likuan de ing asawa ning pari a kayabe ing pera, at e na la pa mulang dimdam. At ing asawa ning pari mekipagmasaya ya king kayang kaligtasan ibat karing gamat da reng alang-batas a malikot, a ing karelang malikot ausan dang 'ing lugud nang Kristo', at sinubuk deng dinumhan ya. Deng manalaga king pulut-panilan, kaibat dang selalba ing asawa ning pari, dela re king asawa na, king karelang espiritual a tata, i Padre Sisa, at inabuloy re keya, a e mesaktan, kayabe ing pera at ing kayang kalinisan a e mesira. Lubus ing tula ning pari at minye yang mapilan a roubles kareng manalaga king pulut-panilan uling dela re ing asawa na keya.

Ing pareung i Ginu Semen Yeremyevich sinabi na mu naman a ding magsasaka da ring volost ning Zausolskaya at Tolokontsovskaya dadala da la ding karelang anak a babai, kapatad a babai, at kamaganak a babai karing gubat ning Bryn karing 'banal a tata' (uling ausan da lang 'banal a tata' dening mapanghiwalay a talaturu), at ibye la karin king sangkan a para king lugud nang Kristo, dapot king tutu, para king pakikipagpaligoy. Pepabulag na la ning demonyu detang kalulung kaladua anya e da mu tuturing a kasalanan ing pakikipagpaligoy, nune tuturing de pang birtud at parangalan de bilang lugud nang Kristo; kabang ing karelang aus king legal a pamakyasawa, kalapastanganan at pamag-alipan. Potang mabuktut la rening dalagang babai, dadala da lang pasibayu ding schismaticu kareng dalagang mabuktut kareng sadya rang lugal, dependi nung nu la menibatan. At potang menganak na la king bale da reng karelang tata o kamag-anak, at menuknangan la karin anam a dominggu kaybat ning pangabait, dadala da la namang pasibayu kareng pareung gubat ning Bryn.

Tinatanggap mi ya ing salese ning mesabing ginu nung makananu ya; uling makaramdam kami mu namang kalupa nang kaugalian a malilyari keni mu naman king sarili ming diyosesis. Bayu-bayu pamu, atin mapagkatiwalan a ulat a miras kekami tungkul kareng mapilan a tau king balen ning Romanovo, ding lalaking mayaman (Eku aganaka ding lagyu da, dapot balu da la ding tau karin), atlu karela: I Ivan Grigoryevich Trusov, a mayayaus Mylnikov, pepadala yang atlung anak a babai; i Vasily Grigoryevich Trusov, a mayayaus Mylnikov, pepadala yang metung a anak a babai; i Ivan Mikhailovich Shanin, a mayayaus Durakov, pepadala yang metung a anak a babai; i Fyodor Stefanovich Lykov pepadala yang metung a anak a babai; metung a anak a babai balang metung; kabang ing kapat, i Mylnikov, pepadala yang atlung anak a babai king gubat ning Bryn, king metung a hermitage para kareng babai karin, a ating sapat a pera, dapot e balu nung para nanu iti. E wari tutu a alang kumbentu para kareng kayanakan a babai king Diyosesis ning Rostov, nung nais da lang ipangaku deng anak da kang Kristo? Makanian mu naman, keti Rostov, ing metung a i Ivan Menkin, a sinabing mayap a tau, lihim neng pinadala ing anak nang babai—metung a dalagang malapit nang pakasal—kareng tuknangan da reng schismatics; at nung para king nanu, ing Dios mu ing makibalu.

Kabanata 18. Tungkul kareng Hermitahan ning Brynsk

Para king mas malinong pamipalino karing gawang schismatiko a makasumami king Dios at salungat king Banal a Pisamban, ding mapilan karing karelang hermitage—a saguling mebanggit king mumunang dake—ay pasibayung ilarawan keni a mas detalyadu.

Deng tuknangan da reng schismatics king gubat ning Bryn partikular lang ausan 'sketes' at 'tolki'. Ausan lang 'sketes' uling maglakbe la king ilang, antimo bang alig da la reng sinaunang Banal a Ibpa a mebie bilang eremita. Tungkul naman kareng 'tolki', ausan la kaniti uling balang skete aliwa ing interpretasyun na king Banal a Kasulatan, agpang king sarili nang baluktut a kabiasnan, at aliwa agpang kareng aliwa; at ipalaganap da la ding karelang turu kareng makapadurut a baryu at malating baryu, ituru da la ding pekamapangmang a tau king sarili dang kapanwalan at gaganakan da la papunta king sarili dang interpretasyun.

Mumuna, pag-usapan la reng 'Talatuki nang Kristo'.

King hermitage o sekta a ita, atin metung a lalaki, a ausan dang 'Kristo', at paggalangan de bilang Kristo; at lulukob la keya a e gagawang senyas ning krus. Ing 'Kristung' ini menuknangan ya king metung a baryu a mayayaus Pavlov Perevoz, king Ilug Oka, 60 a 'versts' lampas Nizhny Gorod. Sasabian da ing Kristung palsung ini menibatan ya Turkey; atin yang kayabeng dalagang maputing lupa, a ausan nang 'asawa', kabang ding kayang talatuki ausan de 'Ima ning Dios'. Dapot ing dalaga (o, king mas prangkang salita, metung a patutâ) ibat ya king Russia, king distrito ning Nizhny Novgorod, king baryu ning Landyukha, anak neng babai ning metung a opisyal ning balen. Ing Kristung palsu atin ya namang labing-adwang apostol, a maglibut kareng baryu at malating balen a mangaral kang Kristo, anti mo sanang ya ing tune, kareng simpling lalaki't babai; at ninuman ing apandaralan da, darala de kaya para sumamba. Ing turung iti, a mayayaus 'Pamanamba kang Kristo', agyang manlalapastangan ya king Pisamban ning Dios, e na sasagkaan ing pamaglub king pisamban, ing pamanamba karing banal a larawan at king krus, o ing pamananggap king bendisyun ning pari; uling ining palsung Kristo papayagan na la reng makanining bage kareng maniwala kea, para king kaplastikan: 'Báng e kayu madinatan, báng e kayu akilala.' Ini ing sinabi na kekami ning mongheng i Pachomius, a dimdam na ibat king metung a saksi a mismung mekasaksi kanining palsung Kristo, a dela ning metung kareng alagad na para sumamba kea. Kanitang panaun a ita, itang Kristo atyu king Ilug Volga, king balen a mayayaus Rabotki; apat a pulung vèrsta pababa manibat Nizhny Novgorod king lele ning Volga. King balen a ita, king pampang ning ilug, atin metung a sirasira at alang laman a pisamban, at ding taung maniwala keya mitipun la karin kanitang panaun a ita ban manalangin king pisamban a ita.

Ing Kristo a ini kaybat linto ya manibat king altar papunta karing tau king pisamban at king lamesa, at king buntuk na atin makakit maragul a bage makabalut a kawangis ning korona, anti ing makalarawan karing icon, at ding mapilan a malating malutung pigura, a kawangis da ring ayup, susulapo la king paligid ning buntuk na; sasabyan da reting cherubim; (King kekaming isip, nanupata, a o ding demonyu king makanining porma ing linto kareng tau king metung a anti mong paninap a kabilyan, o ding cherubim pininturahan la karing miyayaliwang kule king papil a susulatan at ikabit la king palibut ning korona.) Kabang makalukluk ya karin, ding eganaganang taung mitipun karin linusung la at sinamba la kaya anggang king gabun, anti mo sanang ya ing tune Kristo; at alang patugut lang lulukub, manalangin king dakal a oras, anggang mepagal la king karelang panalangin. Kareng karelang panalangin, ding aliwa kinulait la keya: 'Ginu, maawa ka kanaku,' kabang ding aliwa naman sinabi la: 'O Sangkan mi, maawa ka kekami.' Ya naman, migsalita ya karela king paralan a propetiku, sasabian na ing malyari king paintungulan—antimo ding pamagbayu ning panaun—at inagyag na lang maniwala keya a alang duda.

Ing sekta Anuphrian, a ausan da mu namang Popovshchina.

Ing skete, o sekta, a ita ya ing pekamikalat karing eganagana, uling ing marok a kasalpantayanan nang Anufri kakalat ya karing dakal a lunsud at king mabilug tamung diyosesis. Deng talatuki na ning doktrinang iti at kasalpantayanan mayayaus lang 'Popovites', kabang ing karelang pekapun, i Anufriy, sasabyan dang ali ya pari, nune metung ya mung matuang lalaki. Deng Popovites tatanggapan da la mu deng me-ordena bayu i Patriarch Nikon, a ditak la mu karakal a mayakit. Sisamba de i Avvakum, ing dating protopope a heretiku—a me-excommunicate at mete—bilang metung a santu; ausan de yang bayung magdala ning pasakit; pipintura de ing larawan na at sasamban de anti mong metung a santu; migsulat lang serbisyu para king karangalan na; magdiwang lang piesta para king alala na; at tatalnan da la ding sinulat na ning heretikung ita, at makanian la maniwala, at tuturu da kareng aliwa ing maniwala king makanining paralan, at papurian ya ing Dios a Tatlu-sa-Metung. At ing alagad nang Avvakum, i Erofey Andreev, magpatutu ya karing sulat nang Avvakum: 'Deng sulat nang Avvakum mas maslag la kesa king aldo, at ding eganagana mayap la.' Ing metung a heretiku magpatutu ya king aliwang heretiku; ila adua, kayabe da reng karelang talatuki a kalupa da isip, tatanggap lang puri ibat king karelang pekamatas a talaturu, ing demonyu, king impyernu.

Pasibayu, Popovismu.

Deng makasalanang sekta o grupu a susuportan da reng pari ngeni ila reng makatuki: ing Pavlinovshchina; ing Andreyanovshchina; ing Iosifovshchina; at aliwa pang kawangis da king karelang pamahiin. Tatanggapan da bilang pari detang me-excommunicate at e susumupat king Banal a Pisamban. Babinyagan da lang pasibayu ding taung makatuki king karelang kasalpantayanan at mas mababa king anam a pulung banua ing edad; uling ausan da ing kekatamung Orthodox a binyag a 'binyag a heretiku' at sasabian da ing binyag a heretiku e ya man binyag, nune metung yang pamanyirang-dangal: para naman karetang lampas anam a pulung banua ing edad, e da la babinyagan pasibayu, uling sasabian da a binyagan la king tune binyag; uling mibinyag la bayu ing patriarkadu nang Nikon at bayu ing pamagbayu karing librung pang-liturhiya; makanian mu naman, babyagan deng gupitan ding monghe. Nung para karing pari ngeni a tatanggapan da, mumuna, papawalang-bisa da ing karelang ordinasyun bilang pari at ing obispung nag-ordina karela. Bibyan da la naman karapatan a gawang banal a ritwal, at ding aliwa kareng paring areti lihim lang magsilbi kareng alang taung pisamban agpang kareng lumang librung Liturgy, gagamit lang pitung prosphora, dapot e maralas; gagawa la mung maragul a prosphora para mu kareng reserbang alay, ban tumagal ya king malambat a panaun. Deng aliwang pari, nanupata, sasabian da na atin la pa mu ring dating handog at gagamitan da la reti para mamye Banal a Komunyon. Talagang makakayli ya ing bageng ini: kareng mapilan a baryu at malating balen, a atyu king marayung lugal, nung ing metung a babai manganak ya at e la agad makatawag pari kaya—maging uli ning kalautuan, o uling ing pari meko ya king aliwang baryu—magpadala lang lalaki papunta kaya king madaling paralan, a magdalang maputing malinis a tela; kaybat, babasan ne ning pari ing panalangin a para kareng babaying manganak king tela, lagyuan ne ing bingut, itiklip ne ing tela, at ibye ne iti king mensaheru. Potang mibalik ne, ibuklat ne ning sugu ing tela, iwagayway ne babo ning lupa ning babaying manganganak, at ibalita ne ing lagyu ning anak; at kanita ing babaying manganganak mebendisyunan ya. Makanian mu naman, nung ating mete, at ing pari e makapunta king mete—uling king kalaut o aliwa pang sangkan—ban basan ing dasal ning kapatawaran; kukwanan ne ing metung a maputing malinis a tela, babasan ne ing panalangin ning kapatawaran king kasalanan babo na niti, at, potang meyari ne, itiklip ne ing tela at papadala ne para iwagwag king arapan ning mete; at kanita ing mete makakutkut ya anti mong mepatawad ya king eganaganang kasalanan na. Ay, ing kaburyanan da retang mabaliw a schismatiko!

At iti mu naman, makakayli ya: nung sakaling ing ninuman a kapanwalan da, misan pa mu, mangan ya o minum kambe da ring kekatamung matapat a kapanwalan, o lungub ya king pisamban, babasan de para king taung ita ing mismung panalangin a babasan para king sisidlan nung nu ya mibagsak ing marusing.

Ing kilusan a laban karing pari.

Deng skete o komunidad a e man tanggap ninumang pari ila reng makatuki: deng Volosatovites, deng Andreevites, deng Ilarionites, at aliwa pang maki-ayon karela karing karelang pamikakawani. Angga man e la inordenan, ila mismu ing gagawang mapilan a gamit ning pari: mamabinyag la, makiramdam king kumpisal, at gupitan de buak ding bayung pasuk; manalangin la para kareng babaying manganak at babasan de ing panalangin ning kapatawaran para kareng mete. Bukud pa kaniti, ding babai da babinyagan lang ának at tutukuyan de ing *Kormchaya* anti mong atin yang tuntunan ibat karing Banal a Ibpa a magpaintulut karing babai a gawan ing sakramentu ning binyag. Dapot e la mabibie king legal a pamakyasawa, nune king bawal a pakikipagtalik; at ding asawa, dalaga, at madre makatuknang la kayabe da kareng pareung silid, at ating pangkabilugan a pakikipagtalik king metung at metung karela. Uling ding karelang talaturu tuturu la karela a mas mayap ing mie alang kasal kesa king mikasal king paralan a heretical (ausan da kaming Orthodox Christians a 'heretics'), at paglalawe da la reng mikasal agpang king ritung pang-simbahan . At nung mika anak la ding mikasal agpang karing ritwal ning Pisamban at king batas Kristiyanu, e na la makipangan, maki-inum, makipagsalita o makipamanalangin karela, anti la mong paganu. Uli na niti, ding tata at inda a ating anak a babai e da la papakasal king ustung paralan, nune papaburen da lang makiabe kaninu man ing buri da a alang kasal. Sasabian da na ing karelang Komunyon metung yang matuang kaugalian, mebiyasnan pa man bayu pa i Patriarkang Nikon; at potang maubus ya itang Komunyon, gagawan de ing masa a alang lebadura; kaybat deng giniling ing mitagan a dake ning Komunyon anggang maging arina, isabug de iti king masa at gagawan lang mangaragul a prosphora ban tumagal ya, at lulutuan de; at pipamie-mie de kareng sarili dang tau, a sasabing ini ya ing Katawan nang Kristo. Potang maubus ne naman, gagawan de ing prosphora king pareung paralan, isisprayan de ing masa king giniling a dake ning mitagan a komunyon a tinape; at kanita ing karelang matuang komunyon, anti ing mekonsagru nang Akiba bayu i Nikon, e ya man mababawasan. Dening pareung sekta ila mu naman ding mamusug: I Andres a Pomorian sinilab ya karing maygit atlung libung tau; Ing Balbas a Matua sinilab yang maigit adwang libung tau. Magpatalakad lang espesyal at mangalapad a templo karing gubat para kaniting layunin, at isiksik de ing metung a dalan, adwang dalan, o maigit pang kaladua king metung mung templo; para karing mangalating anak, bang e la makatakas, papaluklukan la karing bangku, at ing imalan da masikan yang pakakulan karing paku king paligid da. At kaibat dang binalut ing kubu king dayami at sanga-sanga, sindian de; at magbanté la king paligid ning api, sisiguraduan dang alang makatakas king silab: at nung atin mang makatakas, papaten de at ibalik de king api. Kaibat dang silaban detang tau, kuanan da ing karelang pibandian para kareng sarili da.

Aliwa pang hermitage at komunidad:

Ing sekta da reng Serapionita: mipalagyuan kang Serapion a monghe, metung a mapanlinlang a talaturu a tinuru king dapat kang mamate king danup; tinipun ya dakal a madre king kayang hermitage at meging ya ing pekapun da. Kaybat ning kamatayan nang Serapion, ing sarili nang kapatad, ing mongheng i Simeon, ya ing menalili keya; inakit na la ngan ding madre at ding talapagobra a atyu king skete a ita para king boluntaryung pamamartir, at megrabe la king danup manga limampulung kaladua kilub ning kumbentu, at metung ya mu ing mitagan, a ya ing panganam a abbess; meko ya kayabe na papuntang Kazan, at karin na ya pekasalan.

Stefanovshchina: mipalagyuan kang Stephen a Diakono, a mete na man, dapot ing kayang heretical a turu manatili ya. King doktrinang ita (antimo pin king sekta da reng Theodosius, a mebanggit king mumunang dake), ing kasal ausan deng pakikipagpalage, kabang ausan da ing karelang sarili birhen; dapot makipamie la kareng babai at makipagpalage, at e ra iti tuturing kasalanan a pakikipagpalage nune bilang lugud. Dapot, isasalikut de ini karing kekatamung ortodoksung maniwala, anti mong mabibie la king kalinisan. Dapot ing mismung katutuan a makatuknang la kambe da ring karelang asawa karing pareung silid ing magpatuneng karela. Uling makananu yang misamut ing dayami king api? Nung para karing anak a mibait karela, dadala da la papalaut king gubat at papaburen da la karin; at ding anak a ita maging pamangan la karing animal, ayup o asu. Ini ing sinabi kekami ning mongheng i Macarius, a menibatan king baryu ning Zverintsa king distrito ning Rostov, at menuknangan kareng schismatics malapit kareng hermitage ning Brynsk kilub ning manga limang banwa. Kaybat na nita, mibalik ya king kasalpantayanan a Orthodox at tinonsuraan ya bilang monghe king bayung mitikdong Dormition Monastery ning Abbot Pitirim. Kabang kayabe mi ya king Rostov anyang banuang 1709, king panaun ning Banal a Dominggu ning Malualas a Pamanyubling Mebie nang Kristo, sinabi na kekami ing nung nanu ing sinabi mi keni.

Deng Kozminshchina: ausan da mu namang 'pangangalunya' ing kasal; e la man babanggit king sanumang lugal keti king yatu ding banal a pisamban, pari o ding banal a sakramentu; ni e la man manalangin king Dios para king Tsar karing karelang panalangin. Makanian mu naman karing aliwang skete.

King metung a kumbentu king siudad ning Rostov, ing metung a madre a i Anfisa ing lagyu, a matua na ngeni, a sadya menuknangan king gubat ning Bryn, ya ing mengisalita kaniti: lampas adwang pulung banua na ing milabas, ing metung a monghe a i Avraam ing lagyu, mitikdo yang sariling hermitage king Ilug Kerzhenets. Ing Avraam a ini tinikdo ya bilang metung a mibubukud a talaturu ning sarili nang kasalpantayanan agpang king sarili nang interpretasyun; dinaya ya kareng dakal para king keang erehiya at linto yang mabie king simpli at mapagkumbabang pamibiebie; at detang dinatang kea king keang hermitage bininyagan na lang pasibayu. Tinipun yang madre para kea, a bininyagan na lang pasibayu at pinutut na lang makuyad ing buak; Kayabe la karela ding adwang pekamabuting madre a neng inakit: i Cilicia at i Matrona. Uling kang Cilicia menuknangan ya anti mong metung a legal a asawa, inakala nang ing pakikipag-anak ya ing lugud a makapagligtas kaladua; i Matrona naman, tinuring neng anak, at kang Cilicia mika anak yang lalaki. Kaybat ning mapilan a banua, mekasakit ya i Cilicia king mabayat a sakit; inasa nang mate ya, ya mismu ing minunaus keya, dininan neng Banal a Komunyon, at pinututan ne buak bilang metung a schema-monk: dapot kaybat ning mapilan a aldo, megumpisa yang kumayap at tinikdo ya ibat king kayang pagkeran. Anyang meging masalese ne, binalak nang isunud pasibayu ing karelang pamakipag-ugnayan a sekswal kalupa ning sadya; dapot tinanggi ya, at sinabi nang e malyari ing makipag-ugnayan a sekswal king metung a schema-bearer; at king tutu, megumpisa ne man namang mabie king pakikipagputa king kayang nobyang anak a babai, i Matrona. I Cilicia, nanupata, menginggit ya at, mitmu king mua at pamamua, tinakas ya papunta king aliwang hermitage; karin, mekipag-upa yang adwang masikan a lalaki at pinadala na la para paten i Avramius; at minta la at inataki de ing hermitage na. Dapot i Avramius, anyang abalu na ing karelang marok a intensyon, tinakas ya karela; at ing metung kareng lalaking deta minukbung yang sibat keya, a tinama king pago na at mekasugat keya; dapot, agyang mesugat ya, tinakas ya at mekatakas, kabang papaltukan de i Matrona, a halos mate na, at, kaibat dang tinipun ding karelang gamit, mibalik la king sarili dang bale.

Kaybat na nita, itang matuang i Avraam at i Matrona ikit la king siudad ning Yaroslavl, lihim lang mituturu at manyagasa karing taung simpli papunta king karelang erehiya. Nanu yang mayap a alimbawa ning pamagkipagkasakit at debosyon ibat king maestru rang schismatic!

King banuang 7210 ning yatu, king umpisa ning pamanyatang ku king Rostov, metung a pulubi a mayaus Fedka o Fyodor, a tubung Rostov, linto ya ibat karing gubat ning Bryn, kayabe la ring adwang makagayumang madre. Panga-datang na king kumbentu ning Rostov, sinimulan nong lihim a kumbinsyan ding lokal a madre, sasabian na imposibling miligtas keni king siudad, at e la maligtas nung e la tumakas papunta king gubat ning Bryn at manalili king ilang. Kabang sasabian na ini, dininan na la cranberries ibat king disyertu ning Bryn bilang basbas, a dela na king metung a salaan; at detang mengan king cranberries, agad lang tinukian ning maragul a pamagnasang tumakas papunta king gubat ning Bryn; at tinakas la ding madre king likuran na: i Euphrosyne at i Mastrigya; at adwa pang aliwa ing tinuki karela. Tungkul naman ketang i Fedka, linibut ya king siudad at king distritu ning Rostov, manyulsul karing dakal a babai at dalaga; kinwa na la ding karelang gamit, at dela na la king gubat ning Bryn. Panga-datang da king kayang hermitage, kinwa na la ding karelang gamit at pepapunta na la karing aliwang hermitage. Ini ing kaybat sinabi kekami nang Abbess Natalia ning Rostov Convent of the Virgin at ding aliwang madre.

Ing diwa na niti ya pin ing ila reng hermitage o sekta a e makatuki king tradisyun da reng pari o king tradisyun da reng e-pari; ala lang gagawang binyag, at dakal karela reng meragul a e mebinyagan, mengasawa la a alang kasal king pisamban, mika-anak la, at lubus lang dayu king Kristianismu. Uling nanung klasing Kristianismu ita nung nu ala nang binyag man!

Nanu, ngeni, ing sabian tamu tungkul kareng Sabbatarians, a mag-obserba king Sabadu agpang king paralan da reng Hudyos? E da wari binyag pasibayu itang porma ning Hudaismo a linto king Veliky Novgorod anyang panaun ning pamamunu nang Grand Prince John Vasilyevich, lalam nang Arsobispo Gennadius ning Novgorod, king panaun nang Venerable Joseph, Abad ning Volokolamsk? Uling kanitang panaun a ita, dakal a tau, pareung pari at karaniwang tau, a naliliwas king dalan uli da ring mapilan a Hudyung dinatang king Veliky Novgorod, lihim dang sinunod ing Judaismu agyang e la pa pinutut.

Bukud kanita, atin mu namang usapan tungkul king metung a bayung sekta, a bayu-bayung linto ibat king kabiasnan nang Bryn, a mayayaus Rogozhniki o Rubishchniki, a maglakbe-lakbe king yatu makasulud latang at banig a dayami, at sasabian dang ila kanung mga santo; utus da ring patakaran ning pisamban a itabi la ding makanitang tau karing lunsud. Kormchiya, folio 191, verso, patakaran 12.

Dapot ninu ing makabilang kareng karelang kabaliwan a imbentu, ding pamiyaliwa kareng karelang heretikung kapanwalan, ding karelang heretikung isipan, at ding karelang dapat a salungat king tune kabanalan ning Pisamban nang Kristo? At uling keni ku la binalik ding karelang dapat ibat kareng miyayaliwang testimonya, ipakit la king makuyad a lista para mas malagwang isipan.

Kabanata 19. Metung a listaan da reng gawang iskismatiku a isipan dang mayap.

1) Susilab da la reng tau.

2) Susuluban la.

3) Bayu la silaban, dinumtan de la reng babai kapamilatan ning pakikipagputa.

4) Sasamsaman de ing pibandian da reng mesilab.

5) Papasakitan de ing tau anggang mate ya king danup.

6) Uli ning kasalanan da king metung at metung, papanatilian lang mabie king pamikakulung.

7) Ing metung a dalaga papakanan na la king mahiwagang pasas.

8) Mag-alay la king metung a bingut.

9) Gagamit lang anting-anting para mangakit tau karela.

10) Ausan deng pakilala a pakikipag-anak.

11) Sasabian da ing pakikipagpalage ya ing lugud nang Kristo.

12) Gagawan de ing metung a lalaki para maging Kristo, at luluhud la keya a balamu ya ing Kristo.

13) Hipokrita la.

14) Ing erehe a i Avvakum, a mekatakwil king pisamban, paggalangan ya bilang santu.

15) Babinyagan da lang pasibayu at babinyagan da lang pasibayu deng monghe.

16) Deng paring papanayun da, lilipat la.

17) Deng pari da mamasa lang dasal kapalit ning bayad.

18) Deng layman, deng karaniwang lalaki, ila ring gagawang obra da reng pari.

19) Mamye lang maling Banal a Komunyon.

20) E la manalangin king Dios para king Tsar.

21) Deng aliwa e la man magbinyag.

22) Deng aliwa tatalaran de ing Sabadu agpang king paralan da reng Hudyos.

Pabustan ya ing balang taung matinu isip a humusga at lawen nung ding eganaganang dapat da ay mayap la at makapalyari king Dios.

Kabanata 20. Pamisabi-sabi Tungkul Kareng Gawa Da Reng Makakawani

Mayap a gawa wari ing pasuban la ding makanining karakal a tau, lalaki't babai, at ding inosenting bingut a alang gewang karokan? Aliwa wari ini a malinong pamakamate? Uling nung makananu ing pamakamate ing pamanamate king tau gamit ing pamalu o nanu mang sandata, makanian murin ing pamakamate ing itulga la king api para masunug. At ing kautusan ning Dios sasabian na: 'E ka mamate' ([676] ); at ding batas ning siudad parusan dong kamatayan ding mamamate; uling ing Dios sinabi na mu naman kang Noe: 'Ninu man ing magpalual daya ning tau, ing daya na king tau ya naman ipapalual' ([677] ). At nung ing pamamate king metung a tau maragul yang karokan, mas lalu pang kalupitan ing paten la ding dakal at e mabilang a tau. I Mauricius, ing banal a Ari ning Gresia, metung yang mayap at pekamaulagang tau; alang pete, dapot uling e na la binili ding bihag ibat king Khagan, a pisasali king murang alaga, ya ing penanagutan king karelang pamamate: Uli na niti, king matulid a paghukom ning Dios, mibigay ya para paten nang Phocas ing mamarusa, a minunang pinutut keng buntuk ding anak na king mismung arapan na, at kaibat, mismu neng pinutut keng tabak. Nanu pin, kanita, ing paghukom a arapan da ring lider a schismatic, a mekasilab lang libu-libung tau? King Prologo, king katlung aldo ning Pebreru, makasulat a ing metung a tulisan, kaybat neng pete ing metung a inosenting anak, migsisi ya at meging monghe; at siyam yang banuang menatili king maragul a pamag-ayunu at obra ning pamonghe, at alang duda king kapatawaran da ring kayang kasalanan, king pamagtiwala king pakalulu ning Dios. Dapot, balang aldo kabang papunta ya king pisamban, lalto ya keya ing bingut a pete na, at sasabian na: 'Bakit mu ku pete?' At kaibat ning siyam a banua, inyang likuan ne ing kayang imalan monghe at mibalik ya king pamibie-bie bilang karaniwan, minta ya king siudad ning Diospolis, agyang parusan ne ning korte ning siudad uli da ring kayang kasalanan; at inyang merakap ya karin, tinggap ne ing parusang kamatayan bilang metung a mamunu. Nanu, ngeni, ing gawan da ring iskismatiku, a mengondena king kamatayang king api karing libu-libung inosenting anak at pasusu? Nanu ing pakibat da king Dios? Nanu ing sabian da karing pasusung sinilab da, potang king makatakut a pamangusga ning Dios, manigut la karela: 'Bakit yu kami sinilab?' At ding skismatiku, a ngeni susilab lang lalaki't babai king balang edad, isipan da magsilbi la king Dios[678] , at tuturu la karing taung simpli a e la dapat matakut, at, a alang pamagduda king karelang kaligtasan, dapat lang subukang arapan ing api anti i Akiba para king kapakanan nang Kristo, kabang king katutuan, gagawan da iti alang nanu mang sangkan. At ing mebanggit dang mapanghimagsik a talaturu, i Avvakum, tinuru na la, sasabian na: 'Balang maniwala, e kayu makiramdam karela, e kayu mag-alangan; lungub kayung matapang king api, at magdusa kayung makaligaya para king kapakanan ning Ginu, bilang metung a mayap a sundalus nang Jesu-Cristo, para king katuliran, at para king kapakanan da ring matuang banal a kasulatan.' At pasibayu, binasbasan na la reng susunug king sarili dang kaburian, at sinabi na: 'Mapalad ya ing pamamiling iti para king Ginu [679] .'

Dapot O kalulung Abakuk, palsung talaturu—o mas ustu pa, mamarusa!—e ka wari kalupa ning demonyu, ing mamunu ibat pa kanita, a magsaya king pamamunu karing tau at magpursiging paten la? Uling ituru mu at agkatan la reng tau a idala ing kamatayan karing sarili da, at mapapahamak la pareu king katawan at kaladua. Uling keni silaban la reng katawan da, kabang karin silalaban la king api ning Gehenna reng kaladua da. Ika, a mikasalanan king pareung kamatayan da, nanu ing pakibat mung ibye kang Dios, ing makatwirang Hues, para karing sablang mepahamak uli ning kekang turu at payu?

Mayap a gawa wari para kareng mekiramdam king aral at payung makabubuwag a idulut de ing sarili dang kamatayan king kapamilatan ning api, ing masilab a mabie kayabe da reng karelang asawa at anak, at maging mamunu king sarili da? Ini ya ing pamag-kamatayan king sarili, ing pamakamate king sarili king sanumang paralan—maging king sandata, king pamag-akal, king danum, o king api: ing eganaganang ini pamakamate king sarili ya, at ing makanining kasakitan alang silbi, nune makasakit pa; uling agyang ing metung a tau ibugus ne ing sarili nang daya king pamakamate, itang daya e ya magdalang kaligtasan nune pamikasala; at ing makanitang 'pamamaté para king kasalpantayanan' e ya papunta king korona nune king pekamapait a parusa ning impyernu; uling ing pamakamate metung yang maragul a kasalanan, mas maragul pa kesa king pamakamate king aliwa. Maragul a kasalanan ing mamate king tau; dapot ing mamate king sarili mas maragul ya pang kasalanan kesa kanita. Darandam ta i San Juan Crisóstomo, karing kayang homilía tungkul king Epístola nang Pablo karing taga-Gálata, a magsalita tungkul kareng mangasira king sarili dang bie kapamilatan ning marahas a kamatayan, king pamibitay, o king aliwa pang kalupa nang paralan, at sasabian na iti: Mas mabayat ing parusa ning Dios kareng taung anti kaniti kesa kareng mamakamate, at kasaman ta la ngan (ita pin, kasaman ta la reng magpakamate); at king katutuan, nung mali ing mamakamate kareng aliwa, mas marok pa ing mamakamate king sarili [680] . At pasibayu, ing pareung Banal, king kayang homilia king Epistula kareng taga-Filipos ( 13), sasabian na: 'Ipakrus me ing sarili mu,' nganaku, 'dapot e me papaten ing sarili mu: e me gawan ita; uling iti marok ya'[681] . Angga keni i Chrysostom. Pakiramdaman yu nung nanu ing sasabian ning maragul a pangkabilugan a talaturu, i San Juan Crisostomo, kabang pisasabyan na la reng magpakamaté: a ing Dios e ya magpakitawang-lub kareng taung anti kanita kaibat ning karelang kamatayan. Dapot Paparusan na la; at ding taung anti kaniti makasumami la king Dios at king tau, at ing anti kaniting dapat e makabanal, nune makasalanan. Dapot ing mapaghating talaturu i Avvakum sisikapan nang ituru kareng keang alagad, at pupurian ne ing anti kaniting dapat, a sasabing: 'Mapalad ya ing mamiling anti kanini king Ginu.' Dapot ninu ing dapat tamung paniwalan: i Chrysostom, Patriarka ning Constantinople, o i Avvakum, ing erehe ning Moscow? Ing matua, tune talaturu ning yatu, o ing bayung schismatic a palsung talaturu? Kayo na ing humusga.

Balu tamu king minunang panaun, ding banal a martir ila mismu ing minugse king api para kang Kristo; dapot inyang dinakap na la ding karelang mamarusa, at penarusan la para kang Kristo at pekekundena lang silaban king poste, at dela na la king api, kanita, e la menayang itugse la pa, ila mismu ing minugse king api: at anti kanita ing karelang gewa, a kapuri-puri king arapan ning Dios. Dapot liban karing gamat da ring karelang mamarusa, e la sinilab king sarili da, ni inugse da la king api; imbes na, menaya la anggang sinakmal na la ring pagan, pegumpisan da lang parusan, at sinilab de ing api karela. Dapot ding kasalukuyang alang-Dios a 'martir', mapanghiwa la: agyang alang pamamersekuta para kang Kristo, at alang pipilit karela para itakwil ya i Kristo, o ninu man ing mamasa karela para kang Kristo; dapot ila mismu ing magdalang api king sarili da, at silabán de ing sarili da king sarili dang kaburian, king isipan dang magdusa la para kang Kristo. Dapot ing pag-asa da alang kabaldugan, ing tiwala da alang saysay; uling e la magdusa para kang Kristo, nune para king sarili dang katigangan, at ding kaladua da e la mapunta kang Kristo, nune king demonyu: uling e la martir nang Kristo, nune ning demonyu; uling ing demonyu atin ya namang sariling martir. Ninu, kanita, ding martir ning demonyu? Deta, (antimo ing daramdaman tamu kang Chrysostom), a mamamate king sarili da. At uling ding schismatiko a susilab la ila mismu ing mamamate king sarili da, ali la martir nang Kristo, nune ning demonyu. Deng canon a patristiku pipigilan de ing pamag-alala kareng anti kaniting tau: uling ing Canon 14 ning Pekabanal a Timoteo, Arsobispo ning Alexandria, sasabian na: 'Nung ing ninuman paten ne ing sarili na, o saksakan ne ing sarili na, o bikitan ne ing sarili na, alang alay a gawan para kea, liban na mu nung e na talaga sinira ing sarili nang isip.' Lawen ya ing tungkul kanini king libru *Kormchiya*, pahina 270, king gulut. Uling agyang ding disipulung schismatic, a sisiran de ing sarili da king api, e la karapat-dapat gawanang alala uli ning karelang makasirang wakas, kalupa da ring magpakamaté. Alang alay a dapat isadia para karela. Ing alala da mabubuwis kayabe ning inge.

Mayap a gawa wari ing pamarinat, kapamilatan ning pakikipagputa, kareng bábai, dalaga, at kayanakan a mipapalingo, bayu la silabán, anti ing milyari king Tyumen? Tungkul kanini, magpatutu ya i Pekablisyadung Metropolitan Ignatius ning Siberia, a mayap ing pamag-alala, king kayang kadwang sulat, anti ing sinulat tamu king babo king katlung dake a ini. Uling ing kalungkutan a darala ning pamang-akit king metung mung anak masikan ya, anti ing sinabi na mismu ning Kristo Ginu king Ebanghelyu: 'Ninu man ing maging sangkan ning pamikatda ning metung kareting mangalati a maniwala Kaku, mas mayap pa para keya ing isabit ya ing gilingan king batal na at malbug ya king kalalalaman ning dagat' ([682] ). Lalu pa pin king tukso kareng dakal a anak a lalaki, dalaga at babai, a midumhan king pakikipagputa, uli ning marok a manuksu; uling balang metung karela, e mu metung, magkabit ya ing mabayat a gilingan king batal da, dapot kasingdakal na ning bilang da ring tinukso da; at ila'y ibugnus la king mapaling bangin, a atyu king impyernu. Uling ding makanitang manyilip gagawan da ing pekamabayat a karokan: sisiran da ing kaladua at ing katawan; ing kaladua kapamilatan ning kasalanan, at ing katawan kapamilatan ning api. Makatakut isipan nung nanung parusang arapan da para kareting adua.

Mayap a gawa wari ing agawan la ding pibandian da ring mesilab? Ali wari iti ing mismung sangkan nung bakit la manlinlang at manilab kareng tau, ban la mung pasiknangan king karelang pibandian? At ali wari ini metung a malinong pamanyakad, ing pamanamate kareng tau kapamilatan ning api para mu king karelang pibandian? At king katutuan, ining pamanyakad da ring iskismatikus mas malupit ya pa kesa ketang gagawan da ring tulisan king dalan. Uling ing metung a tulisan, manalbe ya king dalan, ing buri na mu ing akwa la ding pibandian ning metung a tau; dapot ing metung a skismatiku, buri na muring siran ing kaladua. Ing tulisan malyari neng paten ing katawan, dapot e ne agyung paten ing kaladua; ing skismatiku, dapot, papaten na la pareu, ing kaladua at ing katawan. Uling king pamag-giya king tau king makapamate-kaladwang ere, itatalaga me ing katawan king api at ing kaladwa king impyernu.

Mayap a gawa wari ing ikulung la ding nalili king makakubli at alang siwala a kubu o malalam a silung, at paburen lang mate king danup, at maging sangkan king makatakut at, manibat pa kanitang minunang panaun, e pa dimdam a pamagdurusa—nung nu, uling makakulung la para mate king danup at e ra na agyung tiisan ing grabing danup, pakanan de ing metung at metung kabang mabie la pa, ninu man ing mas masikan? Nukarin king lalam ning banua atin nang balitang makarin a parusa? At ninu, manibat pa kanitang minunang panaun, ing mekalalang makarin a dalan para king pamipalub king Dios at kaligtasan? King katutuan, ing dalan a ini ali ya para king pamipakayap king Dios, nune para king pamipagalit Keya; at ali para king kaligtasan, nune para king kapahamakan. At ding makalunus a kaladua a anti kaniti, magumpisa na ing karelang pamagdusa agyang king bie a ini, at kapamilatan na niti, lulub la king alang anggang Tartarus. O alang-Dios a imbentung iti at e-makataung pamagdusa!

Masanting bang gawa ing ibye king metung a dalaga, imbes na king tune Kristyanung Komunyon, pasas a misamut king salamangka, anti ing milyari karing distritu ning Kineshma at Reshma, anti ing sinabi tamu king babo; detang makikiabe king mahiwagang komunyon a ini, uling mewala la isip, ila mismu ing magdalang sarili dang kapahamakan—ding aliwa king api, ding aliwa king danum, at ding aliwa pa king pamikakal?

Masanting bang gawa ing ilako ya ing pusu ning metung a bayung kebait a bingut, patuyuan ya, gilingan anggang maging pulbus, at lihim a isamut king pamangan at inuman da ring tau, o isabug ya karing balon ban salaminkan la ding tau, at king kapamilatan na ning makanyan a salamangka, akit la ding tau king sarili nang heretical a pananampalataya?

Ustu ya wari ing ituring a pakikiapid ing metung a legal a kasal, a meganap agpang karing ritwal ning Pisamban: 'E yu wari abasa a ing Miglalang, manibat pa king umpisa, gewa na lang lalaki at babai?' At ngana: 'Uli na niti, ing lalaki makikipamasa ya king asawa na, at ing babai naman king asawa na.' Uling nu wari, king katutuan, da la isasantabi ding Banal a Kasulatan, ding mismung amanu nang Kristo a sinabi king Ebanghelyu: 'E yu wari abasa a ing Miglalang, manibat king umpisa, lelangan na la bilang lalaki at babai?' At sinabi Na: 'Uli na niti, ing lalaki paburen ne ing tata na at ing ima na at makisanmetung ya king asawa na, at ding adwa maging lang metung a laman.' Inya ala nang adwa, nune metung a laman: uling ing pinisan na ning Dios, e na dapat paghiwalayan ning tau [683] . At ninu kareng banal ing mangahas a ausan itang batas ning Dios—at ing batas ning kalikasan a lelangan na ning Dios—a pakikipagputa, kabang ing mismung Apostol magpatutu ya kaniti, a sasabing: 'Ing kasal mayap ya king balang paralan, at ing kama ning kasal e ya marusing'[684] ?

Mayap bang gawang pakikipagpaligoy, agyang eya lantad nune makalihim, at ausan ing pakikipagpaligoy a 'ing lugud nang Kristo'? Nukarin na inutus Kristo ing makanyan a lugud? At ninu kareng Apostol, o Propeta, o banal a Ibpa ing mituru kekatamung manatili king pakikipagpaligoy? E la wari ngan sasaway king pamakipagpalage, masikan deng parusan, at neng kai papaten la pa uli na ning pamakipagpalage? E wari utus king Kautusan nang Moises a batuhan la ding makipagpalage at mangalunya[685] ? At nanu ing sasabian na ning banal a Apostol tungkul kareng taung anti kanita? 'Ing balang mapakamal at marusing a tau ala yang mana king kayarian nang Kristo a Dios tamu'[686] . At pasibayu: 'Ing Dios huhusgahan na la reng mapakamal at mangangalunya'[687] . Tungkul naman kang Kristo Mismo, ing Ginu tamu, ing pekadalisis at alang mantsa, a mibait king pekadalisis a Birhen, at ya ing penibatan ning eganaganang kalinisan, malino ibat kanini nung makananu kasuklam-suklam at makasumami ing pakikipagpaligoy-ligoy, anti ing makasulat king Apocalipsis: I Kristo Ginu tamu, kaibat nang linto king kaluguran nang alagad a i Juan, sinabi na kea: 'Isulat me king anghel ning pisamban king Pergamo: Ini ing sasabian na ning atin espadang maki-adwang talim: Atin kung kontra keka, uling atin ka karin a mamintu king turu nang Balaam, a tinuru kang Balak a maglatag king bitag arapan da ring anak ning Israel, ban mangan lang pamangan inalay karing dios-diosan at makipag-imoralidad: Inya ika mu naman, talan ka king turu da ring Nicolaitan, a kasaman ku. Magsisi kayu; nung ali, datang ku agad at makilaban ku karela gamit ing tabak ning kakung mouth [688] . Angga keni ding amanu nang Cristo. Pakiramdaman ta ya ini; uling i Cristo ing Ginu kamwa ya king turu da ring Nicolaitan, a (Ngana) kamwa ya. At nanu ya ing turu da ring Nicolaitan? Kaparehu ya kanitang kang Balaam; uling anti mo ing i Balaam kanitang minuna tinuru kang Balak para iligaw la ding tau ning Israel karing malanding babai, makanian mu naman i Nicolas ning Antiochia, karing panaun da ring Apostol, tinuru ya karing tau a mibahagi karing asawa at makipangalunya a alang takut o pamanigil, uling e na sinabi a iti kasalanan ya. Uling ing Ginu menasa Ne ing Keyang espada laban kareng taung anti kaniti, at malinaw nang pepasiag a kamua Ne ing turu da reng Nicolaitang—ita pin, ing pakikipagpalage—at buri Neng labanan deng makipagpalage kapamilatan ning espada ning Keyang asbuk. Dapot detang makalunus a mapanghiwalay ala lang kamalayan king pamanyaus king pakikipagpalage bilang 'ing lugud nang Kristo'.

Sasabian da: 'E la ngan makanian; e la ngan makipagpakasala king pakikipagpalage, at e da naman ituring a kasalanan ing pakikipagpalage.' Pakibatan ku: e ta la pisasabyan ding eganagana; uling akit ta king Banal a Kasulatan a agyang karing Hentil, dakal la, lalaki man o babai, ding menatili king karelang kalinisan at pagkabirhen, agyang kabang mag-idolatriya la pa; Lalu pa pin, atin sigurung mapilan kareng atyu Brynyany a manatili king kalinisan at pagkabirhen. Dapot, ing pisasabyan mi ya pin ing daramdaman at akakit mi. Uling maralas ming daramdaman tungkul kareng dalaga at madre a tatakas manibat king kekaming diyosesis papunta karin; at akakit mi la namang mibabalik manibat karin a makabukol ing atyan—at nanu pa ing mas maragul a patune kesa kanita?

Mayap ya wari ing ausan ya ing metung a simpling ortelanu bilang 'Kristo', at parangalan ya bilang Kristo, at ipanalangin ya bilang Kristo, at maniwala kea? E na wari mismung sinabi ning Kristo ini king Ebanghelyo, a sasabing: 'Kanita, nung ating magsabi kekayu, "Ola, atyu keni i Kristo," o "Atyu karin," e kayu maniwala; uling ating lunto a palsung Kristo'? [689]

Ustu ya wari ing maging hipokrita, at ipakit ing sarili bilang metung a taung sasabing banal, matulid, at masalese? Uling ing pagiging hipokrita e ya magdalang kaligtasan agyang king metung a taung mayap. Lalu pa pin ing metung a, king lalam ning pagkunwaring kabanalan, magtagu yang marok a isip, at, ban akalako la ding aliwa, sasakpan ne ing kalikasan ning metung a lobo king balat ning tupa, magdalang e kaligtasan nune kapahamakan—e mu para king mismung hipokrita, nune pati na murin kareng mekalako keya.

Mayap bang bage ing parangalan ing sumpan a heretikung i Avvakum, a pinalayas at tinanggal king Pisamban nang Kristo anti mong mabubuluk a parti ning katawan, ing samban king larawan na, ing magdiwang pista para keya, ing ituring a ortodokso ding keang librung heretiku, at ing talakaran karing keang turung makasira king kaladua?

Mayap bang bage ing pasibayung binyagan la reng mebinyag king Ortodoksung paralan papunta king metung a schismatic a kasalpantayanan? E wari ipagbawal ini ding Apostolikung Canon? Lawan ya king librung *Kormchiya*, king pahinang 12, verso, Canon 47: 'Nung ninu man ing magbinyag king metung a taung mebinyag na king tune binyag king kadwang besis, parusanan ya king excommunication.'[690] At nanu ing sasabian nang San Crisostomo? 'Mekutkut tamu Kayabe Na (i Kristo) kapamilatan ning binyag king kamatayan. Uling nung makananu alang kadwang pamaku king krus kang Kristo, makanian mu naman alang kadwang binyag para kekatamu.' At king kasuglung na ning parehung talata sinabi na: 'Uling ninu man ing magpabinyag pasibayu, makuku ne pasibayu king krus.'

Mayap bang bage ing ilipat la reng pari ibat king metung a pwestu papunta king aliwa, ing gupitan de ing buak da reng monghe, at ing paintulutan la reng layman a alang orden a mangahas a gampanan de ing obra ning metung a pari, ing buminyag at makiramdam king kumpisal? Makananu yang makapagpatawad king kasalanan ning metung a tau ing metung a karaniwang tau, a e mekatanggap king kapangyarihan ning pamagpari?

Eya wari makapang-uyaw a bage a ing metung a pari magbulung yang panalangin babo ning tela at papadala ne kareng babaying manganganak o kareng mete, para iwagwag king arapan da? Nanu ing mayap a malyaring idulut ning makanitang panalangin?

Mayap bang bage a ding karaniwang lalaking alang ordenasyon ila ring mamye Komunyon king e mu abalu nung makananu, at imbes na ing tune Katawan nang Kristo, iti ing bibye da karing tau a alang laman at palsung Komunyon? At nung ing metung a pari, a pinili ibat kareng mekiabe karela, magselebra ya king Misa king metung a alang laman a pisamban agpang king lumang Libru ning Serbisyu, gagamit pitung prosphora: Nanu klasing ministeryu ing atin ning metung a mekawani king Pisamban a Orthodox, a sinumpa king sarili nang pamag-pari, at tinanggi king obispung mekipari keya at king eganaganang banal a bage, at tinanggap king upaya a gawang banal a ritwal ibat karing simpling taung e me-ordena? Nanu klasing pamamuknangan ning Banal a Espiritu ing atin nung nu ya sisiran dang puri ing Banal a Espiritu?

Mayap a gawa wari ing e manalangin king Dios para king ari, a nung kaninu lang lalam ning pamamunu mabibie, at paghamakan ya ing lagyu na king panalangin anti mong heretical ya? Dapot ing Banal a Kasulatan papurian na katamu a manalangin agyang para karing aring e maniwala. Inya ing banal a propeta Baruch sinulat ya karing kapara nang Hudyos king pamikasakit king Babilonia: 'Manalangin kayu para king bie nang Nebuchednezer, Ari ning Babilonia, at para king bie nang Belsasar a anak na, ban ing karelang aldo maging anti la karing aldo ning banua keti king yatu, ban mie tamu lalam ning lilung nang Nebuchednezer at lalam ning lilung nang Belsasar a anak na.' Ninu ya i Nebucodonosor? At ninu ya i Belsasar? E la wari mga mapamagsakdal at marok a tau? Dapot ing Propeta papag-utus na kekatamu a ipanalangin la. Makanian mu naman, ing banal a Apostol Pablo, inyang tinuru na kekatamu ing manalangin para king ari at para kareng eganaganang atyu king kapangyarihan[691] : ninu ing ari kanitang panaun a ita? Aliwa wari ing marok a idolatra i Nero, ing maragul a mamerseku king Pisamban nang Cristo at ing mabagsik a mamarusa kareng maniwala? Dapot ing Apostol inutus na kekatamu ing manalangin para keya. Dapot ding Brynians, agyang e king kabilugan, dapot king dakal kareng karelang hermitage, e re isasama ing ortodoksung Kristyanung ari kareng karelang panalangin. E la wari karapat-dapat a gaganakan ding karelang panalangin, a manibatan kareng labi a e ortodokso, banang ing lagyu ning ortodoksung Kristyanung ari ma-alala ya karin? At pakiramdaman ye ing ituru nang San Chrysostom: 'Alilan ye ing Dios: nung Buri Na ing sabla makaligtas, karapatdapat ing manalangin para karing sabla; nung Buri Na ing sabla makaligtas, makanian mu naman dapat ika; at nung makanian ing buri mu, manalangin ka: uling iti makapalyaw ya king Dios, at anti mo ing panga-anti tamu Keya keni, makanian mu naman makibahagi tamu king kaburian Na'[692] . E kayu tatakut manalangin para karing Griyegu; Nais Na mu naman ini. Ing katakutan yu mu ya pin ing manalangin laban karela, uling e Na ini buri. Dapot nung karapat-dapat ing manalangin para karing Griego, malino na karapat-dapat mu naman ing manalangin para karing heretiku; uling ustu ing manalangin para karing sablang tau, at e la isasanting. Angga keni i Chrysostom. Uling manalangin tamu para karing pagan, ban ilawan na la ning Ginu king sala ning banal a kasalpantayanan; manalangin tamu para karing heretiku a mekalas king Pisamban, ban ibalik na la ning Ginu king Keyang Banal a Pisamban. Dapot ding Brynians, e la bisang manalangin para karing orthodox.

Mayap ya wari ing ausan me ing sarili mung Kristiyanu kabang eka mekatanggap king tune binyag agpang karing ritwal ning Pisamban, dapot imbes, binyagan da ka king alang kabibilang karing simpling lalaki o babai a e me-ordena, o king tutu, ala kang binyag man? Uling ding taung anti kaniti, anti ing mesabi na, meragul la at mika-anak la pa, dapot ala lang binyag.

Ustu ya wari ing pasibayung isadya ing pamagmasusi ning Matuang Tipan king Sabadu da ring Hudyo, anti ing balita dang gagawan da karing aliwa rang komunidad? E wari ipagbawal ding Ama da ring Banal ing gawang ini? Lawen ya ing libru *Kormchiya*, folio 14, patakaran 53; folio 18, patakaran 64; at folio 59, patakaran 17.

Sasabian da ring Brynyans: ding makanining gawa e la susunud karing eganaganang hermitage at komunidad. Pakibatan ku: agyang e la ngan susunud karing pareung gawa, nanupata, ing balang hermitage o komunidad gagawan na la ring partikular a bage a salungat king Pisamban a Orthodox, anti ing meging malino na. Dapot ing sabla, a metung lub at metung siwala king pamikakawani, at manirang puri king Pisamban nang Kristo karing amanu a alang Dios, sabla la kayabe mesilo king sapit ning demonyu papunta king kaburyan na, at sabla lang gagawan ing kaburyan na.[693] Uling, kareng karelang pamikakawani at kareng karelang pamamusit laban king Pisamban ning Dios, mikakasundu la agpang king kaburian ning demonyu; anya, mikakasabuwat la kareng karelang karokan, agpang king hatul a Apostoliku: 'Nung ing metung mekasala ya, ing sabla mananagutan ya.'[694]

Kabanata 21. Ing Eganaganang Mayap a Gawa ning Metung a Mibubuwag king Pisamban, Marok ya

Agiang pa king libutad da ring mapamipitna, ating gagawan a mayap (king panimanman da ring tau)—antimo ing maralas a pamag-ayunu, makabang panalangin, at aliwa pang kalupa da reni; dapot ing katutuan, marok la ngan deni, uling gagawan la king pamikakawani da reng magkawani king Pisamban nang Kristo; at king kapamilatan ning karelang pamikakawani, ing Ulo ning Pisamban—i Kristo—masikan yang mimua. Uling nanu pa ing makapagpamua king Ginu tamung Kristo anti ing pamikakawani, a lalaban king Banal nang Pisamban, a tinubus na king maulaga nang daya; at a magdalang pamisalisali karing manalig, anti mo reng Arian a pinirpirasung sinira king imalan nang Kristo, o mas ustu pa, ing mismung Katawan nang Kristo, a ya ing Pisamban na, kapamilatan ning pamamutut king tela? Pakiramdaman ye ing sasabian ning marangal a talaturu ning Pisamban, i San Juan Crisostomo: 'Ala nang mas makapang-udyuk king Dios kesa king pamikakawani ning Pisamban; agyang gawa katang e-mabilang a mayap a dapat, itamu a makikawani king Kayang Katawan e makatanggap mas mayan a parusa kesa karetang makikawani king pamisanmetung ning Pisamban'[695] . Pakiramdaman da reng eganagana keni ding amanu nang Chrysostom: 'Agiang gawa yang e-mabilang a mayap a dapat ing metung a tau, dapot pitna ne ing pamisanmetung ning Pisamban kapamilatan ning pamipate at pamikakawani, e ya miligtas nune mapapahamak ya; uling pasiklab ne ing mua nang Kristo kalupa na mu ning pamanitna na king Kayang Katawan.' At saka, itang pangkabilugan a talaturu, ban dagdagan ing bigat da ring kayang amanu bilang babala kareng magdalang pamikakawani, kinutya ne ing e mekilalang banal a martir i Cyprian, Obispo ning Carthage [696] , ing pekamatuang talaturu ning Pisamban, uling i Cyprian mebie ya lampas dinalan a banua bayu i Chrysostom. I Cipriano ning Carthage minerti kamartiryo king kaleldo kaybat ning Kebaitan nang Kristo king banuang 261; I Chrysostom, nanupata, me-ordena yang diakono king Antioch kang Arsobispo Meletius inyang kaleldo ning 382; para kang Chrysostom, king pamangutya na kang San Cipriano a e na sinabi ing lagyu, sasabian na: 'Ating metung a banal a taung sinabi king metung a bage a balamu mayabang, dapot iti tutu ya.' 'Nanu ini? Ni ing daya ning metung a martir e na agyung tubus ing kasalanan a ini.' Ngana: 'Sabian mu kanaku, kanita, bakit ka metung a martir? Aliwa wari para king ligaya nang Kristo? Uling isusuku me ing kaladua mu para kang Kristo, anti mo ing pisiran ya ing Pisamban, a para kaniti isinuku nang Kristo ing Keang kaladua?' Pakiramdaman ye i Pablo a sasabing: 'Uling e ku karapat-dapat a ausan Apóstol, uling penersigú ku ing Pisamban ning Dios at sinubuk kung siran ya'[697] . Angga keni i Chrysostom. Keni, daramdaman yu la reng adwang banal a talaturu ning Pisamban, i Cyprian at i Chrysostom; a magdeklara a ing daya da reng martir e na ayasnan ing kasalanan ning pamikakawani, a magkaput king Banal a Pisamban. Uling kareng eganaganang marok a dapat, ing pekamarok at pekamapangit ya pin ing pamikakawani; ing mismung pamipate-pate a darala da king Pisamban nang Kristo, a nung nu pati na reng karelang mayap a dapat (nung atin man karela) masisira la. E tamu dapat kalingwan a banggitan keni ding amanu nang San Cirilio ning Alexandria tungkul karing schismatics, a sinulat na king kayang sanese tungkul king pamaglako ning kaladua, a sasabing: 'Deng mekikawani king Pisamban at king Eukaristiya maging la kalaban ning Dios at kakaluguran da ring demonyu'[698] .

Kabanata 22. Metung a prangkang salese tungkul karing gawang schismatiko, uling e la makapalyari king Dios

Dindam ta na kanita pa a i Kayang Kagalangan Ignatius, Metropolitan ning Siberia, a mayap ing alala, sinulat ya king katlu nang sulat para king keang diyosesis king Siberia a, kilub ding angganan ning Nizhny Novgorod, karing baryu da ring palasyu, ding tau ning Knyaginin at Murashkin, inyang silab la a mabie kayabe ding karelang asawa at anak king metung a kamalig king palayan, adwang matuling a Etiopian ing ikit dang susulapo king babo ning asuk king babo ning api, kakapkapan de ing gamat da king tula at sisigaw: 'Akin la, akin la!'

At inyang dakal a taung mete king silab king gubat malapit Tyumen, makalunus a sigak ing dimdam king mabilug a bengi king lugal a ita: 'Ay, mewala la! Ay, mewala la!' Metung a makasirisiring a bau ing menibatan king lugal a ita king malambat a panaun. Ing pareung milyari king distritu ning Tomsk, anti ing mebanggit na kanita. Ing pareung milyari king distritu ning Ustyug, king volost ning Cherepovsk, anti ing matapat a sinabi ning metung a tau karin, i Maxim Danilov, a mebanggit tamu king babo.

Masalese yang akit ing e pamikakatuwa ning Dios kareng heresiyang schismatic ibat king kamatayan ning pari Nikita, ing menalî king banal a lugal, a mepakitasa king kayang heresiya, dapot mibalik ya naman kaniti, anti mong babi king burak; nung kenu ing Kanyang Kagalangan Ignatius sasabian na king malapit nang wakas ning katlung epistula na, a sasabing king banuang 7190, kabang ating kaguluan king Moscow a delanan da ring mapag-alsang streltsy, i Nikita, kayabe da ring kayang kasabuat—anyang mekatuklas lang pagkakataun para gawan iti— at king saup da ring rebelde a magdalang gulu king siyudad ning ari, menuknangan ya king pamayan da ring Streltsy—a atyu king sumangid ning Yauza, king rehimentu nang Semyon Titov—at manibat karin, papunta king Red Square, sinigaw ya king masikan a siwala, magsalitang maki maragul a kapalaguan karing tau: 'Makatikdo kayung masalese, O kayung taung Orthodox, para king tune kasalpantayanan; uling ngeni alang tune Pisamban keti yatu, ni king Russia ni man kareng Griego; ikami mu ing manatili king kasalpantayanan a Orthodox Christian, at mibinyag kami, anti ing sinulat ning benditong Theodoret, gamit ing adwang taliri, a magpahiwatig king panga-Diyos at panga-tau ning Anak ning Diyos: dapot ninu man ing mibinyag gamit ing atlung taliri, atyu ya king alang anggang parusa kayabe ning Antikristo, uling ita ing selyu ning Antikristo, Kanian, kabang magsalitang mapangmura, itang taung sumpa ing mituru karing tau na e la lungub karing kasalukuyang pisamban, at e la man tanggap nanumang banal a gamit ibat king Pisamban. Inya, inutus na a ing Patriarku, kayabe ding eganaganang awtoridad king pisamban, lumwal la papunta king Lobnoye Place, at maganap karin ing metung a debate tungkul king kasalpantayanan. At saka, anyang ikalima nang aldo ning Hulyo, itang sumpan a heretiku i Nikita, kayabe ding kayang talatuki a kapareu isip, alang marine lang dinatang king palasyu ning Tsar, at alang takut a minyad king metung a debate tungkul king kasalpantayanan kayabe ing Patriarku at ding obispu. Menikabit lang altar king malapit king Pisamban ning Arkanghel, linage da karin ding ikon a dela da, at, kabang makatalakad la mismu karing bangku, sinigaw lang pamamuska laban king Pisamban, kabang tuturu da karing tau ing gawang tanda ning krus king sarili da (king paralan a Armenian) gamit ding adwang taliri, imbes na king porma ning Banal a Trinidad, gamit ding atlung taliri. Ing Kabanalan a Patriarch Joachim minpadala yang adwang pari ibat king maragul a katedral karela ban amuan i Nikita at ding kayabe na a tuknang na ing makanitang marok a gagawan. Dapot sinugud la kareng paring deta at binugbug da lang masikan, anya ding pari halos e la mekatakas king gamat da ring sinugud karela. Inya, anyang ikit na papalagan la ding balitang heretical at ing pamagalsa, inaus na ning Patriarch ding Tsar para ipamingwa ya ing Banal a Pisamban. Ding pekadangal a Tsar, I Juan Alexeyevich at i Pedro Alexeyevich inutus lang gawang konseho king karelang kuwartung pang-ari a pinalamutian kristal, nung nu ing karelang indang pang-ari, ing banal a Tsarina Natalia Kirillovna, at ing karelang anti pang-ari, ing marangal a Prinsesa Tatiana Mikhailovna, at ding karelang kapatad a babai, ding marangal a Prinsesang Sophia at Maria Alexeyevna, ila ding menibala; Makayukluk king lele da ya i Kayang Kabanalan Patriarka Joachim, kayabe la ding obispu. At inyang linub ya i Nikita ing Heretiku kayabe da ring kayang talatuki a kapareu isip, minarap ya king metung a makulung nung nu makasulat la ngan ding kayang makabaliung kalokuan. kayabe ding eganaganang pamanyirang puri laban king Banal a Pisamban, at metung a petisyon nung nu ya meniad makatuliran a pamangusga ibat karing pekadakilang tsar tungkul karing repormang pisamban. Kaybat nang migsalitang makaba a makabasi king Banal a Kasulatan, I Nikita, anyang mibuklat ya at mepabain king kabilugan ning kayang kaburyan a heretiku, bigla yang sinugud kang Kayang Kagalangan Athanasius, Arsobispo ning Kholmogory, a mekipagsalita keya, at tinumbuk ne king salu; uli na ning katapangan at kapabangan a ini, i Nikita at ding kayabe na agad lang pepalayas ning tsar ibat king silid-ari. Kabang lalakad la king lunsud papunta king Lobnoye Place, sinigaw la king masikan a siwala, gagargol anti mong mga lobo: 'Menagumpe kami, menagumpe kami!' Uling alang metung man king konseho ing mekapagsalita metung mang amanu laban karela. Anyang miras la king Lugal ning Pamamate at sisigaw la karing tau karin, ing Ginu Dios Mismo, e na ayagwantan ing karelang pamanyirang puri laban king Keang Pisamban, pelantad na la ding karelang planung heretiku kapamilatan ning biglang parusa: uling ing metung a marok a espiritu tinud king heretikung pekapun, i Nikita ing mapanyirang puri, at agad-agad i Nikita mibagsak ya king gabun, mengatigas at mepamulutan. Kanita, ding eganaganang tau, anyang ikit da ing pamag-ganti ning Dios kea, kinilala da a i Nikita metung yang malinong heretiku, metung a mapamintas laban king Banal a Pisamban, at kalaban ning Dios; at king tutuking abak, a mitmung sigasig, ding eganaganang rehimentu da ring sundalus sinakmal de itang sumpan a heretiku—a sadya rang sinaupan—at, kaibat deng ginapus, dela re king arapan ning korte sibil; at king utus ning Tsar, i Nikita pete re bilang metung a heretiku at metung a magulu king balen.

Manibat kanini, malinaw tamung akakit ing pamangainis ning Dios king masamang ugali da reng mapamipitna; uling i Nikita ing hereyte, a lantaran nang minirap king Pisamban ning Dios, lantaran yang mibiye king upaya nang Satanas king arapan da ring sablang tau ning Moscow. At ing kaburyanan nang Nikita meging yang malinong pamibulgar king kayang hereya at king hereya da ring sablang kayang talatuki a kalupa na isip.

Bukud kaniti, atin ya ing mongheng i Pachomius, a mebanggit mi king mumunang dake na ning kasulatan a ini, a inyang kayanakan na, dela re manibat king distritu ning Poshekhonsky papunta kareng gubat a deta, karin ya meragul, at mebinyagan yang pasibayu makatidwa kareng schismatiko kaybat na ning kayang tune binyag keni: mumuna, bininyagan de pasibayu king metung a sekta a mayayaus 'Bespopovshchina'; at ing kadwang besis king metung a sekta a mayayaus 'Popovshchina', nung nu ing kayang panglagyu king laik ya pin i Panka, ita pin, Panteleimon. Anyang mekilub ya king Banal a Pisamban, tinonsura de bilang mongi ning mebanggit a Abad Pitirim: itang mongi, i Pakhomius, ya ing sangkan ning kekaming salaysay, a tutu, uling ding milyaring areni milyari la kabang manuknangan ya karin kayabe da ring schismatics.

King distrito ning Anufriyevsky, atin yang skete da reng babai ning matuang i Elena, nung nu atin lang lampas dinalan a madre. Ngeni, ing makatuking milyari ing milyari karela: manga limang banua na ing milabas, metung a matwang madre ing mete at mebating e makakutkut kilub ning adwang aldo kabang panayan de ing karelang talaturu at gabay king espiritu, i Anuphrius, a atyu king lakad para king obra. At bayu pa man miras i Anuphrius para ilub ing mete, ing meteng elder mibie yang pasibayu at tinikdo ya king mismung lugal nung nu ya makakera; at megumpisa yang ausan ing abbess, a sasabing: 'Ima! Munta ka kaku.' Maragul a takut ing dinalan kareng anggang atyu karin. Linapit ya ing Mother Superior keya, at ing babaying mebie pasibayu inutus na a tipunan la keya ding anggang madre; at kareng anggang linapit keya, sinabi na: 'Uling tutukian ta ngan ing turu nang Anuphrius, e tamu mapunta king paraiso, nune king parusa.' Kaybat nang sinabi ini, agad yang mekera at mete pasibayu. Kanita, ding eganaganang madre menimuna la king maragul a takut, at dakal la ring megumpisang isipan ing lakwan ya ing lugal a ita at mibalik la king banal a pisamban. Samantala, dintang ya i Anufri at, anyang abalitan na ing milagrung milyari, penilitan na lang kumbinsyan, a sasabing: 'I Satanas ing gagawa kanita, at ing ikit yu metung yang panyinag, aliwa ing mismung katutuan.'

I Ivan Vasilyevich, metung a talatuki ning kilusang Bespopovshchina, menuknangan ya king Yazvitsy (metung a lugal a mayayaus Pochinok o metung a baryu a makanyan lagyu; ing asyenda da reng Sheremetev karin likwan de manga apat a banua na ing milabas, at ing bangke makakera ya karin metung a aldo, a mebuhasan at meimalan na). Ing ima na, a makalukluk king siping ning katawan na at kakayak, ikit ne ing metung a bangke a mebie pasibayu at megumpisang gulisak: 'Lulbug ku, lulbug ku.' Ing ima na, king takut, tinakas ya keya. Ya naman, mibalik ya isip at megumpisa yang manangis a manaus king ima na. Ing ima na kanita linapit ya keya, kayabe da reng atyu king bale, at ing lalaking mebie pasibayu megumpisa yang isalaysay nung nu ya mepunta ing kaladua na at nung nanu la reng ikit na. 'Dinatang la reng mapilan a Ethiopian at dinakap da ku,' ngana, 'at binulus da ku king metung a maragul a latian. Kaybat na nita, dinatang ya ing metung a lalaking masanting itsura, at inyang kinapitan na ku king gamat, dinala na ku king kapamilatan da ring makatakut a lugal ning api, at pepakit na kaku ding eganaganang hermitage at pamitipun da ring kaladwang pagsubukan king impyernu, masisilab king masikan a api—detang balu kung mabie la pa kanita, dapot ngeni mete na la: ding talaturu da ring miyayaliwang hermitage, at ding karaniwang tau; ikit ku la ngan king api. 'Ikit ku mu naman,' ngana, 'ing metung a madalumdum a marangle, nung nu sinabi da kanaku a karin la ding kaladua da ring e maniwala—detang e mekilala king Dios at e mekaramdam king turung Kristiyanu. Detang kaladua, inya, atilu king dalumdum, dapot ali king api.' Kaybat, kinutang na kanaku ning giya: 'Magsisi ka wari, at magumpisa kang munta king pisamban, at libutan mu la reng eganaganang hermitage ban ipasiag ing akakit mu keni? Nung ali, ibugnus da ka king api kayabe da reng kekang isip.' Pinangaku kung magsisi at gawan ing eganaganang inutus na. Itang lalaki, kaibat na kung linwal kareng makatakut a lugal a deta, dela na ku king metung a lawa ning burak at binulus na ku karin. Sinigaw ku: 'Lalbug ku, lalbug ku!' at ikit ku ing sarili kung mabie. Ini ing sinabi nang Ivan, a mebie pasibayu ibat karing mete, king ima na at kareng atyu karin kanita. At linibut ya kareng eganaganang hermitage, sasalita tungkul king sarili na—nung makananu yang mete, at makananu yang dinalan king kasakitan, at nung nanu la reng ikit na, at makananu yang mibie pasibayu. Dapot e la menwala keya; imbes na, inuyanan de at ininsultu de. Kaybat na nita, meko ya karin kayabe ing ima na papunta king metung a balen (e ne atatandanan i Pachomius ing lagyu ning balen), at kaibat nang menuknangan saguli kayabe da ring Orthodox, mete ya king kabanalan.

Manibat kareng makanyan a prangkang salese, ninuman malyari yang lubusang makumbinsi tungkul kareng gawang schismatic, nung makananu la makasumami king Dios, at e la karapat-dapat king kaligtasan nune king parusa.

Dapat dang damdaman iti ding sablang meko king Pisamban nang Kristo at karing kayang tune pastul at talaturu, at ding tutuki karing mapagkawani at palsung talaturu: at dapat lang mag-ingat at lawen nung ninu ing daramdaman da, ninu ing paglagyan dang kasalpantayanan, at ninu ing tutukian da: mamakamate, talapanyira-kaladua, salamangkero, mambabarang, heretiko, ipokrita, mapagpakamalu, taung alang batas, talikwil king banal a kasalpantayanan, talasumpa karing pekamatas a banal a bage ning Dios, detang tinanggi king grasya ning Banal a Espiritu, a kapamilatan na misusumpa ing tune dalan, kapamilatan da nung kaninu ya e pinapagalangan i Kristo Ginu tamu karing Kayang pekadalisay a misteryu, kapamilatan da nung kaninu ya paninagyawan ing lagyung Kristiyanu, nung kaninu lang magsaya ding demonyu king karelang pangasira, nung kaninu la ding kaladua, kaibat ning kamatayan, tatanggapan king api ning Gehenna. Nanu, kanita, ing kaligtasan a asahan o a-asam da ring talatuki karela? Siguradu, ita mung pareung pangasira a manenaya karing karelang pekapun.

Lawen yu, O kaluguran a ortodoksung tau, tune tupa ning kawan nang Kristo, at matapat a anak ning Keyang Banal a Pisamban! Sinuri mi la king matulid a pamisip ing katlung bunga ning hardin nang Bryn—ding karelang gawa—at masusing inimbestiga mi la:

Tungkul naman kareng karelang dapat, a metung mung pamagkunwaring kayapan,

At para naman kareng marok, papanigan da la.

At ikit mi king prutas a ita, kalupa na ning makule mansanas ning Sodom, aliwa ing mayumung lasa, nune ing mabahung alikabuk at abu; ikit mi, sasabyan ku, a:

Deng karelang mayap a gawa e la makapalyaw king Dios, uling gagawan la king pamagkunwari. At agyang atin man kareng karelang gawa a e maki-kunwari, e la pa murin makapalyaw king Dios, at e la makatanggap king karelang kaligtasan: uling gagawan la king kilwal ning Ortodoksung Katolikung Pisamban, a nung ala kaniti, imposible ing ninuman a miligtas.

Tungkul naman kareng karelang marok a dapat, a malinong gagawan laban king Banal a Pisamban, ninu ing makapag-apruba kareti? Ing mu ita mung malugud ausan ing dalumdum a sala, at ing bengi a aldo, at ing burak a gintu, at ing api a danum, at ing uling a nyebe, at ing apug a pulut-panilan: ing makanian a tau ausan neng marok a mayap. Dapot kalulu na ning taung anti kanita, ing sigaw ning propeta Isaias: 'Kalulu da reng ausan ing marok a mayap at ing mayap a marok, deng ausan ing dalumdum a sala at ing sala a dalumdum, deng ausan ing mapait a mayumu at ing mayumu a mapait'[699] .

Kabanata 23. Ing Konklusyon ning Libru, at metung a Pamagpayu karing Matapat

Anti kaniti, mitatag ya kapamilatan ning masusing pamanyaliksik:

Ing makaringung kasalpantayanan, at

ding karelang turu, at

ding karelang dapat:

At meging malino na: king tutu,

ing kasalpantayanan da e ya tutu,

ding karelang turu makasira la king kaladua, at

at ding dapat da e la makalugud king Dios.

Metung a Pamanyagip kareng Mapanalig

Lawen ye, inya, O banua ning Dios, at aintindian ye ing pamaglinlang at ing espiritwal a kapahamakan a darala da ring mapamipitna, at mag-ingat kayu karing asu, mag-ingat kayu karing mangawang marok[700] . Mag-ingat kayu karing lobo a menibatan karing gubat ning Bryn, a lihim a lalapitan kekayu makasulud balat tupa, at magnasang lokwan da kayu karing palsung propesiya at turu, at itulak da kayu king sarili yung kapahamakan. Deni ing tune mang mangaraniwang propeta at mangaraniwang talaturu, a penula na ning banal a Pun Apostol Pedro, a sasabing: 'Atin lang meging palsung propeta king kalibutan, anti murin king kekayung pamagkaroon da reng palsung talaturu, a magdalang makasirang heresiya at, king pamagtakwil da king Ginu a menatbus karela, magdalang malagwang kapahamakan king sarili da: At dakal la reng tuki king karelang karokan, a kapamilatan da ing dalan ning katutuan mapanyirang puri; at king karelang dakal a malambing a amanu, dayaan da kayu: ing karelang pamangusga maluat neng makatagun, at ing karelang pangasira e ya malapitslumbering [701] .

Ila mismu reng pepabalaan kekatamu ning banal at pekadakilang Apostol Pablo, a sasabing: 'Agyagan ku kayu, kapatad, lumayu kayu kareng magdalang pamipitna at maglalageng sagabal king dalan yu a salungat king tinuru da kekayu, at iwasan yu la'[702] .

Ila mismu reng mangatur king aliwang paralan at e makatuki kareng makatud a amanu ning Ginu tamung Jesu-Cristo at king pamanuru a makabasi king makatud a doktrina; mitambak la king kapalaluan, alang balu, at, uling masakit la king pamahiin, makipate la at makipagtalu tungkul kareng amanu [703] .

Ila ring menibatan ing inggit, pamipate, pamanyira, at ding marok a planu da ring taung sirang isip at makakawani king katutuan, a manintun makamtan ing maling puri kapamilatan ning sarili dang marok a 'kasalungsungan'[704] . Uling marok la, dapot isipan da marangal la king Diyos; at king pamamirait kareng tau, akakwa da ing pibandian da para kareng sarili da at kumita la king limus da reng mayaman. Inutusan neng Pablo i Timoteo a lumayu kareng makanining mamirait, a mekawala king katutuan, mesira isip, at mapanirang-purí:

Ila reng lulub karing bale da reng tau at babitag karing kayanakan a babai a mabayat king kasalanan, a itutulak da reng miyayaliwang pagnasa, parating manigaral, dapot e man makarating king kabaluan ning katutuan [705] .

Ila reng mapanlinlang a tau at salamangkero, a susulung papunta king mas marok a bage, manlinlang at malilinlang[706] .

Ila mismu reng ing ugali da milarawan nang San Juan Crisostomo, a sasabing: e la mu mababangis a lobo, nune pati na rin manggagawa ning karokan, kalaban, kalam, mapanyirang puri, mapamintas, hipokrito, mapanako, tulisan, palsung talaturu, at palsung propeta, at bulag a talapamunu, at talapanyilip, at mapanlinlang a kalaban nang Kristo, at bobo, at anak ning marok, at talalaban king Espiritu, a menirang-puri king Banal a Espiritu, a alang kapatawaran para king kasalanan da, ni ngeni ni king daratang a panaun, dapot makatadhana lang manirang-puri king katutuan way [707] . Kareti mu naman, ila ring anak ning marok a demonyu, anti ing sinabi ning Ginu karela: 'Ila kayung anak ning tata yung demonyu'[708] . At pasibayu, ing teologung i Juan sinabi na: 'Kilala la bilang anak ning demonyu.' Angga keni i Chrysostom.

Mag-ingat kayu kareng taung anti kaniti, O kaluguran! Mamanhik ku at papasikanan da kayu lub; e yu la pansinan ding karelang kwentu. Uling makanian ing pamagpayu nang San Pablo kang Timoteo: 'Iwasan la ding maling kwentu at pabula da ring matwang babai; dapot sanayan me ing sarili mu king kabanalan'[709] . Iwasan ye ing karelang pakikisama, at e ye pakiramdaman ing karelang maling turu; king tutu, lalong lumayu kayu king karelang pakikisama, at e yu la tanggapan king sarili yung bale ding taung anti kaniti a magnasang ililiwas da kayu king tutung dalan. Pakiramdaman ye ing mayap a payu nang San Juan a Teologo, a sasabing: 'Ing ninu man ing lalabag at e manatili king turu nang Kristo, ala yang Dios; dapot ing ninu man ing manatili king turu nang Kristo, atin ya pareu king Ibpa at Anak'[710] . Nung ating datang kekayu at e na darala ing turung ini, e ye tanggapan king bale yu, at e ye man batiwan. Uling king pamanamusta mu kaya, maki-abe ka karing marok nang gagawan. Nung makananu ing metung a makasalpak king pitch (tar) madudumitan ya kaniti (antimo ing sasabian nang Sirach)[711] : makanian mu naman, ing makisalamuha karing heretiko madumitan ya karela.

Inya, abalu yu, O kayung ortodoksung maniwala, a ninumang tatanggap kareng mapanghiwa—a kalaban ning Pisamban nang Kristo—at maging kaluguran da, at mamye limus ibat king sarili nang pibandian, kalaban ne ning Kristo Mismo, a Ya ing Ulo ning Kayang Pisamban. Uling nung makananu ing ninumang makikiabe king kalaban ning ari at susupurtan ne, ali ya ka-ibigan ning ari, nune kalaban na; makanian mu naman, ing ninumang makikiabe karing kalaban ning Banal a Pisamban, a ya ing katawan nang Kristo ing Ulo, ali ya matapat a talasuyu nang Kristo, nune kalaban ne. At nung makananu ing metung a anak a malugud king kalaban ning tata na, e na tune malugud ing tata na, at e ya naman karapat-dapat king lugud ning tata na: makanian mu naman ing metung a Kristiyanu a malugud karing kalaban nang Kristo—ding mapamipitna at erehe—e na tune malugud i Kristo, at e ya naman kaluguran Niya; uling i Kristo kaluguran na la ding malugud Keya. Makananu, nung makanian, ing metung a taung magsabing kaluguran ne i Kristo kabang makikiabe ya kareng mangasgas king imalan nang Kristo at mangaputut king Kayang Katawan, ing Banal a Pisamban a makisanib Keya? Nung tune me kaluguran i Kristo, lumayu ka kareng mangalaut king Pisamban nang Kristo, a mangangang keya anti mong asu, at mangungulila at mangasgas kareng kayang galamay anti mong lobo. Mayap ing alilan i David, a sinabi: 'E ku wari kinamuan ding mangamua Keka, O Ginu, at kinadwan ko ring kalaban Mu? King ganap a pamangamua kinamuan ko la, at e la wari meging kalaban ku?'[712]

King pamaglatag ku king lugud yung ini, O kayung matapat a tau! Tapusan ku ing kanakung pamagsalita kekayu karing amanu nang San Juan a Teologo:

'Ninu man ing makakilala king Dios, makiramdam ya kekatamu; ninu man ing e taga-Dios, e ya makiramdam kekatamu: king ini atutuklasan ta ya ing Espiritu ning katutuan at ing espiritu ning pamaglinlang'[713] .

Sana ing Dios, king Keyang maragul a pakalulu, e na nasa ing kamatayan da reng makasalanan a mekalili king pamipitna-pitna at pamipate at mekalayu la king Keyang banal a Pisamban, nune ibalik na la king matulid a dalan, king nanu mang paralan a akit nang karapat-dapat, at pisanmetung na lang pasibayu king Keyang banal a piniling kawan.

Patibayan na la at pasikanan ding Anak na, a makakapit king Banal a Pisamban Katoliku at manatili king tuneng kasalpantayanan, ban manatili kayung e matitinag king banal a kasalpantayanan, at ing Pisamban na, e matalu karing pasbul ning impyernu, angga king kawakasan ning panaun. Amen.

Isusumiti ku ining malating aklat, bunga ning kakung mapagkumbabang pamagobra, king pamaghusga ning Pisamban, karing Pekarerebung Obispo, at king kabilugan a kleru. Uling eku mangahas isipan a aku matenakan, at eku man manalig king sarili kung ditak a pang-unawa. At nung atin mang mayakit a mali kaniti, maniawad kung mabait a pamag-tama. Aku, king parti ku, makasadya kung tumupad king utus ning Pisamban king sablang bage, nung nu aku ing pekamababa rang miyembru, ing pekamapagkumbabang bayu at talasuyu.

[1] 32 Agosto, folio 661, king gulut.

[13] San Zlat. king 1 Tesalonicenses 4, homilia 8, sulat 2265.

[16] Libru 4, Kabanata 11 tungkul king kasalpantayanan.

[17] Komento king Epistula karing Hebreo, diskurso 21, folio 2978, kapitulo 11.

[23] Zlat., king 1 Cor. 13, diskursu 34, folio 967.

[28] King Maragul a Koleksyon a Maimprenta, folio 325.

[30] King Maragul a Milyaring Koleksyon, folio 325, baliktad a panig

[32] San Damasco, Libru 4, Tungkul king Pananampalataya, Kabanata 12

[33] King pareung libru, Kabanata 17

[34] King banua ning Ginu tamung 1553

[37] Pahina 180 ning 'Kormchiy', verso.

[39] Eusebius, Libru 6, Kabanata 84.

[40] Nikephoros, Libru 5, Kabanata 31.

[41] Pahina 44 ning giya, at ding pahina 179, 566 at 567.

[51] Theophylact, king prologo ning Mateo.

[67] Ing aldo ning kapistahan na ya ing ka-11 a aldo.

[70] Tigtig 3, Oda 7, bersu 2, king Dominggu, king Matins

[73] Libru 3 tungkul king Pananampalataya, Kabanata 29

[81] Pahina 550, baliktad a panig.

[82] Mayap ya ing canon; king Huwebes ning kalimang dominggu ning Maragul a Kuwaresma, Ode 4, Gloria.

[90] San Anastasius, Kutang 78 tungkul king Banal a Kasulatan; mayakit ya mu naman ini king preface nang San Chrysostom karing sulat nang Pablo.

[101] San Andres ning Caesarea, Homilies 18, Kabanata 17, folio 81.

[104] Sermon 106, folio 268 verso.

[107] San Juan ning Damasco, Libru 4, Kabanata 27.

[113] San Hipolito, bulung 127 at 129 king gulut, at San Andres, bulung 49 at 101.

[119] Amos 5, Chrysostom king 1 Tesalonica 5. Diskurso 9, folio 2276.

[123] Sermon 106, folio 272 king gulut.

[133] Gawa 7:47–49. Isaias 66:1, 2.

[154] 13 Nobyembri, folio 322, verso. 23 Nobyembri, folio 397, verso.

[169] Ibid., kapitulu 26, bersikulu 56.

[200] Ing Samaritan Weekly, bulung 114 at 115.

[210] Kabanata 5, talumpati 18, folio 1757.

[219] King Koleksyon, folio 327, verso.

[229] Pahina 425, baliktad. Georgy Kedrin.

[230] Damascene king Sobornik, folio 334.

[231] Quadruple Minutes, folio 132, verso.

[235] Ding Apat a Malating Oras, folio 434, verso.

[241] King Maragul a Edisyun a Sinodal, makalimbag a bulung 310, verso.

[242] Min. Babasan, 25 ning Pebreru, king Bie nang San Taras, folio 741, verso.

[255] Min. Basan. 26 Nobyembri, bulung 420 king gulut.

[261] 2 Agosto, folio 414 (verso) at 415.

[262] 26 Oktubri, folio 237 king gulut at 12 Pebreru, folio 456 king gulut.

[264] Min. Chet. 26 Oktubre, folio 236 king baliktad. 11 Hunyu, folio 284.

[268] 2 Maccabees 15:12. Lunes, 1 Mayu, folio 305 king gulut.

[269] 19 Oktubre, folio 206 king gulut.

[273] Ministri ning Edukasyun. Huwebes, 7 Enero, bulung 232, baliktad a panig.

[274] Ministri ning Quartermaster General, bulung 412, arapan.

[282] Eclesiastes 3:1 at ding tutuki.

[284] 2 Tim. 3, vv. 1, 2 at ding tutuking talata.

[292] Mat. 24:3, 4 at ding tutuking talata.

[296] Salmo 106, folio 272, verso.

[298] Juan 6:69 at ding tutuking talata.

[337] San Basilio ing Dakila, folio 37.

[339] King pareung talumpati, king lalam ning folio 38.

[373] Pahina 180, baliktad a panig.

[374] Pahina 628, baliktad a panig.

[378] Baronius, banuang 362, folios 38 at 41, baliktad.

[381] Juan Crisóstomo, folio 2897.

[399] Marcos 9:43, 45, 47, 49 at 50.

[404] Mat. 13:4–24 at kareng aliwang lugal.

[405] Ibid. 18:24 at aliwa pang lugal.

[465] Mat. 21:4 Isa. 62:11. Zac. 9:9.

[485] Ing aldo ning piesta na ya pin ing Agostu 31.

[500] San Efren, Homilia 109 tungkul kang Abraham at Isaac.

[520] Talata 14, Kabanata 2. Traktado nang Cyprian.

[528] Cyril, Libru 8, tungkul kang Juan, Kabanata 17. Herman tungkul king pamanggalang king Krus.

[533] Ezekiel 9:8 21 Hulyo, folio 343 king gulut.

[541] Tono 2, king Miyerkules, Ode 9, at Tono 3, king Miyerkules at Biyernis ning Sedalny.

[542] King Libru ning Bawang, folio 66.

[551] Mateo 24:15 at 16. Daniel 9:27.

[554] Ing kalokwan a ini makalimbag ya king metung a libru a sasabing gewa nang San Cirilio ning Jerusalem, king pahina 32.

[564] Kabanata 9, Salita 9, folio 41. Ing keang alala, 30 Enero.

[568] Pahina 62, tungkul king bersikulo 18.

[574] 16 Nobyembri, folio 352, baliktad.

[575] 14 Nobyembri, folio 341, baliktad.

[579] 30 Hulyo, folio 404 king baliktad.

[584] 2 Oktubre, folio 141 king gulut.

[585] 2 Oktubre, folio 142, verso.

[586] 19 Nobyembri, folio 376, verso.

[587] 21 Oktubre, folio 213, verso.

[589] 7 Enero, folio 309 king baliktad

[590] 15 Enero, folio 287 king gulut

[591] 12 Mayu, folio 385 king gulut.

[593] 19 Hulyo, folio 331 king likud at 332

[600] 1 Setiembre, folio 5, verso.

[601] 1 Setiembre, folio 131 king baliktad.

[602] Parti 2, folio 91 king baliktad.

[604] Libru 4, tungkul king kasalpantayanan, kapitulo 12.

[625] 2 Timoteo 1:1, moral a turu, folio 2556.

[637] Margarit, salita 12, folio 450.

[656] Salita 22, bulung 180 at 181.

[666] Ing Libru Tungkul king Pamisanmetung ning Pisamban.

[674] King 2 Tim. 1, moral a turu 2, folio 2318.

[680] King Epistula karing taga-Galacia, kapitulo 1, bersikulo 4, sulat 1469.

[683] Genesis 2:24; at Mateo 19:4, 5 at 6.

[690] King Hebreo, Kabanata 6, Lektura 9, bulung 2857.

[692] King 1 Tim. 2:7, lektura 7, bulung 2423.

[695] King Epistula karing Efeso, Kapitulo 4, Leksyon 11, folio 1692.

[698] Cyril ning Alexandria, king kayang pamitalake tungkul king pamaglako ning kaladua, folio 495.

[707] Margarit, amanu 13 tungkul kareng palsung talaturu, pahina 466.